Sanskrit-Quelltext als Insight-Motiv

riṣ रिष् – verletzen; schädigen

Verbalwurzel · Substantiv Feminin · Worttyp nicht bestimmt · Verb

Wörterbuchquellen

AYI Wörterbuch Verbalwurzel

verletzen; schädigen

Cappeller 1891 Substantiv Feminin · Verb

Originaltext · Englisch · Verb

riṣ ríṣyati ríṣya°te réṣati ·v pp. riṣṭá1 (cf. riś) be hurt, receive harm, suffer wrong, fail, perish; harm, injure. C. reṣáyati = S. tr., M. = S. refl. or intr. D. rírikṣati wish to harm.

Originaltext · Englisch · Substantiv Feminin

ríṣ2 ·f. injury or injurer.

Monier-Williams 1872 Substantiv Feminin · Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Englisch · Substantiv Feminin

2. riṣ, ṭ, f. injury; (ṭ, ṭ, ṭ), injuring, an injurer.

Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt

riṣ 1 . riṣ (closely connected with rt. riś, from which, in some forms and mean- ings, it is not distinguishable; cf. also rts. ruś, 1. ruṣ), cl. 1. 4. P. reṣati, riṣyati (in ep. and later authors also A. riṣyate), rireṣa, reṣiṣyati, areṣīt or ariṣat (Vedic forms riṣat, riṣāma, riṣāthana, reṣat, rīṣata), reṣitum or reṣṭum (Ved. inf. riṣe), to injure, hurt, harm; to kill, destroy, ruin; to give offence; to be injured or destroyed, suffer wrong, perish (cl.4); to fail, mis- carry, meet with misfortune or disaster (cl. 4): Caus. reṣayati, -yate, -yitum, Aor. arīriṣat, arīri- ṣata, to cause to be injured, injure, hurt, harm; to cause to miscarry, make to fail; to fail, miscarry, meet with misfortune or disaster (A.): Desid. riri- ṣiṣati, rireṣiṣati, (according to some also ri- rikṣati): Intens. reriṣyate, rereṣṭi; [cf. pro- bably Gr. ῥαίω, ῥαιστός; Lat. lœdo.]

Petersburger 1855 Substantiv Feminin · Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Substantiv Feminin

2. √riṣ (= 1. riṣ) f. Schaden oder concret Beschädiger s. u. 1. riṣ 1〉.

