yu यु – fernhalten; abwehren; trennen
Adjektiv · Pronomen · Verbalwurzel · Substantiv Maskulin · Worttyp nicht bestimmt · Verb
Wörterbuchquellen
AYI Wörterbuch Verbalwurzel
fernhalten; abwehren; trennen
Cappeller 1891 Worttyp nicht bestimmt · Verb
Originaltext · Englisch · Verb
yu yaúti yuté yuváti yuvá°té ·v pp. yutá1 (q.v.) fasten, hold fast, bind, harness, join, unite, draw towards one's self, attract get possession of. D. yúyūṣati wish to attract or hold fast. -- ā draw onwards or towards, seize, occupy, get, procure, mix, mingle. paryā & samā mix, stir up. ni tie on, fasten; procure, bestow; take to one's self, appropriate. pra stir up, mix; disturb, destroy. sam take to one's self, consume; put together, join, connect; share with, bestow on (instr.). -- Cf. abhiyuta, āyuta, níyuta, sáṃyuta, samāyuta.
Originaltext · Englisch · Verb
yu yuyóti yúcchati yuyóti yúccha°te ·v pp. yuta3 tr. repel, keep or ward off, separate, protect from (abl.); intr. keep apart, be or remain separate. C. yaváyati or yāváyati = S. tr. I. pp. yóyuvat yield, give way. -- apa remove, avert from (abl. or dat.). nis keep off, repel. pra remove; keep away (intr.), be indolent or heedless. vi part (tr. & intr.); separate or be separated from, deprive or be deprived of (instr.); scatter, disperse, open. -- Cf. víyuta.
Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt
yú2 ·companion, comrade.
Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt
yú4 ·driving, going, moving.
Monier-Williams 1872 Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt
yu 1 . yu (said in Dhātu-pāṭha XXIV. 23. to be a-miśraṇe, i. e. the opposite in meaning to rt. 2. yu below, which is miśraṇe, but rt. 1. yu is entirely Vedic), cl. 3. P. yuyoti, (yuyudhi according to Pāṇ. III. 4, 88); Impv. 2nd sing. yuyodhi; the other forms are Vedic, e. g. yuyota, yuyavat, yu- vanta, ayāvi, yāvīs, yūṣam, yoṣat, yoṣati, yauṣus, yauṣṭam, yaus, Inf. yotave, yotavai, yotos, Ved. to separate, remove, exclude, ward off; to protect from (with abl.); to keep off (with acc.); to drive away, scatter, (Sāy. = pṛthak-kṛ); to keep apart, to be or remain separate, (Sāy. = pṛthag- bhū); cl. 10. A. yāvayate, &c., to despise (?): Caus. yavayati, yāvayati, -yitum, to cause to separate or remove or keep off, &c.: Intens. yoyū- yate, yoyavīti, to be violently separated or rent asunder, (Sāy. = atyartham Pṛthag-bhū.)
Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt
yu 2 . yu (allied to rt. 1. yuj), cl. 2. P., cl. 9. P.A. yauti (3rd pl. yuvanti), yunāti, yunīte, yuyāva (2nd sing. yuyavitha, 3rd pl. yu- yuvus), yuyuve, yaviṣyati, -te, ayāvīt, aya- viṣṭa, yavitum, (these forms are rarely found in classical Sanskrit, but the following are found in the older language, yaumi, yuvate, yuvāse, yuvasva, ayuvata, yute, yuvate, yutām, (ni) yuyotam, yu- yavat, yuyuve, yuvitā, (ni)yūya), to attach, har- ness, bind, fasten; to join, unite, connect; to mix, combine; to gain possession of (Ved.); to bestow, confer (Ved.); to worship, honour (according to Naigh. III. 14): Pass. yūyate, 1st Fut. yāvitā, 2nd Fut. yāviṣyate, Aor. ayāvi, Prec. yāviṣīṣṭa, to be joined or mixed: Caus. yāvayati, -yitum, Aor. ayīyavat: Desid. of Caus. yiyāvayiṣati: Desid. yiyaviṣati, yuyūṣati, to wish to unite or join; to yoke: Intens. yoyūyate, yoyavīti, yoyoti, to unite very closely; [cf. Gr. ζώ-ννυ-μι (perhaps for ζωσνυμι), ζώ-νη, ζῶστρον; Lat. juvare, jus, juro, jubere.]
Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt
yu 3 . yu, us, us, u (fr. rt. 1. yā), Ved. going, moving, (Sāy. = gacchat); coming to misfortune, incurring evil, (Sāy. on Ṛg-veda VIII. 18, 13 = yātṛ, apagamana-śīla or duḥkhaṃ gacchat.)
Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt
yu 4 . yu, the actual base of the dual and plural numbers of the second personal pro- noun, (see yuṣmad.)
Petersburger 1855 Adjektiv · Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Deutsch · Adjektiv
4. yu (von 1. yā) adj. fahrend: na yorùpa̱bdiraśvyàḥ śṛ̱ṇve rathàsya̱ kacca̱na . yadàgne̱ yāsì dū̱tyàm ṚV. 1,74,7. nach SĀY. flüchtig oder inʼs Unglück rennend: svaiḥ ṣa evaì ririṣīṣṭa̱ yurjanàḥ ṚV. 8,18,13, wo wir dva̱yurjanàḥ vermuthen nach 14 und 15. Etwa so v. a. Zugthier: dvā yū ŚAT. BR. 3,7,4,10 entsprechend dem asthūri.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
1. yu pronom. Stamm der 2ten Person in den Formen: 1〉 du. yuvám nom. ṚV. 1,15,6. ṚV. 1,93,5. ṚV. 1,112,3. ṚV. 1,117,13. ṚV. 1,119,10. ŚAT. BR. 1,6,3,13. yuvā́m acc. ṚV. 1,109,5. ṚV. 7,83,1. nom. und acc. in der klassischen Sprache; yuvábhyām ṚV. 1,108,2. ṚV. 1,109,2. ṚV. 1,117,25. yuvā́bhyām ṚV. 109,4. ṚV. 8,5,3. ṚV. 26,16. und in der klass. Spr.; yuvát ṚV. 1,109,1. yuvós ṚV. 112,2. ṚV. 117,13. ṚV. 119,3. ṚV. 1,5. ṚV. 7,72,2. yuváyos ŚAT. BR. 1,6,3,13. ŚAT. BR. 1,6,3,18 und in der klass. Spr.; vgl. yuvaddevatya, yuvadrik, yuvadhita, yuvayu, yuvāku, yuvādatta, yuvānīta, yuvāyu, yuvāyuj, yuvāvant. — 2〉 pl. yūyám ṚV. 1,15,2. ṚV. 1,86,9. ṚV. 4,41,5. tvaṃ me guruḥ = yūyaṃ me guravaḥ KĀŚ._zu_P. 1,2,59. yuṣmā́n ṚV. 8,7,6. yuṣmā́s (falscher) acc. pl. f. VS. 11,47, wofür yuṣmā́n TS. yuṣmā́bhis, yuṣmábhyam ṚV. 1,88,3. yuṣmát ṚV. 7,60,10. ṚV. 7,95,5. yuṣmattas R. 7,8,7. yuṣmā́kam ṚV. 1,39,2. ṚV. 1,110,7. yuṣmākamekaḥ AIT. BR. 2,6. ŚAT. BR. 11,5,1,12. öfters mit Elision des Endconsonanten: yu̱ṣmāko̱tī ṚV. 7,59,9. yuṣmākaikaḥ ŚAT. BR. 3,2,1,39. ŚAT. BR. 5,2,2,15. yuṣmā́su, yuṣmé loc. (angeblich nom. P. 7,1,39, Sch.) ṚV. 8,47,8. ṚV. 8,57,19.; vgl. yuṣmadīya, yuṣmayant, yuṣmāka, yuṣmādatta, yuṣmānīta, yuṣmāvant, yuṣmeṣita, yuṣmota; am Anf. eines comp. yuṣmat in der klass. Sprache gaṇa sarvādi zu P. 1,1,27. AK. 3,6,8,46.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
