vyadh व्यध् – pierce; wound
verbal root · Word type unspecified · verb
Dictionary sources
AYI dictionary verbal root
pierce; wound
Cappeller 1891 verb
Original text · English · verb
vyadh vídhyati ·v (vídhya°te), pp. viddhá (q.v.) pierce, hit, wound, hurt, harm, injure, affect or afflict with (instr.). C. vedhayati pierce, hit, vyādhayati cause to pierce etc. -- ati & vyati pierce, perforate. anu pierce or wound (after another); intertwine, set or fill with (instr.). apa hurl or throw away, give up, neglect. abhi wound, hit. ava precipitate into (loc.) or from (abl.). ā throw, bore or break through; scare, drive away, also = vyā & samā wave, swing, brandish. ni throw down, overthrow; shoot at, hit, pierce. nis wound, kill, slay. parā hurl off wound, hit. pari shoot at. pra hurl, throw, shoot, perforate, wound. prati shoot, hit. vi pierce, shoot. sam shoot. -- Cf. anuviddha, apaviddha, ā́viddha, práviddha, vyapaviddha.
Monier-Williams 1872 verb
Original text · English · verb
vyadh vyadh, cl. 4. P. vidhyati, vivyādha, vyatsyati, avyātsīt, vyaddhum (ep. veddhum), to pierce, perforate; to strike, beat, smite, stab; to pick; to tear, hurt, wound; to wave in triumph: Pass. vidhyate, to be pierced: Caus. vyā- dhayati, -yitum, Aor. avivyadhat: Desid. vivyat- sati: Intens. vevidhyate, vāvyaddhi (?); [cf. per- haps Gr. ϝεθ in ἄεθλος.]
Petersburger 1855 Word type unspecified
Original text · German · Word type unspecified
vyadh , vídhyati DHĀTUP. 26,72 (tāḍane). P. 6,1,16. vivyādha P. 6,1,17. VOP. 8,124. VOP. 11,3. vividhatus VOP. 11,3. vividhvaṃs, avyātsīt, (upa) vidhán, vetsyāmi (vgl. Kār. VOP. 4 aus SIDDH. K._zu_P. 7,2,10), veddhā, viddhvā, vidhya, veddhum; pass. vidhyate, viddhá. Hier und da aus metrischen Rücksichten auch med. 1〉 durchbohren, durchstechen; erschiessen, treffen (mit einem) Geschosse ṚV. 1,61,7. ṚV. 1,86,9. tapu̱ṣāśnā̀ ṚV. 2,30,4. ṚV. 2,30,9. ṚV. 4,4,1. tamastā̀ vidhyā̱ śarvā̱ śiśā̀naḥ ṚV. 10,87,6. AV. 3,25,1. marmàṇi AV. 5,8,9. VS. 16,23. TS. 2,2,2,4. TS. 2,6,8,3. TS. 6,5,5,2. tamabhyāyatyāvidhyat AIT. BR. 3,33. ŚAT. BR. 1,7,3,3. vidhyatyadhanuṣā P. 4,4,83. mṛgajātāni MBH. 4,143. urasi MBH. 5,7176. R. 3,33,18. R. 4,8,12. RAGH. 9,60. athainamaparaḥ kāmastṛṣṇā vidhyati bāṇavat Spr. (II) 1646. Spr. (II) (I) 2214. paraścedenamativādabāṇairbhṛśaṃ vidhyet Spr. 4509. KATHĀS. 39,61. KATHĀS. 47,82. BHĀG. P. 4,10,10. BHĀG. P. 5,26,24. jyotiṣī (die Augen) kaṇṭakena BHĀG. P. 9,3,4. pādau vidhyanti śarkarāḥ wund stechen Schol. zu P. 4,4,83. P. 6,3,53. kararuhairvidhyantī mit den Nägeln verwundend, — kratzend KATHĀS. 49,49. sirām eine Ader schlagen SUŚR. 1,358,1. vivyādha MBH. 3,709. MBH. 3,15728. MBH. 4,1694. MBH. 4,1804. MBH. 13,7469. R. 1,28,25 (R. 1,29,14 GORR.). R. 3,34,27. R. 3,34,30. R. 5,31,30. R. 5,39,20. fg. Spr. 2583. BHĀG. P. 7,2,56. vivyadhuḥ MBH. 3,767. avyātsīt BHAṬṬ. 5,52. BHAṬṬ. 15,69. vetsyāmi MBH. 13,4634. lakṣyaṃ yo veddhā MBH. 1,6955. med.: nainaṃ śastrāṇi vidhyante (so ed. Bomb.) MBH. 14,560. vidhyeta ya idaṃ lakṣyam MBH. 1,7004. avidhyata MBH. 4,1817. vivyadhe MBH. 6,3460. BHĀG. P. 10,47,17. vetsyase MBH. 13,4635. viddhvā R. 3,34,19. KATHĀS. 