sādhya साध्य – zu erreichen; zu erlangen
Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum · Worttyp nicht bestimmt
Wörterbuchquellen
AYI Wörterbuch Adjektiv
zu erreichen; zu erlangen
Cappeller 1891 Adjektiv
Originaltext · Englisch · Adjektiv
sādhyá ·a. to be subdued, mastered, or won; to be (being) contrived or managed; to be accomplished or fulfilled, proved or demonstrated; conquerable, practicable. feasible, curable, attainable. m. pl. a class of deities. -- Abstr. °tāÅ f., °tvaÅ n.
Monier-Williams 1872 Adjektiv · Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Englisch · Adjektiv
Sādhya, as, ā, am, to be accomplished or effected; to be formed; practicable, feasible, attainable; to be proved or demonstrated; to be substantiated or made good; to be inferred or concluded (in logic); to be subdued or mastered, subduable, to be con- quered, conquerable; to be killed or destroyed; to be cured, curable; (as), m. a particular celestial being, (see below); a deity (in general); the twenty- second astronomical Yoga; a particular Mantra; N. of a Muni; (ās), m. pl. ‘the perfect or pure ones,’ N. of a class of celestial beings belonging to the Gaṇa-devatā, q. v., sometimes mentioned in the Veda, (see Ṛg-veda X. 90, 16; in the Śatapatha- Brāhmaṇa their world is said to be situated above the sphere of the gods; according to Yāska [Nirukta XII. 41] they are the gods whose locality is the sky, i. e. the Bhuvar-loka or middle region between the earth and sun; in Manu 1. 22. the Sādhyas are described as created after the gods with natures exquisitely refined, and in III. 195. they are said to be children of the Soma-sads, who are described as sons of Virāj; in the Purāṇas they are regarded as sons of Sādhyā, and their number is variously given as twelve or seventeen; but in the later mythology the Sādhyas seem rather to be superseded by the Siddhas, see siddha; their names are sometimes given as follows, Manas, Mantṛ, Prāṇa, Nara, Pāna, Vinirbhaya, Naya, Daṃsa, Nārāyaṇa, Vṛṣa, Prabhu); (ā), f., N. of a daughter of Dakṣa and wife of Dharma (regarded as the mother of the Sādhyas); (am), n. accomplishment, perfection; an object to be accomplished (in law), the thing to be proved or established by proof, the matter in debate; (in logic) the major term in a syllogism, the subject of a proposition.
Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt
sādhya sādhya. See p. 1105, col. 2.
Petersburger 1855 Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum
