phal फल् – cl. 1. P. phalati, paphāla (3rd pl. phelus), phaliṣyati, aphālīt, phalitum, to split (intrans.) cleave asunder, burst…
Interjection · particle · verbal root · Word type unspecified · verb
Dictionary sources
Cappeller 1891 Interjection · verb
Original text · English · verb
phal phalati ·v pp. phulla1 (q.v.) burst, split (intr.). -- ud burst out, rush forth. C. utphālayati tear open, open wide (eyes). prati rebound, be reflected. vi & sam burst or split asunder. -- Cf. utphulla, praphulla, protphulla, samutphulla, saṃphulla.
Original text · English · verb
phal phalati phala°te ·v pp. phalita2 (q.v.) fruit, bear fruit, have results or consequences, be fulfilled. -- prati & vi bear fruit, ripen, be accomplished.
Original text · English · Interjection
phál3 ·interj. = phaṭ.
Monier-Williams 1872 verb
Original text · English · verb
phal phal, cl. 1. P. phalati, paphāla (3rd pl. phelus), phaliṣyati, aphālīt, phalitum, to split (intrans.) cleave asunder, burst, cleave open (intrans.), burst open, burst asunder (Mahā-bh. Anuśāsana-p. 7472); to bear fruit, yield or produce fruit, (sampadaḥ phal, to bring forth successes as fruit, have a reward); to be fruitful; to have results or consequences; to result; to succeed; to be fruitful in, be fulfilled by (with abl.); to fall to the share of any one (with loc.), befall; to be useful; to become ripe, ripen; to produce; to shine back, be reflected; to go (for pal): Caus. phālayati, apī- phalat: Desid. piphaliṣati: Intens. pamphulyate, pamphulti; [cf. Gr. ἐκ-φλαίν-ω, ἔ-φλαδ-ον, φλα-σ-μό-ς πα-φλάζ-ω; perhaps ὄφελος, ὀφέλλω: Lat. fla-re, fla-tu-s, flâ-men, flâ-bru-m, flô-s, flôr-eo, Flora: Osc. Flusa: Goth. uf-blês-an, bloth, blô- ma: Old Germ. blâ-an, ‘to blow;’ blus-jan, ‘to bloom;’ bluot, ‘a blossom;’ blâs, ‘blowing;’ blâsa, bla-tara, ‘bladder;’ bluot, ‘blood;’ bloz, ‘proud:’ Angl. Sax. blowan, bloma, blostma: Cambro-Brit. pâl, ‘a spread;’ palad, ‘a shooting or spreading out;’ paladu, ‘to spread or shoot out.’]
Petersburger 1855 Word type unspecified
Original text · German · Word type unspecified
1. √phal , phálati; paphāla, phelatus, phelitha P. 6,4,122. VOP. 8,52. VOP. 8,71. 1〉 bersten, entzweispringen (vgl. sphuṭ) DHĀTUP. 15,9. śatadhāsya phalenmūrdhā MBH. 3,16564. MBH. 7,6265. DAŚ. 2,21. DAŚ. 2,23. hṛdayam R. 2,61,9. R. 6,78,23. muṣkamehanavastibhiḥ . phaladbhiriva SUŚR. 2,529,6. tasya mūrdhānamāsādya paphālāsivaro hi saḥ MBH. 3,1603. MĀRK. P. 83,7. nabhaḥ paphāleva MBH. 8,4944. MBH. 13,7472. — 2〉 zurückprallen, zurückstrahlen: evameva khalu mahadabhicārātikramaḥ kārtsnyenātmane phalati BHĀG. P. 5,9,20. bhāsaḥ KIR. 5,38. — phulla s. besonders. — intens. pamphulyate, pamphulīti, pamphulti P. 7,4,87. P. 7,4,88. VOP. 20,10. — ud simpl. s. utphāla, utphulla. — caus. aufreissen, aufsperren (die Augen): utphālya vipule netre MBH. 1,5977. MBH. 2,2392. MBH. 5,5817. — prod s. protphulla. — ni s. niphālana (fehlerhaft für nibhālana). — pra s. praphulta, praphulti, praphulla. — prati zurückprallen, zurückstrahlen: kanduko bhittinikṣipta iva pratiphalanmuhuḥ Spr. 3863. grīṣme hi sikatāsvarkakarāḥ pratiphalitā jalatvenābhānti H. 101, Sch. meghapratiphalitā hi sūryaraśmayo dhanurākāreṇa dṛśyante KṢĪRASVĀMIN beim Schol. zu H. 179. ŚIŚ. 4,67. ŚIŚ. 9,37. NAIṢ. 4,13. mohātīto viśuddho munibhirabhihito mohasaṃkrāntamūrtiḥ sākṣī svānte tadutthe pratiphalitavapurityādi muktivādagādādharī .. ŚKDR. u. pratiphalitaṃ — Vgl. pratiphala fgg. — vi bersten, entzweispringen: nabhaśca vipaphāla ha MBH. 12,13280. — sam s. saṃphulla.
