Sanskrit manuscript in Devanāgarī

saṃkara संकर – mixing

substantive masculine

Dictionary sources

AYI dictionary substantive masculine

mixing

Derived from

  1. sam सम् previx — together; completely
  2. kṛ कृ verbal root — do; make; cause
Cappeller 1891 substantive masculine

Original text · English · substantive masculine

saṃkara ·m. mixture, confusion; esp. mixture of two figures of speech, or m. of caste by intermarriage.

Petersburger 1855 substantive masculine

Original text · German · substantive masculine

saṃkara (von 3. kar mit sam) m. (im Epos hier und da auch n.). 1〉 Vermengung, Mischung, Vermischung VS. PRĀT. 1,8. saṃkareṇa ca yuthyeransaṃkaraḥ saṃkulāvahaḥ KĀM. NĪTIS. 19,26. SUŚR. 1,109,6. Verz. d. Oxf. H. 230,a,9. SĀH. D. 264. KUSUM. 16,18. KUSUM. 54,3. SARVADARŚANAS. 53,1. fg. SARVADARŚANAS. 78,20. sarvavastu˚ SARVADARŚANAS. 13,4. kriyā˚ SUŚR. 1,131,6. VĀGBH. 1,12,67. roṣāśruharṣabhītyādeḥ PRATĀPAR. 56,a,2. PRATĀPAR. 59,a,9. sarvavarṇānām SUŚR. 1,122,15. M. 9,67. varṇajaḥ saṃkaraḥ = varṇasaṃkaraḥ VARĀH. BṚH. S. 89,1. jāti˚ KATHĀS. 40,10. gotra˚ MBH. 12,11912. āśrama˚ MBH. 12,11911. dharma˚ MBH. 12,11913. MBH. 13,2371. MBH. 12,4341. R. 5,14,55 (śaṃkara gedr.). ācāra˚ R. SCHL. 1,6,17. am Ende eines adj. comp.: asaṃkareṇa dharmeṇa MBH. 14,2777. rakṣita˚ KATHĀS. 71,270. jāta˚ KATHĀS. 80,51. — 2〉 so v. a. varṇasaṃkara Vermischung der Kasten durch unebenbürtige Ehen BHAG. 1,42. VARĀH. BṚH. S. 9,14. TATTVAS. 21. saṃkare jātayaḥ M. 10,40. ˚jāta M. 5,89. ˚ja Verz. d. Oxf. H. 277,b,7. VARĀH. BṚH. S. 16,11. ˚jāti adj. BHĀG. P. 7,11,30. ˚bhava adj. VARĀH. LAGHUJ. 2,3. concret so v. a. Mischlingskaste: saṃkarā vai surāṣṭrāḥ MBH. 8,2098. varṇānāṃ saṃkarāḥ dass. HARIV. 11321. — 3〉 eine der Vermischung der Kasten gleichkommende Handlung: kathamekā bahūnāṃ syāddharmapatnī na saṃkaraḥ MBH. 1,7256. pāpakarmatayā caiva saṃkaraṃ tena puṣyati . saṃkaro narakāyaiva MBH. 5,2613. vimucyate cāpi sa sarvasaṃkarairna cāsya doṣairabhibhūyate manaḥ .. MBH. 13,5204. tiryagyoniṃ na gacchecca narakaṃ saṃkarāṇi ca MBH. 13,7633. tasyābhāve (sc. dharmasya) tu loko 'yaṃ saṃkarānnāśamāpnuyāt (Text und Comm. śaṅkarāt, welches durch saṃkīrṇatayā erklärt wird) KĀM. NĪTIS. 2,33. — 4〉 Vermischung von Redefiguren, wobei die einzelnen Elemente in einander fliessen (im Gegens. von saṃsṛṣṭi): kṣīranīranyāyādyatra saṃbandhaḥ syātparasparam . alaṃkṛtīnāmetāsāṃ saṃkaraḥ sa udāhṛtaḥ .. PRATĀPAR. 104,a,8. SĀH. D. 755. SĀH. D. 757. SĀH. D. 5,4. SĀH. D. 5. — 5〉 was durch Berührung mit Unreinem unrein sein kann: vimarśaṃ saṃkarādāne nāyaṃ kuryātkadā ca na MBH. 1,6371. — 6〉 Kehricht AK. 2,2,18. H. 1016. HALĀY. 2,147. HĀR. 235. — 7〉 das Knistern des Feuers HĀR. — 8〉 N. pr. eines Mannes mit dem patron. Gautama Ind. St. 4,374. eines Bhikṣu TĀRAN. 72. — Vgl. yoni˚ (˚ja MBH. 3,8172), loka˚, loha˚, varṇa˚ und saṃkāra.

Böhtlingk 1879 substantive masculine

Original text · German · substantive masculine

saṃkara m. — 1〉 Mischling, ein in einer unebenbürtigen Ehe Erzeugter R. ed. Bomb. 1,6,12. Auch [Page7-015-c] varṇānāṃ saṃkarāḥ — 2〉 Vermengung, Mischung, Vermischung. — 3〉 = varṇa˚ Vermischung der Kasten durch unebenbürtige Ehen. — 4〉 eine der Vermischung der Kasten gleichkommende Handlung. Im Epos hier und da auch n. — 5〉 Vermischung von Redefiguren, wobei die einzelnen Elemente in einander fliessen. — 6〉 was durch Berührung mit Unreinen unrein sein kann. — 7〉 Mist, Dünger CARAKA. 1,14. 6,19. 24. 30. 8,6. Meistens śaṃkara gedr. — 8〉 *das Knistern des Feuers. — 9〉 N. pr. eines Mannes.

Apte 1890 substantive masculine

Original text · English · substantive masculine

saṃkaraḥ 1 Commingling, mixture, intermixture; patrasaṃkara Ś. 2. 2 Blending together, union. 3 Confusion or mixture (of castes), unlawful intermarriage resulting in mixed castes; citreṣu varṇasaṃkaraḥ K.; saṃkaro narakāyaiva kulaghnānāṃ kulasya ca Bg. 1. 42; Ms. 10. 40. 4 (In Rhet.) The combination of two or more dependent figures of speech in one and the same passage (opp. saṃsṛṣṭi where the figures are independent); aviśrāṃtijuṣāmātmanyaṃgāṃgitve tu sakaraḥ K. P. 10; or aṃgāgitve' laṃkṛtīnāṃ tadvadekāśrayasthitau . saṃdigdhatve ca ([Page 1077-b]) bhavati saṃkarastrividhaḥ punaḥ S. D. 757. 5 The crackling of flames. 6 Dust, sweepings.

Cappeller 1887 substantive masculine

Original text · German · substantive masculine

saṃkara m. Mischung, Vermengung, Mischheirat (der versch. Kasten); ein Mischling, Unebenbürtiger.

Occurrences in source texts (2)

PYS 2 occurrences
PYS 3.17–20: Extraordinary Knowledge 1 occurrence

Direct occurrences

PYS 4.18–21: Puruṣa Knows Citta 1 occurrence

Direct occurrences

Continue with AYI Free

Image source: AYI archive.