Sanskrit manuscript in Devanāgarī

vaira वैर – hostility

adjective · substantive neuter · Word type unspecified

Dictionary sources

AYI dictionary substantive neuter
Cappeller 1891 adjective

Original text · English · adjective

vaíra ·a. hostile, revengeful; n. enmity, quarrel with (instr. ±saha or sārdham & --°).

Monier-Williams 1872 substantive neuter

Original text · English · substantive neuter

vaira vaira, am, n. (fr. vīra), heroism, valour, prowess; enmity, hostility, animosity, revenge, grudge, malice, spite, hatred, vindictiveness, opposition, strife, quarrel.

Petersburger 1855 adjective · substantive neuter

Original text · German · adjective · substantive neuter

vaíra (von vīra) 1〉 adj. feindlich, rächerisch: kartra AV. 10,1,19. — 2〉 n. SIDDH. K. 249,b,2. am Ende eines adj. comp. f. ā. Feindschaft, Feindseligkeit, Fehde AK. 1,1,7,25. H. 730. AV. 12,5,28. PAÑCAV. BR. 16,1,12. P. 4,3,125 (AK. 3,6,1,4.). vānararājena R. 1,1,60. kāraṇaṃ (Veranlassung, Ursache) vairasya R. 4,8,29. ˚kāraṇa BHAṬṬ. 9,117. daṃpatyoranyo'nyam VARĀH. BṚH. S. 5,97. snehāt, vairatas Spr. (II) 259. ˚snehayoḥ pāramanāsādya RĀJA-TAR. 4,108. vaira, maitra BHĀG. P. 7,9,41. vairaṃ pañcasamutthānam — strīkṛtaṃ vāstujaṃ vāgjaṃ sasāpatnāparādhajam Spr. 5038. svābhāvika PAÑCAT. 66,10. vairaṃ tavāyaṃ hi nijaḥ prakarṣaḥ (wo wir Feind sagen würden) KATHĀS. 32,193. nāyaṃ vairaṃ vismarate kadācit MBH. 3,15705. (santaḥ) smaranti sukṛtānyeva na vairāṇi kṛtānyapi Spr. 5329. na vairāṇyabhijānanti Spr. 4354. mitrairapi bhūpānāṃ jāyate vairam VARĀH. BṚH. S. 8,4. teṣāmathāsurāṇāṃ ca punarvairamajāyata KATHĀS. 46,223. naiva tiṣṭhati tadvairaṃ puṣkarasthamivodakam Spr. (II) 384. dānena vairāṇyapi yānti nāśam Spr. (II) 2766. na cāpi vairaṃ vaireṇa vyupaśāmyati Spr. (II) 3233. nahi vairyāṇi śāmyanti dīrghakālaṃ dhṛtānyapi MBH. 5,2642. nahi vairāṇi śāmyanti kule MBH. 12,5205. na vairamuddīpayati praśāntam Spr. 4353. upaśāntavairā VARĀH. BṚH. S. 8,30. vigata˚ adj. VARĀH. BṚH. S. 32,22. nivṛtta˚ adj. VARĀH. BṚH. S. 29. na vairaṃ kurvīta kenacit Spr. (II) 153. R. 2,21,15. akartā ca vairāṇām KĀM. NĪTIS. 4,30. kṛta˚ adj. MBH. 12,5160. R. 1,57,1 (R. 1,58,1 GORR.). R. 4,3,22. Spr. (II) 1864. anyo'nyakṛta˚ Spr. (II) 384. fg. yasya vai lokavīreṇa baddhaṃ vairaṃ mahātmanā R. 5,38,49. pūrvabaddha˚ adj. R. 4,53,14. baddhavairasya rākṣasaiḥ R. 5,6,11. ŚĀK. 48. sārdham RĀJA-TAR. 6,194. BHĀG. P. 8,7,39. LIṄGA-P._bei_MUIR, ST. 4,325,23 (viddha˚ fälschlich). MUIR, ST. 4,326,6. sapatnī te kathaṃ vairaṃ na pātayet R. GORR. 2,7,31. tena vairaṃ samāsajya Spr. 4701. vairamārabhate Spr. 2948. mitrādutpāditaṃ vairamapi mūlaṃ nikṛntati Spr. 2203. prayuktaṃ rākṣasaiḥ saha . vairam R. 3,67,12. upagṛhya vairāṇi MBH. 12,5206. vairasyāntaṃ saṃvidhāya MBH. 3,15705. nṛpāṇāṃ vairaṃ vidhāya BHĀG. P. 1,11,35. yattvaṃ vairaṃ dustyajamatyajaḥ BHĀG. P. 4,12,2. ˚tyāga YOGAS. 2,35. ˚nilayo niṣādaḥ R. 1,2,13. ˚prakopa VARĀH. BṚH. S. 20,9. ˚nirbandhaḥ kṛto rāhumukhena MBH. 1,1166. ˚sādhana PAÑCAT. 81,24. pūga˚ Feindschaft mit Vielen MBH. 5,1085. MBH. 5,1224. mitra˚ VARĀH. BṚH. S. 53,117. sa˚ (ripu) Spr. (II) 3234. Als m.: mahāntaṃ (mahānantaḥ saṃhāro yena tanmahāntam NĪLAK.; sehr häufig steht mahat n. st. mahāntam m.) vairamāsthitāḥ (āśritāḥ ed. Bomb.) MBH. 1,1155. na me vairo nivasate (besser vairaṃ pravasati die neuere Ausg.) HARIV. 6059. — Vgl. nirvaira (adj. mit loc. BHAG. 11,55), prati˚, śuṣka˚.

