Sanskrit-Quelltext als Insight-Motiv

añj अञ्ज् – offenbar machen; manifestieren

Verbalwurzel · Worttyp nicht bestimmt · Verb

Wörterbuchquellen

AYI Wörterbuch Verbalwurzel

offenbar machen; manifestieren

Cappeller 1891 Verb

Originaltext · Englisch · Verb

añj anákti aṅkté ·v pp. aktá smear, anoint, adorn (M. refl.); glorify, extol; make clear, manifest. C. añjayati smear, anoint. -- anu anoint. abhi smear, anoint (M. refl.), adorn. ā anoint, smooth, embellish, glorify. ni smear, anoint; M. slip into, hide among (antar). prati anoint, adorn. vi M. anoint throughout; anoint or adorn one's self with (instr. or acc.); make clear, bring to notice, betray. C. cause to become clear, reveal. abhivi P. become clear, appear. sam anoint, adorn, embellish, honour; join, unite; lick, devour; M. feed on (instr.). -- Cf. abhivyakta, abhyakta, vyákta.

Monier-Williams 1872 Verb

Originaltext · Englisch · Verb

añj añj, cl. 7. P. A. anakti, aṅkte, ānañja, añjiṣyati or aṅkṣyati, āñjīt, añjitum or aṅktum, to apply an ointment or pig- ment, smear with, anoint; to decorate, prepare; to honour, celebrate; to cause to appear, to make clear, distinguish, represent; to be beautiful; to go: Caus. añjayati, -yitum, āñjijat, to smear with; to speak, shine, to cause to go [cf. Lat. ungo].

Petersburger 1855 Worttyp nicht bestimmt · Verb

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

añj [vgl. [1:77]] ist añj mit adhi zu streichen. (revision)

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

añj *Z. 1. fg. streiche «vgl. auch unten u. ni». 1〉 ánakta ŚAT. BR. 2,6,2,6. ŚAT. BR. 3,4,3,20. — caus. 1〉 anañjitāsitā dṛṣṭiḥ Spr. 3445. — adhi zu streichen. — anu besalben ŚAT. BR. 2,1,4,5. KAUŚ. 18. — abhi 1〉 TS. 2,6,3,4. (agnim) ājyaśeṣeṇābhyañjet GOBH. 2,4,3. abhyakta ŚAT. BR. 7,3,2,3. — ā vgl. svākta, 1. ājya, āñjana. — ud ausstellen, darbieten ṚV. 4,6,3. — upa einschmieren (die Achse) TS. 2,6,3,4. TS. 3,1,3,1. — Vgl. upāñjana. — ni Z. 1 lies nyañjanti. — partic. nyàkta inhärirend, in einem Andern enthalten ŚAT. BR. 1,6,3,17. ŚAT. BR. 1,7,1,1. ŚAT. BR. 3,3,4,10. ŚAT. BR. 3,5,2,18. — Vgl. nyaṅga. — pra streiche die Stelle und setze vgl. prāñjana. — vi 3〉 Spr. 1238. Spr. 5283. RĀJA-TAR. 5,107. vyakta auf añc und añj zurückgeführt P. 8,2,48, Vārtt. nirdeśādevedaṃ vyaktaṃ dīrghasya grahaṇam PAT._zu_P. 8,2,46. vyakte 'pi vāsare am hellen Tage sogar Spr. 2905. vyakta behält seinen Ton in comp. mit einem adj. gaṇa vispaṣṭādi zu P. 6,2,24. — abhivi pass. an den Tag treten: āpatsveva hi mahatāṃ śaktirabhivyajyate na saṃpatsu Spr. 353. VEDĀNTAS. (Allah.) No. 69. abhivyakta ŚĀK. 66,18. SĀH. D. 77,8. P. 8,1,15, Sch. — Vgl. abhivyakti fg. — pravi vgl. pravyakta. — sam 2〉 AV. 3,12,8. verschönern ṚV. 10,80,1. ähnlich, etwa herausputzen in der Stelle: māyāśvinau samanakti carṣaṇī MBH. 1,726.

