Sanskrit manuscript in Devanāgarī

grahaṇa ग्रहण – perceiving; grasping

adjective · substantive neuter · Word type unspecified

Dictionary sources

AYI dictionary substantive neuter

perceiving; grasping

Derived from

  1. grah ग्रह् verbal root — grasp; seize; perceive
  2. ana अन suffix — nominal-forming suffix -ana
Cappeller 1891 adjective

Original text · English · adjective

grahaṇa ·a. seizing, holding (--°). f. ī an imaginary organ in the belly. --n. grasp, seizure (esp. by Rahu, i.e. eclipse, cf. grahá), taking, holding, marrying, buying, choosing, drawing (water), putting on, donning, undergoing, acquiring, learning, study, perception, apprehension, mentioning, naming, the use of a term & the term itself.

Monier-Williams 1872 adjective

Original text · English · adjective

Grahaṇa, as, ā, am, seizing, holding; (am), n. the hand; an organ of sense; a prisoner, captive; mentioning, naming, mention, a word mentioned (e. g. vacana-grahaṇa, the word vacana); seizing, holding, taking, catching, seizure; taking by the hand, marrying; receiving, acceptance; taking captive, cap- tivating, overpowering, imprisonment; seizure of the sun or moon, eclipse; gaining, obtaining, purchasing; choosing; taking or drawing up; attraction; putting on; containing, enclosing; undertaking, undergoing; service; mentioning with praise, respect; perceiving, understanding, comprehension, the taking or receiv- ing of instruction, or the acquirement of any science; acceptation, meaning; assent, agreement; inviting, calling, addressing; the taking up of sound, echo; an organ of sense; [cf. kara-grahaṇa, keśa-g˚, garbha-g˚, cakṣur-g˚, nāma-g˚, pāṇi-g˚, punar- g˚.]

