Sanskrit-Quelltext als Insight-Motiv

lubh लुभ् – begehren; gierig sein

Verbalwurzel · Worttyp nicht bestimmt · Verb

Wörterbuchquellen

AYI Wörterbuch Verbalwurzel

begehren; gierig sein

Cappeller 1891 Verb

Originaltext · Englisch · Verb

lubh lúbhyati ·v pp. lubdha (q.v.) go astray, be lustful or covetous, desire eagerly, long for (loc. or dat.); attract, allure. C. lobhayati confuse, disturb, trouble, derange; allure. I. lolubhyate be very greedy of (loc.). -- anu C. long for (acc.). abhi C. entice, allure. ā get into confusion. upa C. allure, seduce. pari S. & C. the same. pra M. go astray, be lustful, lust after (saha); also = C. allure, entice, seduce. vipra, saṃpra & prati C. = prec. C. vi fall into disorder or confusion; C. lead astray, perplex, confuse, seduce, divert, amuse. sam be confounded; C. confound, disarrange, tempt, allure, seduce. -- Cf. parilubdha (add.).

Monier-Williams 1872 Verb

Originaltext · Englisch · Verb

lubh lubh, cl. 4. P. lubhyati, lulobha (A. lulubhe), lobhiṣyati, alubhat, lo- bhitum, lobdhum, to desire greatly or eagerly, covet, long for anything (dat. or loc.); to be inter- ested in; to allure, (māṃ lulubhe, he allured me); to be perplexed or disturbed, become disordered, go astray; cl. 6. P. lubhati, &c., Aor. alobhīt, to be- wilder, confound, perplex, disturb: Caus. lobhayati, &c., to cause to desire or long for, make greedy; ex- cite greediness or covetousness, excite lust; to allure, entice, entice away, seduce, attract; to disturb, de- range: Desid. lulubhiṣati, lulobhiṣati: Intens. lolubhyate, lolobdhi; [cf. Gr. λίψ, λιψ-ουρία, λίπ-τ-ομαι, ἐλευθερός: Lat. lub-et, lib-et, lib-ī-do, lib-er, Libentina: Goth. liub-s, ‘dear;’ brothra- lub-o, us-laubjan: Old Germ. liub-an, môt-luba, lob, lob-ô-n: Angl. Sax. leof, lyfan, lufian, lof, leaf, left: Slav. ljub-i-ti, ‘to love;’ liub-y, ljub- imi, liub-y-ti, liub-jaus: Lith. lubju.]

