Sanskrit manuscript in Devanāgarī

yukti युक्ति – method

substantive feminine · Word type unspecified

Dictionary sources

AYI dictionary substantive feminine
Cappeller 1891 substantive feminine

Original text · English · substantive feminine

yukti ·f. junction, connection (also of words, i.e.) sentence, preparation, application, use, employment, practice, means, expedient, trick, contrivance, stratagem, cause, motive, argument, correctness, fitness, propriety. --yuktiṃ kṛ find a means or try an art. yuktyā & yuktitasa properly, fitly, duly; by means or by virtue of (--°).

Monier-Williams 1872 substantive feminine

Original text · English · substantive feminine

Yukti, is, f. yoking, joining, junction, juncture, union, connection, combination; putting to, harness- ing; application, use, employment, practice, usage; appliance, means, plan, scheme, expedient, (dravya- yuktibhis, by the appliances of money); trick, con- trivance, device, stratagem; charm, spell; suitableness, adaptedness, adjustment, fitness, aptness, propriety, correctness; skill, dexterity, ingenuity, art; reasoning, argument, argumentation, inference, induction, deduc- tion from circumstances; probability, provableness; reason, ground, motive; (in the drama) connection of events in the plot, concatenation of incidents, in- telligent weighing of the circumstances; (in gram.) connection of words, a sentence; (in law) enumera- tion of circumstances, specification of place, time, &c.; (in rhetoric) emblematic or mystical expression of purpose; supplying an ellipsis; sum, total; mix- ture or alloying of metals; conjunction (in astro- nomy); yuktyā, inst. c. by means of, by virtue of (at the end of a comp.); by device or stratagem, cunningly, craftily, cleverly, artfully, skilfully, under pretext or pretence; properly, suitably, fitly, duly; yuktiṃ kṛ, to make arrangements, take measures; to find a means, discover a remedy; to employ stratagem.

