saṃgraha संग्रह – das Ergreifen.
Substantiv Maskulin
Wörterbuchquellen
Cappeller 1891 Substantiv Maskulin
Originaltext · Englisch · Substantiv Maskulin
saṃgraha ·m. seizing, grasping, laying hold on, keeping, winning, acquiring, taking (also to wife), enjoying, fetching back (of a shot arrow by magic), gathering, assembling, collection; enumeration, sum, totalily; restraining, directing, government, concr. ruler, governor, arranger; short exposition, compendium of (--°); attracting, winning over, kindness.
Petersburger 1855 Substantiv Maskulin
Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin
saṃgraha (von grah = grabh mit sam) m. 1〉 das Ergreifen: karkaṭa˚ (besser karkaṭakagraha) Spr. (II) 4523, v. l. āyudha˚ Spr. (II) 7218. kṛtakāṣāya˚ adj. so v. a. das Anlegen RĀJA-TAR. 3,320. das für sich Nehmen, Behalten: pradānaṃ ca pradeyānāmadeyānāṃ ca saṃgrahaḥ KĀM. NĪTIS. 13,52. RĀJA-TAR. 5,174. fg. das Bekommen, Erhalten: gṛhasaṃgrahatatparāḥ HARIV. 6503. das zu sich Nehmen, Geniessen: svadhā˚ RAGH. 1,66. bheṣaja˚ Spr. (II) 6348 (pl., v. l. sg.). — 2〉 das (auf übernaturliche Weise geschehende) Zurückholen eines abgeschossenen Pfeiles u. s. w. MBH. 10,692. R. 6,69,32. die darüber handelnde Lehre (in ähnlicher Verbindung aber in anderer Bed. Ind. St. 1,21,13) MBH. 9,2471. HARIV. 4910; vgl. saṃhāra. — 3〉 das Beisammenlassen: ubhayahetu˚ ṚV. PRĀT. 11,2. ṚV. PRĀT. 11,23. — 4〉 das Zusammenbringen, Sammeln, Aufspeichern, Anhäufen; Vorrath: arthasya M. 9,11. sasyādeḥ KĀM. NĪTIS. 12,18. RAGH. 17,60. Spr. (II) 1303, v. l. Spr. (II) 2183. Spr. (II) 2209. Spr. (II) 2595. Spr. (II) 2742, v. l. Spr. (II) 3144. Spr. (II) 5087. Spr. (II) 6676. VARĀH. BṚH. S. 40,14. VARĀH. BṚH. S. 42,3. VARĀH. BṚH. S. 42,4. RĀJA-TAR. 6,70. HIT. 91,2. VET. in LA. (III) 15,8. Schol. zu P. 3,3,36. subhāṣitamayairdravyaiḥ saṃgrahaṃ na karoti yaḥ Spr. (II) 7114. rasadhānyedhma˚ Vorrath von Spr. (II) 6239. dharma˚ MBH. 5,7146. Spr. (II) 292. Spr. (II) 3675. Spr. (II) 4250. dharmārtha˚ R. 4,28,1. R. 5,51,14. cāritra˚ R. 7,13,18. guṇa˚ BHĀG. P. 4,20,26. das Versammeln, Zusammenbringen (von Menschen): dikṣu sarvāsu sainyānāṃ sarveṣāṃ kuru saṃgraham R. 4,28,30. balānām R. 5,72,20. kṛtaprakṛtimukhya˚ adj. RAGH. 19,55. — 5〉 Zusammenstellung, vollständige Aufzählung: asthi˚ YĀJÑ. 3,90. parva˚ MBH. 1,311. nāma˚ MBH. 13,1114. SUŚR. 1,150,3. DAŚAR. 1,39. SĀH. D. 389. Spr. (II) 2913, v. l. ˚pāda im dhanurveda Ind. St. 1,21,13. SIDDH. K._zu_P. 7,2,63. uktānāmapyanuktānāṃ śabdānāmiha saṃgrahaḥ HALĀY. 