Original text · German · Word type unspecified
2. √phal (von phala), phalati Früchte bringen, — geben, reifen, Folge haben, in Erfüllung gehen DHĀTUP. 15,23. drumāḥ phalanti HARIV. 12799. paropakārāya phalanti drumāḥ Spr. 1734. Spr. 921. BHAṬṬ. 3,42. yathā ca veṇuḥ kadalī nalo vā phalatyabhāvāya na bhūtaye 'tmanaḥ DRAUP. 5,9. arthināṃ prārthitāḥ pūrve (kalpadrumāḥ) phalantyanye (santaḥ) svayaṃ yataḥ Spr. 3883. Spr. 3768. phalati dānamahīruhaḥ RĀJA-TAR. 4,234. śaradyeva phalatyāśu śāliḥ Spr. 3000. bījāni Spr. 929. puṇyabījam KATHĀS. 27,121. nadyaḥ samudrā girayaḥ savanaspativīrudhaḥ . phalantyoṣadhayaḥ sarvāḥ kāmamanvṛtu tatra vai .. BHĀG. P. 1,10,5. nādharmaścarito loke sadyaḥ phalati gauriva Spr. 1529. vyavasāyaṃ vinā karma (das Schicksal) na phalati PAÑCAT. 133,17. phaliṣyati na te vidyā MBH. 1,3275. MBH. 12,12359. svakṛtaṃ karma MBH. 3,12635. MBH. 13,304. Spr. 1932. VOP. 2,47. evaṃ kukarma sarvasya phalatmātmani sarvadā KATHĀS. 17,148. MBH. 5,1700. HARIV. 965. ad. MEGH. 18. dhātuḥ phalati lāvaṇyanirmāṇaṃ tadidaṃ tvayi KATHĀS. 30,34. khalaḥ karoti durvṛttaṃ nūnaṃ phalati sādhuṣu so v. a. Gute müssen es büssen Spr. 799. amoghaṃ hi maharṣīṇāṃ vīryaṃ phalati tatkṣaṇam KATHĀS. 32,103. naivākṛtiḥ phalati naiva kulaṃ na śīlam Spr. 1648. nītiḥ Spr. 2301. anyathā viruddhaṃ te phaliṣyati HIT. 58,18. phaliṣyanti dhruvaṃ tāni (nimittāni) rāvaṇasya nibarhaṇāt werden in Erfüllung gehen R. 6,74,31. vedoktamāyurmartyānāmāśiṣaścaiva karmaṇām . phalantyanuyugaṃ loke prabhāvaśca śarīriṇām .. M. 1,84. yadā na pheluḥ kṣaṇadācarāṇāṃ manorathāḥ BHAṬṬ. 14,113. Mit dem instr. der Frucht: nānāphalaiḥ phalati kalpalateva bhūmiḥ Spr. 2602. mit dem acc.: kāṅkṣitāni phalanti sma te drumāḥ HARIV. 8253. sarvakāmānphalanti (nagāḥ) R. 4,44,94. R. 4,44,97. R. 4,44,100. fg. Spr. 2154. Spr. 2755. KATHĀS. 27,122. seyaṃ nītimahāvallī kiṃ nāma na phaletphalam KATHĀS. 33,85. BHAṬṬ. 12,66. med. mit einem acc.: ācāraḥ phalate dharmamācāraḥ phalate dhanam MBH. 5,3887. phalitá (adj. von phala und partic. von phal) gaṇa tārakādi zu P. 5,2,36. VOP. 7,80. Früchte tragend, mit Früchten versehen: vanaspati MBH. 1,5884. latā MBH. 3,10042. MBH. 5,1117 (st. dessen phalavant MBH. 1,5608. MBH. 12,5277). Spr. 3706. RAGH. 13,53. KATHĀS. 