Petersburger 1855 adjective · substantive neuter · Word type unspecified

Original text · German · adjective · substantive neuter

gráhaṇa (von grah) 1〉 adj. f. ā ergreifend, fassend, haltend: sa bāhuśatamudyamya sarvāstragrahaṇaṃ raṇe HARIV. 2734. — 2〉 n. a〉 subj. α〉 Hand TRIK. 3,3,125. H. an. 3,201. MED. n. 45. — β〉 Sinnesorgan RĀJAN._im_ŚKDR. YOGAS. 1,41. — b〉 obj. α〉 ein Gefangener (nach WILSON adj.) H. an. MED. Diese Bed. könnte man in der folgenden Stelle suchen: na tvāṃ kaścitsamutsahet . manasā grahaṇaṃ kartum MBH. 13,2051; wir ziehen aber vor grahaṇa als nom. act. aufzufassen, welches sein obj., wie auch sonst bisweilen, im acc. bei sich hat. — β〉 ein erwähntes, gebrauchtes Wort: padāntāditi saṃbaddhameṅgrahaṇamanuvartate PAT._zu_P. 6,1,115. vacanagrahaṇaṃ pratyekamabhisaṃbadhyate Sch. zu P. 2,1,6. = śabda JAṬĀDH._im_ŚKDR. — c〉 nom. act. α〉 das Ergreifen, Anfassen, Halten H. an. pāda˚ M. 2,217. grahaṇaṃ cānilasyeva MṚCCH. 147,1. dūra˚ BHĀG. P. 5,5,35. na śekurgrahaṇe tasya dhanuṣaḥ R. 1,66,19. vajragrahaṇacihnena kareṇa MBH. 3,1780. gadāsicarmagrahaṇeṣu śūrān MBH. 3,12585. das bei — der — Hand — Fassen der Frau, das Heirathen: dāra˚ MBH. 1,1044. — β〉 das Fangen, Einfangen, Gefangennehmen, in-seine — Gewalt-Bekommen: śvā mṛgagrahaṇe śuciḥ M. 5,130. vṛka iva ca grahaṇe MṚCCH. 50,21. tadgrahaṇārthaṃ mayā kramaḥ sajjitaḥ PAÑCAT. 197,24. sarpasya KATHĀS. 9,86. na śakyamasya grahaṇaṃ kartum MBH. 13,2283. MBH. 3,12452. MBH. 7,458. MBH. 7,715. R. 5,29,21. R. 5,29,24. R. 5,38,22. R. 5,88,8. MĀLAV. 9,3. grahaṇaṃ samupāgamat gerieth in Gefangenschaft R. 1,1,73. yadi grahaṇamabhyeti jīvanneva mṛgastava R. 49,26. R. 1,28. na yuvāṃ grahaṇaṃ prāptau R. 6,1,28. citta˚ MBH. 3,14710. MṚCCH. 137,12. BHĀG. P. 3,25,26. — γ〉 das Ergreifen der Sonne und des Mondes, Verfinsterung H. an. MED. YĀJÑ. 1,218. ŚṚNGĀRAT. 6. VARĀH. BṚH. S. 2,c (Bl. 1,b). 5,8. VARĀH. BṚH. S. 2,c (Bl. 1,b). 5,11. VARĀH. BṚH. S. 2,c (Bl. 1,41 (40),1. VARĀH. BṚH. S. 2,82 (80,b),20. grahaṇaja VARĀH. BṚH. S. 5,96. grahaṇagata verfinstert VARĀH. BṚH. S. 15,31. bhaumaṃ śānaiścaraṃ caiva grahaṇaṃ grahasaṃjñitam VET. 16,16. — δ〉 das Gewinnen, Erlangen, Erhalten, Empfangen, = svīkṛti TRIK. H. an. MED. viṣamasthasvāduphalagrahaṇa PAÑCAT. I, 195. PAÑCAT. I,328. dhanuṣaḥ R. 1,3,18. pātraṃ tvamasi kākutstha vidyayorgrahaṇe 'nayoḥ R. 1,24,18. das durch-Kauf-an-sich-Bringen: kalabha˚ PAÑCAT. 229,2. — ε〉 das Erwählen SĀṂKHYAK. 9. PRAB. 72,12. — ζ〉 das Auffassen, Schöpfen (von Flüssigkeiten) ŚAT. BR. 4,6,1,15. KĀTY. ŚR. 1,5,12. KĀTY. ŚR. 1,7,10. KĀTY. ŚR. 3,6,19 u. s. w. — η〉 das Auffangen, Aufnehmen, Insichziehen, Ansichziehen (von Dünsten, Rauch): ambhovindugrahaṇarabhasāṃścātakān MEGH. 22. netrābhyāṃ vāṣpagrahaṇamakarot PAÑCAT. 262,23. ācāradhūma˚ RAGH. 7,24. adrigrahaṇagurubhirgarjitaiḥ MEGH. 45. — ϑ〉 das Anlegen (von Kleidern u. s. w.): veśa˚ MBH. 2,840. nepathya˚ RAGH. 17,21. śarīra˚ YĀJÑ. 3,69. MBH. 14,459. DEV. 1,65. — τ〉 das Insichbegreifen, Insichschliessen: akāraḥ savarṇagrahaṇena ākāramapi yathā gṛhṇīyāt Sch. zu P. 8,4,68 (Bd. II). Sch. zu P. 3,1,20 und P. 8,4,17. — ι〉 das Aufsichnehmen, Sichhingeben einer Sache: yathā na pāpagrahaṇena gṛhyase (tathā yatasva) R. 5,76,22. vrata˚ PAÑCAT. 34,9. — λ〉 das Gefälligsein, Diensterweisung: grahaṇāya puṃsām BHĀG. P. 3,1,44. — μ〉 das Erwähnen, Nennen KĀTY. ŚR. 7,5,25. KĀTY. ŚR. 15,2,11. LĀṬY. 1,1,2. LĀṬY. 1,1,6. VS. PRĀT. 1,63. VS. PRĀT. 1,64. P. 1,1,23, Vārtt. 1. 2. P. 2,1,42, Vārtt. Kār. zu P. 7,1,6. KĀŚ._zu_P. 1,1,50 und P. 1,2,35. Sch. zu P. 1,2,6. P. 1,2,22. P. 1,2,27 und P. 8,3,78. — ν〉 das rühmliche Nennen, Achtung, = ādara H. an. MED. satāṃ (subj.) grahaṇamuttamam SUŚR. 1,96,3. — ξ〉 das Erfassen, Wahrnehmen, Vernehmen, Erkennen, Begreifen; Lernen; = dhīguṇa und pratyāya (lies: pratyaya) H. an. = upalabdhi MED. guṇānāṃ grahaṇam MBH. 14,1197. pārśvasthavastvagrahaṇam Sch. zu KAP. 1,109. dvādaśavarṣāṇi vedabrahmacaryaṃ grahaṇāntaṃ vā oder es endet, wann er ausgelernt hat, ĀŚV. GṚHY. 1,22. grahaṇāntika dass. M. 3,1. YĀJÑ. 1,36. brahmaṇaḥ M. 2,173. Z. d. d. m. G. IX, LI. MBH. 3,12509. RAGH. 3,28. BHĀG. P. 3,4,18. PRAB. 106,18. GAUḌAP._zu_SĀṂKHYAK. 27. Sch. zu JAIM. 1,1,1. AK. 2,7,40. H. 310. H. 842. yatra jñānavatāṃ prāptiraliṅgagrahaṇā smṛtā MBH. 14,1309. ākṛtigrahaṇā jātiḥ Kār. in P. Bd. II u. jāti. — ο〉 das Meinen, Darunterverstehen: tasya ca tadviśeṣāṇāṃ ca grahaṇaṃ bhavati P. 1,1,68, Vārtt. 4, Sch. SIDDH. K._zu_P. 1,1,28. Sch. zu P. 1,1,68 und P. 1,2,48. — Vgl. karagrahaṇa, keśa˚, garbha˚, cakṣurgrahaṇa, nāma˚, pāṇi˚, punargrahaṇa.