5,61. nānārthasaṃgrahaṃ kar TRIK. 3,3,1. TRIK. 3,5,1. Sammlung: kathā˚ LA. (III) 32,4. HIT. in den Unterschrr. der Bücher. Gesammtheit, Inbegriff, das Ganze BHĀṢĀP. 155. karaṇaṃ karma karteti trividhaḥ karmasaṃgrahaḥ BHAG. 18,18. indriya˚ KĀM. NĪTIS. 1,31. BHĀG. P. 4,28,57. R. 5,42,3. R. 5,42,4 VARĀH. BṚH. 12,9. VARĀH. BṚH. 28 (26), 6. suratotsava˚ MṚCCH. 87,6. artha˚ = kośa HALĀY. 5,54. loka˚ VP. 1,2,56. kāla˚ (ed. Bomb. ˚paryaye) die ganze Zeit so v. a. Termin R. 4,31,8. saṃgraheṇa vollständig R. SCHL. 2,56,25. ein vollständiges Compendium und Titel von solchen Compendien (insbes. eines grossen grammatischen Werkes des Vyāḍi) TRIK. 3,2,24. gaṇa kathādi zu P. 4,4,102. sarve vedāḥ — sopavedopaniṣadaḥ sarahasyāḥ sasaṃgrahāḥ MBH. 8,4414. Verz. d. Oxf. H. 12,a,28. (grantham) sasūtravṛttyarthapadaṃ mahārthaṃ sasaṃgraham (Vyāḍiʼs Werk nach dem Comm.) R. 7,36,45. kratusaṃgrahapariśiṣṭa Ind. St. 1,59. Ind. St. 5,42. Ind. St. 5,127. Ind. St. 5,159. fgg. sarvaśākuna˚ VARĀH. BṚH. S. 86,4. vṛtta˚ VARĀH. BṚH. S. 104,64. sasaṃgrahaṃ vyākaraṇamadhīte P. 6,3,79, Schol. Verz. d. Oxf. H. 279,b,34. Verz. d. Oxf. H. 292,a,12 (gṛhya˚). ˚kāra Verz. d. Oxf. H. 271,a,9. Verz. d. Oxf. H. 271,a,10. Verz. d. Oxf. H. 274,a, No. 649. Notices of Skt Mss. 2,57. COLEBR. Misc. Ess. 1,234. COLEBR. Misc. Ess. 1,300. Vgl. 11〉. — 6〉 das Umfassen, Einschliessen, Mitbegreifen: uttamagrahaṇamupāntyasyāpi saṃgrahārtham Schol. zu P. 5,4,90. KUSUM. 24,3. KUSUM. 53,4. KULL._zu_M. 3,117. — 7〉 was Etwas umfasst, einschliesst; Behälter BHĀG. P. 3,8,25. BHĀG. P. 4,17,30. BHĀG. P. 4,21,34. BHĀG. P. 4,24,45. — 8〉 das im Zaum Halten: manasaḥ BHĀG. P. 11,20,21. duṣṭānām (Gegens. pālana) VET. in LA. (III) 1,19. — 9〉 das in Ordnung Halten, Bewahren, Hüten: rāṣṭrasya M. 7,113. fg. MBH. 12,3261. der Welt im Gegens. zu nigraha BHĀG. P. 7,2,39. — 10〉 Lenker, Regierer, Behüter: sarvalokāmarayajña˚ BHĀG. P. 4,14,21. sarva˚ R. 1,6,1. tato nikṣipya kākutstho lakṣmaṇaṃ dvāri saṃgraham etwa Verfüger, Anordner R. 7,103,15. = samyaguktārthagrahaṇavantam Comm.; eher saṃgrahe in der Bed. 14〉 zu lesen. — 11〉 Zusammendrängung, kurze Darlegung MĀRK. P. 53,9 (wohl utpattisaṃgrahaṃ zu lesen). saṃgraheṇa in Kürze, mit kurzen Worten KAṬHOP. 2,15. BHAG. 8,11. Spr. (II) 3253. BHĀG. P. 4,8,5. saṃgrahāt dass. MBH. 6,178. MBH. 13,2630. fg. SARVADARŚANAS. 53,21. arhatpravacanasaṃgrahapara SARVADARŚANAS. 31,14. saṃgrahe pravṛttā vayam SARVADARŚANAS. 41,5. SARVADARŚANAS. 97,8. ˚ślokāḥ SARVADARŚANAS. 