Sanskrit manuscript in Devanāgarī

kāṅkṣ काङ्क्ष् – desire; long for

verbal root · Word type unspecified · verb

Dictionary sources

AYI dictionary verbal root

desire; long for

Monier-Williams 1872 verb

Original text · English · verb

kāṅkṣ kāṅkṣ, cl. 1. P. kāṅkṣati, ca- kāṅkṣa, ep. also A. kāṅkṣate, &c., kāṅkṣitum, to wish, desire; to strive to obtain; to long for, hope for (with acc.), expect; to wait; to look for anything (with dat.): Caus. kāṅkṣayati, acakāṅkṣat: Desid. cikāṅkṣiṣati: Intens. cā- kāṅkṣyate and cākāṃṣṭi; [cf. Hib. cachta, ‘hunger;’ Goth. huhru-s, ‘hunger;’ hungrja, ‘to be hungry;’ Germ. Hunger.]

Petersburger 1855 Word type unspecified

Original text · German · Word type unspecified

√kāṅkṣ , kā́ṅkṣati DHĀTUP. 17,16; auch kā́ṅkṣate; cakāṅkṣa; 1〉 begehren, verlangen, zu erlangen streben, sich sehnen nach, erwarten, warten auf (acc.); act.: yo na hṛṣyati na dveṣṭi na śocati na kāṅkṣati BHAG. 12,17. BHAG. 18,54. kāṅkṣangatimanuttamām M. 2,242. M. 5,158. yaccānyadiha kāṅkṣasi MBH. 3,10578. arthānkāṅkṣatu kīnāśādvisastainyaṃ karoti yaḥ MBH. 13,4516. āgamaṃ tasya kāṅkṣāmaḥ R. 4,47,18. SUŚR. 1,242,16. yatkāṅkṣanti tapobhiranyamunayaḥ ŚĀK. 171. ŚĀNTIŚ. 2,12. tāṃ ratnabhūtāṃ lokasya prārthayanto mahīkṣitaḥ . kāṅkṣanti sma viśeṣeṇa MBH. 3,2126. R. 1,27,6. MEGH. 76. ardharceṣu liṅgāni kāṅkṣet ĀŚV. ŚR. 5,1. ŚĀṄKH. ŚR. 9,20,20. med adhvaryurhotaryupahavaṃ kāṅkṣate ĀŚV. ŚR. 5,7. nāhaṃ tvatto varaṃ kāṅkṣe MBH. 13,769. kāṅkṣāvahe dvārapatestavājñām (wir warten auf deinen Befehl) MBH. 3,10623. na kāṅkṣe vijayaṃ kṛṣṇa na ca rājyaṃ sukhāni ca BHAG. 1,32. MBH. 2,1937. punaryuddhamakāṅkṣata R. 5,38,43. na cāpi dārānmanasāpyakāṅkṣata MBH. 1,1663. kāṅkṣamāṇau jayam MBH. 1,6020. MBH. 1,4942. DRAUP. 4,24. BHĀG. P. 6,11,25. — kāṅkṣita begehrt, wonach oder nach dem man verlangt: gamanaṃ vanavāsāya kāṅkṣitaṃ hi saha tvayā R. 2,29,14. so 'yamāsādito diṣṭhyā bhrātṛhā kāṅkṣitaściram (auf den wir lange gelauert haben) MBH. 3,414. manasā kāṅkṣitaṃ tasya mamāpyāgamanaṃ svayam R. 3,18,13. sa cāsyai bhagavānprādānmanasaḥ kāṅkṣitaṃ bhuvi (varam) MBH. 1,2410. kāṅkṣito hyasi me 'tithiḥ MBH. 3,16704. MBH. 3,12611. atīva rūpasaṃpannāṃ siddhānāmapi kāṅkṣitām MBH. 1,2400. VIŚV. 5,14. RAGH. 12,58. priyakāṅkṣitā nach der der Geliebte sich sehnt MṚCCH. 85,23. n. Verlangen, Begehren: sītādarśanakāṅkṣita der das Verlangen hat die Sītā zu sehen R. 5,29,9. — warten, ohne obj.: saṃtānārtho 'rdharcena kāṅkṣati ŚĀṄKH. ŚR. 1,1,25. ŚĀṄKH. ŚR. 6,9,10. — 2〉 auf Etwas (dat.) bedacht sein: mayārcitā devagaṇāḥ — abhiprayātasya vanaṃ cirāya te hitāya kāṅkṣantu diśaśca R. 2,25,43 (itaḥ prayātasya vanaṃ cirāya te hitaiṣiṇaḥ santu GORR. 41). — caus. kāṅkṣyati, acakāṅkṣat P. 7,4,1, Vārtt. 