48,58. vidhya absol. MBH. 16,96. veddhum MBH. 1,5286. MBH. 16,35. R. 6,79,46. BHĀG. P. 10,83,21. pass.: śastraiścāpi na vidhyate MBH. 2,948. bālasya karṇau vidhyete SUŚR. 1,54,13. KATHĀS. 40,12. AK. 3,3,36. vidhyamāna BHAṬṬ. 5,102. BHAṬṬ. 9,66. viddhá durchbohrt, durchschossen, verwundet, getroffen AK. 3,2,49. H. 1486. H. an. 2,249. MED. dh. 16. vi̱ddhasyèva pa̱daṃ nàya folge der Spur des Angeschossenen AV. 10,1,26. vi̱ddhasyà pada̱nīrìva (sonach ist unter padanī zu setzen der Spur nachfolgend) AV. 11,2,13. AV. 2,29,7. AIT. BR. 3,33. M. 9,43. bhṛśa˚ MBH. 5,7178. subhṛśaṃ gāḍhaviddhaḥ MBH. 5,7216. MBH. 7,8670. pṛṣṭhe MBH. 13,2796. MBH. 13,7470. R. 1,32,21. R. 2,30,23. ṚT. 6,28. RAGH. 5,51. RAGH. 14,70. śaraśataiḥ Spr. (II) 3595. rohate sāyakairviddham Spr. (I) 2647. KATHĀS. 14,29. fg. KATHĀS. 26,179. KATHĀS. 33,203. fg. KATHĀS. 42,48. fg. KATHĀS. 61,102. DHŪRTAS. 66,11. DAŚAK. 88,1. BHĀG. P. 2,7,8. hṛdi duruktaiḥ BHĀG. P. 4,6,6. BHĀG. P. 4,8,14. kuśakaṇṭaka˚ MBH. 3,16862. ŚĀK. 89. Spr. (II) 1507. BHĀG. P. 9,11,19. PAÑCAT. 62,9. kakudnino 'viddhanasaḥ nicht durchstochen BHĀG. P. 3,3,4. aviddhamuktāphala KUMĀRAS. 7,10. kīṭaiḥ durchbohrt VARĀH. BṚH. S. 79,37. SUŚR. 1,155,20. śaradīvāmbujaṃ phullaṃ viddhaṃ bhāskararaśmibhiḥ getroffen von R. 5,39,22. śūlāyām gespiesst auf KATHĀS. 25,130. śūlāgre KATHĀS. 138. vṛkṣeṣu RAGH. 9,60. svairiṇyāpāṅgaviddhadhīḥ getroffen von BHĀG. P. 6,1,63. dharmo viddhastvadharmeṇa sabhāṃ yatropatiṣṭhate . śalyaṃ cāsya na kṛntanti viddhāstatra sabhāsadaḥ .. verwundet, verletzt Spr. (II) 3136. beschädigt; śarkarā˚ (vajra) VARĀH. BṚH. S. 80,15. VARĀH. BṚH. S. 82,2. (cāmarāṇi) viddhālpaluptāni na śobhanāni VARĀH. BṚH. S. 72,2. tattripiṣṭapasaṃkāśamindraprasthaṃ vyarocata . meghavṛndamivākāśe viddhaṃ (= mithaḥ śliṣṭaṃ NĪLAK.) vidyutsamāvṛtam geborsten MBH. 1,7580. viddha = vikuṣita (nach DURGA) NIR. 4,15. — 2〉 bewerfen mit: hi̱menā̀vidhya̱darbùdam ṚV. 8,32,26. sīsèna AV. 1,16,4. TS. 1,7,8,2. sarvato māmavidhyanta (v. l. acinvanta) sarathaṃ dharaṇīdharaiḥ MBH. 3,12170. viddha = kṣipta geworfen H. an. MED. — 3〉 behaften, Jmd (acc.) Etwas (instr.) anheften, anhängen (ein Uebel u. s. w.): yaṃ vai sūrya̱ṃ svàrbhānu̱stama̱sāvìdhyadāsu̱raḥ ṚV. 5,40,9. TS. 2,1,2,2. TS. 6,1,10,4. ŚAT. BR. 1,5,2,8. ŚAT. BR. 5,3,2,2. AV. 3,2,5. prajā udareṇa ŚAT. BR. 1,6,3,17. pāpmanā ŚAT. BR. 11,1,6,9. ŚAT. BR. 14,4,1,3. taṃ hāsurā pāpmanā vividhuḥ CHĀND. UP. 1,2,2. CHĀND. UP. 1,2,3. kṛtyayā KAUŚ. 39. śrucā AIT. BR. 6,36. ŚAT. BR. 3,5,2,8. lohìtena AV. 15,1,8. bā̱hva̱ṅkaiḥ AV. 11,9,12. rajastamobhyāṃ viddhasya dehinaḥ MAITRYUP. 6,28. viddha (= duḥkhādisaṃbandhin Comm.) CHĀND. UP. 8,4,2. — 4〉 Eintrag thun, beeinträchtigen, nachtheilig wirken auf Etwas (acc.), schaden: aviddhavarcas BHĀG. P. 3,9,3. aviddhadṛś BHĀG. P. 8,3,4. mārgatarukoṇakūpastambhabhramaviddhaṃ dvāram VARĀH. BṚH. S. 53,74. rathyā˚ (dvāra) VARĀH. BṚH. S. 77. devatā˚ (dvāra) VARĀH. BṚH. S. 78. MĀRK. P. 50,70. viddha = bādhvita MED. — 5〉 viddha behaftet, versehen mit Etwas, das schaden kann: rājopakaraṇarūpaiśchattradhvajacāmarādibhirviddhaḥ (arkaḥ) VARĀH. BṚH. S. 3,18. fg. VARĀH. BṚH. S. 47,24. viddhāmarṣāśaya (= amarṣaviddhāśaya) BHĀG. P. 7,10,15. — 6〉 viddha versehen mit überh.: tantrīsvaraguṇairviddhānātodyānanvavādayan (tantrīṃ und viddhām ed. Calc., tantrī und viddhānnātodyān die neuere Ausg.) HARIV. 