Sanskrit manuscript in Devanāgarī

taḍ तड् – strike; hit; tap

verbal root · Word type unspecified · verb

Dictionary sources

AYI dictionary verbal root

strike; hit; tap

Cappeller 1891 Word type unspecified

Original text · English · Word type unspecified

†taḍ ·C. tāḍayati beat, strike, hurt, hit. -- abhi & ā C. the same. pari strike, pelt. vi pound, crush; C. pelt, wound, strike against (loc.). sam beat, strike, hit.

Monier-Williams 1872 verb

Original text · English · verb

taḍ taḍ, cl. 10. P. tāḍayati, -yitum, atī- taḍat (redupl. perf. tatāḍa), to beat, strike, hit, knock; to strike with arrows, wound, punish; to strike a musical instrument; (in astronomy) to strike against, touch, partially obscure or eclipse; (in arith- metic) to multiply; to speak; to shine; [cf. Hib. tathaim, ‘I kill, destroy;’ tathog, ‘a clash, a slap.’]

Petersburger 1855 Word type unspecified

Original text · German · Word type unspecified

1. √taḍ , tāḍáyati DHĀTUP. 32,43. 2. imperat. tāḻhí (vgl. u. vi) NAIGH. 2,19; tatāḍa (BHĀG. P.); tāḍita; 1〉 schlagen, mit Schlägen züchtigen, klopfen, schlagen auf, — an, klopfen auf NIR. 3,10. (putram) lālayetpañcavarṣāṇi daśavarṣāṇi tāḍayet CĀṆ. 11. CĀṆ. 12. śiṣṭyarthaṃ tāḍayettu tau M. 4,164. na tāḍayettṛṇenāpi M. 169. M. 166. M. 11,205. putraṃ śiṣyaṃ ca tāḍayet YĀJÑ. 1,155. DRAUP. 9,3. MBH. 13,4562. ŚĀK. 73,2. sa tayā (gadayā) bhūyastāḍayan BHĀG. P. 3,19,10. tāḍayitveva pādena purūravasamurvaśī R. 3,54,22. pādena — yastāḍyate AMAR. 52. tāḍitaḥ — bhūbhujā PAÑCAT. I, 100. HIT. 32,9. tāḍayāmāsa śavaṃ pāṇitalena VID. 87. tāḍayecca sirāḥ SUŚR. 1,273,15. tāḍayettalayorenam SUŚR. 211,6. hṛdayaṃ muṣṭibhireva tādyate BHARTṚ. 1,82. tasyāḥ kapolau tāḍitau VET. 9,12. ekā vāmajaṅghāyāṃ triśūlena tāḍitā VET. 14,3. hanau tatāḍendramathāmarebham BHĀG. P. 6,12,4. vāmaṃ pārśvamatāḍayat MBH. 4,2081. ātmaśirastāḍayan PAÑCAT. 96,19. vaśaṃ prāpte mṛtyoḥ pitari — śucālaṃ tapyante bhṛśamudaratāḍaṃ jaḍadhiyaḥ PRAB. 95,10. giriṃ kolāhalaṃ taṃ tu padā vasuratāḍayat MBH. 1,2368. stambhaṃ tatāḍātibalaḥ svamuṣṭinā BHĀG. P. 7,8,15. gāhantāṃ mahiṣā nipānasalilaṃ śṛṅgairmuhustāḍitam ŚĀK. 39. jarjaravaṃśena — bhikṣāpātraṃ tāḍayati PAÑCAT. 117,7. HIT. 27,15. tāḍitādharāḥ — prathamodavindavaḥ KUMĀRAS. 5,24. samudramadhye nauḥ pūrṇā tāḍitā mārutairyathā R. 5,26,12. tāvadeva kṛtināmapi sphuratyaṣe nirmalavivekadīpakaḥ . yāvadeva na kuraṅgacakṣuṣāṃ tāḍyate capalalocanāñcalaiḥ .. BHARTṚ. 