Sanskrit-Quelltext als Insight-Motiv

luṭh लुठ् – sich wälzen; rollen

Verbalwurzel · Worttyp nicht bestimmt · Verb

Wörterbuchquellen

AYI Wörterbuch Verbalwurzel

sich wälzen; rollen

Cappeller 1891 Verb

Originaltext · Englisch · Verb

luṭh luṭhati luṭha°te ·v pp. luṭita1 roll, move to and fro (intr.), stir up, agitate. C. loṭhayati = S. D. luluṭhiṣate be about to roll. I. loluṭhīti wallow (of a drunkard). -- ud, pari, pra & vi = S. intr.

Originaltext · Englisch · Verb

luṭh luṇṭh luṇṭhati2 ·v = prec. S. tr.; C. luṇṭhayati & loṭhayati, pp. luṇṭhita rob, steal, plunder. -- nis & vi = S. C.

Monier-Williams 1872 Verb

Originaltext · Englisch · Verb

luṭh 1 . luṭh, cl. 1. P. loṭhati, luloṭha, aluṭhat, loṭhitum, to strike, knock down; cl. 1. A. loṭhate, luluṭhe, aloṭhiṣṭa, to resist, oppose, repel; to suffer pain; to go (according to Naigh. II. 14); cl. 10. P. loṭhayati [cf. rt. luṇṭh], to rob, plunder, steal, pillage, sack.

Originaltext · Englisch · Verb

luṭh 2 . luṭh, cl. 6. P. luṭhati, luloṭha, aluṭhat, &c., luṭhitum, to roll, roll about, move about, move to and fro, roll on the ground, wallow, welter; to roll down; to agitate, move, stir, (in this sense = rt. luḍ): Caus. loṭha- yati, -yitum, Aor. alūluṭhat or aluloṭhat, to cause to roll, make to move to and fro: Desid. luluṭhi- ṣate, to wish to roll, intend to roll, to be on the point of rolling; [cf. Hib. liuth, ‘I move, hasten.’]