Originaltext · Deutsch · Verb

√añj , anákti, añjánti (auch añjáti ṚV. 5,43,7. ṚV. 9,109,20. vgl. auch unten u. ni), ānañja, añjitā oder aṅktā, añjiṣyati oder aṅkṣyati, āñjīt, āñjiṣus, añjitvā, aṅktvā oder aktvā, akta P. 6,4,23. P. 7,2,71. P. 7,2,62, Sch. VOP. 14,3. VOP. 14,4. VOP. 26,207. anajyāt ṚV. 10,31,4. In den Veden auch med. 1〉 ungere, salben, bestreichen, beschmieren DHĀTUP. 29,21. VOP. 14,3. act.: pa̱tho ànaktu̱ madhvā̀ ghṛ̱tenà VS. 27,12. med.: a̱ñjate̱ vyàñjate̱ samàñjate̱ kratùṃ rihanti̱ madhùnā̱bhyañjàte ṚV. 9,86,43. gobhìrañjā̱naḥ (passivisch) ṚV. 9,103,2. pass.: madho̱rdhārā̀bhirajyase ṚV. 3,40,6. aktám Uṇ. 3,88. śarabhṛṣṭīḥ sarpiṣāktāḥ BṚH. ĀR. UP. 6,4,12. ghṛtākta M. 9,60. snehākta M. 5,25. R. 5,56,139. amedhyākta M. 5,126. YĀJÑ. 1,191. dadhyaktāṃścākṣatān MIT. 147,14. śoṇitākta MBH. 2,2592. viṣākta AK. 2,8,2,56. H. 779. haviṣākta ivānalaḥ R. 4,31,16. — 2〉 schmücken, zurüsten, act.: yaktvā̱ hotā̀rama̱najànmi̱yedhè ṚV. 3,19,5. i̱māṃ vācàmanajā (2 pl.) parvata̱cyutè ṚV. 5,54,1. med.: sa̱mā̱nama̱ñjate śu̱bhe kam ṚV. 7,57,3. de̱veṣu̱ dhiyà āna̱je ṚV. 8,52,1. (agniḥ). a̱ñjā̱naḥ (passivisch) sa̱pta hotṛ̀bhirha̱viṣmàte ṚV. 3,10,4. — 3〉 verherrlichen, ehren, act.: ā̱yuṃ na yaṃ namàsā rā̱tahàvyā a̱ñjantì ṚV. 6,11,4. a̱gnirde̱vām̐ ànaktu naḥ ṚV. 8,39,1. VS. 23,8. med.: yu̱vāṃ ya̱jñaiḥ pràtha̱mā gobhìrañjate ṚV. 1,151,8. passivisch: a̱sya sto̱tre dhi̱ṣaṇā̱ yattà āna̱je ṚV. 1,102,1. samìddheṣva̱gniṣvā̀najā̱nā ṚV. 1,108,4. kratùbhirānaje ṚV. 8,52,1. — 4〉 erscheinen lassen, darstellen DHĀTUP. VOP. 14,3. act.: mā nāñjī rākṣasīrmāyāḥ BHAṬṬ. 9,49. med.: pūrve̱ ardhe̱ rajàso bhā̱numàñjate ṚV. 1,92,1. — 5〉 kāntau und 6〉 gatau DHĀTUP. — Caus. añjayati, āñjijat 1〉 bestreichen: añjayitvā ĀŚV. ŚR. 1,7. nāñjayantīṃ svake netre M. 4,44. — 2〉 sprechen oder leuchten DHĀTUP. 