Petersburger 1855 Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

√lubh , lubháti (vimohane) DHĀTUP. 28,22. lúbhyati (gārddhye) DHĀTUP. 26,128. 1〉 lubhyati irre werden, in Unordnung gerathen: nāsya devaratho lubhyati AIT. BR. 2,37. vāyavyamasya lubdhaṃ śaṃsedṛcaṃ vā padaṃ vātīyāttenaiva tallubdham AIT. BR. 3,3. NIR. 4,14. NIR. 6,3. Nach P. 7,2,54 und VOP. 26,102 lautet der absol. von lubh in der Bed. vimohana lubhitvā und lobhitvā, das partic. lubhita. — 2〉 lubhyati, lulubhe; lobhitā und lobdhā P. 7,2,48. VOP. 8,79. VOP. 11,5. lubhitvo, lābhitvā und lubdhvā, lubdha P. 7,2,54. VOP. 26,102. ein (heftiges) Verlangen empfinden (aus der geordneten Ruhe kommen): smitaśobhitena mukhena ceto lulubhe devahūtyāḥ BHĀG. P. 3,22,21. die Ergänzung im loc.: na lubhyati tṛṇeṣvapi MBH. 13,3024. devā api ca lubhyanti tvayi KATHĀS. 32,96. KATHĀS. 33,160. pāṇḍavārthe hi lubhyantaḥ sich interessirend für die Sache der Pāṇḍava MBH. 5,4389. im dat.: rāmo lulubhe mṛgāya Spr. 283. lubdha ein Verlangen empfindend; gierig, habsüchtig AK. 3,1,22. H. 429. H. an. 2,247. MED. dh. 14. HALĀY. 2,208. DAŚAK. 89,5. M. 4,87. M. 7,30. BHAG. 18,27. R. 2,66,6. R. 2,73,11. DAŚAR. 2,8. Spr. 2017. fgg. Spr. 2674. Spr. 4628. fgg. Spr. 4956. fg. VARĀH. BṚH. S. 101,9. a˚ M. 8,63. M. 8,77. R. 1,6,6. ati˚ PAÑCAT. I, 1 (HIT. II, 1). yā lubdhā dhanakāṅkṣayā R. GORR. 2,34,10. brāhmaṇatve lubdhaḥ MBH. 1,3062. lubdho yaśasi na tvarthe KATHĀS. 55,30. madhu˚ R. 5,62,5. gandha˚ Spr. 820. dhana˚ Spr. 1291. Spr. 1937. VARĀH. BṚH. S. 101,12. guṇalubdhāḥ saṃpadaḥ Spr. 3226. Spr. 3768. rūpa˚ KATHĀS. 17,138. KATHĀS. 30,15. RĀJA-TAR. 4,677. DAŚAK. 77,1. DAŚAK. 77,6. BHĀG. P. 4,9,12. BHĀG. P. 4,29,53. HIT. 10,2. HIT. 34,18. VET. in LA. (III) 5,7. bandhu˚ so v. a. an den Verwandten hängend R. 2,115,6. — 3〉 locken, an sich ziehen: nūnaṃ sa kālo mṛgaveṣadhārī māṃ lulubhe R. 5,28,10. — Vgl. alubhyant und lubdha. — caus. lobhayati 1〉 in Unordnung bringen: prāṇān ŚAT. BR. 4,1,1,8. — 2〉 Jmdes Verlangen erregen, locken, anlocken, an sich ziehen: rūpayauvanamādhuryaceṣṭitasmitabhāṣitaiḥ . lobhayitvā varārohe tapasastaṃ nivartaya .. MBH. 1,2920. lobhayāmāsa yā ceto mṛgabhūtasya tasya vai MBH. 3,9997. R. 1,8,23 (R. 1,8,24 GORR.). R. 9,4. R. 64,8. R. 65,10. R. GORR. 1,65,16. lobhayiṣyanti kākutsthamaṭavyaścitrakānanāḥ R. GORR. 2,45,15. R. GORR. 3,15,15. R. GORR. 3,49,36. R. GORR. 3,50,6. nāhaṃ lobhayituṃ śakyā aiśvaryeṇa dhanena vā R. GORR. 5,23,12. KATHĀS. 11,24. KATHĀS. 45,90. KATHĀS. 72,228. PAÑCAT. 256,1. BHAṬṬ. 5,48. lobhyamānanayana ślathāṃśukairmekhalāguṇapadairnitambibhiḥ (yoṣitām) RAGH. 19,26. sukhaleśena lobhitaḥ Spr. 3984. BHĀG. P. 10,15,26. med.: yanmāṃ lobhayase rambhe R. 1,64,12 (R. 1,66,15 GORR.). lobhayāna HARIV. 3740. lobhitavatī MBH. 1,4884. — intens. ein heftiges Verlangen haben nach (loc.): lolubhyamānāste 'rtheṣu KĀM. NĪTIS. 