Sanskrit-Quelltext als Insight-Motiv

nāyaka नायक – Anführer; Herr

Adjektiv · Substantiv Maskulin · Worttyp nicht bestimmt

Wörterbuchquellen

AYI Wörterbuch Substantiv Maskulin

Anführer; Herr

Cappeller 1891 Substantiv Maskulin

Originaltext · Englisch · Substantiv Maskulin

nāyaka ·m. (adj. --° ā) leader, guide (abstr. °tva n.); chief, general (±sainyasya); lord, husband; lover, hero, f. nāyikā (d.).

Monier-Williams 1872 Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt

Nāyaka, as, ikā, am, guiding, leading, con- ducting; (as), m. a guide, leader, conductor [cf. ku-n˚]; a chief, lord, head; pre-eminent, principal; (with or without sainyasya) a general, a com- mander; (in erotic or dramatic poetry) the lover or hero in a drama &c., a husband; the central gem of a necklace; a paradigm or example (in grammar); an epithet of Śākya-muni; N. of a Brāhman; (ikā), f. a mistress; a wife; the heroine in a drama &c., a noble lady; an inferior form or Śakti of Durgā, (of which there are eight, viz. Ugra-caṇḍā, Pra-caṇḍā, Caṇḍogrā, Caṇḍa-nāyikā, Ati-caṇḍā, Cāmuṇḍā, Caṇḍā, and Caṇḍā-vatī; cf. kula-n˚.)

Petersburger 1855 Substantiv Maskulin · Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin

nāyaka (wie eben) 1〉 m. Führer, Anführer, Chef, Haupt; = netar, agresarika, svāmin, pradhāna, śreṣṭha AK. 3,1,11. TRIK. 2,8,50. H. 359. H. an. 3,57. MED. k. 110. ko māṃ priyamivātithim . bhojayiṣyatyakarmaṇyamapragrahamanāyakam .. DAŚ. 2,33. upadrutamidaṃ sarvamanālambamanāyakam R. 2,48,22. sarve suragaṇādayaḥ — brahmendratryakṣanāyakāḥ BHĀG. P. 4,7,22. nāyako devamanuṣyāṇām HIOUEN-THSANG I, 347. sainyasya Heerführer, Befehlshaber einer Heeresabtheilung (auch mit Ergänzung von sainyasya) BHAG. 1,7. MBH. 3,14244. MBH. 7,4875. MBH. 8,2149. R. 3,33,14. R. 5,81,23. R. 6,74,5. VARĀH. BṚH. S. 32,29. ŚATR. 10,188. sakalapura˚ PAÑCAT. 26,12 (PAÑCAT. ed. orn. 23,6). sakalavasumatī˚ Z. d. d. m. G. 14,574,23. kṣoṇībhṛtām Journ. of the Am. Or. S. 6,506, Śl. 22. kumudinī˚ (der Mond) HIT. 9,5. rāṣṭraṃ sanāyakam (v. l. sarājakam) PAÑCAT. I, 219. senāpatiṃ nāyakamantriṇau ca VARĀH. BṚH. S. 34,7. anāyake na vastavyaṃ na vasedbahunāyake . strīnāyake na vastavyaṃ na vasedbālanāyake .. Spr. 96. varaṃ hi daivāyattaikabuddhi sthānamanāyakam . na tu viplutasarvārthaṃ vibhinnaṃ bahunāyakam .. VID. 68. VID. 69. Beiw. Śākyamuniʼs Lot. de la b. l. 336. Gebieter so v. a. Gatte BHĀG. P. 4,25,20. nāyikā VET. in LA. 6,20 scheint eine vornehme Dame zu bezeichnen. nāyaka als Titel vor einem Nom. pr. COLEBR. Misc. Ess. II, 289. COLEBR. Misc. Ess. II,291. Journ. of the Am. Or. S. 6,512,1 v. u. 548,4. Am Ende eines adj. comp. f. āḥ anāyakā tathā senā ein Heer ohne Führer MBH. 7,143. MBH. 9,221. R. GORR. 2,91,16. — Statt nāyakaḥ PAÑCAT. 156,18 hat die v. l. jñāpakaḥ, st. nāyakānāṃ MĀLAV. 73. vaidiśānāṃ. — 2〉 m. der Held, Liebhaber in einem Stücke SĀH. D. 32,9. SĀH. D. 32,15. SĀH. D. 35,2. HARIV. 8664. ŚĀK. 15,12. ākrāntanāyakā die den Liebhaber beherrscht SĀH. D. 41,18. nāyikā f. Heroine SĀH. D. 32,10. SĀH. D. 39,10. BHAR. beim Schol. zu ŚĀK. 9,6. VET. in LA. 24,17. — 3〉 m. der Mittelstein in einer Perlenschnur H. 650. H. an. MED. mahānāyaka doppelsinnig VĀSAV. 17,1. — 4〉 Paradigma, Musterbeispiel: rāmo hariḥ karī bhūbhṛdbhānuḥ kartā ca candramāḥ . tasthivānbhagavānātmā daśaite puṃsi nāyakāḥ .. am Anf. einer in Pūṇa unter dem Titel rūpāvali lith. Grammatik. — nāyaka = cirastha (?) TRIK. 3,1,8. — 5〉 m. N. pr. eines Brahmanen RĀJA-TAR. 5,158. — 6〉 nāyikā f. eine Śakti der Durgā, deren 8 aufgeführt werden: ugracaṇḍā, pracaṇḍā, caṇḍogrā, caṇḍanāyikā, aticaṇḍā, cāmuṇḍā, caṇḍā und caṇḍavatī Verz. d. Oxf. H. 25,b, N. 5. — Vgl. a˚, ku˚, kula˚, kośa˚, gaṇa˚, graha˚, daṇḍa˚, dvāra˚, nara˚.

