Sanskrit manuscript in Devanāgarī

khaṇḍa खण्ड – khaṇḍa

adjective · substantive masculine · substantive neuter · Word type unspecified

Dictionary sources

AYI dictionary substantive masculine
Cappeller 1891 adjective

Original text · English · adjective

khaṇḍa ·a. broken, crippled, defective, not full (moon). m. n. break, fragment, piece, part, section (of a book), sickle (of the moon); number, multitude.

Monier-Williams 1872 adjective

Original text · English · adjective

Khaṇḍa, as, ā, am, broken, torn asunder, divided, having chasms, gaps, or breaks; deficient, defective, crippled; (as, am), m. n. a break, a gap, a chasm, a fissure, a fracture (e. g. kedāra-khaṇḍa, a gap or fracture in the embankment of a field); a piece, part, fragment, portion; a section of a work, part, chapter; a party number, multitude, assemblage; a term in an equation; (as), m. treacle or molasses partially dried, candied sugar; a flaw in a jewel; N. of a people; (am), n. a kind of salt (viḍ-lavaṇa), black salt; a sort of sugar-cane; [cf. uttara-khaṇḍa, karka˚, kāla˚, kāśī˚.]

Petersburger 1855 adjective · substantive masculine · substantive neuter · Word type unspecified

Original text · German · adjective · substantive masculine · substantive neuter

khaṇḍá Uṇ. 1,113. 1〉 adj. a〉 lückig, angebrochen; zerbrochen, zertheilt: śastra SUŚR. 1,27,15. cakra SUŚR. 98,2. khaṇḍacandrākāra Sch. zu KĀTY. ŚR. 2,4,37. Ind. St. 2,262, N. Hierher gehört wohl auch: śaṅkulākhaṇḍam = śaṅkulayā khaṇḍam P. 2,1,30, Sch. — b〉 mangelhaft, krüppelhaft Schol. zu ŚĀṄKH. ŚR. 16,18,18. Z. d. d. m. G. 9, LXXI. Vgl. ṣaṇḍa. — 2〉 m.n. gaṇa ardharcādi zu P. 2,4,31. SIDDH. K. 251,b,1. a〉 Lücke, Bruch: kedārakhaṇḍa ein Bruch in einem eingedämmten, unter Wasser stehendem Felde (anders u. d. W. nach WILSON): ˚khaṇḍaṃ badhāna MBH. 1,685. fgg. atra kedārakhaṇḍe niḥsaramāṇamudakamavāraṇīyaṃ saṃroddhuṃ saṃviṣṭo bhagavacchabdaṃ śrutvaiva sahasā vidārya kedārakhaṇḍaṃ bhavantamupasthitaḥ MBH. 1,693. mahatevāmbuvegena bhinnaḥ seturjalāgame . durāvāraṃ tvadanyena rājyakhaṇḍamidaṃ mahat .. R. 2,105,3. — b〉 Stück, Theil AK. 1,1,2,17. TRIK. 3,2,9. TRIK. 3,3,112. H. 1434. MED. ḍ. 7. śailakhaṇḍān R. 5,73,36. ARJ. 8,1. cīrakhaṇḍāḥ KATHĀS. 4,48. rajjukhaṇḍaḥ BHĀG. P. 6,9,36. māṃsakhaṇḍāni PAÑCAT. 98,21. PAÑCAT. 113,8. SUŚR. 1,29,10. kāṣṭhakhaṇḍa HIT. 111,10. MEGH. 31. ŚIŚ. 9,9. tārādhipakhaṇḍadhārin KUMĀRAS. 7,48. himakhaṇḍavaho vāyuḥ MĀRK. P. 12,13. MĀRK. P. 12,18. jarjaravaṃśakhaṇḍena HIT. 27,15. HIT. 32,9. VEDĀNTAS. 64. AK. 3,4,25,169. cīravāsā vilvakhaṇḍo (bedeutet doch wohl: einen Stab von Vilva-Holz tragend; vgl. M. 2,45) dīrghaśmaśruḥ kṛśo mahān (durvāsāḥ) MBH. 13,7414. khaṇḍīkar zerstückeln, zerschneiden PAÑCAT. 262,16. RAGH. 16,51. H. 132, Sch. — c〉 Abschnitt eines Werkes, Theil, Abtheilung; z. B. im AIT. ĀRAṆYAKA, KENOP. — d〉 Partie, Anzahl, Menge, Gruppe: nīlaṃ gahanaṃ vanakhaṇḍamapaśyat MBH. 3,13147. fg. raktotpalavane caiva maṇikhaṇḍairhiraṇmayaiḥ . taruṇādityasaṃkāśairbhānti tatra jalāśayāḥ .. MBH. 13,3823. vṛkṣakháṇḍaḥ, taru˚, pādapa˚ KĀŚ._zu_P. 4,2,38. kamalakháṇḍam, ambhoja˚ u. s. w. gaṇa kamalādi KĀŚ._zu_P. 4,2,51. kadalī˚ MBH. 3,11120. palāśa˚ SĀV. 5,108. karpūrakhaṇḍān BHARTṚ. 2,98. padminīkhaṇḍamaṇḍitaṃ mahatsaraḥ PAÑCAT. 51,15. ketakī˚ VET. 6,8. — e〉 die Sätze einer Gleichung COLEBR. Alg. 186. — 3〉 m. a〉 Zucker in Stücken AK. 2,9,43. TRIK. 3,3,112. H. 403. MED. khaṇḍamaricādīnāṃ saṃmelanāt SĀH. D. 27,18. Nach RĀJAV._im_ŚKDR. und Sch. zu H. auch n. Nach WILSON bed. das n. eine Art Zuckerrohr. — b〉 ein Riss in einem Edelsteine TRIK. MED. — c〉 N. pr. eines Volkes (v. l. paṇḍa) VARĀH. BṚH. S. 14,18_in_Verz. d. B. H. 241. — 4〉 n. eine Art Salz (viḍlavaṇa) RĀJAN._im_ŚKDR. — Wird auf khaṇḍ zurückgeführt, welches nur in der Form khaṇḍayati u. s. w. zu belegen ist, die wir als denom. von khaṇḍa auffassen. — Vgl. uttarakhaṇḍa, karka˚, kāla˚, kāśī˚, śrī˚, sitā˚, kāṇḍa.