42,5. was Früchte gebracht hat, Erfolg gehabt hat: vrata KATHĀS. 3,23. KATHĀS. 21,101. śvaśrūkṛtā vyāpadihāpi phalitā mama KATHĀS. 29,109. kārya Spr. 2430. tava sunītiḥ DAŚAK._in_BENF. Chr. 196,1. kāmāḥ in Erfüllung gegangen RAGH. 13,59. tadutpattiphalitasvamanoratha KATHĀS. 42,71. śāṃbhavaṃ vākyam KATHĀS. 46,84. evaṃ ca sūtraṃ na kāryamiti phalitam so v. a. dieses ergiebt sich als Folge davon PAT._zu_P. 4,3,133. evaṃ cātra śāstre samāsādisaṃjñārahitatvaṃ guṇavacanatvaṃ phalitam P. 1,4,1, Vārtt. 6, Sch. phalitam impers.: phalitaṃ vṛkṣaistatkṣaṇaropitaiḥ die Bäume trugen Früchte RĀJA-TAR. 2,15. phalitaṃ tā vadasmākaṃ kapaṭaprabandhena HIT. 21,13. KULL._zu_M. 1,4. phalitā adj. f. menstruirend NIGH. PR. — Statt sa phalayan RĀJA-TAR. 2,142 ist mit der Calc. Ausg. saphalayan zu schreiben. — vi Früchte ansetzen, zur Reife gelangen: bhavyamukhyāḥ samārambhāḥ pratyavekṣāniratyayāḥ . garbhaśālisadharmāṇastasya gūḍhaṃ viphelire (vipecire STENZLER) .. RAGH. ed. Calc. 17,52.
Original text · German · Word type unspecified
3. √phal , phalati v. l. für pal gehen, sich bewegen KAVIKALP._im_ŚKDR.
Original text · German · Word type unspecified
2. √phal auch der Frucht —, des Lohnes theilhaftig werden: na ca phalati vikarmā jīvaloke MBH. 13,341.
Original text · German · Word type unspecified
2. √phal Z. 12 lies phalatyātmani.
Böhtlingk 1879 particle · verbal root
Original text · German · particle
4. phál (vor einem Vocal) Interj. = pháṭ AV. 20,135,3.
Original text · German · verbal root
1. √phal , phalati — 1〉 bersten, entzweispringen. — 2〉 zurückprallen, -strahlen, entzweispringen. — Caus. phālita aufgeblüht (nach NĪLAK.). MBH. 13,98,42. v. l. *Intens. pamphulyate, pamphulīti, pamphulti. — Mit ud — 1〉 aufspringen BĀLAR. 16,39. — 2〉 hervorbrechen (vom Blut) PR. P. 141. Vgl. utphāla und utphulla — Caus. utphālayati aufreissen, aufsperren (die Augen). — Mit prod in protphulla. — Mit samud in *samutphāla und samutphulla. — Mit pra in praphulla. — Mit prati zurückprallen, strahlen. — Mit vi bersten, entzweispringen. — Mit sam dass. R. ed. Bomb. 6,22,6. Vgl. saṃphulla.
