Sanskrit manuscript in Devanāgarī

pariśrama परिश्रम – fatigue, distress

substantive masculine

Dictionary sources

Monier-Williams 1872 substantive masculine

Original text · English · substantive masculine

pariśrama pari-śrama, as, m. (fr. rt. śram with pari), fatigue, distress; fatiguing occupation, labour, exertion, trouble, pain.

Petersburger 1855 substantive masculine

Original text · German · substantive masculine

pariśrama (von śram mit pari) m. Ermüdung, eine ermüdende Beschäftigung, Anstrengung H. 319. SĀV. 4,21. MBH. 4,147. samarapariśramaṃ vahan HARIV. 9450. R. 2,30,11. R. 2,56,3. adhva˚ R. GORR. 2,30,12. R. GORR. 3,78,28. SUŚR. 1,13,15. jita˚ KĀM. NĪTIS. 14,38. MṚCCH. 121,7. MĀLAV. 65,15. Spr. 672. ṚT. 4,17. RAGH. 1,58. RAGH. 9,38. RAGH. 11,12. RAGH. 13,46. KUMĀRAS. 5,32. RĀJA-TAR. 5,197. KATHĀS. 4,89. KATHĀS. 39,180. KATHĀS. 42,223. BHĀG. P. 2,2,3. BHĀG. P. 8,24,46. BHĀG. P. 9,20,10. tanmukhaṃ svedabhinnatilakaṃ pariśramāt RAGH. 19,15. evaṃ tīvratapaścāhaṃ kaṣṭaścāyaṃ pariśramaḥ MBH. 13,2365. mahatā tapasā labdho vividhaiśca pariśramaiḥ R. 2,86,12. R. 6,100,9. alaṃ pariśrameṇa (v. l. für paribhrameṇa) MṚCCH. 1,9. vāṅmātreṇāpi yāmīti vaktavye kaḥ pariśramaḥ HARIV. 4813. jaye kṛtapariśramau HARIV. 15983. pātañjale mahābhāṣye kṛtabhūripariśramaḥ Verz. d. Oxf. H. 164,b,2 v. u. No. 107, Śl. 4. KIR. 4,17. KIR. 8,7. aślādhyo vadataḥ putra tavāyaṃ vākpariśramaḥ HARIV. 4235. R. 6,100,13. śāstra˚ anhaltende Beschäftigung mit den Lehrbüchern MALLIN._zu_RAGH. 1,5. tannimittābhirāsīnau kathābhirapariśramau nicht müde werdend von den Gesprächen DAŚ. 2,5.

Böhtlingk 1879 substantive masculine

Original text · German · substantive masculine

pariśrama m. Ermüdung, eine ermüdende Beschäftigung, Anstrengung, anhaltende Beschäftigung mit (im Comp. vorangehend). Ausnahmsweise Pl.

Apte 1890 substantive masculine

Original text · English · substantive masculine

pariśramaḥ 1 Fatigue, exhaustion, trouble, pain; ātmā pariśramasya padamupanītaḥ Ś. 1; R. 1. 58; R. 11. 12. 2 Exertion, labour. 3 (Hence) Close application to or study of, being constantly occupied with; ārye kṛtapariśramosmi catuḥṣaṣṭyaṃge jyotiḥśāstre Mu. 1.

Cappeller 1887 substantive masculine

Original text · German · substantive masculine

pariśrama m. Ermüdung, Anstrengung.

Burnouf 1866 substantive masculine

Original text · French · substantive masculine

pariśrama pariśrama m. (śram) lassitude.

Occurrences in source texts (3)

SiSa 3 occurrences
SiSa 1.17-1.19: Geheime Yoga-Lehre 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.48-5.71: Innere Meditation 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.191-5.207: Kailāsa und Mahāśūnya 1 occurrence

Direct occurrences

Continue with AYI Free

Image source: AYI archive.