33,112. — Desid. añjijiṣati P. 7,2,74. VOP. 19,7. — adhi ausrüsten: ā̱ṅgi̱ra̱so 'dhyàkto naḥ pu̱rohìtaḥ AV. 10,1,6. — antar in sich aufnehmen: a̱ntarmàhi̱mānàmānañja̱ dhīràḥ VS. 8,30. — abhi 1〉 salben, bestreichen, act.: navanītenābhyañjanti AIT. BR. 1,3. med. s. u. añj 1. abhyakta gesalbt M. 4,44. ŚĀK. 108. ghṛtābhyakta YĀJÑ. 1,68. vaidyopadiṣṭairabhyaṅgairabhyaktaḥ VID. 180. — 2〉 schmücken: a̱ñjā̱no a̱jaraìra̱bhi ṚV. 2,8,4. a̱bhya1̱̀ktāktā̱ svàraṃkṛtā AV. 10,1,25. — ā 1〉 salben: akṣiṇī āñjya ĀŚV. GṚHY. 4,6. — 2〉 glätten, zurichten: ā nò dadhi̱krā pa̱thyā̀manaktu ṚV. 7,44,5. AV. 10,1,25. — 3〉 ehren, ehrenvoll aufnehmen: ā vā̱ṃ nakṣànto̱ adràya āñjan ṚV. 6,63,3. ā tvā̀manaktu̱ prayàtā ha̱viṣmàtī ṚV. 8,49,1. — ni 1〉 act. einsalben, bestreichen: yathā̱ makṣā̀ i̱daṃ madhù naya̱ñjati̱ madhā̱vadhì AV. 9,1,17. me̱dhāṃ me̱ viṣṇu̱rnyànaktvā̱san AV. 18,3,41. nyajya KĀTY. 16,6,8. bei MAHĪDH._zu_VS. 11,83. — 2〉 med. schlüpfen, sich verstecken: tvaṣṭā̱ gnāsva̱ntarnyā̀naje ṚV. 1,161,4. — pra schmücken, verschönern: (haràya̱ḥ) pra ye dvi̱tā di̱va a̱ñjantyātāḥ (ṛñjanti?) ṚV. 3,43,6. — prati 1〉 bestreichen: pratyanaktyavadānāni ŚAT. BR. 5,1,3,6. — 2〉 schmücken: narā̱śaṃsa̱ḥ prati̱ dhāmā̀nya̱ñjan ṚV. 2,3,2. — vi 1〉 med. durchsalben ṚV. 9,86,43 (vgl. oben u. añj 1.). — 2〉 med. sich herausputzen, sich ein Ansehen verschaffen: śu̱bhrā vyàñjata śri̱ye ṚV. 8,7,25. a̱ñjibhi̱rvyā̀najre ṚV. 1,87,1. vyàkta herausgeputzt, ansehnlich, einen guten Anschein habend ṚV. 7,56,1. ṚV. 7,77,3. ṚV. 9,71,7. ṚV. 10,14,9. ṚV. 10,86,5. ṚV. 10,127,7. VĀLAKH. 7,4. — 3〉 erscheinen lassen, offenbaren, an den Tag legen, act.: jihvā manaste hṛdayaṃ vyanakti MBH. 2,2122. akiṃcanatvaṃ vyanakti RAGH. 5,16. med.: (uṣaso) vyàñjate di̱vo antèṣva̱ktūn ṚV. 7,79,2. pass. ṚV. 10,85,28. karmaṇi vyajyate prajñā PAÑCAT. I, 143. bhujaṃgā vyajyante maṇibhiḥ phaṇasthaiḥ RAGH. 13,12. purupavyatyayena parihāso vyajyate P. 1,4,106, Sch. vyakta offenbar, wahrnehmbar, vernehmbar, deutlich: vyaktaṃ dṛṣadi caraṇanyāsam MEGH. 56. sa vācā vyaktayā rāmamidaṃ vacanamabravīt R. 3,73,12. parastasmāttu bhāvo 'nyo 'vyakto vyaktātsanātanaḥ BHAG. 8,20. madāvyaktākṣarapada R. 4,9,65. hell, klar: suvyaktalocana R. 6,95,24. vyaktam adv. offenbar, deutlich, gewiss BRĀHMAṆ. 