7,1. — anu caus. ein Verlangen haben nach: paśyanratnākulaṃ citraṃ naraḥ ko nānulobhayet R. 3,49,38. — abhi caus. anlocken: balvalākurvatā geyamabhilobhayateva, vajramabhilobhayati PAÑCAV. BR. 7,7,11. — ava s. anavalobhana. — ā in Unordnung gerathen: prāṇa ālubhyet ŚAT. BR. 10,3,1,7. ŚAT. BR. 10,3,1,8. — desid. vom caus. in Unordnung bringen —, stören wollen: yo na etadatikrāmādya ālulobhayiṣāt AIT. BR. 1,24. — upa caus. Jmdes Verlangen erregen, locken, verführen: prajām PĀR. GṚHY. 1,12. arthaleśopalobhita KĀM. NĪTIS. 10,24. — pari dass.: kathamiha māṃ parilobhase (aus metrischen Rücksichten st. parilobhayasi) dhanena MṚCCH. 127,16. — caus. dass. R. 5,31,29. KĀM. NĪTIS. 17,22. — pra 1〉 med. irre gehen, sich vergehen (in geschlechtlicher Beziehung): yanme mātā pralulubhe vicarantyapativratā M. 9,20. tristanī kubjena saha pralubdhā so v. a. fasste eine unerlaubte Neigung zu PAÑCAT. 262,8. — 2〉 Jmdes Verlangen erregen, locken, verführen: yadvayaṃ saṃśitātmānaṃ pralobdhuṃ tvāmihāgatāḥ MBH. 1,7863. pralubdha verleitet, verführt, fortgerissen MBH. 7,6506. — Vgl. pralobha. — caus. Jmdes Verlangen erregen, locken, heranlocken, zu verführen suchen MBH. 1,2919. MBH. 1,7400. MBH. 1,7630. MBH. 3,10044. MBH. 3,16011. R. GORR. 1,65,4. R. GORR. 3,44,16. R. GORR. 3,47,15. R. GORR. 3,64,21. R. GORR. 4,61,8. R. GORR. 6,103,9. RAGH. 6,58. ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. S. 116. BHĀG. P. 3,30,37. fg. BHĀG. P. 7,2,50. BHĀG. P. 7,9,55. fg. BHĀG. P. 7,10,2. MĀRK. P. 31,50. med. MBH. 3,10071. HARIV. 9224. kumāraṃ bālakrīḍanakaiḥ pralobhya so v. a. des Knaben Aufmerksamkeit ablenkend SUŚR. 1,54,15. vanitādijanālāpeṣvatitarāmatipralobhitakarṇaḥ in hohem Grade herangezogen zu BHĀG. P. 4,29,54. — Vgl. pralobhaka fgg. — upapra s. upapralobhana. — vipra caus. med. locken, zu verführen suchen MBH. 12,7280. — saṃpra caus. dass. MBH. 13,2410. — prati caus. 1〉 irremachen, bethören NIR. 9,33. cittam ṚV. 10,103,12. — 2〉 an sich locken, heranlocken: kathābhiḥ pratilobhyate MBH. 12,4125. phalena ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. S. 118. — vi in Verwirrung —, in Unordnung gerathen: vilubhitā keśāḥ P. 7,2,54, Sch. vilubhitaṃ vātaiḥ kesaram BHAṬṬ. 9,40. vilubhitaplava BHAṬṬ. 5,52. — caus. 1〉 irre führen DAŚAR. 3,15. — 2〉 Jmdes Verlangen erregen, locken, zu verführen suchen MBH. 3,15638. MBH. 12,4125. R. GORR. 1,66,9. VIKR. 8,16. KĀM. NĪTIS. 1,43. KĀM. NĪTIS. 7,52. KĀM. NĪTIS. 15,53. KĀM. NĪTIS. 18,60. RAGH. 19,10. RAGH. 19,35. KUMĀRAS. 4,20. Spr. 5634. KATHĀS. 91,31. — 3〉 zerstreuen, angenehm unterhalten: svaṃ cittam R. 2,94,1 (R. 2,103,1 GORR.). kvopaviṣṭaḥ — latāsu dṛṣṭiṃ vilobhayāmi (v. l. vinodayāmi) ergötzen an ŚĀK. 81,17. — sam in Verwirrung gerathen: nedbarhiśca prastaraśca saṃlubhyātaḥ ŚAT. BR. 3,4,1,18. — caus. 1〉 verwirren, untereinanderbringen (= ekatrakaraṇa Comm.): kuśān LĀṬY. 2,11,2. — 2〉 verwischen: pa̱dānì AV. 6,28,1. saṃyopayantaḥ ṚV. — 3〉 locken, heranlocken, zu verführen suchen R. GORR. 1,4,53. MBH. 13,2302.

