uta उत – also; and
adjective · adverb · Indeclinable word · particle · Word type unspecified
Dictionary sources
AYI dictionary particle
also; and
Cappeller 1891 Indeclinable word
Original text · English · Indeclinable word
utá ·(indecl.) and, also, even; apyuta and also; uta-uta (also uto) as well-as, both-and. As interr. particle or in the sec. part of a double interrogation, often w. vā, āho, svid & āho svid or also, or even. -- Cf. u & kim.
Monier-Williams 1872 adjective · particle
Original text · English · adjective
uta 1 . uta, as, ā, am (fr. rt. ve), sewn, woven.
Original text · English · adjective
Uta, as, ā, am, woven. See s. v., p. 147.
Original text · English · particle
uta 2 . uta, ind. (as a particle of doubt or deliberation) and, also, even, or. Often used for the sake of emphasis, especially at the end of a line after iti or a verb (e. g. sarva-bhūtāni tam pārtha sadā paribhavanty uta, all creatures, O king, certainly always despise him). (As an interrogative particle, generally at the begin- ning of the second or following part of a double in- terrogation) or, utrum-an (e. g. katham nirṇīyate kiṃ syān niṣkāraṇo bandhur uta viśvāsa-ghā- takaḥ, how can it be decided whether he be a friend without a motive or a violator of confidence ?). In this sense it may be strengthened by āho (e. g. kaccit tvam asi mānuṣī utāho surāṅganā, art thou a mortal woman or divine ?), or by āho-svit (e. g. Śālihotraḥ kiṃ nu syād utāhosvid rājā Nalaḥ, can it be Śālihotra or king Nala ?). Rarely kim is repeated before uta used in this sense (e. g. kiṃ nu svargāt prāptā tasyā rūpeṇa kimuta anyā āgatā, has she arrived from heaven or has another come in her form ?). (As a particle of wishing, especially at the beginning of a sentence followed by a potential) would that! utinam! (e. g. uta adhīyīta, would that he would read!). (Uta preceded by kim) on the contrary, how much more, how much less (e. g. samartho 'si sa- hasram api jetuṃ kimuta ekam, thou art able to conquer even a thousand, how much more one ?). (Uta preceded by prati) on the contrary, rather (e. g. eṣa pṛṣṭo 'smābhir na jalpati hanti pratyuta pāṣāṇaiḥ, this one questioned by us does not speak, but rather throws stones at us). Uta vā, or else, and (e. g. samudrād uta vā purīṣāt, from the sea or from the moisture in the air); vā-uta vā or utāho vāpi-vā, either — or; uta-uta, both — and (e. g. uta balavān uta abalaḥ, both the strong and the weak); kim-uta vā, whether — or else.
Petersburger 1855 Word type unspecified
Original text · German · Word type unspecified
1. uta partic. praet. pass. von vā, vayati (s. d.)
Original text · German · Word type unspecified