Original text · German · Word type unspecified

grahaṇa 2〉c〉δ〉 das Nehmen, in-Empfang-Nehmen KATHĀS. 91,37. — ε〉 SĀH. D. 477. — μ〉 SĀH. D. 486. — ξ〉 SARVADARŚANAS. 22,16. fg. SARVADARŚANAS. 22,21. SARVADARŚANAS. 27,13. fg. SARVADARŚANAS. 29,4. fgg. Verz. d. Oxf. H. 231,b,21. BHĀG. P. 10,27,4.

Böhtlingk 1879 adjective · substantive neuter · Word type unspecified

Original text · German · adjective · substantive neuter

grahaṇa — 1〉 Adj. am Ende eines Comp. haltend. — 2〉 f. ī — a〉 ein eingebildetes, zwischen Magen und Gedärmen liegendes Organ, welches den Uebergang der Nahrungstoffe aus jenem in diese und die Wärme des Leibes vermitteln soll. — b〉 = grahaṇīgada HEMĀDRI 1,472,19. 20. 22. — 3〉 n. gráhaṇa — a〉 *Hand. — b〉 Sinnesorgan. — c〉 Gefangener. — d〉 ein erwähntes, gebrauchtes Wort Chr. 232,14. Chr. 233,2. Chr. 242,27. — e〉 Nom. act. (adj. Comp. f. ā) — α〉 das Ergreifen, Packen, Festhalten Chr. 34,10. fgg. — β〉 das Fangen Chr. 218,11. Einfangen, Gefangennehmen, in seine Gewalt Bekommen. — γ〉 das Ergreifen von Seiten eines Krankheitsdämons, Besessenheit HEMĀDRI 1,215,16. — δ〉 das Ergreifen der Sonne oder der Mondes von Seiten Rāhuʼs, Verfinsterung ĀPAST. HEMĀDRI 1,357,6. ˚dvaya n. Sonnen- oder (und) Mondfinsterniss HEMĀDRI 1,387,20. — ε〉 das Ergreifen, so v. a. Anprallen an MEGH. 44. — ζ〉 das Gewinnen, Erlangen, Erhalten, Empfangen. — η〉 das Nehmen (einer Frau). — ϑ〉 das Kaufen. — ι〉 das Erwählen. — ϰ〉 das Auffassen, Schöpfen (von Flüssigkeiten). — λ〉 das Auffangen, Aufnehmen. — μ〉 das Anlegen, Annehmen (eines Kleides, einer Tracht, eines Körpers) Chr. 291,19. Chr. 106,24. — ν〉 das Aufsichnehmen, Sichhingeben. — ξ〉 das Gefälligsein, Diensterweisung. — ο〉 das Insichbegreifen, [Page2-191-c] Insichschliessen. — π〉 das Erwähnen, Nennen, Brauchen eines Ausdrucks Chr. 216,3. Chr. 22,22. Chr. 224,3. Chr. 225,1. Chr. 233,21. Chr. 234,31. Chr. 239,23. Chr. 241,9. — ρ〉 rühmliches Nennen, Anerkennen. — σ〉 das Erfassen, Wahrnehmen, Vernehmen, Erkennen, Begreifen, Erlernen Chr. 222,9. — τ〉 das Meinen, Darunterverstehen Chr. 216,4. Chr. 228,15. Chr. 229,17. Chr. 236,12. Chr. 236,14. Chr. 238,8. Chr. 238,32.