8688. viddhamāsāritaṃ (viddha = rāgāntaramiśra NĪLAK.) ramyaṃ jagire svarasaṃpadā HARIV. 8690. die rohiṇīsahitāṣṭamī ist vierfach: śuddhā rein, viddhā gemischt, mit Anderem in Berührung kommend (d. i. mit dem Ende des 7ten Tages), śuddhādhikā oder viddhādhikā WEBER, KṚṢṆAJ. 227. fg. pūrvaviddhā WEBER, KṚṢṆAJ. 225. WEBER, KṚṢṆAJ. 237; vgl. Verz. d. Oxf. H. 283,b, No. 662. — 7〉 anstacheln, antreiben, in Bewegung versetzen: (rajasā) guṇena kālānugatena viddhaḥ (= saṃkṣobhitaḥ Comm.) BHĀG. P. 3,8,13. dehendriyaprāṇamanodhiyo 'mī yadaṃśaviddhāḥ (viddha = āviṣṭa Comm.) pracaranti karmasu BHĀG. P. 6,16,24. — 8〉 schütteln, bewegen: cailāni vivyadhuḥ MBH. 1,7055; vgl. cailāni dudhuvuḥ MBH. 6,1557. celāvadhūnana MBH. 8,4380. celāvedha MBH. 2,2867. — 9〉 in der Astron. fixiren, den Stand eines Gestirns bestimmen: agre pṛṣṭhato vā dṛṣṭiṃ cālayitvā grahaṃ vidhyet GOLĀDH. YANTRĀDH. 13, Comm. — 10〉 sich hängen an: ārtyo vā āhutiṃ vidhyanti ŚAT. BR. 12,4,1,10. — 11〉 viddha ähnlich H. an. MED. pūrṇenduviddhānanā (bimba st. viddha BROCKH.) ŚRUT. 43. — 12〉 viddha fehlerhaft für baddha LIṄGA-P._bei_MUIR, ST. 4,325,23. — Vgl. vidhya, veddhar fg., vedha fgg., vedhin fg., vyadha fg., vyadhya, vyadhvara, vyādha und apāpaviddha. — caus. = simpl. 1〉: kākamavedhayan MBH. 12,3069. śaraiścaivāpyavībidhat (nach der Lesart der ed. Bomb.) MBH. 7,8670. sirā vyadhayet eine Ader schlagen SUŚR. 2,250,13. vedhita = viddha AK. 3,2,49. H. 1486. H. an. 2,249. MED. dh. 16. — desid. behaften wollen: pāpmanāvivyatsan ŚAT. BR. 14,4,1,8. — intens. vevidhyate P. 6,1,16, Schol. — ati durchbohren; durchbrechen, mit Oeffnungen versehen ṚV. 4,8,8. ṚV. 8,85,2. varmà AV. 8,5,19. śarma̱ nāti̱vidhè dat. infin. ṚV. 5,62,9. ŚĀṄKH. ŚR. 17,3,6. ŚĀṄKH. ŚR. 17,5,7. ŚĀṄKH. ŚR. 17,15,5. atividdha durchbohrt, getroffen MBH. 6,2701. vāgiṣubhiḥ R. 2,9,51. vākyena mahāpriyeṇa ghoreṇa hṛdaye R. GORR. 2,9,46. — Vgl. ativyādhin, anativyādhya. — vyati durchbohren, durchschiessen: nārācairvyatividdhānāṃ śarāṇām MBH. 7,3626 nach der Lesart der ed. Bomb. — anu 1〉 hinterdrein durchbohren, — verwunden: viddhamanuvidhyataḥ M. 9,43. — 2〉 durchbohren, treffen (mit einem Geschesse): anuviddha R. 5,36,42. kāmaśarānuviddha ṚT. 4,11. ṚT. 6,13. kīṭānuviddharatnādi durchbohrt, angebohrt SĀH. D. 3,21. — 3〉 durchziehen, mit Etwas erfüllen: mṛttikā tadrasenānuvidhyamānā BHĀG. P. 5,16,21. anuviddha durchzogen, besetzt mit, erfüllt —, begleitet von: sarasijamanuviddhaṃ śaivalenāpi ramyaṃ Spr. 5190. indranīlairmuktāmayī yaṣṭirivānuviddhā RAGH. 13,54. ratnānuviddhāṅgada RAGH. 6,14. ratnānuviddhārṇava RAGH. 6,63. svedānuviddhārdranakhakṣata RAGH. 16,48. alakaṃ bālakundānubiddham MEGH. 66. sāndrakaphānuviddha SUŚR. 2,491,18. (haṃsāḥ) krauñcagaṇānuviddhāḥ HARIV. 