Original text · German · verbal root
2. √phal , phalati, ˚te (metrisch) Früchte bringen, — tragen, reifen, Folgen haben, in Erfüllung gehen; sich ergeben, resultiren (Comm. zu NYĀYAM. 10,1,17); der Frucht —, des Lohnes theilhaftig werden; Etwas (Acc.) zur Reife bringen, so v. a. erfüllen (Wünsche), spenden; ausnahmsweise auch mit Instr. der Frucht. phalita — 1〉 Adj. — a〉 Früchte tragend, mit Früchten versehen; Früchte gebracht —, Erfolg gehabt habend; in Erfüllung gegangen; vollständig zur Entwickelung gekommen (KĀD. 59,19); als Folge sich ergebend. — b〉 *f. ā menstruirend. — 2〉 n. impers. mit Instr. des Subjects. — Mit prati Frucht tragen, Lohn bringen Ind. St. 14,389. — Mit vi Früchte ansetzen, zur Reife gelangen.
Original text · German · verbal root
3. *√phal , phalati (gatau).
Original text · German · verbal root
1. √phal IV. phalita zurückstrahlend DHARMAŚARM. 9,12. [Nachtrag, Band 7]
Whitney Roots 1885 verbal root
Original text · English · verbal root
phal [1] — burst
Original text · English · verbal root
phal [2] — fruit
Apte 1890 verbal root
Original text · English · verbal root
phal I. 1 P. (phalati, paphāla, ([Page 0783-b]) aphālīt, phaliṣyati, phalita) 1 To bear fruit, yield or produce fruit; nānāphalaiḥ phalati kalpalateva bhūmiḥ Bh. 2. 46; paropakārāya drumāḥ phalaṃti Subhāṣ.; vidhāturvyāpāraḥ phalatu ca manojñaśca bhavatu Māl. 1. 16; often used transitively in this sense; mauryasyaiva phalaṃti paśya vividhaśreyāṃsi mannītayaḥ Mu. 2. 16 ‘accomplish or bring about’; Śi. 2. 89. 2 To be fruitful, to be successful, to be fulfilled or accomplished, to succeed; kaikeyi kāmāḥ phalitāstaveti R. 13. 59; R. 15. 78; yadā na pheluḥ kṣaṇadācaraṇāṃ (manorathāḥ) Bk. 14. 113; Bk. 12. 66; naivākṛtiḥ phalati naiva kulaṃ na śīlaṃ Bh. 2. 96, Bh. 2. 116. 3 To result, produce results or consequences; phalitamasmākaṃ kapaṭaprabaṃdhena H. 1; phalitaṃ nastarhi bhagavatīpādaprasādena Māl. 6; Ki. 18. 25; khalaḥ karoti durvṛttaṃ nūnaṃ phalati sādhuṣu H. 3. 21 ‘wicked men commit bad acts, and good men suffer their consequences’. 4 To become ripe, ripen. 5 To fall to the lot of, befall. 6 To be useful. II. 1 P. (phalati, phulla or phulta in the first sense, and phalita in other senses) 1 To burst open, split or cleave asunder, burst, cleave; tasya mūrdhānamāsādya paphālāsivaro hi saḥ Mb. 2 To shine back, be reflected; Ki. 5. 38. 3 To go.
Cappeller 1887 Interjection · verb
Original text · German · Interjection
3. phál Interj. = phaṭ.
Original text · German · verb
1. phal, phalati bersten, platzen. ud aufspringen, hervorbrechen (vgl. uphulla). prod s. prophulla.
Original text · German · verb
2. phal, phalati (˚te) Früchte bringen, reifen, sich ergeben, eintreffen. p. p. phalita Früchte tragend o. getragen habend, in Erfüllung gegangen; n. impers. vi = Simpl.
Burnouf 1866 verbal root
Original text · French · verbal root
*phal phal. phalāmi 1; p. paphāla; pp. phulla. Se fendre, s'entrouvrir: śatadhā asya phalen mūrdhā sa tête se briserait en cent morceaux; hṛdayam me phalati mon cœur se brise. — phalāmi 1; pp. phalita; porter des fruits; au fig. adharmas phalati l'iniquité porte ses fruits.
Occurrences in source texts (1)
SiSa 1 occurrence
Continue with AYI Free
Image source: AYI archive.