Petersburger 1855 substantive feminine · Word type unspecified

Original text · German · substantive feminine

yukti (von 1. yuj) f. 1〉 das Einspannen, Answerksetzen (Gegens. vimukti) AIT. BR. 6,23. PAÑCAV. BR. 11,1,6. yuktiṃ kar mit loc. eines nom. act. Anstalten treffen R. 6,82,37. dhyānayuktiṃ samāśritāḥ = dhyānaṃ samā˚ Verz. d. Oxf. H. 52,b,1. Anwendung, Gebrauch, Praxis SUŚR. 1,26,6. SUŚR. 1,151,20. evaṃ mantro 'rthado 'pyekaḥ kiṃ punaryuktisaṃyutaḥ KATHĀS. 17,122. fg. KATHĀS. 9,81. fg. KATHĀS. 17,121. sarvauṣadhiyuktijña KATHĀS. 41,11. KATHĀS. 35,82. fg. KATHĀS. 35,90. fg. Mittel, auch Zaubermittel, ein fein ausgedachtes Mittel, Kunstgriff, Kniff KUVALAY. 150,a. atyantacañcalasyeha pāratasya nibandhane . kāmaṃ vijñāyate yuktirna strīcittasya kā ca na .. Spr. 3416. dehāntarāveśe KATHĀS. 45,79. KATHĀS. 31,50. RĀJA-TAR. 3,68. yuktiṃ dvīpāntarākrāntyai kṣaṇamantarvyacintayat 30. tatsa śṛṅgabhujo deśānnirvāsyetācirādyathā . tāṃ putra cintayeryuktiṃ tvam KATHĀS. 39,56. tenopadiṣṭayā yuktyā — sa cakārātmanaḥ sadyo rūpasya parivartanam KATHĀS. 12,50. yuktibalāt KATHĀS. 12,59. KATHĀS. 31,93. KATHĀS. 96,49. KATHĀS. 16,1. KATHĀS. 29,149. KATHĀS. 29,171. KATHĀS. 30,130. KATHĀS. 40,47. KATHĀS. 43,141. KATHĀS. 57,140. KATHĀS. 65,192. KATHĀS. 108,170. yuktiṃ kar ein Mittel erfinden, eine List anwenden KATHĀS. 15,82. KATHĀS. 18,243. KATHĀS. 56,365. KATHĀS. 60,98. KATHĀS. 124,39 (wo wohl kām st. kim zu lesen ist). tathāpi tāvadyuktiṃ te kariṣye ein Mittel angeben KATHĀS. 72,333. KATHĀS. 123,44. ˚yuktyā vermittelst, vermöge KATHĀS. 30,127. KATHĀS. 37,241. KATHĀS. 43,253. KATHĀS. 45,290. PAÑCAT. 183,22. kālayuktyā hyarirmitraṃ jāyate na ca sarvadā KATHĀS. 33,129. ˚yuktitas dass. KATHĀS. 45,57. KATHĀS. 45,60. KATHĀS. 45,127. ˚yuktibhiḥ dass. KATHĀS. 19,81. RĀJA-TAR. 5,165. im comp. ohne Flexionszeichen: yantrayuktiparibhrāntau KATHĀS. 43,34. yuktyā auf eine feine, schlaue, versteckte Weise, durch —, mit List, vermittelst einer List, unter irgend einem Vorwande Spr. 1189. KATHĀS. 4,120. KATHĀS. 5,64. KATHĀS. 7,67. KATHĀS. 10,51. KATHĀS. 10,105. KATHĀS. 10,142. KATHĀS. 11,10. KATHĀS. 12,3. KATHĀS. 13,85. KATHĀS. 13,94. KATHĀS. 15,119. KATHĀS. 18,160. KATHĀS. 18,238. KATHĀS. 19,43. KATHĀS. 21,52. KATHĀS. 24,86. KATHĀS. 25,204. KATHĀS. 27,38. KATHĀS. 28,134. KATHĀS. 30,99. KATHĀS. 30,118. KATHĀS. 32,24. KATHĀS. 32,33. KATHĀS. 32,161. KATHĀS. 32,188. KATHĀS. 33,112. KATHĀS. 33,175. KATHĀS. 34,185. KATHĀS. 34,209. KATHĀS. 38,129. KATHĀS. 39,32. KATHĀS. 39,39. KATHĀS. 39,232. KATHĀS. 40,67. KATHĀS. 40,107. KATHĀS. 49,31. KATHĀS. 49,64. KATHĀS. 50,18. KATHĀS. 52,357. KATHĀS. 53,25. KATHĀS. 56,257. KATHĀS. 56,313. KATHĀS. 56,358. KATHĀS. 