Originaltext · Deutsch · Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum
1. sādhyá (vom caus. von 1. sādh) 1〉 adj. = sādhanīya H. an. 2,388. MED. y. 61. a〉 sich dienstbar zu machen, für sich zu gewinnen, in seine Gewalt zu bringen, gefügig: Personen SUŚR. 1,123,19. KATHĀS. 107,69. Spr. (II) 1309. ŚIŚ. 5,49. sukha˚ Spr. (II) 441. su˚ PAÑCAR. 1,8,33. ayatna˚ Spr. (II) 5526. upāya˚ MBH. 1,7419. mārdava˚ MBH. 5,67. bheda˚ R. 5,37,30. KUMĀRAS. 3,15. Spr. (II) 2229. Spr. (II) 3017. Spr. (II) 4635. VARĀH. BṚH. 17,9 (zu lesen sāmaika˚). KATHĀS. 12,36. PAÑCAR. 2,1,8. sarva˚ MĀRK. P. 121,17. a˚ Spr. (II) 774. Spr. (II) 6758. sarvopāyaiḥ RĀJA-TAR. 1,255. sāmādeḥ KATHĀS. 11,16. dāhasādhyā kṛtā ripuguhā zu bemeistern durch PAÑCAT. 194,19. so v. a. herbeizucitiren, herbeizuzaubern VYUTP. 105. VYUTP. 109. — b〉 in Ordnung zu bringen, gut zu machen KĀM. NĪTIS. 13,72 (auch a˚). heilbar: eine Krankheit, Leiden SUŚR. 1,30,21. SUŚR. 1,87,6. SUŚR. 1,127,7. kṣāra˚ SUŚR. 35,3. śastra˚ SUŚR. 89,1. SUŚR. 193,15. a˚ nicht heilbar SUŚR. 87,7. SUŚR. 131,4. SUŚR. 278,12. KĀŚ._zu_P. 5,2,92. MBH. 4,395. KATHĀS. 71,122. duḥkhāni Spr. (II) 5287. bhiṣajām RAGH. 8,92. candanāmbhasāṃ dehoṣmāṇaḥ Spr. (II) 663. vāgviṣaṃ sādhumantrāṇām Spr. (II) 775. auṣadhāsādhya KATHĀS. 15,15. — c〉 zu vervollkommnen: vidyāścatasraḥ Spr. (II) 6103. — d〉 auszuführen, zu vollführen, zu Wege zu bringen, zu erreichen (als Ziel); = phala TRIK. 3,3,322. — M. 11,238. YĀJÑ. 2,196. KĀM. NĪTIS. 4,8. RAGH. 17,38. WEBER, RĀMAT. UP. 307. Spr. (II) 1036. Spr. (II) 3648. Spr. (II) 5285. Spr. (II) 6241. vṛttaṃ bhrameṇa, jalena samabhūḥ ĀRYABH. 2,13. KATHĀS. 21,77. KATHĀS. 113,77. MĀRK. P. 18,23. MĀRK. P. 20,35. ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. S. 12. SĀH. D. 10,16. HIT. Pr. 1. PAÑCAT. 43,20. SARVADARŚANAS. 159,4. Comm. zu KĀTY. ŚR. 22,8. KĀTY. ŚR. 122,12. tapasā Spr. (II) 5265. buddheḥ Spr. (II) 1497. ekānta˚ MĀLAV. 63. sukha˚ Spr. (II) 1956. ayatna˚ DAŚAK. 78,16. daṇḍakāṣṭha˚ MBH. 14,1722. karma˚ KAṆ. 1,1,11. Spr. (II) 1682. sāma˚ Spr. (II) 7011. buddhi˚ KATHĀS. 12,37. soma˚ (yāga) Schol. zu P. 4,3,68. MUIR, ST. 4,219,9. SARVADARŚANAS. 3,5. a˚ YĀJÑ. 2,196. HARIV. 15783. Spr. (II) 6352. KATHĀS. 30,124. KATHĀS. 38,69. MĀRK. P. 20,34. fg. vyavasāyinaḥ Spr. (II) 2150. Spr. (II) 3198. RĀJA-TAR. 4,332. PAÑCAT. 24,6. PAÑCAT. 53,14. sādhya zu bilden (grammatisch) VOP. 6,8. — e〉 was noch in Erfüllung gehen soll: nimittaiḥ sādhyasiddhaiḥ R. 5,28,16. — f〉 auszumitteln, zu erschliessen VARĀH. BṚH. S. 68,103. durch Berechnung zu finden GAṆIT. KĀLAM. 