pratiṣṭhā प्रतिष्ठा – Gegründetsein; Festigkeit
Adverb · Verbalwurzel · Substantiv Feminin · Worttyp nicht bestimmt · Verb
Wörterbuchquellen
AYI Wörterbuch Substantiv Feminin
Gegründetsein; Festigkeit
Herkunft
Monier-Williams 1872 Verb
Originaltext · Englisch · Verb
pratiṣṭhā prati-ṣṭhā (prati-sthā), cl. 1. P. A. -tiṣṭhati, -te, -ṣṭhātum, to stand firmly, stand or rest upon, to be supported; to depend upon; to stay: Caus. P. -ṣṭhāpayati, -yitum, to place firmly, to set up, erect; to place; to place with, consign to (with loc.); to offer.
Petersburger 1855 Adverb · Substantiv Feminin · Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Deutsch · Adverb · Substantiv Feminin
pratiṣṭhā́ (wie eben) f. 1〉 das Stehenbleiben, Stillstand: pra̱ti̱ṣṭhāyaì ca̱ritrā̀ya VS. 13,19. ŚAT. BR. 1,9,3,10. vajrasya AIT. BR. 3,8. AIT. BR. 8,8. das Bleiben, Beharren in: satyapratiṣṭhāyāṃ kriyāphalāśrayatvam YOGAS. 2,36. fgg. atadrūpapratiṣṭha YOGAS. 1,8. — 2〉 Standort, Standpunkt; Grund, Unterlage, Fundament, Stütze; = āspada P. 6,1,146. AK. 3,4,16. AK. 3,4,96. = sthāna MED. ṭh. 13. = sthiti H. an. 3,176. a̱śī̱mahì gā̱dhamu̱ta pràti̱ṣṭhām ṚV. 5,47,7. ṚV. 10,106,9. TS. 4,3,11,4. VS. 2,25. AIT. BR. 1,30. iyaṃ vā oṣadhīnāṃ pratiṣṭhā AIT. BR. 2,6. AIT. BR. 3,6. AIT. BR. 5,15. yābhi̱radṛ̀ṃha̱jjagàtaḥ prati̱ṣṭhām TBR. 1,2,1,4. TBR. 3,2,9,11. ŚAT. BR. 12,2,1,3. diśo veda sapratiṣṭhāḥ ŚAT. BR. 14,6,9,20. Himmel und Erde sind pratiṣṭhe vasūnām AV. 4,26,1. die Erde ist pra˚ (ἕδος) AV. 18,4,5. ŚAT. BR. 1,9,1,29. ŚĀṄKH. ŚR. 15,1,38. ŚĀṄKH. ŚR. 16,22,13. KAṬHOP. 1,14. TAITT. UP. 2,1 brahmavidyāṃ sarvavidyāpratiṣṭhām MUṆḌ. UP. 1,1,1. — śabdavāhidhamanīṣu gatāḥ pratiṣṭhām (pavanādayaḥ) SUŚR. 2,507,10. trisrotasaṃ gaganapratiṣṭhām (adj.) im Himmel befindlich ŚĀK. 165. vedipratiṣṭhān — pūpān RAGH. 16,35. sarvapratiṣṭhāṃ jagatīm Standort —, Behälter für Alles R. 5,62,9. tvaṃ sarvasya bhuvanasya prasūtistvamevāgne bhavasi punaḥ pratiṣṭhā Stütze, Halt MBH. 1,8417 = MBH. 5,487. MBH. 7,117. brāhmaṇānāṃ pratiṣṭhāsītsrotasāmiva sāgaraḥ MBH. 5,290. MBH. 14,1950. BHAG. 14,27. namo jagatpratiṣṭhāyai devyai MĀRK. P. 85,11. kulavaṃśapratiṣṭhāṃ hi pitaraḥ putramabruvan MBH. 1,3090. parigrahabahutve 'pi dve pratiṣṭhe kulasya me . samudravasanā corvī sakhī ca yuvayoriyam .. ŚĀK. 68. kula˚ ŚĀK. 151. vaṃśa˚ ŚĀK. 111,18. acalapratiṣṭha (samudra) Spr. 362. MÜLLER, SL. 121. vākpratiṣṭhaṃ vyavahāram auf Worten beruhend RĀJA-TAR. 6,58. gāthābhistatpratiṣṭhābhiḥ auf ihn bezüglich HARIV. 2837. — 3〉 Ort des Anhalts, — Bleibens, Heimath, Wohnstätte; = kṣiti MED. mā jñā̱tāraṃ mā pràti̱ṣṭhāṃ vìdanta AV. 6,32,3. ĀŚV. GṚHY. 3,10. TS. 5,4,2,2. gṛhā vai pratiṣṭhā ŚAT. BR. 1,1,1,19. brahmalokapratiṣṭhāṃ ca labhate daivacintakaḥ VARĀH. BṚH. S. 2,13. (iyaṃ dik) sadā salilarājasya pra˚ MBH. 5,3801. mahīṃ pratiṣṭhāmadhyasya — svāyaṃbhuvo manuḥ BHĀG. P. 3,20,1. āsītpratiṣṭhāne — pratiṣṭhā dharmarājasya sudyumnasya Residenz HARIV. 