108,5 (saṃgraha als Titel eines Werkes gefasst von HALL 164). rāddhānta˚ HALL. 127,13. fg. BHĀG. P. 2,7,51. BHĀG. P. 11,23,60. madīye laghusaṃgrahe Verz. d. Oxf. H. 252,b, No. 626. bhūtārtha˚ Spr. (II) 3593. śiraśchetsyāmi vai karadānasya saṃgraham (vgl. karasaṃkṣepa Spr. (II) 15802) so v. a. kurze Antwort auf HARIV. 15800. iti madvacanādrāmo vaktavyo mama saṃgraham (so lesen wir st. saṃgrahaḥ) R. 7,48,18. Vgl. 5〉. — 12〉 Verengerung, Schmälerung; schmale Stelle: vāraṅgasya VĀGBH. 1,25,13. Schol. zu KĀTY. ŚR. 688,17. madhya˚ KĀTY. ŚR. 217,23. — 13〉 Verstopfung; s. ˚grahaṇī. — 14〉 das Heranziehen, für sich Gewinnen; freundliche —, liebevolle Behandlung: sāmadānārthasaṃyuktaḥ saṃgrahaḥ parikīrtitaḥ BHAR. NĀṬYAŚ. 19,84. BHAR. NĀṬYAŚ. 19,63. BHAR. NĀṬYAŚ. 34,85. DAŚAR. 1,37. SĀH. D. 370. PRATĀPAR. 37,a,1. dhanaiḥ kāryo 'sya (mitrasya) saṃgrahaḥ M. 3,138. sādhūnām M. 8,311 (Gegens. nigraha). mitra˚ Spr. (II) 1959. Spr. (II) 2261. Spr. (II) 2916. MBH. 1,5620 (Gegens. vigraha). MBH. 5,968 (Gegens. nigraha). MBH. 13,4313. R. 2,98,6. R. GORR. 1,4,69. R. GORR. 4,28,10. R. GORR. 5,90,12. fg. KĀM. NĪTIS. 3,39. KĀM. NĪTIS. 13,74. KĀM. NĪTIS. 19,2. Spr. (II) 1447. Spr. (II) 3204. RĀJA-TAR. 5,295. HIT. 92,17, v. l. BHĀG. P. 10,84,15. — 15〉 das zur Ehe Nehmen, Heirathen: citrāṅgadā˚ MBH. 1,125 in der Unterschr. des Adhyāya. — 16〉 Auffassung, Wahrnehmung: sparśasya BHĀG. P. 3,26,35. das Verstehen: ayauktikasya KAP. 1,26. satsaṃgraha adj. der von Guten verstanden wird BHĀG. P. 6. BHĀG. P. 9,44. su˚ etwa leicht zu fassen HARIV. 11573. — Die indischen Lexicographen kennen folgende Bedd.: graha MED. h. 25. grāha (st. vigraho ist saṃgraho zu lesen) H. an. 3,770. samāhṛti AK. 1,1,5,7. H. 257. saṃkṣepa TRIK. 3,3,461. H. 1432. H. an. MED. HALĀY. 4,81. bṛhaduddhāra H. an. bṛhadudraṅga (statt dessen bṛhat und uttuṅga ŚKDR. nach ders. Aut.; vgl. unter saṃgrāha) MED. muṣṭi VIŚVA_im_ŚKDR. svīkāra, mahadyoga NĀNĀRTHARATNAM. ebend. — Vgl. anekārtha˚, tarka˚, dāra˚ (auch MBH. 1,1045. MBH. 13,6087. R. 2,37,23. KATHĀS. 24,152), dravyasāra˚, dhanaṃjaya˚ (unter dhanaṃjaya 2〉h〉 in den Nachträgen), dharma˚ (s. auch oben u. 4), nānārtha˚ (unter nānārtha 3), nāma˚, nyāya˚, pāṇi˚ (auch R. GORR. 1,75,21 und zwar bei der Verlobung), putra˚, bindu˚, bhagavannāmamāhātmyagrantha˚, bhāratasaṃgrahadīpikā, bhāvanāsāra˚, yoga˚, yogavṛtti˚, ratna˚, loka˚ (in der 2ten Bed. auch BHAG. 3,20. Spr. (II) 3735, v. l. Gesammtheit der Welten VP. 1,2,56), vāstu˚, vṛtti˚, vaidya˚, vaidyakasāra˚, vrata˚, śāstrasiddhāntaleśa˚, sāra˚, smṛti˚, smṛtisāgara˚ und sāṃgrahika.