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

1. riṣ , réṣati (hiṃsāyām) DHĀTUP. 17,43. ríṣyati (hiṃsāyām) DHĀTUP. 26,120, v. l. und riṣyate; riṣat, riṣāma, riṣāthana, riṣan, réṣat; reṣitā und reṣṭā P. 7,2,48. VOP. 8,79. riṣṭá (vgl. a˚). 1〉 versehrt werden, Schaden nehmen; versagen, misslingen, zu Schanden werden: na rìṣye̱ttvāvàta̱ḥ sakhā̀ ṚV. 1,91,8. sa̱khye mā rìṣāma va̱yaṃ tavà ṚV. 94,1. ṚV. 162,21. yathā̀ yu̱kto na riṣyā̀ḥ ṚV. 10,51,7. nū ci̱tsa bhrèṣate̱ jano̱ na rèṣat ṚV. 7,20,6. ṚV. 7,33,4. na rìṣyati̱ savànam ṚV. 5,44,9. pū̱ṣṇaśca̱kraṃ na rìṣyati ṚV. 6,54,3. ṚV. 8,92,13. ṚV. 10,48,5. AV. 2,15,1. AV. 11,1,25. AV. 13,2,37. mā su bhìtthā̱ mā su rìṣaḥ VS. 11,68. AIT. BR. 1,13. ŚAT. BR. 6,1,1,1. ŚAT. BR. 6,6,3,8. ŚAT. BR. 9,3,4,13. ŚAT. BR. 14,6,9,28. BṚH. ĀR. UP. 3,9,26. yathaikapādvrajannatho vaikena cakreṇa vartamāno riṣyatyevamasya yajño riṣyati CHĀND. UP. 4,16,3. yadvai yajñasya riṣṭaṃ yadaśāntam ŚAT. BR. 12,4,1,5. ŚĀṄKH. GṚHY. 3,7. KAUŚ. 125. riṣé infin. ṚV. 5,41,16. ṚV. 7,34,17. pānti̱ martyàṃ ri̱ṣaḥ ṚV. 1,41,2. ṚV. 1,98,2. ṚV. 2,26,4. ṚV. 6,63,2. ṚV. 2,35,6. pu̱ru̱rāvṇò deva ri̱ṣaspā̀hi (VS. PRĀT. 3,27) VS. 3,48. Liesse sich meistens auch concret fassen. In der nachvedischen Literatur erscheint das med. riṣyate, im BHĀG. P. aber auch riṣyati, tena (mārgeṇa) gacchanna riṣyate M. 4,178. MBH. 13,7162. fg. tasyehārtho na riṣyate MBH. 5,1770. loke buddhiprakāśena lokamārgo na riṣyate MBH. 12,12474. tasyāyurna riṣyate MBH. 13,4992. MBH. 13,5024. fg. kiṃ vā na riṣyate kāmo dharmo vārthena saṃyutaḥ BHĀG. P. 4,8,64. na riṣyate jātu samudyamaḥ kvacit BHĀG. P. 8,12,46. saṃkalpastvayi bhūtānāṃ kṛtaḥ kila na riṣyati BHĀG. P. 4,27,24. BHĀG. P. 7,3,38. cakṣuryasya na riṣyati BHĀG. P. 8,1,11. BHĀG. P. 8,16,12. BHĀG. P. 10,84,32. — 2〉 beschädigen: pā̱hi rīṣàta (über die Dehnung s. ṚV. PRĀT. 9,24. ṚV. PRĀT. 9,25. ṚV. PRĀT. 9,29. AV. PRĀT. 4,86) u̱ta vā̱ jighā̀ṃsataḥ ṚV. 1,36,14. ṚV. 1,189,5. ṚV. 2,30,9. ṚV. 5,3,12. ṚV. 7,15,13. pratì ṣma̱ riṣàto daha ṚV. 1,12,5. ṚV. 8,44,11. yā mā̱ na riṣyèt ṚV. 8,48,10. yenà jā̱yāṃ na riṣyàti AV. 14,1,30. reṣṭāraṃ reṣṭum BHAṬṬ. 9,31. Hierher zieht BENFEY MBH. 3,13111, wo aber gelesen wird kalkiścariṣyati mahīm. — 3〉 riṣṭa n. = ariṣṭa (urspr. das Unfehlbare) Unheil, Unglück: tatra hi riṣṭānāmaśeṣāṇāṃ samāśrayaḥ MĀRK. P. 50,89. rāhuriṣṭaśānti, keturiṣṭaśānti Verz. d. Oxf. H. 86,b,44. riṣṭādhyāya (die lithogr. Ausg. ariṣṭā˚) Verz. d. Oxf. H. 328,b, No. 779. ungünstiges Vorzeichen SUŚR. 1,102,19. = aśubha AK. 3,4,9,38. MED. ṭ. 26. HALĀY. 5,18. = abhāva AK. MED. = pāpa HALĀY. = kṣema AK. H. an. 2,97. = śubha H. an. ariṣṭa unheilvoll auch BHĀG. P. 1,14,5. — caus. reṣáyati, rīriṣat, rīriṣata, ri˚ und rīriṣīṣṭa ṚV. PRĀT. 9,25. ṚV. PRĀT. 9,27. fg. versehren, Schaden thun, beschädigen, versagen —, fehlen machen: na yaṃ ri̱pavo̱ na rìṣa̱ṇyavo̱ garbhe̱ santàṃ reṣa̱ṇā re̱ṣayànti ṚV. 1,148,5. ṚV. 3,53,20. ṚV. 7,46,3. mā na̱stasmā̱denàso deva rīriṣaḥ ṚV. 7,89,5. mā nàḥ pra̱jāṃ rī̀riṣat TBR. 3,1,1,3. mā rīriṣo māmahitāhitena (so die ed. Bomb.) MBH. 7,9469. sva̱yaṃ ri̱pusta̱nvàṃ rīriṣīṣṭa ṚV. 6,51,7. svaiḥ ṣa evaì ririṣīṣṭa̱ yurjanàḥ sich Schaden thun ṚV. 8,18,13. ṚV. 1,114,7. ṚV. 1,114,8. VS. 16,15. a̱mūṃsta̱ ā dàdhāmi pra̱jayā̀ reṣayainān AV. 11,1,20. mā nò ma̱dhyā rī̀riṣa̱tāyu̱rgantòḥ bringt uns nicht, mittendrin, um Erreichung unserer (vollen) Lebenszeit ṚV. 1,89,9. rīriṣīṣṭa mit der intransitiven Bed. misslingen, zu Schanden werden in der Stelle: (mama) mā rīriṣīṣṭa nigamasya girāṃ visargaḥ BHĀG. P. 3,9,24. — desid. beschädigen wollen: pra yo ma̱nyuṃ rirìkṣato mi̱nātì ṚV. 7,36,4. yo na̱ḥ kaści̱drirìkṣati rakṣa̱stvena̱ martyàḥ ṚV. 8,18,3. — Vgl. ririkṣu. — anu nach einem (acc.) Andern versehrt werden, — Schaden nehmen: yajñaṃ riṣyantaṃ yajamāno 'nuriṣyati CHĀND. UP. 4,16,3. — abhi misslingen: (odanaḥ) yo lo̱kānā̱ṃ vidhṛ̀ti̱rnābhi̱reṣā̀t AV. 4,35,1. — ā caus. schädigen: māntàrā̱ṃ bhuja̱mā rī̀riṣo naḥ ṚV. 1,104,6.