1, Sch. in der Calc. Ausg. — kāṅkṣ ist ein unregelmässiges desider. von kam. — anu begehren, verlangen, nach Etwas streben: ataḥ priyaṃ cedanukāṅkṣase tvaṃ sarveṣu kāryeṣu hitāhiteṣu MBH. 2,2135. MBH. 13,3601. — Vgl. anukāṅkṣin. — abhi dass., act.: atyarthamabhikāṅkṣāmi mṛgayāṃ sarayūvane R. 2,49,15. VIŚV. 8,23. MBH. 3,16997. MBH. 13,783. med.: yadabhikāṅkṣase MBH. 13,576. darśanāṃ te 'bhikāṅkṣante R. 2,15,23. dārānnābhyakāṅkṣata MBH. 1,1662. R. 3,53,55. dātāramabhikāṅkṣate er wartet auf R. 1,73,10. abhikāṅkṣita ersehnt MBH. 3,16704. R. 1,8,27. — caus. dass. was das simpl.: na cānyamabhikāṅkṣaye MBH. 3,12457 (vgl. MBH. 3,12466). — Vgl. abhikāṅkṣā fg. — ā 1〉 begehren, nach Etwas verlangen, — streben, erwarten; mit dem acc.: śūdrastu vṛttimākāṅkṣan M. 10,121. samāgamanamākāṅkṣet MBH. 1,4268. rāmābhiṣekamākāṅkṣannākāṅkṣadudayaṃ raveḥ R. 2,5,19. vaidehyāḥ priyamākāṅkṣan R. 2,94,1. ā mṛtyoḥ śriyamākāṅkṣet YĀJÑ. 1,153. pānīyamākāṅkṣati MṚCCH. 134,6. MEGH. 88. ayuddhamākāṅkṣata kauravāṇāṃ sāmnaiva duryodhanamāhvayadhvam MBH. 5,39. ākāṅkṣante ca dauhitrānmayi nityaṃ pitāmahāḥ MBH. 1,6186. pratyāśvasantaṃ ripumācakāṅkṣa er wünschte, dass sich der Feind erholte oder er wartete, bis RAGH. 7,44. guroranujñāṃ dhīrave kanyā piturācakāṅkṣa RAGH. 5,38. bhakṣamākāṅkṣate (SĀY.: = bhakṣaṇapratīkṣāṃ vidhatte) AIT. BR. 1,22. adhvaryusaṃpraiṣaṃ sarvatrākāṅkṣetsubrahmaṇyāyām er warte ab LĀṬY. 1,2,18. LĀṬY. 1,6,10. yātrārthī kālamākāṅkṣan caredbhaikṣyaṃ samāhitaḥ MBH. 14,1279. muneruttaramācakāṅkṣa R. 3,18,48. verlangen nach, mit dem gen.: amṛtasyeva cākāṅkṣedavamānasya sarvadā (brāhmaṇaḥ) M. 2,162. — 2〉 mit dem Körper wohin streben, sich hinwenden nach; mit dem acc.: dakṣiṇāṃ diśamākāṅkṣanyācetemānvarānpitṝn M. 3,258. — 3〉 gramm. zur Ergänzung erfordern: naitadaparamākāṅkṣati Sch. zu P. 8,2,96. med. Sch. zu P. 3,4,23. — Vgl. ākāṅkṣa fgg. — abhyā s. abhyākāṅkṣita, wofür viell. atyākāṅkṣita zu lesen ist. — pratyā erwarten, lauern auf: ihaiva phalamāsīnaḥ pratyākāṅkṣeta sarvaśaḥ MBH. 12,4870. mṛgaṃ haririvādṛśyaḥ pratyākāṅkṣata kīcakam MBH. 4,734. — samā begehren, verlangen: gajo gajeneva mayā durātmā yoddhuṃ samākāṅkṣati MBH. 4,1664. — pra dass.: annapānaṃ prakāṅkṣati SUŚR. 1,52,6. — prati verlangen nach, sich sehnen nach: jñātayaścāpi — tvāmeva pratikāṅkṣante parjanyamiva karṣakāḥ R. 2,112,12. — vi beabsichtigen, es auf Etwas abgesehen haben: sarvāsurāṇāṃ nidhanaṃ vikāṅkṣan HARIV. 13136.