8793. ratnāṅgulīyaprabhayānuviddhānakṣān RAGH. 6,18. na tatsatṣaṃ yacchalenānuviddham Spr. (II) 3483, v. l. saurabhyānuviddha MṚCCH. 14,21. KATHĀH. 115,146. MĀLATĪM. 15,13. kāṣṭhāgatasneharasānuviddha (bhāva) KUMĀRAS. 3,25. rajasā tamasānuviddho madaḥ BHĀG. P. 5,10,9. sukhānuviddha Verz. d. Oxf. H. 216,a,30. — 4〉 anstacheln, antreiben: tenānuviddhaḥ BHĀG. P. 3,26,51. karmasvanuviddhayā dhiyā BHĀG. P. 29,5. — Vgl. anuvegha. — apa 1〉 fortschnellen, fortschleudern, fortwerfen: apa śatrū̀nvidhyatām ṚV. 7,75,4. taṇḍulān LĀṬY. 4,9,13. LĀṬY. 5,2,6. KAUŚ. 18. KAUŚ. 28. KAUŚ. 30. KAUŚ. 39. bhūṣaṇāni R. 4,58,20. purā śmaśāne sragivāpavidhyate MBH. 3,15686. apaviddha fortgeschleudert KIR. 5,30. caraṇāpaviddhā BHĀG. P. 3,14,25. BHĀG. P. 10,36,12. dolayā parijanāpaviddhayā gestossen, in Bewegung gesetzt RAGH. 19,44. fortgeworfen MBH. 6,2294. MBH. 6,3967. MBH. 14,2365. R. 5,13,67. R. 5,14,52. R. 5,19,11. R. 5,20,19. R. 6,99,42. KUMĀRAS. 2,22. verschleudert DAŚAK. 83,2. ausgesetzt, im Stich gelassen: śava BHĀG. P. 5,14,20. giridaryām BHĀG. P. 24,23. BHĀG. P. 13,9. ein Kriegswagen in der Schlacht HARIV. 13671. R. 3,67,17. R. 6,18,53. verstossen (ein Kind) BHĀG. P. 4,30,13. BHĀG. P. 5,8,4. BHĀG. P. 9,23,12. BHĀG. P. 10,68,8. ausgestossen (aus der Kaste u. s. w.) BHĀG. P. 4,7,29. MĀRK. P. 32,21. aufgegeben, fahren gelassen: tanu MĀRK. P. 48,6. loka BHĀG. P. 6,11,21. aufgeben, fahren lassen s. v. a. vernachlässigen, sich nicht kümmern um: trīnagnīn MBH. 13,4523. MBH. 12,1213 (apavidhyeta st. parimucyeta ed. Bomb.) M. 11,41. apaviddhāstu yairvedā vahnayaścāhitāgnibhiḥ MĀRK. P. 14,81. aufgeben so v. a. sich befreien von: apavidhyanti pāpāni dānayajñatapobalaiḥ MBH. 12,3585. — 2〉 entreissen: gadāyāmapaviddhāyām BHĀG. P. 3,19,5. mit sich fortreissen: kamārpaviddhadhī BHĀG. P. 4,25,5. — 3〉 durchbohren, treffen (mit einem Geschosse): apaviddhaḥ śarairbhṛśam MBH. 4,1952. — 4〉 apaviddha so v. a. anuviddha begleitet von: vaco vipralāpāpaviddham (vipralāpānubaddham ed. Bomb.) MBH. 6,3776. — Vgl. apaviddha, apavedha. — vyapa 1〉 auseinanderwerfen, zerbrechen: āśramapadaṃ vyapaviddhabṛsīmaṭham (apaviddha˚ ed. Bomb.) MBH. 3,15763. — 2〉 fortschleudern, fortwerfen, abwerfen: ˚viddha R. 5,32,32. R. 6,70,42. R. 7,23,5,49. — 3〉 durchbohren, treffen (mit einem Geschosse): nārācairvyapaviddhānāṃ (vyatividdhānāṃ ed. Bomb.) śūrāṇām (śarāṇām ed. Bomb.) MBH. 7,3626. — abhi verwunden, treffen (mit einem Geschosse) TS. 2,6,8,4. KAUŚ. 32. bāṇaiḥ stanāntare MBH. 6,5033. MBH. 7,3632 (med.). MBH. 8,4591. ˚viddha MBH. 4,1691. — Vgl. abhivyādhin. — ava hinein —, hinabstürzen: a̱psu ṚV. 1,82,6. sa̱mu̱dre ṚV. 7,69,7. ka̱rte ṚV. 9,73,8. su̱va̱rgāllo̱kāt TBR. 1,6,3,7. = vaikalyaṃ kar (nach Comm.) TBR. 2,5,5,6. TBR. 7,4,5,1. — ā 1〉 hineinwerfen: lohāyasamāsye ŚAT. BR. 5,4,1,1. KĀTY. ŚR. 15,5,22. schleudern: āviddha = kṣipta, prahata u. s. w. AK. 3,2,37. TRIK. 3,3,214. H. 1482. H. an. 3,342. iṣu M. 9,43. — 2〉 verscheuchen, verjagen R. 7,28,5. — 3〉 verstossen, ausstossen: patitāviddhacāṇḍālamṛtahārān MĀRK. P. 35,36. — 4〉 anschiessen, verwunden: āviddha TS. 2,6,8,3. ŚAT. BR. 