1,33. SĀV. 5,92. R. 1,77,27. R. 3,67,22. R. 4,55,15. R. 5,77,11. R. 5,85,10. R. 5,77,11. R. 5,77,13. R. 6,82,119. Vgl. auch u. vyakta und avyakta. — Caus. vyañjayati zur Erscheinung bringen, offenbaren, an den Tag legen: svayaṃbhūrbhagavānavyakto vyañjayannidam M. 1,6. anāryatā niṣṭhuratā u. s. w. puruṣaṃ vyañjayanti kaluṣayonijam M. 10,58. praṇayaṃ vyañjayantīva MBH. 3,15964. vījaṃ svairvyañjitaṃ guṇaiḥ M. 9,36. aho śākhāmṛgatvaṃ te vyañjitam R. 4,1,21. kuśalasaṃpraśnavyañjitaprīti RAGH. 10,35. MEGH. 30. — abhivi an den Tag legen. abhivyakta offenbar, deutlich hervortretend: tāṃ pratyabhivyaktamanorathānāṃ mahīpatīnām RAGH. 6,12. pūrabhivyaktamukhaprasādā RAGH. 16,23. anabhivyaktāścandrikāyāṃ dīpikāḥ punaruktāḥ VIKR. 40,2. abhivyaktam adv. offenbar, deutlich YĀJÑ. 1,348. N. 17,7. — sam 1〉 besalben, act.: ghṛ̱tenā̱ñjantsaṃ pa̱thaḥ VS. 29,2. med.: saṃ ba̱rhiràṅktāṃ ha̱viṣā̀ ghṛ̱tenà VS. 2,22. — 2〉 zubereiten, ausrüsten, act.: kṣa̱trāya̱ rodàsī̱ samàñjan ṚV. 3,38,3. med.: pa̱śūnviśvā̀ntsamāna̱je ṚV. 1,188,9. gira̱ḥ samàñje ṚV. 64,1. ṚV. 61,5. ya̱jñena̱ dakṣìṇayā̱ samàktāḥ ṚV. 10,62,1. — 3〉 ehren: de̱vānyajàntāvṛtu̱thā samàñjataḥ ṚV. 2,3,7. VS. 20,44. gobhirno aśvaiḥ samanaktu yajñam TAITT. BR. 3,1,1,12. yajuṣā samaktau (aśvinau) TAITT. BR. 3,1,2,13. — 4〉 zusammenfügen, verbinden: samàñjantu̱ viśvè de̱vā hṛdàyāni nau ṚV. 10,85,47. ṚV. 10,110,10. pass.: saṃ rū̱pairàjyate̱ harìḥ ṚV. 9,34,4. gobhirnakṣatraṃ paśubhiḥ samaktam TAITT. BR. 3,1,2,3. — 5〉 mit sich verbinden, verschlingen, verzehren, act.: kṣāmā̱ rerìhadvī̱rudhàḥ sama̱ñjan ṚV. 10,45,4. kamapyūhe̱ yatsàma̱ñjantì de̱vāḥ ṚV. 10,52,3. med.: yaḥ paurùṣeyeṇa kra̱viṣā̀ sama̱ṅkte ṚV. 10,87,16.