2. utá 1〉 und, auch, sogar; von sehr häufigem Gebrauch: aśva̱ḥ kartvo̱ rathà u̱teha kartvàḥ ṚV. 1,161,3. vṛ̱jino̱ta sā̱dhu ṚV. 2,27,3. namàḥ pu̱rā tè varuṇo̱ta nū̱nam ṚV. 2,28,8. a̱yaṃ śṛ̀ṇve̱ adha̱ jayànnu̱ta ghnanna̱yamu̱ta pra kṛ̀ṇute yu̱dhā gāḥ ṚV. 4,17,10. kimādu̱tāsì vṛtraha̱nmaghàvanmanyu̱mattàmaḥ ṚV. 30,7. ṚV. 1,127,9. ṚV. 140,12. ṚV. 152,2. ṚV. 4,9. ṚV. 162,5. ṚV. 4,6. ṚV. 2,7,3. ṚV. 24,1. ṚV. 27,8. para̱makṣyu̱tāvàram AV. 1,8,3. svasā̀ramu̱ta na̱ptyàm AV. 28,4. AV. 9,1. AV. 11,2. AV. 12,3. ŚAT. BR. 1,6,1,18. ŚAT. BR. 1,9,2,35. ŚAT. BR. 3,6,4,11. ŚAT. BR. 11,6,3,11. kumuta tvareran warum auch ŚAT. BR. 13,5,3,5. anyacchreyo 'nyadutaiva preyaḥ KAṬHOP. 2,1. mānāgnihotramuta mānamaunam MBH. 1,3623. utaivaṃ ciddevānāmabhibhavemeti am Ende doch so ŚAT. BR. 3,5,4,2. ŚAT. BR. 3,8,3,11. u̱to ṚV. 1,131,1. ṚV. 1,134,6. ṚV. 1,162,6. ṚV. 8,13,31. ṚV. 8,82,5. ṚV. 10,117,2. u̱to nu ṚV. 1,131,6. ṚV. 5,38,4. ṚV. 8,61,6. ṚV. 8,61,18. u̱tevà ṚV. 1,163,4. ŚAT. BR. 3,9,3,31. KĀTY. ŚR. 9,3,15. u̱ta smà ṚV. 4,9,4. ṚV. 5,9,3. ṚV. 5,52,9. u̱ta vā̀ oder auch, und: sa̱mu̱drādu̱ta vā̱ purī̀ṣāt ṚV. 1,163,1. ṚV. 1,86,3. ṚV. 1,147,5. ṚV. 2,23,7. AV. 1,9,2. AV. 1,30,4. ŚVETĀŚV. UP. 4,3. vā — uta vā entweder — oder BRĀHMAṆ. 3,5. utāho vāpi — vā dass. MBH. 3,10635. athota NIR. 7,13. utāpi CHĀND. UP. 2,1,2. apyuta N. 2,24. MBH. 13,43. MBH. 13,165. cāpyuta MBH. 13,375. MBH. 2,314. saṃkhyāya ca phalānyuta N. (BOPP) 20,40. etāvanti ca dāsānāṃ sāhasrāṇyuta santi me MBH. 2,2071. tadā — uta (pleonastisch) MBH. 15,310. R. 1,44,7. na — nota CHĀND. UP. 7,26,2. MBH. 3,1484. MBH. 14,1295. u̱ta — u̱ta sowohl — als auch: u̱tedānī̱ṃ bhagàvantaḥ syāmo̱ta pràpi̱tva u̱ta madhye̱ ahnā̀m ṚV. 7,41,4. ṚV. 1,153,4. ṚV. 10,142,3. ŚAT. BR. 14,7,2,21. MBH. 3,10684. uteva grāmyā uteva āraṇyāḥ ŚAT. BR. 13,3,2,2. ŚAT. BR. 14,5,1,19. ŚAT. BR. 14,7,1,14 = BṚH. ĀR. UP. 2,1,18. BṚH. ĀR. UP. 4,3,13. u̱to — u̱ta ṚV. 10,117,1. uta santamasantaṃ vā bālaṃ vṛddhaṃ ca saṃjaya . utābalaṃ balīyāṃsaṃ (ohne vā) dhātā prakurute vaśe . uta bālāya pāṇḍityaṃ paṇḍitāyota bālatām . dadāti sarvamīśānaḥ purastācchukramuccaran .. MBH. 5,916. fg. — 2〉 mit Nachdruck hervorhebend, am Ende eines Pāda nach iti und einem verb. fin. (praes.): tato jñāsyasi māṃ saute prajñācakṣuṣamityuta MBH. 1,147. MBH. 1,3914. MBH. 3,1031. MBH. 3,1161. MBH. 16,8. BHAG. 14,11. raudre muhūrte rakṣāṃsi prabalāni bhavantyuta HIḌ. 4,46. sarvabhūtāni taṃ pārtha sadā paribhavantyuta MBH. 3,1026. MBH. 3,530. MBH. 3,1161. BHAG. 1,40. BHAG. 14,9. ARJ. 5,11. ARJ. 6,5. kasmāddevā nāvāsayantyuta ARJ. 9,27. — 3〉 Fragewort (vgl. api 10): uta daṇḍaḥ patiṣyati P. 3,3,152, Sch. utāvidvānamuṃ lokaṃ pretya kaśca na gacchatī3 . āho vidvānamuṃ lokaṃ pretya kaścitsamaśnutā3i . TAITT. UP. 2,6. sehr häufig in einer doppelten oder mehrfachen Frage an zweiter und folgender Stelle: oder: kiṃ yena sṛjasi vyaktamuta yena bibharṣi tat KUMĀRAS. 