Petersburger 1855 Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

1. √luṭh , luṭháti (saṃśleṣaṇe, loṭhe) DHĀTUP. 28,87. aluṭhat und aloṭhiṣṭa P. 1,3,91. 1〉 sich wälzen: tvaṃ pādānte luṭhasi Spr. 752. luṭhati dharaṇiśayane GĪT. 5,5. GĪT. 7,34. Verz. d. Oxf. H. 77,a,13. luṭhan Verz. d. Oxf. H. 145,a,25. KATHĀS. 71,55. KATHĀS. 84,14. KATHĀS. 89,34. KATHĀS. 95,25. paṅke luṭhantamuragam RĀJA-TAR. 4,600. ŚATR. 14,252. KULL._zu_M. 6,22. aluṭhan RĀJA-TAR. 7,1067. luloṭha KATHĀS. 7,66. KATHĀS. 61,212. KATHĀS. 71,54. HIT. 123,18. HIT. 128,13. luṭhamānaḥ sa gacchati MĀRK. P. 12,6. luluṭhe BHAṬṬ. 14,54. aloṭhiṣṭa BHAṬṬ. 15,56. luṭhita sich wälzend: cakāra mṛtamātmānaṃ niśceṣṭaṃ luṭhitāṅgakam KATHĀS. 58,29. bhūmau luṭhitāḥ PAÑCAT. ed. orn. 57,20. von einem Pferde AK. 2,8,2,18. n. das Sichwälzen (eines Pferdes) H. 1245. sich wälzen von einem Flusse: alakanandā luṭhantī bhāratamabhi varṣam BHĀG. P. 5,17,9. sich hinundherbewegen, rollen: jalakaṇāḥ Spr. 3490. nirantaraluṭhadbāṣpa Spr. 4051. śirāṃsi luṭhanti MAHĀNĀṬ. 592 (vgl. Verz. d. Oxf. H. 151,a,21). luṭhallolālakaiḥ flatternd Spr. 3235. hāro 'yaṃ hariṇākṣīṇāṃ luṭhati stanamaṇḍale Spr. 3350. maṇirluṭhati pādeṣu Spr. 2086. liṅgapīṭhaluṭhatsnānakumbha RĀJA-TAR. 2,126. luṭhadaśman RĀJA-TAR. 5,92. śākhino 'luṭhan (= patitāḥ Comm.) BHAṬṬ. 15,25. aloṭhiṣata vātena prakīrṇāḥ stabakoccayāḥ BHAṬṬ. 8,66. śilākalāpo luṭhitaḥ kimañjanagirerayam KATHĀS. 102,77. — 2〉 berühren: māṃ viṣāṇāgreṇa luṭhati (= saṃghaṭṭayati) BHĀG. P. 5,8,18. in Aufregung versetzen: marmāṇi luṭhanti (= loṭhayanti, kṣobhayanti Comm.) hṛdayaṃ mama BHĀG. P. 1,15,18. — lóṭhate (gatikarman) NAIGH. 2,14. luṭh, lóṭhati (upaghāte) DHĀTUP. 9,52. luṭh, lóṭhate (pratighāte) DHĀTUP. 18,9. — caus. alūluṭhat und aluloṭhat SIDDH. K._zu_P. 7,4,3. VOP. 18,3. wälzen, hinundherrollen: lāṅgūlairloṭhayāṃ cakruḥ (vyāpāditavantaḥ, tāḍitavantaḥ Comm.) BHAṬṬ. 14,26. — desid. im Begriff sein —, nahe daran sein zu rollen: aśmā luluṭhiṣate P. 3,1,7, Vārtt. 1, Schol. — ud sich krampfhaft bewegen: ulluṭhati Spr. 1971. — nis herabrollen: śailanirluṭhitāḥ śilāḥ RĀJA-TAR. 5,88. — caus. herabwälzen: śatamanyadgajendrāṇāṃ niraloṭhayat RĀJA-TAR. 1,303. — parinis herabrollen: tasya vindhyataṭavyūḍhavakṣasaḥ parinirluṭhat . saśabdamabhiṣekāmbu revāsrota ivābabhau .. RĀJA-TAR. 3,240. — pari hinundherrollen: paryaluṭhannitastataḥ — naraśiraḥkapālāni DAŚAK. 151,5. — pra sich wälzen: kṣitau tasya praluṭhataḥ PAÑCAT. 254,22. praluṭhita sich wälzend BHAṬṬ. 5,108. praloṭhita (vgl. P. 1,2,21) der sich zu wälzen angefangen hat P. 1,7,104. — vi 1〉 sich wälzen, sich hinundherbewegen, hinundherzucken: śvāsānmuñcati bhūtale viluṭhati SĀH. D. 57,4. svapīṭhaluṭhanmūrdhan Inschr. in Journ. of the Am. Or. S. 6,519, Śl. 26. viluṭhato bahnikaṇasya Spr. 4159. — 2〉 in Bewegung bringen, in Aufregung versetzen: viluṭhitamābhīravāranārībhiḥ Verz. d. Oxf. H. 226,b, No. 555, Śl. 1.

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

2. √luṭh , loṭháyati (caurye) VOP._in_DHĀTUP. 32,27. plündern: maṭhikā loṭhyamānā RĀJA-TAR. 4,71. — Vgl. luṇṭ, luṇṭh, luṇḍ. — nis plündern, rauben, stehlen: nirloṭhya maṭhikām KATHĀS. 76,30. parakāvyena kavayaḥ paradravyeṇa ceśvarāḥ . nirloṭhitena svakṛtiṃ puṣṇantyadyatane kṣaṇe .. Spr. 4504.

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

luṭh , intens. loluṭhīti sich wälzen, von einem Betrunkenen HEM. YOGAŚ. 3,14. — nis, garbho nirluṭhitaḥ aus dem Mutterleibe herausgetreten PAT. a. a. O. 1,230,b.