636. magadhapratiṣṭha in Mag. residirend RAGH. 6,21. svargapratiṣṭha RAGH. 14,5. madhyadeśapratiṣṭha ein Bewohner von Madhyad. VĀYU-P._in_Verz. d. Oxf. H. 55,a,12. gaurī tvameva śaśimaulikṛtapratiṣṭhā MĀRK. P. 84,10. — 4〉 das Gestell (der Menschen, Thiere) so v. a. Fuss AV. 10,2,1. TBR. 1,5,2,2. ŚAT. BR. 8,3,4,5. ŚĀṄKH. ŚR. 6,3,8. dvípratiṣṭha zweibeinig: puruṣa AIT. BR. 2,18. AIT. BR. 3,31. ŚAT. BR. 11,5,2,10. ŚAT. BR. 13,3,6,3. — 5〉 Zustand der Ruhe, Behaglichkeit R. 6,66,16. VIKR. 42. vipakṣamakhilīkṛtya pratiṣṭhā khalu durlabhā Spr. 2824. apratiṣṭha keine Ruhe habend, keine Behaglichkeit fühlend BHAG. 6,38. MBH. 1,8243. MBH. 13,1803. — 6〉 eine hohe, ehrenvolle Stellung, hohes Ansehen; = gaurava H. an. MED. pratiṣṭhāṃ gam R. 1,2,18 (R. 1,2,17 GORR.). pratiṣṭhāṃ rakṣituṃ cirasaṃcitām RĀJA-TAR. 4,368. autsukyamātramavasādayati pratiṣṭhā Spr. 582. labdhapratiṣṭha KUMĀRAS. 2,27. prasiddhapratiṣṭha PRAB. 110,8. kiṃ ca vyākaraṇaṃ loke pratiṣṭhāṃ prāpayiṣyati KATHĀS. 2,69. KATHĀS. 8,7. — 7〉 Thronbesteigung eines Fürsten: narapatimaraṇaṃ vidyāttadānyarājapratiṣṭhāṃ ca VARĀH. BṚH. S. 3,33. pūrvabhūbhartṛ˚ RĀJA-TAR. 1,15. ya idaṃ cyāvanaṃ sthānātpratiṣṭhāṃ ca śatakratoḥ . śṛṇuyāt HARIV. 1512. — 8〉 Aufstellung eines Götterbildes, eines Idols VARĀH. BṚH. S. 59,22. pratiṣṭhāṃ jyeṣṭharudrasya śrīnagaryāṃ vitanvatā RĀJA-TAR. 1,124. bhūteśvarapratiṣṭhānāmakṣayiṇyāśca kārakaḥ RĀJA-TAR. 349. śivaliṅgasahasrasya pratiṣṭhākarmaṇi RĀJA-TAR. 2,128. RĀJA-TAR. 2,3. RĀJA-TAR. 2,99. RĀJA-TAR. 2,440. RĀJA-TAR. 2,457. RĀJA-TAR. 4,78. RĀJA-TAR. 4,181. RĀJA-TAR. 4,275. RĀJA-TAR. 6,305. BHAVIṢYA-P._in_Verz. d. Oxf. H. 32,a,14. Verz. d. Oxf. H. 32,a,16. Verz. d. Oxf. H. 32,a,20. Verz. d. Oxf. H. 32,a,32. Verz. d. Oxf. H. 32,b,7. MATSYA-P. ebend. 43,a,2. Z. f. d. K. d. M. 2,426,3. asmaddeśe purasyāntarmaṇibhadra iti śrutaḥ . pūrvaiḥ kṛtapratiṣṭho 'sti KATHĀS. 13. KATHĀS. 165. KATHĀS. 26,3. Verz. d. B. H. 148,2. Hierher wohl pratiṣṭhāmayūkha Titel des 9ten Theils des Bhāskara ebend. No. 1226. Vgl. devapratiṣṭhātattva. — 9〉 ein Metrum von 4 mal 4 Silben COLEBR. Misc. Ess. II, 158. Ind. St. 8,113. Ind. St. 8,283. H. an. MED. eine Abart der Gāyatrī, 8 + 7 + 6 Silben ṚV. PRĀT. 17,4. COLEBR. Misc. Ess. II, 152. Ind. St. 8,142. fg. Ind. St. 8,146. Ind. St. 8,239. fg. Ind. St. 8,284. — 10〉 myst. Bezeichnung des Lautes ā Ind. St. 2,316. — 11〉 prajāpateḥ pratiṣṭhā oder pratiṣṭhāsāman N. eines Sāman Ind. St. 3,224,b. — 12〉 = yogasiddhi H. an. = yāganiṣpatti (STENZLER vermuthet yoga˚) MED. — 13〉 = hrasva NAIGH. 3,2. — 14〉 pratiṣṭhā (verkürzter intr.) als adv. etwa auf der Stelle: ṛ̱ṣvairàgaccha̱ḥ sakhìbhi̱rnikā̀maiḥ sā̱kaṃ pràti̱ṣṭhā hṛdyā̀ jaghantha ṚV. 10,73,6. — Vgl. a˚, janma˚, su˚, hṛt˚.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