6,23. kathaṃ nirṇīyate paraḥ . syācca niṣkāraṇo bandhuruta viśvāsaghātakaḥ .. HIT. III, 105. kiṃ lakṣyasuptamidamuta paramārthasuptamidaṃ dvayam MṚCCH. 48,20. MṚCCH. 49,3. MṚCCH. 49,10. tatkimayamātapadoṣaḥ syāt uta yathā me manasi vartate ŚĀK. 33,12. ŚĀK. 33,69. SĀH. D. 38,13. P. 8,1,44, Sch. kim — uta vā (durch dazwischenstehende Wöter getrennt) utrum — an PAÑCAT. 68,14. SĀH. D. 5,10. kimu — uta BHARTṚ. 1,18. kim — uta — uta BHARTṚ. 3,77. kim — uta — atha vā KATHĀS. 17,112. kim — uta — āho svit ŚĀK. 106. kiṃ nu — uta — vā — vā R. 5,31,40. kim — athavā — uta R. 5,51,7. kathaṃ jānīma bhavataḥ kṣatriyānbrāhmaṇānuta . vaiśnyānvā u. s. w. MBH. 1,7219. durch āho verstärkt: asyāraṇyasya devī tvamutāho 'sya (mit Elsion gegen P. 1,1,15) mahībhṛtaḥ . asyāśca nadyāḥ N. 12,53. kaccittvamasi mānuṣī .. yakṣī vā rākṣasī tvamutāho 'si surāṅganā N. 12,89. kṣamā svicchreyasī tāta utāho teja ityuta MBH. 3,1031. MṚCCH. 108,4. PAT._zu_P. 8,3,67. Einfluss auf den Ton des verb. fin. P. 8,1,49. P. 8,1,50. an utāho schliesst sich noch svid an: kiṃ nu syāt — utāho svidbhavet N. 19,26. anyadvapurvidadhātīha garbhamutāho svitsvena kāyena yāti MBH. 1,3611. MBH. 1,3650. MBH. 3,13270. PAÑCAT. 142,4. PAÑCAT. 164,1. PAÑCAT. 263,3. uta mit svid allein: kimanayā parapuruṣo 'bhilaṣitaḥ . uta svitprāṇadrohaḥ kaścitkṛtaḥ . kiṃ vā cauryakarmācaritam PAÑCAT. 41,1. selten wird an zweiter oder folgender Stelle kim vor uta wiederholt: kiṃ nu svargātpunaḥ prāptā mama jīvātukāmyayā . tasyā rūpānurūpeṇa kimutānyeyamāgatā .. MṚCCH. 172,3. praharaviratau madhye vāhnastato 'pi pare 'tha vā kimuta sakale vāhni priya tvameṣyasi AMAR. 9. — 4〉 am Anf. des Satzes mit folg. potent. ach wenn doch, utinam (?): utādhīyīta P. 3,3,152, Sch. uta duḥkhaṃ jayedajaḥ VOP. 25,16. Vgl. api VOP. 25,11. — 5〉 dagegen (nach kim): śraddhāpūto narastāta durdānto 'pi na saṃśayaḥ . pūto bhavati sarvatra kimuta (wie viel eher) tvam MBH. 13,1534. api bālisahasrāṇāṃ sahasraṃ pārthivātmaja . samartho 'si raṇe jetuṃ kimutaikam R. 4,12,4. R. 5,91,5. ŚĀK. 118. VIKR. 25. CAURAP. 41. kālaṃ sa tāvannājñāsītprāptaṃ kālavidāṃ varaḥ . viśvāmitro mahātejāḥ kimutāyaṃ pṛthagjanaḥ wieviel weniger R. 4,35,8. RAGH. 2,62. — 6〉 pratyuta im Gegensatz dazu, vielmehr: ityeṣa pṛṣṭo 'smābhirna jalpati . hanti pratyuta pāṣāṇaiḥ KATHĀS. 20,169. KATHĀS. 22,230. sāmavādāḥ sakopasya śatroḥ pratyuta dīpakāḥ . prataptasyeva sahasā sarpiṣastoyavindavaḥ .. PAÑCAT. III, 27. SĀH. D. 3,4. SĀH. D. 76,9. — Ueber uta, utāho und kimuta vgl. AK. 3,4,32,5 (lies: apyartha˚). AK. 3,5,2. AK. 3,5,5. TRIK. 3,4,4. H. 1536. H. an. 7,22. H. an. 7,23. H. an. 7,54. H. an. 7,55. MED. avy. 23. MED. avy. 93. Ausführlich hat diese Partikel schon LASSEN_zu_BHAG. 14,9 besprochen. — Vgl. u.