Original text · German · Word type unspecified

kāṅkṣ 1〉 cakāṅkṣa tasyaiva vinirgamaṃ punaryathodayaṃ candramaso mahodadhiḥ R. GORR. 2,14,22. kāṅkṣamāṇo lavaṇaṃ yuddhāya so v. a. ein Verlangen fühlend mit L. zu kämpfen R. 7,67,17. — pari s. parikāṅkṣita. — pra lauern auf: yathā mṛgapatirnityaṃ prakāṅkṣati vanaukasaḥ MBH. 12,4277. — prati vgl. pratikāṅkṣin.

Böhtlingk 1879 verbal root

Original text · German · verbal root

√kāṅkṣ , kāṅkṣati, ˚te — 1〉 begehren, verlangen nach, zu erlangen streben, sich sehnen nach, erwarten, warten auf (Acc.), warten (ohne Object). kāṅkṣita begehrt, wonach oder nach dem man verlangt, erwartet. — 2〉 bedacht sein auf (Dat., Acc. R. ed. Bomb.) R. 2,25,43. — Mit anu Med. — 1〉 begehren, verlangen, streben nach. — 2〉 (einen Kranken) beobachten CARAKA. 1,15. — Mit abhi verlangen nach, warten auf. ˚kāṅkṣita ersehnt, erwünscht Chr. 55,28. — Mit ava verlangen nach CARAKA. 1,21. — Mit ā — 1〉 begehren, verlangen —, streben nach, erwarten, abwarten; mit Acc. pratyāśvasantaṃ ripum warten, bis der Feind sich erholt. — 2〉 verlangen nach (Gen.). — 3〉 sich hinwenden nach (Acc.). — 4〉 gramm. zur Ergänzung erfordern Chr. 241,18. — Mit abhyā in *˚kāṅkṣita. — Mit pratyā Med. erwarten, lauern auf. — Mit samā begehren, verlangen; mit Infin. — Mit pari in *˚kāṅkṣita. — Mit pra begehren, verlangen, warten —, lauern auf. — Mit prati verlangen —, sich sehnen nach. — Mit vi — 1〉 beabsichtigen, es auf Etwas abgesehen haben. — 2〉 warten, so v. a. sich bedenken TĀṆḌYA-BR. 6,9,22.

Original text · German · verbal root

√kāṅkṣ II. kāṅkṣita im Zweifel seiend [Page7-331-b] DIVYĀVAD. 69,18. [Nachtrag, Band 7]

Whitney Roots 1885 verbal root

Original text · English · verbal root

kāṅkṣ — desire

Cappeller 1887 verb

Original text · German · verb

kāṅkṣ kaṅkṣati, ˚te begehren, verlangen, wünschen, ersehnen, erwarten. abhi dass. ā dass.; als Ergänzung fordern (g.).

Burnouf 1866 verbal root

Original text · French · verbal root

*kāṅkṣ kāṅkṣ. kāṅkṣāmi 1; p. cakāṅkṣa; etc. Moy. kāṅkṣe; etc. Désirer: na śocati, na kāṅkṣati, il ne regrette pas, il ne désire pas; na kāṅkṣe vijayam je ne désire pas la victoire. Avec le d. te kāṅkṣanti ils te désirent. kāṅkṣayāmi c. faire désirer.

Occurrences in source texts (2)

DYS 1 occurrence
DYS 84–86: Preserving Bindu 1 occurrence

Direct occurrences

HP 1 occurrence
HP 4.37-4.46: Listening to Nāda 1 occurrence

Direct occurrences

Continue with AYI Free

Image source: AYI archive.