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

lubh [vgl. [6:564]] Z. 7 lies tvā, lobhitvā. (revision)

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

√lubh Z. 7 lies tvā, lobhitvā.

Böhtlingk 1879 Verbalwurzel

Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel

√lubh , *lubhati, lúbhyati, lulubhe; — 1〉 irre werden, in Unordnung gerathen. lubdha irre geworden, verworren; lubdham Adv. Vgl. alubhita (Nachtr. 5). — 2〉 Verlangen empfinden, — nach (Loc. oder Dat.), sich interessiren für (˚arthe). lubdha Verlangen empfindend nach, hängend an (Loc. oder im Comp. vorangehend). Ohne Ergänzung gierig, habsüchtig GAUT. — 3〉 locken, an sich ziehen. — Caus. lobhayati — 1〉 in Unordnung bringen ŚAT. BR. 4,1,1,18. — 2〉 verwischen (die Spur) ĀPAST. ŚR. 9,10,16. Vgl. Caus. von yup, 1. lup und lubh mit sam. — 3〉 Jmds Verlangen erregen, locken, anlocken, an sich ziehen. Metrisch auch Med. — Intens. lolubhyate ein heftiges Verlangen habend nach (Loc.). — Mit anu Caus. ein Verlangen haben nach. — Mit abhi Caus. anlocken. — Mit ava in anavalobhana. — Mit ā in Unordnung gerathen. — Desid. vom Caus. ālulobhayiṣati in Unordnung bringen —, stören wollen. — Mit upa Caus. Jmds Verlangen erregen, locken, verführen. — Mit pari (˚lobhase) dass. — Caus. dass. — Mit pra — 1〉 Med. sich vergehen (vom Weibe in geschlechtlicher Beziehung) ŚĀṄKH. GṚHY. 3,13. pralubdhā die eine unerlaubte Neigung gefasst hat zu (saha). — 2〉 Jmds Verlangen erregen, locken, verführen. pralubdha verleitet, verführt, fortgerissen. — Caus. Jmds Verlangen erregen, locken, heranlocken, zu verführen suchen; Jmds Aufmerksamkeit ablenken durch (Instr.). — Mit upapra in upapralobhana. — Mit vipra Caus. Med. (metrisch) locken, zu verführen suchen. — Mit saṃpra Caus. dass. — Mit prati Caus. — 1〉 irre machen, bethören. — 2〉 an sich locken, heranlocken. — Mit vi in Verwirrung —, in Unordnung gerathen. Nur vilubhita BHAṬṬ. — Caus. — 1〉 irreführen. — 2〉 Jmds Verlangen erregen, locken, zu verführen suchen. — 3〉 zerstreuen, angenehm unterhalten, ergötzen an (Loc.). — Mit sam in Verwirrung gerathen. — Caus. — 1〉 verwirren, untereinander bringen. — 2〉 verwischen (die Spur); vgl. Caus. von yup, 1. lup, sam-lup und lubh Simpl. — 3〉 locken, heranlocken, zu verführen suchen.

Whitney Roots 1885 Verbalwurzel

Originaltext · Englisch · Verbalwurzel

lubh — be lustful

Apte 1890 Verbalwurzel

Originaltext · Englisch · Verbalwurzel

lubh I. 6 P. To bewilder, confound, perplex. II. 4 P. (lubhyati, lubdha) 1 To covet, long for, desire eagerly (with dat. or loc.); tathāpi rāmo lulubhe mṛgāya. 2 To allure, entice. 3 To be bewildered or perplexed, go astray. — Caus. (lobhayati-te) 1 To make greedy, cause to long for, produce or excite desire for; pupluve bahu lābhayan Bk. 5. 48. 2 To excite lust. 3 To entire, seduce, allure, attract: lobhyamānanayanaḥ ślathāṃśukairmekhalāguṇapadaurnitaṃbibhiḥ R. 19. 26. 4 To derange, disorder, disturb.

Cappeller 1887 Verb

Originaltext · Deutsch · Verb

lubh, lúbhyati irre o. aifgeregt werden, heftig begehren, verlangen nach (Loc. o. Dat.); anlocken. p. p. lubdha irre ge- worden, gierig nach (Loc. o. —˚), habsüchtig. Caus. lobhayati in Unordnung bringen, erregen, verlocken, reizen. upa u. pari Caus. locken, verführen. pra irre gehen, eien Fehltritt begehen (vom Weibe); anlocken, verführen (auch Caus.). vi in Verwirrung geraten. Caus. irre führen, verwirren, verlocken, verführen; zerstreuen, ergötzen an (Loc.).

Burnouf 1866 Verbalwurzel

Originaltext · Französisch · Verbalwurzel

*lubh lubh. lubhyāmi 4; p. lulobha; f1. lobhitāsmi et lobdhāsmi; f1. lobhiṣyāmi; a2. alubham; gér. lobhitvā, lubhitvā, lubdhvā; pp. lubdha. Désirer. Lat. lubet, libet, etc.; lith. lûbju.

Originaltext · Französisch · Verbalwurzel

*lubh lubh. lubhāmi 6; a1. alobhiṣam; pp. lubhita. Troubler, agiter; cf. lup 4.

Abgeleitete Wörter

  • lobha लोभ Substantiv Maskulin Gier

Quelltextfundstellen (2)

PYS 1 Fundstelle
PYS 2.30–34: Gelübde und Gegenbetrachtung 1 Fundstelle

Über Ableitungen belegt

VBT 1 Fundstelle
VBT 101–109: Śiva-Identität 1 Fundstelle

Über Ableitungen belegt

Mit AYI Free weitermachen

Bildquelle: AYI Archiv.