56,400. KATHĀS. 60,66. KATHĀS. 64,103. KATHĀS. 65,228. KATHĀS. 82,36. KATHĀS. 86,26. RĀJA-TAR. 4,261. RĀJA-TAR. 4,293. RĀJA-TAR. 5,90. RĀJA-TAR. 6,86. RĀJA-TAR. 6,139. DṚṢṬĀNTAŚ. 51_in_HAEB. Anth. 221. yuktitas dass. KATHĀS. 5,109. KATHĀS. 33,214. KATHĀS. 66,44. yuktibhis dass. KATHĀS. 38,37. am Anf. eines comp. ohne Flexionszeichen: yuktyupālabdha KATHĀS. 17,32. KATHĀS. 56,243. — 2〉 das Zutreffen, Passen, Angemessenheit, Richtigkeit: uttarottarayuktau ca (uttarottarayuktīnāṃ ed. Bomb.) vaktā vācaspatiryathā R. 2,1,13. yatra khalviyaṃ vāco yuktiḥ so v. a. ein treffendes Wort MĀLAT. 3,11. vāco yuktipaṭuḥ AK. 3,1,35. H. 346. nīti˚, dvaṃdva˚, nagarī˚ u. s. w. Verz. d. Oxf. H. 342,b,21. fgg. jīvanmukti˚ SARVADARŚANAS. 97,20. bhedasyāyuktiḥ SARVADARŚANAS. 62,21. yuktyā in angemessener Weise, in richtigen Maasse, wie es sich gehört: etāni yuktyā seveta prasaṅgo hyatra doṣavān Spr. 1766. KĀM. NĪTIS. 1,49. SUŚR. 1,242,19. SUŚR. 2,149,4. samāhitaścaredyuktyā Spr. 5058. SUŚR. 1,102,8. SUŚR. 2,120,10. SUŚR. 2,275,4. gatāsordāhayitvā me dehaṃ yuktyā KATHĀS. 93,25. vavau yuktyā supriyātmā sukhaṃ śivaḥ (anilaḥ) R. 2,91,24 (R. 2,100,21 GORR.). tadayaṃ yuktyā mune devāsurāhavaḥ KATHĀS. 48,14. yuktitas dass. MBH. 5,6090. SUŚR. 1,24,3. SUŚR. 2,131,15. SUŚR. 2,341,5. — 3〉 Argument, Beweisgrund; Argumentation, ratiocinatio KAP. 1,60. YĀJÑ. 2,92. YĀJÑ. 2,212. SUŚR. 1,11,19. SUŚR. 2,556,4. fgg. VARĀH. BṚH. 4,22. LA. (III) 90,1. ˚vākya ŚAṂK._bei_WIND. 94. ˚kathana Spr. 246. bahubhiruktairyuktiśūnyaiḥ Spr. 685. vacanaṃ dharmayuktisamanvitam PAÑCAT. III, 163. BHĀG. P. 9,8,21. VP._bei_MUIR, ST. 1,147. NĪLAK. 53. NĪLAK. 161. VEDĀNTAS. (Allah.) No. 90. Schol. zu KAP. 1,4. KAP. 1,36. KAP. 1,123. KAP. 1,131. zu JAIM. 1,1,3. zu BṚH. ĀR. UP. S. 204. zu KĀTY. ŚR. 498,12. zu P. 8,2,94. SARVADARŚANAS. 26,4. SARVADARŚANAS. 123,19. sadyukti Spr. 886. suyuktayaḥ Verz. d. Oxf. H. 244,b, No. 609. In der Dramstik eine verständige Betrachtung, Erwängung der Umstände: saṃpradhāraṇamarthānāṃ yuktiḥ DAŚAR. 1,26. SĀH. D. 343. yuktirarthāvadhāraṇam SĀH. D. 501. SĀH. D. 471. = bījānukūlasaṃghaṭṭanaprayojanavicāraḥ PRATĀPAR. 21,a,4. — 4〉 Grund, Motiv: yuktyā kayā BHĀG. P. 3,31,15. MĀRK. P. 99,24. — 5〉 Summe SŪRYAS. 7,14. — 9〉 Alliage, Legirung VARĀH. BṚH. 8,15. — 7〉 Verbindung von Worten, Satz NIR. 1,15. — 8〉 in der Astr. Conjunction WEBER, JYOT. 34. — Unter den Śabdālaṃkāra Verz. d. Oxf. H. 208,a, No. 489. — Nach den indischen Lexicographen hat yukti die Bedd. yoga oder yojana (AK. 3,4,3,23. TRIK. 3,3,179. H. an. 2,189. MED. t. 47) und nyāya (TRIK. H. an. MED.). — Vgl. artha˚ (auch MBH. 12,5056. Spr. 3592. Spr. 4451), ṛta˚, gandha˚, niryuktika, mantrayukti, yathā˚, sva˚.