1,7,4,9. ŚAT. BR. 11,2,6,7. LĀTY. 4,9,13. PĀR. GṚHY. 1,3. pāṇijaiḥ GĪT. 12,11. = parāhata MED. dh. 28. — 5〉 durchbohren: anāviddhaṃ ratnam Spr. (II) 271. durchbrechen: vidyudghanamivāvidhya R. 3,58,27. zerbrechen R. 3,56,46. pādapāviddhaparigha RAGH. 12,73. — 6〉 schwingen, im Kreise bewegen R. 4,9,79. fg. āvidhyāvidhya tau vṛkṣānmuhūrtamitaretaram . tāḍayāmāsuḥ MBH. 3,11511. gadām MBH. 6,2799. MBH. 7,9100. BHĀG. P. 1,7,13. BHĀG. P. 10,55,19. āvidhya sahasāmuñcacchilām (so die neuere Ausg.) HARIV. 6859. āvidhya daṇḍaṃ cikṣepa R. 2,32,36. śūlam BHĀG. P. 6,12,2. BHĀG. P. 10,59,8. parigham BHĀG. P. 6,12,24. darpāviddhasaṭānana HARIV. 3716. āviddhapuccha HARIV. 3717. HARIV. 4101. matimanthānamāvidhya Verz. d. Oxf. H. 12,a,28. Verz. d. Oxf. H. 47,b,25. bhramatyāviddhamakhilaṃ brahmāṇḍam MĀRK. P. 78,9. pavanāviddhatoya bewegt SUŚR. 2,199,15. āviddha n. das Schwingen, Bez. einer best. Art zu fechten HARIV. 11048 (S. 791). 13494. HARIV. 15977. Hierher āviddha gewunden, sich in Windungen bewegend, gekrümmt (vgl. āviddha): sāgara R. 5,74,32. ˚gatisaṃcārā SĀH. D. 116. yathāviddhaṃ yāti (nadī) VIKR. 115. — 7〉 in Unruhe versetzen, aufregen: kāmādibhiranāviddhaḥ BHĀG. P. 7,15,35. BHĀG. P. 1,2,19. antaḥpuramāviddham (= duḥkhābhihatam Comm.) R. 2,57,25. — 8〉 aufsetzen. āvidhya ca srajam BHAṬṬ. 20,11. — Vgl. anāviddha, āviddha, āvedha, āvedhya, āvyādha fg. — upā s. upāvyādha. — vyā schwingen, im Kreise bewegen: gadām MBH. 3,677. R. 7,15,32. cakram HARIV. 10720. vyāviddha sich im Kreise bewegend MṚCCH. 76,19. verdreht, verschoben, aus seiner Lage gekommen: ˚nayanāmbara MBH. 4,774. raśanā R. 5,13,35. DAŚAK. 91,3 (vyaviddha, welches schon BENFEY verbessert hat). SUŚR. 2,31,3. verzerrt SUŚR. 316,20. — samā 1〉 schwingen, in schwingende Bewegung versetzen: pāde tāṃ gṛhya puruṣaḥ samāvidhyāvadhūya ca HARIV. 3339. gadām R. 7,15,11. samāvidhyata lāṅgūlaṃ caraṇau ca R. 5,3,1. R. 5,5,25. R. 5,38,37. R. 5,42,19. R. 5,55,10. RAGH. 16,78. — 2〉 samāviddha verwüstet, zerstört: vana MBH. 15,1031. — ud, partic. uddhiddha erhoben, hoch: śṛṅga MBH. 1,1107. śikharaiḥ khamivodviddhaiḥ sich hoch in die Lüfte erhebend R. 2,94,4. — upa bewerfen, treffen: upa̱ dhrajànta̱madràyo vi̱dhannit ṚV. 1,149,1. kimevaṃ māṃ vākśarairupavidhyasi (api kṛntasi ed. Bomb.) MBH. 7,6534. — ni 1〉 hinschleudern, niederschiessen: a̱triṇo̱ ni parśā̀ne vidhyatam ṚV. 7,104,5. ŚAT. BR. 3,9,1,25. ŚAT. BR. 5,4,1,9. einwerfen, einschlagen: nyā̀vidhyadilī̱biśàsya dṛ̱ḻahā ṚV. 1,33,12. AV. 5,29,4. (in den Boden) einstossen ŚAT. BR. 3,8,1,16. — 2〉 beschiessen (mit einem Geschosse), treffen, durchbohren ṚV. 1,164,8. ṚV. 4,18,9. taṃ ca bhūyo nyavidhyata MBH. 8,997. na rathānāṃ na cāśvānāṃ na gajānāṃ na varmaṇām . anividdhaṃ śitairbāṇairāsīddvyaṅgulamantaram .. MBH. 4,1700. — anividdhaṃ MBH. 4,1977 fehlerhaft für iti viddhi, wie die ed. Bomb. liest. — Vgl. nivyādha fg. — adhini treffen in: hṛdàye AV. 8,6,24. — nis 1〉 verwunden, treffen (mit einem Geschosse) ṚV. 8,66,6. tena marmaṇi nirviddhaḥ śareṇa R. 3,50,19. laghu nirvidhya mṛgān erlegen KATHĀS. 