Böhtlingk 1879 adjective · substantive neuter

Original text · German · adjective · substantive neuter

vaíra — 1〉 Adj. feindlich, rächerisch. — 2〉 n. (adj. Comp. f. ā) — a〉 Feindschaft, Feindseligkeit, Fehde, — mit (Instr., Instr. mit saha oder sārdham. oder im Comp. vorangehend). Häufig Pl., ausnahmsweise (aber verdächtig) auch m. — b〉 Feindesschaar ŚIŚ. 19,100.

Original text · German · substantive neuter

vaira n. auch Mannbusse, Wehrgeld TĀṆḌYA-BR. 16,1,12 nach ROTH in Z. d. d. m. G. 41,673. fgg. [Nachtrag, Band 7]

Apte 1890 substantive neuter

Original text · English · substantive neuter

vairaṃ [vīrasya bhāvaḥ aṇ] 1 Hostility, enmity, animosity, spite, grudge, opposition, quarrel; dānena vairāṇyapi yāṃti nāśaṃ Subhāṣ.; ajñātahṛdayeṣvevaṃ vairībhavati sauhṛdaṃ Ś. 5. 24 ‘turns into enmity’; vidhāya vairaṃ sāmarṣe naro'rau ya udāsate . prākṣiṇyodarciṣaṃ kakṣe śerate te'bhimārutaṃ Śi. 2. 42. 2 Hatred, revenge. 3 Heroism, prowess. Comp. — anubaṃdhaḥ commencement of hostilities. — anubaṃdhin a. leading to enmity. ( — m.) 1 the heating solar ray. 2 N. of Viṣṇu. — ātaṃkaḥ the Arjuna tree. — ānṛṇyaṃ, -uddhāraḥ, niryātanaṃ, -pratikriyā, -pratīkāraḥ, — yātanā, -śuddhiḥ f., — sādhanaṃ requital of enmity, taking revenge, retaliation. — karaḥ, -kāraḥ, -kṛt m. an enemy. — bhāvaḥ hostile attitude. — rakṣin a. guarding against hostilities.

Cappeller 1887 Word type unspecified

Original text · German · Word type unspecified

vaíra feindlich; n. Feindschaft, Streit mit (Instr. mit u. ohne saha o. —˚).

Burnouf 1866 substantive neuter

Original text · French · substantive neuter

vaira vaira n. (vīra) héroïsme. Vieille querelle, haine. vairaniryātana n. revanche, vengeance. vairapratikriyā f. mms. vairaśuddhi f. mms.

Occurrences in source texts (1)

PYS 1 occurrence
PYS 2.35–39: Perfected Yamas 1 occurrence

Direct occurrences

Continue with AYI Free

Image source: AYI archive.