Original text · German · Word type unspecified

yukti [vgl. [6:143]] Z. 2 v. u. lies vācoyuktipaṭuḥ und vgl. vācoyukti. (revision)

Original text · German · Word type unspecified

yukti Sp. 143, Z. 2 v. u. lies vācoyukti˚ und vgl. vācoyukti.

Böhtlingk 1879 substantive feminine

Original text · German · substantive feminine

yukti f. — 1〉 Verbindung, Verknüpfung AIT. BR. 6,23. [Page5-143-a] TĀṆḌYA-BR. 11,1,6. — 2〉 Alliage, Legirung. — 3〉 in der Astr. Conjunction. — 4〉 Verbindung von Worten, Satz. — 5〉 etwa Ligatur von Schriftzeichen VIṢṆUS. 7,12. — 6〉 Summe. — 7〉 das Darangehen, Anstalten zu Etwas (Nomen act. im Loc. oder im Comp. vorangehend). — 8〉 Anwendung, Gebrauen, Praxis. — 9〉 Mittel, insbes. Zaubermittel, ein fein ausgedachtes Mittel, Kunstgriff, Kniff; die Ergänzung ein Nomen act. im Loc. oder Dat., oder ein Satz mit yathā und Potent. yuktiṃ kar ein Mittel finden, eine List anwenden, — angeben. ˚yúktyā, ˚yuktitas, ˚yuktibhis und ˚yukti˚ vermittelst, vermöge. yuktyā, yuktitas (Chr. 115,17. Chr. 117,14), yuktibhis und yukti˚ auf eine feine, schlaue, versteckte Weise, durch —, mit List, vermittelst einer List, unter irgend einem Vorwande. — 10〉 Argument, Beweisgrund, Argumentation, ratiocinatio. ˚tas vermittelst eines Arguments KAP. 1,59. — 11〉 Grund, Motiv. — 12〉 das Zutreffen, Passen, Angemessenheit, Richtigkeit. yuktyā und yuktitas in angemessener Weise, in richtigem Maasse, wie es sich gehört. — 13〉 in der Dramatik eine verständige Betrachtung, Erwägung der Umstände.

Apte 1890 substantive feminine

Original text · English · substantive feminine

yuktiḥ f. [yuj-ktin] 1 Union, junction, combination. 2 Application, use, employment. 3 Yoking, harnessing. 4 A practice, usage. 5 A means, an expedient, a plan, scheme. 6 A contrivance, device, trick. 7 Propriety, fitness, adjustment, aptness, suitableness. 8 Skill, art. 9 Reasoning, arguing, an argument. 10 Inference, deduction. 11 Reason, ground. 12 Arrangement (racanā); yatra khalviyaṃ vācoyuktiḥ Māl. 1. 13 (In law) Probability, enumeration or specification of circumstances, such as time, place &c. yuktiprāptikriyācihlasaṃbaṃdhābhogahetubhiḥ Y. 2. 92, Y. 2. 212. 14 (In dramas) The regular chain or connection of events; cf. S. D. 343. 15 (In Rhet.) Emblematical or covert expression of one's purpose or design. 16 Sum, total. 17 Alloying of metal. 18 Charm, spell. 19 (In gram.) A sentence. 20 (In astr.) A conjunction. (yuktyā ind. 1 by means or virtue of. 2 cleverly, skilfully. 3 properly, fitly, duly). Comp. — kathanaṃ statement of reasons. — kara a. 1 suitable, fit. 2 proved. — jña a. skilled in expedients, inventive. — yukta a. 1 suitable, fit. 2 expert, skilful. 5 established, proved. 4 argumentative.

Cappeller 1887 substantive feminine

Original text · German · substantive feminine

yukti f. Verbindung, Anwendung, Gebrauch, Mittel, Kunstgriff, List, Anstalt zu (Loc. o. —˚, yuktiṃ kar A. treffen); Grund, Argument, Richtigkeit, Angemessene, feine, schlaue Weise, durch List; mittels, vermögen (—˚).

Burnouf 1866 substantive feminine

Original text · French · substantive feminine

yukti yukti f. (yuj; sfx. ti) jointure; union; connexité. Déduction, induction, conclusion. Détermination des circonstances d'un fait. Complément d'une ellipse [sorte de figure de rhétorique]. Usage, coutume. Destination, appropriation. Gr. ζεῦξις.

Occurrences in source texts (6)

HP 1 occurrence
HP 3.94-3.102*1: Śakti Cālana 1 occurrence

Direct occurrences

PJH 1 occurrence
PJH 21: Epilogue and Closing Blessing 1 occurrence

Direct occurrences

  • PJH 21.2 Segment 10

    Attested form: yuktiṣu Grammar of the segment: lokative plural

SiSa 3 occurrences
SiSa 1.10-1.16: Lehrmeinungen 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 2.44-2.48: Erkenntnisweg 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.208-5.222: Rājayoga 1 occurrence

Direct occurrences

VBT 1 occurrence
VBT 146–155: Inner Rituals 1 occurrence

Direct occurrences

Continue with AYI Free

Image source: AYI archive.