purāṇa पुराण – ancient
adjective · substantive masculine · substantive neuter · Word type unspecified
Dictionary sources
AYI dictionary adjective · substantive neuter
Cappeller 1891 Word type unspecified
Original text · English · Word type unspecified
purāṇá ·f. ī former, ancient, old; n. things of the past, ancient history or legend, T. of a class of sacred works.
Monier-Williams 1872 Word type unspecified
Original text · English · Word type unspecified
Purāṇa, as, ā, or ī, am (opposed to nūtana, nava), belonging to ancient or olden times, ancient, old, aged, primeval; worn out, laid aside; (am), n. a thing of the past, past event; a tale of the past, ancient history legendary and traditionary, legend (= Gr. λόγος, μῦθος); the N. given to certain well- known sacred works, supposed to have been com- piled by the poet Vyāsa, and comprising the whole body of modern Hindū mythology (each of which should treat of five topics; cf. pañca-lakṣaṇa. There are eighteen acknowledged Purāṇas, usually reckoned as follow: 1. Kūrma-p˚; 2. Garuḍa-p˚; 3. Vṛhan-nāradīya-p˚; 4. Padma-p˚; 5. Brahma-p˚; 6. Brahma-vaivarta-p˚, which is of very modern origin; 7. Brahmāṇḍa-p˚; 8. Bhaviṣya-p˚; 9. Bhā- gavata-p˚, or the life of Kṛṣṇa, by some considered a modern work; 10. Matsya-p˚; 11. Mārkaṇḍeya-p˚; 12. Liṅga-p˚; 13. Vāmana-p˚; 14. Vāyu-p˚, which is probably one of the oldest; 15. Vārāha-p˚; 16. Viṣṇu- p˚; 17. Śiva-p˚; 18. Skanda-p˚. Some authorities sub- stitute the Agni-p˚ for the Vāyu-p˚; and others add the Narasiṃha-p˚, which is considered by some as an Upa-p˚, q. v.; by some the Purāṇas are divided into four or by others into six Saṃhitās or collections); (as), m. a Karṣa or measure of silver (= 16 Paṇas of cowries); N. of a Ṛṣi.
Original text · English · Word type unspecified
purāṇa purāṇa. See p. 583, col. 2.
Petersburger 1855 adjective · substantive masculine · substantive neuter · Word type unspecified
Original text · German · adjective · substantive masculine · substantive neuter
purāṇá (von purā) 1〉 adj. f. ā (dieses nicht zu belegen) und ī gaṇa bahvādi zu P. 4,1,45. kann mit seinem subst. componirt werden P. 2,1,49. früher dagewesen, vormalig; längst bestehend, alt; auch so v. a. abgelegen, gebraucht (Gegens. nūtana, nava) NAIGH. 3,27. NIR. 8,19. NIR. 9,43. AK. 3,2,26. TRIK. 3,1,18. TRIK. 3,3,134. H. 1449. H. an. 3,216. MED. ṇ. 63. fg. HALĀY. 