Böhtlingk 1879 Verbalwurzel · Substantiv Feminin

Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel

1. √riṣ , ríṣyati, riṣyate (nur intrans.), riṣati, reṣati; — 1〉 versehrt werden, Schaden nehmen; versagen, misslingen, zu Schanden werden. riṣṭá misslungen. — 2〉 beschädigen. — Caus. reṣáyati versehren, Schaden thun, beschädigen, versagen —, fehlen machen. Med. sich Schaden thun; misslingen, zu Schanden werden. — Desid. rírikṣati beschädigen wollen. — Mit anu (˚riṣyati) nach Jmd (Acc.) versehrt [Page5-191-a] werden, — Schaden nehmen. Mit abhi misslingen. — Mit ā Caus. schädigen.

Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel

√riṣ mit vi, ˚riṣyati sich verletzen KAUŚ. 59,28. KAUŚ. 72,30. [Nachtrag, Band 7]

Originaltext · Deutsch · Substantiv Feminin

2. ríṣ f. Schaden oder Schädiger. riṣé Dat. Infin.

Whitney Roots 1885 Verbalwurzel

Originaltext · Englisch · Verbalwurzel

riṣ — be hurt

Apte 1890 Substantiv Feminin · Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Englisch · Substantiv Feminin

riṣ f. An injury, hurt, harm.

Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt

riṣ 1 4 P. (reṣati, riṣyati, riṣṭa) 1 To injure, hurt, harm; tasyehārtho na riṣyate Mb.; tena yāyātsatāṃ mārgaṃ tena gacchanna riṣyate Ms. 4. 178. 2 To kill or destroy; Bk. 9. 31. 3 To give offence. 4 To perish, be injured (4 P.). 5 To meet with a reverse or misfortune. 6 To fail.

Cappeller 1887 Substantiv Feminin · Verb

Originaltext · Deutsch · Substantiv Feminin

2. ríṣ f. Schaden o. Schädiger.

Originaltext · Deutsch · Verb

1. riṣ, ríṣyati, ˚te, réṣati Schaden nehmen, schädigen; p. p. riṣṭá beschädigt; n. Sachaden, Riss (vgl. u.) riś). Caus. riṣáyati schädigen, jemd. (Acc.) für etw. (Abl.) strafen; Med. ˚te sich Schaden thun.

Burnouf 1866 Verbalwurzel

Originaltext · Französisch · Verbalwurzel

*riṣ riṣ. reṣāmi 1 et riṣyāmi 4; etc. a2. ariṣam; pp. riṣṭa. Frapper, blesser, tuer: riṣato ou rīṣato daha détruis nos ennemis. Vd. — Etre blessé, périr, Vd. riṣaṇyāmi Vd. pour riṣṭīyāmi.

Quelltextfundstellen (1)

SVU 1 Fundstelle
SVU 4.17-4.22: Erkenntnis und Schutz 1 Fundstelle

Direkt belegt

Mit AYI Free weitermachen

Bildquelle: AYI Archiv.