pratiṣṭhā 2〉 kula˚ UTTARARĀMAC. 99,7 (131,7). apratiṣṭhe raghujyeṣṭhe kā pratiṣṭhā kulasya naḥ 9. — 5〉 WEBER, RĀMAT. UP. 303. Verz. d. Oxf. H. 105,a, N. 4. — 6〉 narasya kā pratiṣṭhā syādetatpṛṣṭo vadasva me MBH. 12,6690. prajñā pratiṣṭhā bhūtānāṃ prajñā lābho paro mataḥ MBH. 12,6691. kṛtī sarvatra labhate pratiṣṭhāṃ bhāgyasaṃyutām Spr. 2965. — 8〉 RĀJA-TAR. 5,28. liṅga˚ Verz. d. Oxf. H. 45,a,28. ˚tantra ebend. ˚tattva Verz. d. Oxf. H. 289,b, No. 693.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
pratiṣṭhā 6〉 Vorzüglichkeit überh.: kāvyabandhasya Cit. bei VĀMANA 1,1,5. — 14〉 s. oben u. pratiṣṭha.
Apte 1890 Verbalwurzel · Substantiv Feminin
Originaltext · Englisch · Verbalwurzel
pratiṣṭhā 1 P. 1 To stand firm, be established. 2 To be supported. 3 To rest or depend upon. 4 To stay, abide, be situated. — Caus. 1 To place firmly on, station. 2 To set up, erect, establish. 3 To install, inaugurate (on a throne). 4 To entrust with, consign to. 5 To offer, present.
Originaltext · Englisch · Substantiv Feminin
pratiṣṭhā 1 Resting, remaining, situation, position; apauruṣeyapratiṣṭhaṃ Māl. 9; Ś. 7. 6. 2 A house, residence, home, habitation; R. 6. 21; R. 14. 5. 3 Fixity, stability, strength, permanence, firm basis; apratiṣṭhe raghujyeṣṭhe ([Page 0742-b]) kā pratiṣṭhā kulasya naḥ U. 5. 25; atra khalu me vaṃśapratiṣṭhā Ś. 7; vaṃśaḥ pratiṣṭhāṃ nītaḥ K. 280; Śi. 2. 34. 4 Basis, foundation, site; as in gṛhapratiṣṭhā. 5 A prop, stay, support; (hence) an object of glory, a distinguished ornament; tyaktā mayā nāma kulapratiṣṭhā Ś. 6. 23; dve pratiṣṭhe kulasya naḥ Ś. 3. 21; Ku. 7. 27; Mv. 7. 21. 6 High position, preeminence, high authority; Mu. 2. 5. 7 Fame, glory, renown, celebrity; mā niṣāda pratiṣṭhāṃ tvamagamaḥ śāśvatīḥ samāḥ Rām. (= U. 2. 5.). 8 Installation, inauguration; Mu. 1. 14. 9 Attainment of a desired object, accomplishment, fulfilment (of one's desire); autsukyamātramavasādayati pratiṣṭhā Ś. 5. 6. 10 Tranquillity, rest, repose. 11 A receptacle. 12 The earth. 13 The consecration of an idol or image. 14 A limit, boundary. 15 The foot.
Burnouf 1866 Substantiv Feminin
Originaltext · Französisch · Substantiv Feminin
pratiṣṭhā pratiṣṭhā f. (sthā) station, place, lieu; site, emplacement; habitation, séjour; la terre. Action de procéder à, d'exécuter, d'accomplir; consécration d'un édifice; action de placer une fille [de la marier]; d'accomplir une cérémonie. Stance de 4 vers de 4 syllabes chacun, ou de 3 vers de 8, 7 et 6 syllabes [en tout 21]. Gloire. pratiṣṭhāna n. position fixe. pratiṣṭhita (pp. de sthā) situé; établi; fixé; au fig. marié; consacré. Présent: brahma hute pratiṣṭhitam Brahme est présent dans l'hostie. Versé dans, habile, l. Accompli: dharmo pratiṣṭhitas loi exécutée. Fameux.
Quelltextfundstellen (5)
Mit AYI Free weitermachen
Bildquelle: AYI Archiv.