32. ADHIMĀS. 4, Comm. SPAṢṬĀDH. 60, Comm. TRIPRAŚN. 27. zu beweisen: āptavāganumānābhyām RAGH. 10,29. SĀH. D. 711. SARVADARŚANAS. 5,7. SARVADARŚANAS. 5,8. SARVADARŚANAS. 7,11. SARVADARŚANAS. 30,11. SARVADARŚANAS. 119,17. BHĀṢĀP. 137. fg. ˚vyāpakatva TARKAS. 45. sādhyābhāva TARKAS. 41. TARKAS. 48. — 2〉 m. a〉 pl. etwa die zu Gewinnenden, Bez. einer best. Götterklasse (neben den Vasu, Rudra u. s. w.) NAIGH. 5,6. NIR. 12,40. AK. 1,1,1,5. TRIK. 3,3,322. H. ś. 2. H. ś. 6 (zwölf). H. an. MED. JAṬĀDH._in_Verz. d. Oxf. H. 190,a,28 (zwölf). yatra̱ -pūrvè sā̱dhyāḥ santì de̱vāḥ ṚV. 1,164,50. ṚV. 10,90,7. mayì de̱vā u̱bhayè sā̱dhyāścendràjyeṣṭhā̱ḥ samàgacchanta AV. 7,79,2. AV. 8,8,12. AV. 9,10,24. AV. 10,10,30. fg. VS. 24,27. VS. 29,11. VS. 30,15. VS. 39,5. TBR. 1,1,9,1. TS. 5,6,17,1. TS. 5,7,17,1. TS. 6,3,4,8. TS. 6,3,5,1. TS. 6,5,6,1. TS. 7,2,1,1. neben den Āptya AIT. BR. 8,12. AIT. BR. 8,14. AIT. BR. 8,17. AIT. BR. 1,16. ŚAT. BR. 3,7,1,25. ŚAT. BR. 13,4,2,16. PAÑCAV. BR. 8,3,5. PAÑCAV. BR. 8,4,1. KĀṬH. 23,8. KĀṬH. 24,10. KĀṬH. 26,4. ĀŚV. GṚHY. 3,4,1. CHĀND. UP. 3,10,1 (mit Brahman an der Spitze). MUṆḌ. UP. 2,1,7. sādhyānāṃ gaṇaḥ sūkṣmaḥ M. 1,22. virāṭsutāḥ somasadaḥ sādhyānāṃ pitaraḥ smṛtāḥ M. 3,195. M. 11,29. gehören zu der dvitīyā sāttvikī gatiḥ M. 12,49. BHAG. 11,22. MBH. 5,1260. fgg. MBH. 12,7540. MBH. 12,10933. fgg. MBH. 13,6186. HARIV. 441. fgg. HARIV. 11535. HARIV. 11849. fgg. HARIV. 13155. fgg. HARIV. 14171. R. GORR. 2,25,21. VARĀH. BṚH. S. 48,55. VP. 264, N. 20. Verz. d. Oxf. H. 46,b,1. BHĀG. P. 2,3,4. fg. BHĀG. P. 3,20,42. BHĀG. P. 5,1,8. fg. BHĀG. P. 6,3,14. fg. BHĀG. P. 6,6,15. Viṣṇu ist der 5te unter ihnen R. 6,102,19. ist ˚śreṣṭha PAÑCAR. 4,3,50. Kinder der Sādhyā HARIV. 147. HARIV. 11535. HARIV. 11537. HARIV. 12479. VP. 120. BHĀG. P. 6,6,7. Manuʼs 15. = jayāḥ in einer früheren Geburt Verz. d. Oxf. H. 56,b,34. — b〉 N. pr. eines Ṛṣi Ind. St. 3,243,b. Verz. d. Oxf. H. 52,b,25. — c〉 der Liebesgott (smara) MED. — d〉 N. des 21ten astr. Yoga (viṣkambhādi ŚKDR.) H. an. MED. KOṢṬHĪPR._im_ŚKDR. — 3〉 f. ā N. pr. einer Tochter Dakṣaʼs, Gattin Dharmaʼs (auch Manuʼs) und Mutter der Sādhya HARIV. 146. fg. HARIV. 11525. HARIV. 11535. fg. HARIV. 11540. HARIV. 12450. fg. HARIV. 12479. VP. 119. BHĀG. P. 6,6,4. BHĀG. P. 6,6,7. — 4〉 n. a〉 Silber H. ś. 161. — b〉 N. eines Sāman Ind. St. 3,243,b. — Vgl. duḥ˚, mantra˚.
Originaltext · Deutsch · Adjektiv
2. sādhya (von 1. sādhya 2〉a) adj. zu den Sādhya in Beziehung stehend: gaṇa so v. a. sādhya pl. BHĀG. P. 6,6,7. astra MBH. 3,12021.