4,26. punàḥ puna̱rjāyàmānā purā̱ṇī (uṣāḥ) ṚV. 1,92,10. ṚV. 1,3,54. ṚV. 1,92,9. ṚV. 1,61,1. ṚV. 4,51,6. sadmànī ṚV. 3,55,2. okàḥ ṚV. 3,58,6. a̱yaṃ panthā̱ anùvittaḥ purā̱ṇaḥ ṚV. 4,18,1. gāthā̀ ṚV. 9,99,4. vī̱ryā̀ ṚV. 10,39,5. ṚV. 10,43,5. ṚV. 10,130,6. atrā̀ no vi̱śpatìḥ pi̱tā pùrā̱ṇām̐ anù venati ṚV. 135,1. ṚV. 10,2. VS. 18,52. dharma AV. 18,3,1. sa̱ritàḥ AV. 12,2,41. purāṇācārya PĀR. GṚHY. 2,12. prajñā ŚVETĀŚV. UP. 4,18. yajña M. 5,23. nidhi M. 8,38. M. 8,39. upaniṣad MBH. 1,3629. MBH. 5,1566. MBH. 13,3512. BHAG. 2,20. BHAG. 15,4. R. 1,25,15. R. 1,48,10. MATSYA-P._in_Verz. d. Oxf. H. No. 95, Z. 13. puruṣa PRAB. 16,4. von Viṣṇu (vgl. purāṇapuruṣa) VARĀH. BṚH. S. 42 (43), 54; vgl. HARIV. 12562, wo LANGLOIS purāṇaśca gelesen zu haben scheint. purāṇamityeva na sādhu sarvam MĀLAV. 4,2. ˚kūpa MṚCCH. 110,24. vrīhayaḥ ŚAT. BR. 2,4,3,7. anaḍvān ŚAT. BR. 13,8,4,10. kumbha ŚĀṄKH. ŚR. 4,15,14. deha HARIV. 3179. BHĀG. P. 5,5,24. MĀRK. P. 63,54. dravya SUŚR. 1,136,14 sarpis SUŚR. 181,11. SUŚR. 2,40,18. annādya BHĀG. P. 7,12,19. P. 2,1,49, Sch. pattra RAGH. 3,7. Vgl. niṣpurāṇa. — 2〉 n. Dinge der Vorzeit, Erzählung aus der Vergangenheit, alte Geschichte (λόγος und μῦϑος): ṛca̱ḥ sāmā̀ni̱ cchandā̀ṃsi purā̱ṇaṃ yajùṣā sa̱ha AV. 11,7,24. itihāsa, purāṇa, gāthāḥ, nārāśaṃsīḥ AV. 15,6,4. ĀŚV. GṚHY. 3,3. ŚAT. BR. 11,5,6,8. ŚAT. BR. 11,5,7,9. ŚAT. BR. 13,4,3,13. TAITT. ĀR. 2,9. fgg. āyuṣmatāṃ kathāḥ kīrtayanto māṅgalyānītihāsapurāṇānītyākhyāpayamānāḥ ĀŚV. GṚHY. 4,6. itihāsaḥ purāṇaṃ vidyā upaniṣadaḥ ŚAT. BR. 14,5,4,10. ŚAT. BR. 14,7,3,11. M. 3,232. MBH. 1,235 = MBH. 1,246. MBH. 1,468. MBH. 1,649. MBH. 1,852. MBH. 1,863. fg. MBH. 1,1438. fg. MBH. 5,7073. MBH. 12,7370. fg. MBH. 1,7571. MBH. 13,3990. MBH. 1,4304. HARIV. 2214. R. 1,8,5. R. 4,61,4. mātsyakaṃ nāma purāṇam MATSYOP. 56. LALIT. ed. Calc. 179,3. idaṃ vā agre naiva kiṃcanāsīnna dyaurāsīdityādikaṃ jagataḥ prāgavasthānamupakramya sargapratipādakaṃ vākyajātaṃ purāṇam SĀY. in der Einl. zu AIT. BR.; vgl. BURNOUF in der Einl. zu BHĀG. P. I, X. purāṇeṣu HARIV. 2374. Vier Sammlungen (saṃhitā) von purāṇa VP. 283. sechs BURNOUF in der Einl. zu BHĀG. P. I, XXXVII. achtzehn Purāṇa MBH. 18,304. aufgezählt VP. 283. fg. BURNOUF a. a. O. LXXXV. fgg. MADHUS._in_Ind. St. 1,18. purāṇaṃ pañcalakṣaṇam (vgl. VP. Einl. v) AK. 1,1,5,6. H. 252. fg. MED. = grantha TRIK. 3,3,134. = śāstra H. an. ˚saṃhitā BHĀG. P. 8,24,55. Verz. d. B. H. No. 479. — 3〉 m. (nach TRIK. und ŚABDAR. m. n.) eine Münze von einem best. Gewicht BURN. Intr. 597. fg. = kārṣāpaṇa TRIK. ŚABDAR. = paṇa MED. = 16 Paṇa H. an. te (raupyamāṣakāḥ) ṣoḍaśa syāddharaṇaṃ purāṇaścaiva rājataḥ M. 8,136. pañcabhiryāti dāsatvaṃ purāṇaiḥ ko 'pi mānavaḥ Spr. 1666. PĀṂŚUPRAD._bei_BURN. Intr. 146. ṣaṭtriṃśanmate dhenuḥ pañcabhirādyānāṃ madhyānāṃ tripurāṇikāḥ dvātriṃśatkṛṣṇalaparimitaṃ (sic) rajatapurāṇaḥ. — 4〉 N. pr. eines Ṛṣi KĀṬH. 39,7. — Vgl. paurāṇika.