Original text · German · Word type unspecified
2. uta 3〉 kastvaṃ nigūḍhaścarasi dvijānāṃ bibharṣi sūtraṃ katamo 'vadhūtaḥ . kasyāsi kutratya ihāpi kasmātkṣemāya naścedasi nota śuklaḥ .. BHĀG. P. 5,10,17. — 5〉 yasminnapi mayā kāle brahmandattā vasuṃdharā . tasminnapi bhavānsvāmī kimutādya mahīpatiḥ .. schon damals, wie viel mehr jetzt MĀRK. P. 7,32. von RÜCKERT_in_Z. d. d. m. G. 13,107 unrichtig aufgefasst.
Böhtlingk 1879 particle · Word type unspecified
Original text · German · particle
2. utá Indecl. — 1〉 und, auch. utó und auch, utásma und zumal, utá — utá, utó — utá, utá — utó, utó — utó sowohl — als auch, utá vā oder auch, vā — uta vā, utāho vāpi — vā, uta — vā (kann auch fehlen) entweder — oder. — 2〉 Fragewort. uta — āho (oder). Sehr häufig in einer doppelten oder mehrfachen Frage an zweiter und folgender Stelle, d. i. oder. Kann auch durch vā, āho, svid und āho svid verstärkt werden und mit vā, atha vā, āho svid wechseln. Selten wird an zweiter oder folgender Stelle kim vor uta wiederholt Chr. 129,9. — 3〉 kimuta wie viel mehr, — eher, — weniger (in einem negativen Satze). — 4〉 im Epos häufig blosses Flickwort, insbes. am Ende eines Verses Chr. 52,4. Chr. 61,9. Chr. 163,20. — 5〉 *utādhīyīta soll so v. a. bāḍhamadhyeṣyate sein.
Original text · German · Word type unspecified
1. uta Partic. von vā, vayati.
Apte 1890 particle
Original text · English · particle
uta ind. 1 A particle expressing (a) doubt, uncertainty guess (or); tatkimayamātapadoṣaḥ syāduta yathā me manasi vartate Ś. 3; sthāṇurayamuta puruṣaḥ G. M. (b) alternative; usually a correlative of kiṃ (whether, or); kimida gurubhirupadiṣṭamuta dharmaśāstreṣu paṭhitamuta mokṣaprāptiyaktiriyaṃ K. 155; kiṃ yena sṛjasi vyaktamuta yena bibharṣi tat Ku. 6. 23; the place of uta is also taken by āho or āhosvit; sometimes āho, āhosvit or svit are joined to uta. (c) association, connection, (having a cumulative force, ‘and’, ‘also’); uta balavānutābalaḥ; (d) interrogation; uta daṃḍaḥ patiṣyati; (e) deliberation; (f) intensity; (g) wishing (especially at the beginning of a sentence followed by a potential ‘would that’); (h) sometimes used as an expletive; (i) oft. used for the sake of emphasis especially at the end of a line after iti or a verb; tadā vidyādvivṛddhaṃ sattvamityuta Bg. 14. 11; dharme naṣṭe kulaṃ kṛtsnamadharmo' bhibhavatyuta Bg. 1. 40. 2 With a preceding prati = on the contrary, on the other hand; but; sāmavādāḥ sakopasya tasya pratyuta dīpakāḥ Śi. 2. 55; na kevalaṃ ([Page 0290-a]) dhriyate pratyuta paryupāsyamānastiṣṭhati Nāg. 5. 3 With a preceding kiṃ = how much more or how much less; see kim. uta, -uta Either-or; ekameva varaṃ puṃsāmutarājyamutāśramaḥ G. M. uta vā or else, and; vā-utavā, utāhovā pi-vā either-or.
Cappeller 1887 Word type unspecified
Original text · German · Word type unspecified
utá und, auch, oder (bes. in Doppelfr, wie lat. an, wobei oft verstärkt durch vā, āho, svid o. āho svid); oft nur hervorhebend oder expl.; doppelt (auch utó) sowohl-als auch; utá vā oder auch; vāuta vā entweder — oder. kimuta um wieviel mehr, geschweige.
Burnouf 1866 adjective · adverb
Original text · French · adjective
uta uta pp. de vā et de ve.
Original text · French · adverb
uta uta adv. ou, ou bien. Alors, ensuite; or, done. [Ce mot est assez souvent explétif].
Occurrences in source texts (5)
SVU 5 occurrences
Continue with AYI Free
Image source: AYI archive.