Böhtlingk 1879 Verbalwurzel

Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel

1. √luṭh — 1〉 luṭhati (saṃśleṣaṇe, loṭhe) — a〉 sich wälzen, sich wälzend hinbewegen zu (abhi), sich hinundher bewegen, rollen, flattern, bammeln Z. d. d. m. G. 36,396. NAIṢ. 4,47 Ind. St. 15,277. PAÑCAD. herabrollen von (Abl.) HEM. PAR. 2,214 (von Thränen). Auch Med. luṭhita sich wälzend, rollend. — b〉 berühren. — c〉 in Aufregung versetzen. — 2〉 *loṭhate (gatikarman). — 3〉 *loṭhati (upaghāte), *loṭhate (pratighāte). — Caus. loṭhayati — 1〉 in Bewegung —, in Aufregung versetzen Comm. zu BHĀG. P. 1,15,18. — 2〉 in Bewegung setzen, so v. a. ertönen machen VIDDH. 19,19. — 3〉 unsichschlagen BHAṬṬ. 14,26. — Desid. luluṭhiṣate im Begriff sein —, nahe daran sein zu rollen. — Intens. loluṭhīti sich wälzen (von einem Betrunkenen). — Mit adhi (˚luṭhati) sich hinaufwinden BĀLAR. 297,14. — Mit abhi Caus. ˚loṭhita wogend (Haar) HEM. PAR. 2,358. — Mit ud (ulluṭhati) sich krampfhaft bewegen. — Mit nis, nirluṭhita — 1〉 herabgerollt. — 2〉 herausgetreten (die Frucht aus dem Mutterleibe). — Caus. herabwälzen. — Mit parinis (˚luṭhati) herabrollen. — Mit pari (˚luṭhati) hinundher rollen. — Mit pra (˚luṭhati) sich wälzen. — praluṭhita sich wälzend und praloṭhita der sich zu wälzen angefangen hat BHAṬṬ. — Mit vi (˚luṭhati) — 1〉 sich wälzen, sich hinundher bewegen, hinundher zucken BHĀVAPR. 3,79. — 2〉 viluṭhita in Bewegung gebracht, in Aufregung versetzt.

Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel

2. √luṭh , loṭhayati plündern. — Mit nis plündern (RĀJAT. 7,962, wo nach KERN. niralo˚ st. bhiralo˚ zu lesen ist), rauben stehlen.

Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel

1. √luṭh V. 3〉 = 1〉a〉 DHARMAŚ. 1,54. [Nachtrag, Band 7]

Whitney Roots 1885 Verbalwurzel

Originaltext · Englisch · Verbalwurzel

luṭh [1] — roll

Originaltext · Englisch · Verbalwurzel

luṭh [2], luṇṭh — rob

Apte 1890 Verbalwurzel

Originaltext · Englisch · Verbalwurzel

luṭh I. 1 P. (loṭhati) To strike, knock down. II. 1 A. (loṭhate) 1 To roll on the ground. 2 To go, move. 3 To resist, oppose. III. 10 U. (loṭhayati-te) To rob, plunder. IV. 6 P. (luṭhati) 1 To roll about, roll on the ground, wallow, welter, move to and fro; maṇirluṭhati pādeṣu kācaḥ śirasi dhāryate H. 2. 68; luṭhati na sā himakarakiraṇena Gīt. 7; hāroyaṃ hariṇākṣīṇāṃ luṭhati stanamaṃḍale Amaru. 100; gṛhe gṛhe paśya tavāṃgavarṇā mugdhe suvarṇāvalayo luṭhaṃti Bv. 2. 176; Bk. 14. 54. 2 To agitate, move, stir.

Cappeller 1887 Verb

Originaltext · Deutsch · Verb

1. luṭh, luṭhati, ˚te sich wälzend, rollen, in Bewegung o. Aufregung versetzen. p. p. luṭhita sich wälzend, rollend. Caus. loṭhayati = Simpel. trans. ud sich krampf- haft bewegen. p. p. ulluṭhita. pari hinundbar rollen. pra u. vi = Simpl. intrans.

Originaltext · Deutsch · Verb

2. luṭh, luṇṭh, luṇṭhati aufrühren, aufregen. Caus. luṇṭhayati u. loṭhayati rauben, plündern. nis Caus. loṭayati dass.

Burnouf 1866 Verbalwurzel

Originaltext · Französisch · Verbalwurzel

*luṭh luṭh. luṭhāmi 6. Rouler, cf. luṭ 1 et 4.

Originaltext · Französisch · Verbalwurzel

*luṭh luṭh. loṭhāmi et loṭhe, cf. ruṭh.

Originaltext · Französisch · Verbalwurzel

*luṭh luṭh. loṭhayāmi 10. Dérober, cf. luṇṭ, ruṇṭ.

Quelltextfundstellen (1)

DYS 1 Fundstelle
DYS 154–167: Vajrolī für den männlichen Yogi 1 Fundstelle

Direkt belegt

Mit AYI Free weitermachen

Bildquelle: AYI Archiv.