1,55. mit Pfeilen auf Jmd losschlagen so v. a. treffen, verwunden: śaraiḥ . avāryaiḥ pañcabhirgrāhaṃ magnamambhasyatāḍayat MBH. 1,5302. MBH. 5,7219. MBH. 6,3614. ARJ. 3,21. ARJ. 3,23. ARJ. 3,27. DAŚ. 1,36. vakṣasi tena (astreṇa) tāḍitaḥ RAGH. 3,61. RAGH. 11,20. MĀRK. P. 21,37. VET. 7,4. vraṇastāḍyate die Wunde klopft SUŚR. 1,265,15. — 2〉 ein musik. Instrument schlagen, spielen: tāḍyatāmatra bherī HARIV. 15092. tāḍyamānāsu bherīṣu mṛdaṅgeṣvānakeṣu ca MBH. 6,4995. dundubhiḥ — muhurmuhuratāḍyata MBH. 14,2546. MBH. 13,926. PAÑCAT. 21,11. BHAṬṬ. 17,7. TRIK. 1,1,119. tāḍiteṣu tūryeṣu VARĀH. BṚH. S. 45,61. saṃgītavīṇā iva tāḍyamānāḥ MṚCCH. 92,15. vitantrīriva tāḍyamānā KUMĀRAS. 1,46. — 3〉 in der Astr. anstossen an, berühren so v. a. theilweise verfinstern: tāḍayedyadi (śaśāṅkaḥ) ca yogatārakāmāvṛṇoti vapuṣā yadāpi vā VARĀH. BṚH. S. 24,34. — 4〉 multipliciren: tāḍita am Ende eines comp. multiplicirt SŪRYAS. 11,10. ṣaṣṭi˚ SŪRYAS. 12,79. — Vgl. tāḍa u. s. w. — abhi 1〉 gegen Etwas schlagen, — stossen, zerstossen, verwunden: sa cāpi taṃ tomareṇa jatrudeśe 'bhyatāḍayat MBH. 7,531. rāvaṇena — śaktyorasyabhitāḍitaḥ R. 6,83,7. marmasvabhitāḍiteṣu SUŚR. 1,95,12. māṃsamarmaṇyabhitāḍitaḥ SUŚR. 13. SUŚR. 353,15. vāmaiśca pādairabhitāḍayanto (aśvāḥ) mahīm VARĀH. BṚH. S. 92,10. evaṃ nṛśaṃsayā bhūyo vākśarairabhitāḍitaḥ R. 2,36,13. R. 2,63,1. — 2〉 in der Astr. grösstentheils verfinstern: ulkābhitāḍitaśikhaḥ śikhī śivaḥ śivataro 'bhidṛṣṭaḥ VARĀH. BṚH. S. 11,62. Sch. zu VARĀH. BṚH. S. 12,23. — ava nach unten schlagen: vidyudavatāḍayati NIR. 3,11. — ā Jmd auf — (loc.) schlagen: āsannakāṣṭhadaṇḍena śirasi tamātāḍayat (atāḍayat?) PAÑCAT. 235,23. — pari berühren: modakaiḥ (d. i. mā udakaiḥ) - paritāḍaya mām KATHĀS. 6,114. — pra niederschlagen: laguḍaprahāraistathā hato yathā pratāḍito bhūpṛṣṭhe patitaḥ PAÑCAT. 249,8. sa tam — iṣubhiḥ — parābhinat . sa vivyathe 'tyarthamaripratāḍito yathāturaḥ pittakaphānilajvaraiḥ .. MBH. 8,4693. — prati wiederschlagen: tāḍitaḥ pratitāḍayet MBH. 13,4562. — vi zerschlagen, zurückschlagen: vi śatrū̀ntāḻhi̱ (tāḍhi AV. VS. TS.) vi mṛdhò nudasva ṚV. 10,180,2. schlagen gegen (loc.): mantharakaṃ caraṇābhyāmādāya — mastakopari bhrāmayitvā tasyāstristanyā hṛdaye vyatāḍayat PAÑCAT. 263,8. zerschlagen, verwunden: śikhaṇḍinaṃ vāṇagaṇaiḥ skandhadeśe vyatāḍayat MBH. 8,1067. MBH. 1,8273. — sam 1〉 schlagen, Jmd einen Schlag versetzen, mit einem Geschoss treffen: gadayā keśavaṃ samatāḍayat MBH. 7,3401. MBH. 10,377. parighenāpi daiteyo jayantaṃ samatāḍayat HARIV. 8135. jatrudeśe samāsādya vikarṇaṃ samatāḍayat (śareṇa) MBH. 6,4130. MBH. 6,4133. R. 6,36,19. udaraṃ saṃtāḍya sich auf den Leib schlagen Schol. zu PRAB. 95,10. — 2〉 ein musik. Instrument schlagen: bherīśca samatāḍayat MBH. 6,2506. — Vgl. saṃtāḍya.