27,156. (gardabham) niravidhyatpratodena nāṃsikāyāṃ punaḥ punaḥ schlug MBH. 13,1875. — 2〉 nirviddha etwa auseinanderstehend, von einander getrennt: gopurairmandaropamaiḥ nirviddhaiḥ MBH. 1,7576. nach NĪLAK. = acchidra oder abhedya. — Vgl. nirvedhima. — parā 1〉 hinausschleudern: yāvàdū̱rdhvaḥ pàrā̱vidhyàti TS. 2,4,12,1. — 2〉 verwunden, treffen (mit einem Geschosse): śaraiḥ MBH. 8,3194. BHĀG. P. 4,29,54. — Vgl. parāviddha und parāvyādha. — pari beschiessen: tataḥ sarvānmahīpālānparyavidhyattribhistribhiḥ (śaraiḥ) MBH. 1,4102. — Vgl. parivyādha. — pra 1〉 fortschleudern; stürzen, werfen: pārṣṇyā̀ AV. 8,6,17. tamàsi ṚV. 1,182,6. ṚV. 7,104,3. apsu ŚAT. BR. 6,1,1,12. ŚAT. BR. 6,2,1,8. cātvāle LĀṬY. 2,1,6. ŚĀṄKH. BR. 11,5. KAUŚ. 66. KAUŚ. 75. KAUŚ. 77. vegapraviddha (so ist zu lesen) geschleudert R. 4,9,82. praviddho rakṣasāṃ bhāgaḥ parvaṇīvāhitāgninā hingeworfen R. 2,43,5. sa papāta kṣitau kṣīṇaḥ praviddhābharaṇāmbaraḥ MBH. 7,1628. praviddhānyāsanāni auseinandergeworfen R. 3,67,1. vāyupraviddhāḥ śaradi megharājya ivāmbare zerstreut R. 2,93,11 (R. 2,102,12 GORR.). praviddhakalaśodaka vergossen R. 63,34. praviddha n. das Vorstossen, Bez. einer best. Art zu fechten HARIV. 15977. — 2〉 Geschosse werfen, schiessen: udaṅsaptadaśa pravyādhānpravidhyati ŚAT. BR. 5,1,5,13. AV. 3,26,4. — 3〉 durchbohren, verwunden: droṇaṃ tribhiḥ (śaraiḥ) pravivyādha MBH. 6,3592. jatrudeśe MBH. 14,2322. SUŚR. 1,279,2. — 4〉 unterlassen, aufgeben: devatārcāḥ praviddhāḥ R. 2,71,37. — 5〉 praviddha gespickt, erfüllt MBH. 7,3910. — Vgl. pravyādha. — atipra verscheuchen: ˚viddha R. 4,1,15. — vipra, partic. ˚viddha auseinandergeworfen, zerstreut MBH. 6,4385. MBH. 7,784. MBH. 7,1575. MBH. 8,743. zerpflückt, hart mitgenommen RAGH. 14,54. — prati 1〉 schiessen (gegen einen Feind), beschiessen: ū̱rdhvo bhàva̱ pratì vi̱dhyādhya̱smat ṚV. 4,4,5. sa ca tānprativivyādha dvābhyāṃ dvābhyām MBH. 1,4103. MBH. 1,6567. MBH. 1,6570. MBH. 3,11960. MBH. 3,12124. MBH. 6,1703. BHĀG. P. 10,77,2. med. MBH. 3,14994. MBH. 4,1852. MBH. 4,1998. R. 5,41,35. R. 6,86,36. R. 7,28,11. ˚viddha MBH. 4,2209. ápratividdha Agni TS. 1,5,10,1. treffen in: stanāntare MBH. 4,1989. R. 3,34,26. med. R. 6,75,64. R. 6,78,12. — 2〉 pass. betroffen werden, in Frage kommen Comm. zu AV. PRĀT. 4,53, wo pratividhyete zu lesen ist; vgl. Ind. St. 4,295. — vi durchbohren, schiessen VS. 16,24. VS. 16,62. — Vgl. vivyādhin. — sam beschiessen: śaravarṣeṇa ulūkaṃ samavidhyata MBH. 6,1747. MBH. 7,4501.
Original text · German · Word type unspecified
vyadh [vgl. [6:1439]] Z. 10 v. u. lies hyasurāḥ. (revision)
Original text · German · Word type unspecified
vyadh [vgl. [6:1442]] mit ud; lies udviddha. (revision)
Original text · German · Word type unspecified
√vyadh 3〉 Z. 4 lies hāsurāḥ. — apa 1〉 yadā hi gargāṇāṃ vāhanamapaviddhaṃ tiṣṭhati leer, nicht beladen, — besetzt PAT. a. a. O. 8,68,a. — ā, partic. āviddha lange Composita enthaltend VĀMANA 1,3,26. anāviddha VĀMANA 1,3,25. — ud Z. 1 lies udviddha. — sam, partic. saṃviddha wohl so v. a. zusammenstossend, — fallend: dvāpara˚ (yugānta) HARIV. 11128 nach der Lesart der neueren Ausg. — Vgl. saṃvyādha.