Original text · German · Word type unspecified

grahaṇa II. f. ī auch Strang, Seil KAUŚ. 29,2. [Nachtrag, Band 7]

Apte 1890 substantive neuter

Original text · English · substantive neuter

grahaṇaṃ [grah bhāve lyuṭ] 1 Seizing, catching, seizure; śvā mṛgagrahaṇe'śuciḥ Ms. 5. 130. 2 Receiving, accepting, taking; ācāradhūmagrahaṇāt R. 7. 27. 3 Mentioning, uttering; nāmagrahaṇaṃ. 4 Wearing, putting on; sottaracchadamadhyāsta nepathyagrahaṇāya saḥ R. 17. 21. 5 An eclipse: Y. 1. 218. 6 Understanding, comprehension, knowledge; na pareṣāṃ grahaṇasya gocarāṃ N. 2. 95. 7 Learning, acquiring, grasping mentally, mastering; lipaṃryathāvadgrahaṇena vāṅmayaṃ nadīmukheneva samudramāviśat R. 3. 28. 8 Taking up of sound, echo; adrigrahaṇagurubhirgarjitairnartayaṃthāḥ Me. 44. 9 The hand. 10 An organ of sense. 11 A prisoner, captive. 12 Taking by the hand, marrying. 13 Taking captive, imprisonment. 14 Gaining, obtaining, purchasing 15 Choosing. 16 Taking or drawing up. 17 Attraction. 18 Containing, enclosing. 19 Undertaking, undergoing. 20 Service. 21 Mentioning with praise, respecting. 22 Acceptation, meaning. 23 Assent, agreement. 24 Inviting, calling, addressing. Comp. — ataḥ close of study.

Cappeller 1887 Word type unspecified

Original text · German · Word type unspecified

grahaṇa haltend (—˚); n. gráhaṇa das Ergreifen, Annehmen, Anlegen, das Gebrauchen (eines Ausdrucks), Festhalten, das Fangen, die Verfinsterung; Erlangung, Gewinn; Erlernung, das Begreifen, Erkenntnis, Auffassung, Verständnis.

Burnouf 1866 adjective · substantive neuter

Original text · French · adjective

grahaṇa a. prisonnier, captif.

Original text · French · substantive neuter

grahaṇa grahaṇa n. (sfx. ana) prise, saisie. Accueil, acceptation. Perception d'un objet sensible, d'un son, etc., la chose perçue. Acception ou prononciation d'un mot, tg. Action de toucher les pieds en [Page228-2] signe de respect. La main qui prend. Eclipse. grahaṇa a. prisonnier, captif.

Occurrences in source texts (2)

PYS 2 occurrences
PYS 1.40–41: Mastery 1 occurrence

Direct occurrences

PYS 3.47–48: Mastery over the Senses 1 occurrence

Direct occurrences

Continue with AYI Free

Image source: AYI archive.