Original text · German · Word type unspecified
purāṇa 3〉 am Ende hinzuzufügen SAṂSK. K. 39,a,8. fg.
Böhtlingk 1879 adjective · substantive masculine · substantive neuter
Original text · German · adjective · substantive masculine · substantive neuter
purāṇá — 1〉 Adj. (f. ī und *ā) früher dagewesen, vormalig, längt, bestehend, alt; auch so v. a. abgelegen, gebraucht, vertrocknet (Blatt). — 2〉 m. (*n.) eine Münze von einem best. Gewicht. — 3〉 m. N. pr. eines Ṛṣi. — 4〉 n. Dinge der Vorzeit, eine Erzählung aus der Vergangenheit, alte Geschichte (λόγος und μῦϑος); eine best. Klasse von Werken.
Apte 1890 adjective · substantive masculine · substantive neuter
Original text · English · adjective · substantive masculine · substantive neuter
purāṇa a. (ṇā or ṇī f.) [purā navaṃ Nir.] 1 Old, ancient, belonging to olden times: purāṇamityeva na sādhu sarvaṃ na cāpi kāvyaṃ navamityavadyaṃ M. 1. 2; purāṇapatrāpagamādanaṃtaraṃ R. 3. 7. 2 Aged, primeval; ajo nityaḥ śāśvatoyaṃ purāṇaḥ Bg. 2. 20. 3 Decayed, worn out. — ṇaṃ 1 A past event or occurrence. 2 A tale of the past, legend, ancient or legendary history. 3 N. of certain well-known sacred works; these are 19; they are supposed to have been composed by Vyāsa, and contain the whole body of Hindu mythology. A Purāṇa treats of five topics (or lakṣaṇāni), and is hence often called paṃcalakṣaṇa; sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvaṃtarāṇi ca . vaṃśānucaritaṃ caiva purāṇaṃ paṃcalakṣaṇaṃ ... For the names of the 18 Purāṇas see under aṣṭādaśan. — ṇaḥ A coin equal to 80 cowries. Comp. — aṃtaḥ an epithet of Yama. — ukta a. enjoined by or laid down in the Purāṇas. — kalpaḥ = purākalpa q. v. — gaḥ 1 ([Page 0711-a]) an epithet of Brahman. 2 a reciter or reader of the Purāṇas. — puruṣaḥ 1 an epithet of Viṣṇu. 2 an old man; yadvadaṃti capaletyapavādaṃ tanna dūṣaṇamaho capalāyāḥ . doṣa eṣa jaladheḥ piturasyā yatpurāṇapuruṣāya dadau tāṃ Subhāṣ. (where both senses are intended).
Cappeller 1887 Word type unspecified
Original text · German · Word type unspecified
purāṇá, f. ī vormalig, früher, alt, antik; n. Dinge o. Sage der Vorzeit, Altertümer; eine best. Klasse von Werken.
Burnouf 1866 adjective
Original text · French · adjective
purāṇa a. ancien, antique, archaïque. — S. m. pièce de monnaie d'argent [91 centimes]. — S. n. un Purāṇa ou poème traitant [Page417-1] surtout de légendes antiques. On en compte 18: le brahma purāṇa, le padma p., le brahmāṇḍa p., l'agni p., le viṣṇu p., le garuḍa p., le brahmāvaivarta p., le śiva p., le liṅga p., le nārada p., le skanda p., le markandeya p., le bhaviṣyat p., le matsya p., le varāha p., le kūrma p., le vāmana p., et le bhāgavata p.
Occurrences in source texts (3)
HP 1 occurrence
Continue with AYI Free
Image source: AYI archive.