Böhtlingk 1879 verbal root
Original text · German · verbal root
√vyadh , vídhyati (metrisch auch Med.), vidhyate Pass. — 1〉 durchbohren, durchstechen, erschiessen, treffen (mit einem Geschosse), wund stechen, verwunden. sirām eine Ader schlagen. — 2〉 bewerfen mit (Instr.) TBR. 1,7,8,2. — 3〉 behaften Jmd (Acc.) Etwas (Instr.) anheften, — anhängen (ein Uebel u. s. w.). — 4〉 schütteln, bewegen. — 5〉 in der Astron. fixiren, den Stand eines Gestirns bestimmen. — 6〉 sich hängen an (Acc.) — 7〉 viddhá — a〉 durchbohrt, durchschossen, verwundet, getroffen, gespiesst auf (Loc.) verletzt, beschädigt, geborsten. — b〉 *geworfen, geschleudert. — c〉 behaftet —, versehen mit Etwas, das schaden kann; versehen —, verbunden mit (Instr. oder im Comp. vorangehend) überh. — d〉 gemischt, mit Anderem in Berührung, gekommen. — e〉 angestachelt, angetrieben, in Bewegung versetzt. — f〉 ähnlich. — g〉 fehlerhaft für baddha. — Caus. — 1〉 (avedhayan, vyadhayet, avīvidhat MBH. 7,189,43) = Simpl. 1〉 CARAKA. 6,18. 30. vedhita = viddha Chr. 94,16. — 2〉 vyādhayati durchschiessen —, durchbohren lassen AIT. ĀR. 416,12. — Desid. vivyatsati behaften wollen mit (Instr.) — *Intens. vevidyate. — Mit ati — 1〉 durchbohren, durchbrechen, mit Oeffnungen versehen. atividdha durchbohrt, getroffen. — 2〉 vorbeischiessen ĀPAST. im Comm. zu AIT. ĀR. 421,13. — Mit vyati, ˚viddha — 1〉 durchbohrt, durchschossen MBH. 7,98,18. — 2〉 durchgesteckt, durchgeschlungen ŚIŚ. 7,16. — Mit anu — 1〉 hinterdrein durchbohren, — verwunden. — 2〉 durchziehen —, erfüllen mit (Instr.). — 3〉 anuviddha — a〉 durchbohrt, getroffen (von einem Geschosse.) — b〉 durchzogen von, besetzt mit, erfüllt —, begleitet von (Instr. oder im Comp. vorangehend) Citat im Comm. zu VĀSAV. 20. UTTAMAC. 185. — c〉 angestachelt, angetrieben. — Mit apa — 1〉 fortschnellen, [Page6-176-b] -schleudern, -werfen. — 2〉 aufgeben, fahren lassen. so v. a. vernachlässigen, sich nicht kümmern um. — 3〉 fahren lassen, so v. a. sich befreien von (Acc.) — 4〉 apaviddha — a〉 fortgeschleudert, fortgeworfen, abgeworfen, abgelegt. — b〉 leer, nicht beladen, — besetzt. — c〉 ausgesetzt, im Stich gelassen. insbes. von einem Kinde, das alsdann von Fremden adoptirt wird. GAUT. 28,32. — d〉 ausgestossen (aus der Kaste.) — e〉 verschleudert. — f〉 aufgegeben, fahren gelassen. — g〉 fahren gelassen, so v. a. vernachlässigt, worum man sich nicht kümmert. — h〉 entrissen, fortgerissen (uneigentlich). — i〉 gestossen, in Bewegung gesetzt. — k〉 durchbohrt, getroffen (von einem Geschosse). — l〉 begleitet von (im Comp. vorangehend) — Mit vyapa, ˚viddha — 1〉 auseinandergeworfen, zerbrochen. — 2〉 fortgeschleudert, fortgeworfen, abgeworfen. — 3〉 durchbohrt, getroffen (von einem Geschosse). — Mit abhi verwunden, treffen (mit einem Geschosse). abhividdha durchbohrt, getroffen. — Mit ava — 1〉 hineinstürzen, hinabstürzen, — in (Loc.) oder aus (Abl.) TS. 2,5,5,6. TS. 7,4,5,1. ávaviddha ṚV. 1,182,6. — 2〉 durch Eindrücken aushöhlen BAUDH. in Z. d. d. m. G. 34,330. Vgl. anavaviddha Nachtr. 6. — Mit ā — 1〉 hineinwerfen in (Loc.). — 2〉 verscheuchen, verjagen. — 3〉 zerbrechen. — 4〉 schwingen, im Kreise bewegen HARIV. 2,63,73. — 5〉 nicht beachten, keine Rücksicht nehmen auf (Acc.) R. ed. Bomb. 2,24,36. — 6〉 aufsetzen (einen Kranz) BHAṬṬ. — 7〉 ā́viddha — a〉 geschleudert (Pfeil) — b〉 durchbohrt, angeschossen, verwundet; zerbrochen. — c〉 geschwungen, im Kreise bewegt (LALIT. 253,8), bewegt überh. ˚śiraska Adj. unruhig den Kopf schüttelnd CARAKA. 2,8. — d〉 gewunden, sich in Windungen bewegen, gekrümmt. Von Reden so v. a. langgewunden CARAKA. 