Original text · German · adjective

khaṇḍa 1〉 adj. f. ā a〉 VARĀH. BṚH. S. 3,31. VARĀH. BṚH. S. 47,24. VARĀH. BṚH. S. 68,69. — b〉 paśu ĀPAST. beim Schol. zu KĀTY. ŚR. 6,3,19. — 2〉b〉 vāsaḥ˚ Spr. 2783. Z. 7 MBH. 13,7414 liest die ed. Bomb. bilvadaṇḍī. — c〉 WEBER, RĀMAT. UP. 332. Ind. St. 3,394. — d〉 vṛkṣakhaṇḍa (so mit der ed. Bomb. zu lesen) R. 1,30,15. padma˚ KATHĀS. 114,37. śrīkhaṇḍakhaṇḍaiḥ Spr. 2584. — e〉 GAṆITĀDHY. 70. fgg. — f〉 Erdtheil GAṆITĀDHY. 3,41 und Comm. zu GAṆITĀDHY. 25. WILSON, Sel. Works 1,79. WILSON, Sel. Works 1,360. — 3〉a〉 NAIṢ. 6,113. — d〉 N. pr. eines Lehrers (eher khaṇḍakāpālika als ein Name zu fassen) HALL 17.

Original text · German · Word type unspecified

khaṇḍa kann im comp. vor- oder nachgehen ebend. 2,372,a. 1〉a〉 vom nicht vollen Monde Spr. (II) 2040. — 3〉a〉 Spr. (II) 2854.

Böhtlingk 1879 adjective · substantive masculine · substantive neuter

Original text · German · adjective · substantive masculine · substantive neuter

khaṇḍa — 1〉 Adj. (f. ā) — a〉 lückig, angebrochen; vom Monde so v. a. nicht voll. — b〉 mangelhaft, krüppelhaft. ˚vātsya = *vātsya˚ Ind. St. 13,408. — 2〉 m. n. — a〉 Stück, Theil. khaṇḍamindoḥ Mondsichel PRASANNAR. 43,14. tārādhipa˚ dass. rājya˚ so v. a. Königreich, Reich R. 2,105,3. — b〉 Zucker in Sandform BHĀVAPR. 2,66. KĀLAC. 2,30. 132. — c〉 Abschnitt eines Werkes, Theil, Abtheilung. — d〉 Erdtheil. — e〉 die Sätze einer Gleichung. — f〉 Partie, Anzahl, Menge, Gruppe. Wechselt mit ṣaṇḍa (z. B. MBH. 3,11120 ed. Bomb. 3,146,51). — 3〉 m. — a〉 *ein Riss in einem Edelstein. — b〉 *ein Kalb mit halb ausgewachsenen Hörnern GAL. — c〉 ein best. Tact S. S. S. 233. — d〉 N. pr. — α〉 Pl. eines Volkes. — β〉 eines Lehrers (?) — 4〉 *n. — a〉 eine Art Zuckerrohr. — b〉 schwarzes Salz RĀJAN. 6,98.

Cappeller 1887 Word type unspecified

Original text · German · Word type unspecified

khaṇḍa lückenhaft, mangelhaft, nicht voll (Mond); m. n. Stück, Teil Abschnitt (auch) ˚ka m.), Anzahl, Menge.

Burnouf 1866 substantive masculine · substantive neuter

Original text · French · substantive masculine · substantive neuter

khaṇḍa khaṇḍa m. n. morceau, fragment. Cassure [dans un joyau ou dans tout autre corps dur]. Sirop qui se cristallise. Section, chapitre d'un livre. Fr. candi. khaṇḍaka m. rognure d'ongle; ongles rognés. khaṇḍakarṇa m. esp. d'oignon. khaṇḍakathā f. (kathā) histoire ou récit divisé en chapitres. khaṇḍakālu n. (ālu) racine d'igname. khaṇḍadhārā f. ciseaux, cisaille. khaṇḍana n. action de briser, de séparer, de diviser, de déchirer. khaṇḍaparaśu m. Śiva. khaṇḍaparśu m. éléphant qui a une défense brisée. Rāhu ou le nœud ascendant de la Lune. Surnom de Śiva et de Paraśurāma. Parfumeur; sorte de parfum. khaṇḍapāla m. (pāl) confiseur. khaṇḍaśas adv. (sfx. śas) par morceaux. khaṇḍābhra n. (abhra) nuage dissipé et mis en lambeaux. Morceau, morsure, marque de la dent.

Occurrences in source texts (2)

HP 2 occurrences
HP 1.4-1.10: Lineage of Siddhas 1 occurrence

Direct occurrences

HP 3.87-3.93*7: Sahajolī and Amarolī 1 occurrence

Direct occurrences

Continue with AYI Free

Image source: AYI archive.