Böhtlingk 1879 Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum
Originaltext · Deutsch · Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum
1. sādhyá, sādhiá — 1〉 Adj. — a〉 sich dienstbar zu machen, für sich zu gewinnen, in seine Gewalt zu bringen, zu bemeistern, gefügig. — b〉 herbeizucitiren, herbeizuzaubern. — c〉 in Ordnung zu bringen, gut zu machen, zu behandeln (ein Kranker Chr. 217,29) zu heilen (einen Krankheit Chr. 218,12. CARAKA. 6,5). — d〉 zu vervollkommnen; auch so v. a. zu bilden, [Page7-113-c] bildungsfähig Sitzungsberichte der Phil-hist. Kl. der Wiener Ak. 106,483. — e〉 auszuführen, zu vollführen, zu Wege zu bringen, zu erreichen (als Ziel) zu Wege gebracht, werdend, geschehend Chr. 221,14. Chr. 222,9. — f〉 zuzubereiten, zu kochen CARAKA. 6,1. 5. — g〉 was noch in Erfüllung gehen soll; — h〉 auszumitteln, zu erschliessen, durch Berechnung zu finden. — i〉 darzuthun, zu beweisen, zu erweisen Chr. 212,27. Chr. 213,5. Chr. 214,12. Chr. 214,25. — 2〉 m. — a〉 Pl. eine best. Götterklasse (etwa die zu Gewinnenden oder noch zu Findenden, Unbekannte). — b〉 der Liebesgott. — c〉 der 21 astr. Yoga. — d〉 N. pr. eines Ṛṣi. — 3〉 f. sādhyā N. pr. einer Tochter Dakṣaʼs und Mutter der Sādhya. — 4〉 n. — a〉 Silber. — b〉 Name eines Sāman ĀRṢ. BR.
Originaltext · Deutsch · Adjektiv
2. sādhya Adj. zu den Sādhya in Beziehung stehend. gaṇa m. so v. a. 1. sādhya 2〉a〉.
Apte 1890 Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum
Originaltext · Englisch · Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum
sādhya a. [sādh-ṇic yat] 1 To be effected or accomplished, to be brought about; sādhye siddhirvidhīyatāṃ H. 2. 15. 2 Feasible, practicable, attainable. 3 To be proved or demonstrated; āptavāganumānābhyāṃ sādhyaṃ tvāṃ prati kā kathā R. 10. 28. 4 To be established or made good. 5 To be inferred or concluded; anumānaṃ taduktaṃ yatsādhyasādhanayorvacaḥ K. P. 10. 6 To be conquered or subdued, conquerable; Ku. 3. 15, Pt. 3. 27. 7 Curable. 8 To be killed or destroyed. — dhyaḥ 1 A particular class of celestial beings; cf. Ms. 1. 22, Ms. 3. 195. 2 A deity in general. 3 N. of a Mantra. — dhyaṃ 1 Accomplishment, perfection. 2 The thing to be proved or established, the matter at issue. 3 (In logic) The predicate of a proposition, the major term in a syllogism; sādhye niścitamanvayena ghaṭitaṃ…… &c. ; yatsādhyaṃ svayameva tulyamubhayoḥ pakṣe viruddhaṃ ca yat Mu. 5. 10. Comp. — abhāvaḥ the absence of the major term. — ṛṣiḥ an epithet of Śiva. — pakṣaḥ the plaint in a law-suit. — siddhiḥ f. 1 accomplishment. 2 conclusion. ˚pādaḥ judgment, decision.
Cappeller 1887 Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
sādhyá zu bewältigen, zu gewinnen, gut zu machen, wiederherzustellen, zu heilen; zu erreichen, auszuführen; ausgeführt werdend d. i. stattfindend, geschehend; zu erschließen, zu beweisen. m. Pl. eine best. Götterklasse.
Burnouf 1866 Adjektiv
Originaltext · Französisch · Adjektiv
sādhya sādhya a. (sādh) qu'on peut ou qu'on doit achever, terminer, conclure, guérir, etc. — S. m. un saint, un parfait, np. d'une classe de personnages célestes. Le 22ᵉ yoga astronomique. — S. n. perfection. sādhyasiddhi f. accomplissement, dernière main. Preuve, établissement de la conclusion. sādhyasiddhipāda m. le jugement [4ᵉ partie d'une instance judiciaire].
Quelltextfundstellen (1)
DYS 1 Fundstelle
Mit AYI Free weitermachen
Bildquelle: AYI Archiv.