3,8. āviddham Adv. — e〉 in Unruhe versetzt, aufgeregt. — f〉 lange Composita enthaltend. — g〉 *falsch, betrügerisch. — h〉 *thöricht. — Mit upā in upāvyādhá. — Mit vyā — 1〉 schwingen, im Kreise bewegen. — 2〉 vyāviddha — a〉 sich im Kreise bewegend MBH. 12,9,32. — b〉 verdreht, verschoben, aus seiner Lage gekommen, verzerrt DAŚAK. 73,10. ˚m Adv. CARAKA. 5,7. — Mit samā — 1〉 schwingen, in schwingende Bewegung, versetzen. — 2〉 samāviddha verwüstet, zerstört. — Mit ud, udviddha erhoben, hoch, sich hoch in die Lüfte erhebend LALIT. 361,4. 5. — Mit upa bewerfen, treffen. — Mit ni — 1〉 hinschleudern, niederschiessen, einwerfen, einschlagen, einstossen (in den Boden). — 2〉 beschiessen (mit einem Geschosse), treffen, durchbohren. níviddha [Page6-176-c] ṚV. 1,164,8. — Mit adhini treffen in (Loc.) — Mit nis — 1〉 verwunden, treffen (mit einem Geschosse), erlegen; schlagen. — 2〉 nirviddha — a〉 verwundet, getroffen. — b〉 etwa auseinanderstehend, von einander getrennt. Nach NĪLAK. = acchidra oder abhedya. — Mit parā — 1〉 hinausschleudern MAITR. S. 2,4,3 (40,9). — 2〉 verwunden, treffen (mit einem Geschosse). — Mit pari beschiessen. — Mit pra — 1〉 fortschleudern, stürzen, werfen. — 2〉 Geschosse werfen, schiessen. — 3〉 durchbohren, verwunden. — 4〉 práviddha — a〉 fortgeschleudert (ṚV. 1,182,6), geschleudert, hingeworfen. — b〉 auseinandergeworfen, zerstreut, vergossen. — c〉 gespickt, erfüllt. — d〉 unterlassen, aufgegeben. — Mit atipra, ˚viddha verscheucht. — Mit anupra hineinwerfen, -stecken ĀPAST. ŚR. 1,14,4. — Mit prati — 1〉 schiessen (gegen einem Feind), beschiessen, treffen in (Loc.). — 2〉 Pass. betroffen werden, in Frage kommen. — Mit vi durchbohren, schiessen. — Mit sam — 1〉 beschiessen. — 2〉 saṃviddha wohl so v. a. zusammenstossend —, -fallend mit (im Comp. vorangehend) HARIV. 3,2,1.
Original text · German · verbal root
√vyadh mit ud hinaufschleudern, in die Höhe werfen ĀPAST. GṚHY. 19,7 (udvidhyet zu lesen). [Nachtrag, Band 7]
Whitney Roots 1885 verbal root
Original text · English · verbal root
vyadh, vidh — pierce
Apte 1890 verbal root
Original text · English · verbal root
vyadh 4 P. (vidhyati, viddha) 1 To pierce, hurt, strike, stab, kill; yūnāṃ manāṃsi vivyādha dṛṣṭvā dṛṣṭvā manobhavaḥ H. 2. 111; akṣitārāsu vivyādha dviṣataḥ sa tanutriṇaḥ Śi. 19. 99; viddhamātraḥ R. 5. 51, R. 9. 60, R. 14. 70; Bk. 5. 52, Bk. 9. 66, Bk. 15. 69. 2 To bore, perforate, pierce through. 3 To pick. 4 To wave or brandish in triumph (as the tail &c.).
Cappeller 1887 verb
Original text · German · verb
vyadh, vídhyati (˚te) durchbohren, treffen, verwunden; bewerfen mit (Instr.), behaften o. schädigen mit, jemd etwas anthun (Acc. der P. u. Instr. der S.). p. p. vedhita = viddha; vyādhayati durchbohren lassen. anu hinter; durchbohren o. treffen; durchbohrt; durchzogen, durchsetzt, erfüllt, begleitet von (Instr. o. —˚). apa fortschleudern, aufgeben, fahren lassen. p. p. apaviddha fortge- schleudert u. s. w.; ausgesetzt, ausgestoßen; getroffen, besgleitet von (—˚). ava hinein- o. hinanbstürzen. ā hineinwerfen, verjagen, verstoßen; zerbrechen. p. p. ā́viddha geschleudert; durchbohrt, verwundet. vyā u. samā im Kreise bewegen, schwingen. ni hinschleudern, niederwerfen. nis verwunden, treffen. pra fortschleudern, werfen, schleßen, durchbohren, treffen. p. p. práviddha fortgeworfen, verschüttet, vergossen. prati schießen, beschließen. sam beschießen.
Burnouf 1866 verbal root
Original text · French · verbal root
*vyadh vyadh. vidhyāmi 4; p. vivyādha; f1. vyaddhāsmi; f2. vyatsyāmi; a1. avyātsam; o. vidhyāsam; inf. veddhum; pr. ps. vidhye; pp. viddha. Percer; blesser, vāṇena d'une flèche; vidyutā d'un coup de foudre, Vd.
Occurrences in source texts (3)
HP 1 occurrence
IVU 1 occurrence
SiSa 1 occurrence
Continue with AYI Free
Image source: AYI archive.