Böhtlingk 1879 Verbalwurzel

Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel

√añj anákti und aṅkté — 1〉 salben, bestreichen, beschmieren; Med. sich salben, sich Salbe überstreichen Chr. 13,16. Chr. 237,18. ghṛtākta Chr. 192,1. rudhirākta Chr. 191,22. — 2〉 schmücken, ausrüsten; Med. sich schmücken. — 3〉 verherrlichen, ehren. — 4〉 an den Tag legen. — Caus. bestreichen. — Mit anu bestreichen Chr. 30,32. — Mit antar in sich aufnehmen. — Mit abhi — 1〉 salben, bestreichen; Med. sich salben, sich bestreichen Chr. 237,18. tailalavaṇābhyakta Chr. 218,4. — 2〉 schmücken. — Mit ā — 1〉 salben. — 2〉 glätten, ebnen. — 3〉 verherrlichen, ehren. — Mit samā gemeinsam salben KAUŚ. 79. — Mit ud (anakti) in die Höhe heben ṚV. 4,6,3. Gehört der Bed. nach zu ac — Mit upa einschmieren. — Mit ni — 1〉 einsalben. — 2〉 Med. hineinschlüpfen in (antar) nyàkta in einem Andern enthalten, [Page1-017-c] inhärirend. — Mit prati — 1〉 bestreichen. — 2〉 schmücken. — Mit vi — 1〉 Med. durchsalben. — 2〉 Med. Sich salben, — herausputzen; sich ein Ansehen verschaffen. — 3〉 offenbaren, an den Tag legen Spr. 7820. vyakta (s. auch bes.) offenbar, sinnlich wahrnehmbar, verständlich. vyaktam Adv. offenbar, deutlich; sicher, gewiss Chr. 38,23. Chr. 180,2. Chr. 319,26. Chr. 326,7. — Caus. offenbaren, an den Tag legen, klar machen Chr. 190,18. Ind. St. 9,20. — Mit anuvi deutlich —, klar werden (!) Comm. zu AV. PRĀT. 4,107. — Mit abhivi Pass. an den Tag treten, erscheinen Chr. 267,30. abhivyakta offenbar, deutlich hervortretend. ˚m Adv. offenbar. — Mit sam — 1〉 besalben, schmücken Chr. 37,20. Chr. 37,21. — 2〉 zubereiten, ausrüsten, ausstatten. — 3〉 verherrlichen. — 4〉 zusammenfügen, vereinigen. — 5〉 belecken, verzehren; Med. sich nähren mit (Instr.), geniessen.

Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel

√añj mit parivi, parivyaktam Adv. überaus deutlich [Page3-247-c] HARIV. 4514. [Nachtrag, Band 3]

Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel

√añj mit pravi, pravyakta deutlich. Compar. ˚tara SUŚR. 1,258,20. [Nachtrag, Band 4]

Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel

√añj mit parivi 3. — Mit pravi 4. [Nachtrag, Band 7]

Whitney Roots 1885 Verbalwurzel

Originaltext · Englisch · Verbalwurzel

añj — anoint

Cappeller 1887 Verb

Originaltext · Deutsch · Verb

añj anákti u. aṅkté salben, bestreichen (auch Caus. añjayati, p.p. añjita); schmücken, ausrüsten (Med. refl.) verherrlichen, ehren: offenbaren. anu bestreichen. abhi dass ni Med. hineinschlüpfen, sich verstecken. vi p.p. vyakta geschmückt; offenbar, deutlich (bes. n. adv.). Caus. uyañjita entfaltet. abhivi p.p. abhivyakta deutlich, sichtbar. sam salben, schmücken.

Burnouf 1866 Verbalwurzel

Originaltext · Französisch · Verbalwurzel

*añj añj: anajmi 7; p. ānañja; pp. añjita et aṅkta; a1. añjiṣam; gér. añjitvā et aṅktvā. Oindre, havirbhis de beurre sacré; souiller, śoṇitena de sang; frotter d'un collyre; netre ses yeux; farder. — añjayāmi 10, mms.; être luisant, être beau. lat. ungo. anajmi 7 a aussi le sens de aller; cf. aṅg.

Quelltextfundstellen (3)

VBT 3 Fundstellen
VBT 24–31: Atem und Śakti 1 Fundstelle

Direkt belegt

VBT 49–56: Herz und Auflösung 1 Fundstelle

Direkt belegt

VBT 110–120: Alltag als Tor 1 Fundstelle

Direkt belegt

Mit AYI Free weitermachen

Bildquelle: AYI Archiv.