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

nāyaka 1〉 vaṇiṅnivaha˚ KATHĀS. 88,5. bhauta˚ so v. a. der Dümmste unter den Dummen KATHĀS. 65,197. nāyikā so v. a. Geliebte: nākādhipanāyikāḥ so v. a. die Apsaras NAIṢ. 22,46. — 2〉 SĀH. D. 552. — 3〉 HALĀY. 2,409. ŚIŚ. 2,92 (zugleich Feldherr). — 5〉 vgl. bhaṭṭa˚.

Böhtlingk 1879 Substantiv Maskulin · Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin

nāyaka — 1〉 m. (adj. Comp. f. nāyakā) — a〉 Führer, Anführer, Leiter, Chef, Haupt. Auch von Göttern [Page3-196-c] gebraucht Ind. St. 14,369. Mit und ohne sainyasya Heerführer. — b〉 Gebieter, so v. a. Gatte. — c〉 der Held —, der Liebhaber in einem Stücke. — d〉 der Mittelstein in einer Perlenschnur. — e〉 Paradigma, Musterbeispiel. — f〉 N. pr. eines Mannes. Auch bhaṭṭa˚. — 2〉 f. nāyikā — a〉 eine vornehme Dame. — b〉 Geliebte. — c〉 Heroine. — d〉 eine Śakti der Durgā.

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

nāyaka 2〉e〉 *eine Moschusart RĀJAN. 12,51. Vgl. nāyikācūrṇa. [Nachtrag, Band 3]

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

nāyaka III. 3. [Nachtrag, Band 7]

Apte 1890 Adjektiv · Substantiv Maskulin

Originaltext · Englisch · Adjektiv · Substantiv Maskulin

nāyaka a. [nī-ṇvul] Guiding, leading, conducting. — kaḥ 1 A guide, leader, conductor. 2 A chief, master, head, lord. 3 A pre-eminent or principal person, distinguished personage; sainyanāyakaḥ &c. 4 A general, commander. 5 (In Rhet.) The hero of a poetic composition (a play or drama); (according to S. D. there are four main kinds of nāyakaḥ - dhīrodātta, ([Page 0615-c]) dhīroddhata, dhīralalita, and dhīrapraśāṃta, q. q. v. v; these are again subdivided, the total number of kinds being 48; see S. D. 64-75. The Rasamañjarī mentions 3 classes pati, upapati and vaiśika; Ras. M. 95. 110). 6 The central gem of a neck. lace. 7 A paradigm or leading example; daśaite strīṣu nāyakāḥ. 8 An epithet of Śākyamuni. Comp. — adhipaḥ a king, sovereign.

Cappeller 1887 Substantiv Maskulin

Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin

nāyaka m. (adj. —˚ nāyakā) Führer, Anführer, princeps, Gebieter, Gatte; Heild, Liebhaber (d.). f. nāyikā Geliebte, Heroine (d.).

Burnouf 1866 Substantiv Maskulin

Originaltext · Französisch · Substantiv Maskulin

nāyaka m. (ni; sfx. aka) guide, conducteur, chef. Bd. le Guide, le Buddha. Qqf. le principal joyau d'un collier. — F. nāyikā épouse ou amante. Np. d'une déité.

Quelltextfundstellen (2)

DYS 1 Fundstelle
DYS 15–19: Laya nach Śiva 1 Fundstelle

Direkt belegt

HP 1 Fundstelle
HP 3.1-3.5: Kuṇḍalinī-Grundlage 1 Fundstelle

Direkt belegt

Mit AYI Free weitermachen

Bildquelle: AYI Archiv.