Original text · German · Word type unspecified

2. √taḍ , tāḍáyati leuchten oder sprechen DHĀTUP. 33,126.

Böhtlingk 1879 verbal root

Original text · German · verbal root

1. √taḍ vom Simplex nur (vi) tāḍhi oder tāḻhi und tatāḍa (BHĀG. P.). schlagen. — Caus. tāḍayati — 1〉 schlagen, — auf oder an, mit Schlägen züchtigen, klopfen auf. — 2〉 mit Pfeilen u. s. w. auf Jmd losschlagen, so v. a. treffen, verwunden. — 3〉 ein musikalisches Instrument schlagen, spielen. — 4〉 Pass. von einer Wunde so v. a. klopfen. — 5〉 in der Astr. anstossen an, berühren, so v. a. theilweise verfinstern. — 6〉 multipliciren. ˚tāḍita multiplicirt. — Mit abhi Caus. — 1〉 schlagen —, stossen gegen, zerstossen, verwunden. — 2〉 in der Astr. grösstentheils verfinstern. — Mit ava Caus. nach unten schlagen. — Mit ā Caus. ātāḍayat PAÑCAT. 235,23 fehlerhaft für atā˚. — Mit pari Caus. mit Etwas Jmd unsanft berühren. — Mit pra Caus. niederschlagen, zu Boden werfen. — Mit vi zerstossen, zermalmen. — Caus. — 1〉 zerschlagen, verwunden. — 2〉 schlagen gegen (Loc.). — Mit sam Caus. — 1〉 schlagen, Jmd einen Schlag versetzen, schlagen auf, mit einem Geschosse treffen. — 2〉 ein musikalisches Instrument schlagen.

Original text · German · verbal root

2. *√taḍ , tāḍayati (bhāsārtha oder bhāṣārtha).

Whitney Roots 1885 verbal root

Original text · English · verbal root

taḍ — beat

Apte 1890 verbal root

Original text · English · verbal root

taḍ 10 U. (tāḍayati-te, tāḍita) 1 To beat, strike (in general), dash against; gāhaṃtāṃ mahiṣā nipānasalilaṃ śṛṃgairmuhastāḍitaṃ Ś. 2. 5; (nauḥ) tāḍitā mārutairyathā Rām.; R. 3. 61; Ku. 5. 24; Bh. 1. 50. 2 To beat, strike, punish by beating, hit; lālayetpaṃca varṣāṇi daśa varṣāṇi tāḍayet Chāṇ. 11, Chāṇ. 12; na tāḍayettṛṇenāpi Ms. 4. 169; pādena yastāḍyate Amaru. 52. 3 To strike, beat (as a drum); tāḍyamānāsubherīṣu Mb.; atāḍayan mṛdaṃgāṃśca Bk. 17. 7; Ve. 1. 22. 4 To play on, strike the wires of (a musical instrument); śroturvitaṃtrīriva tāḍyamānā Ku. 1. 45. 5 To shine. 6 To speak. 7 (In astr.) To strike against, touch, obscure or eclipse partially. 8 (In Math.) To multiply.

Cappeller 1887 Word type unspecified

Original text · German · Word type unspecified

taḍ Caus taḍayati schlagen, strafen, treffen, verwunden.

Burnouf 1866 verbal root

Original text · French · verbal root

*taḍ taḍ. tāḍayāmi 10; pqp. atītaḍam. Pousser; tam padā atāḍyat il le poussa du pied; battre: daṇḍataḍita frappé du bâton. Parler. Briller.

Occurrences in source texts (1)

DYS 1 occurrence
DYS 136: Mahāvedha 1 occurrence

Direct occurrences

Continue with AYI Free

Image source: AYI archive.