Böhtlingk 1879 Substantiv Maskulin
Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin
saṃgraha m. — 1〉 das Ergreifen. — 2〉 das Fürsichnehmen, Behalten. — 3〉 das Bekommen, Erhalten. pattra˚ von Blättern (von einem Baume gesagt) Spr. 7832. — 4〉 das Zusichnehmen, Geniessen. — 5〉 das (auf übernatürliche Weise geschehende) Zurückholen von Pfeilen u. s. w. und die darüber handelnde Lehre. — 6〉 das Beisammenlassen. — 7〉 das Zusammenbringen, Sammeln, Aufspeichern, Anhäufen; Vorrath CAMPAKA. 9. jalasaṃgrahaṃ kar Wasser einnehmen (d. i. in Geschirre thun) 30. — 8〉 das Versammeln, Zusammenbringen (von Menschen) Ind. St. 15,301. — 9〉 Zusammenstellung, vollständige Aufzählung; Sammlung, Gesammtheit, Inbegriff, das Ganze; ein vollständiges Compendium. Instr. vollständig. — 10〉 das Umfassen, Einschliessen, Mitbegreifen. — 11〉 was Etwas umfasst, Behälter. — 12〉 das im Zaume Halten. — 13〉 das in Ordnung Halten, Bewahren, Hüten. — 14〉 concret Lenker, Regierer, Behüter; auch vielleicht Verfüger, Anordner. — 15〉 Zusammendrängung. [Page7-020-a] kurze Darlegung. karadānasya so v. a. die kurze Antwort auf. Instr. und Abl. in Kürze, mit kurzen Worten. — 16〉 Verengerung, Schmälerung; in schmale Stelle. — 17〉 Verstopfung. — 18〉 Zusammenschnürung CARAKA. 1,5. 14. — 19〉 das Heranziehen, Fürsichgewinnen; freundliche, liebevolle Behandlung; Bewirthung CARAKA. 1,10. — 20〉 das zur Ehe Nehmen, Heirathen. Vgl. dāra˚. — 21〉 Auffassung, Wahrnehmung; das Verstehen, Verstandenwerden. — 22〉 Titel verschiedener Compendien (OPP. CAT. 1) und compendienartiger Anhänge.
Apte 1890 Substantiv Maskulin
Originaltext · Englisch · Substantiv Maskulin
saṃgrahaḥ 1 Seizing, grasping. 2 Clenching the fist, grasp, grip. 3 Reception, admission. 4 Guarding, protection; tathā grāmaśatānāṃ ca kuryādrāṣṭsya saṃgrahaṃ Ms. 7. 114. 5 Favouring, propitiating, entertaining, supporting; Ms. 3. 138; Ms. 8. 311. 6 Storing, accumulation, gathering, collecting; svadhāsaṃgrahatatparāḥ R. 1. 66; taiḥ kṛtaprakṛtisaṃgrahaiḥ R. 19. 55; R. 17. 60. 7 Governing, restraining, controlling. 8 Conglomeration. 9 Conjunction. 10 Agglomeration (a kind of saṃyoga). 11 Inclusion, comprehension. 12 Compilation. 13 Epitome, summary, abridgment, compendium; saṃgraheṇa pravakṣyate Bg. 8. 11; so tarkasaṃgrahaḥ. 14 Sum, amount, totality; karaṇaṃ karma karteti trivadhaḥ karmasaṃgrahaḥ Bg. 18. 18. 15 A catalogue, list. 16 A store-room. 17 An effort, exertion. 18 Mention, reference. 19 Greatness, elevation. 20 Velocity. 21 N. of Śiva. Comp. — ślokaḥ a verse summarizing what has been mentioned before.
Cappeller 1887 Substantiv Maskulin
Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin
saṃgraha m. das Ergreiffen, Erhalten, Genießen, Einnehmen (von Arznei); Sammeln, Vorrat, Sammlung (concr.); Zusammen- fassung, Compendium oft— —˚ in Büchertiteln das Zusammenhalten, Hüten, Bewahren, concr. Ordner, Lenker; das für sich Einnehmen, Gewinnen, freundliches Wesen.
Quelltextfundstellen (2)
HTK 1 Fundstelle
SiSa 1 Fundstelle
Mit AYI Free weitermachen
Bildquelle: AYI Archiv.