2. yu , yaúti DHĀTUP. 24,23 (miśraṇe und amiśraṇe; vgl. 3. yu). P. 7,3,89, Sch. yunā́ti, yunīte DHĀTUP. 31,9 (bandhane). erhält den Bindevocal i Kār. 1. 9 aus SIDDH. K._zu_P. 7,2,10. VOP. 8,60. yuyavitha P. 6,4,126, Sch. yavitā VOP. 9,11. yutvā P. 7,2,11, Sch. In der klassischen Sprache haben wir keine Form des verbi finiti angetroffen; in der älteren Sprache erscheinen folgende Formen: yaumi, yuváte, yuvāse, yuvásva, ayuvata, yute, yuvate 3 pl., yutām 3. sg., (ni)yuyotam, yuyávat, yuyuvé, yuvitā́ fut.; (ni)yūya, partic. yuta. 1〉 anziehend, anspannen; anbinden, festhalten: yoktràṃ yute TBR. 3,3,3,3. yu̱kṣvā hi tvaṃ ràthā̱sahā̀ yu̱vasva̱ poṣyā̀ vaso ṚV. 8,26,20. vāyò śa̱taṃ harī̀ṇāṃ yu̱vasva̱ poṣyā̀ṇām ṚV. 4,48,5. ka̱dā dhiyo̱ na ni̱yutò yuvāse ṚV. 6,35,3. vaḍiśayutaṃ piśitam befestigt an Spr. 36. — 2〉 an sich ziehen, in Besitz nehmen, in die Gewalt bekommen: yoṣā vā iyaṃ vāgyadenaṃ na yuvitā weil sie ihn nicht an sich ziehen — d. h. nicht an sich herankommen lassen will ŚAT. BR. 3,2,1,22. sa ya̱mo de̱vānā̀mindri̱yaṃ vī̱ryàmayuvata TS. 2,1,4,3. TS. 2,2,3,2. TS. 6,6,7,3. yadvai jāta idaṃ sarvamayuvata tasmādyaviṣṭhaḥ ŚAT. BR. 7,5,2,38. sarvāḥ sapatnānāmoṣadhīryute ŚAT. BR. 3,6,1,10. ŚAT. BR. 1,7,2,25. fg. ŚAT. BR. 8,4,2,11. ŚAT. BR. 13,6,1,9. saṃvatsarameva bhrātṛvyādyuvate KĀṬH. 36,2. taṃ tvā̀ yaumi̱ brahmàṇā divya deva festhalten AV. 2,2,1. ca̱ndramā̀ yutā̱magàtasya̱ panthā̀m C zwinge ihn auf den Weg der Nimmerwiederkehr AV. 11,10,16. — 3〉 Jmd in die Gewalt geben: ca̱ndraṃ ra̱yiṃ candrà ca̱ndrābhìrgṛṇa̱te yùvasva ṚV. 6,6,7. — 4〉 verbinden, vermengen: yūthaṃ yauteḥ NIR. 4,24. yuta hinzugefügt SŪRYAS. 8,1. verbunden, vereinigt TRIK. 3,2,1. H. an. 2,188. MED. t. 48. pāṇirnikubjaḥ prasṛtastau yutāvañjaliḥ AK. 2,6,2,36. H. 596. ˚jānu H. 456. yautakaṃ yutayordeyam ehelich Verbundene H. 520. in Conjunction stehend mit: rohiṇīyutaḥ śaśī VARĀH. BṚH. S. 24,12. VARĀH. BṚH. S. 24,36. sūryaḥ saumyayuto vīkṣito 'pi vā VARĀH. BṚH. S. 40,13. VARĀH. BṚH. S. 42,14. VARĀH. BṚH. S. 69,4. rākayā bānumatyā vā māsarkṣāṇi yutānyapi BHĀG. P. 7,14,22. verbunden mit, vermehrt um (d. i. wozu hinzugefügt worden ist), versehen mit, im Besitz seiend von SŪRYAS. 1,67. yutā māsairmadhuśuklādibhirgataiḥ SŪRYAS. 48. labdha˚ SŪRYAS. 2,59. SŪRYAS. 3,23. SŪRYAS. 9,5. SŪRYAS. 10,2. VARĀH. BṚH. S. 8,20. VARĀH. BṚH. S. 53,6. VARĀH. BṚH. S. 53,10. VARĀH. BṚH. S. 53,13. caturyutā viṃśatiḥ vierundzwanzig VARĀH. BṚH. S. 58,17. VARĀH. BṚH. S. 58,23. VARĀH. BṚH. S. 81,32. ṣaḍdvikapañcadviyutaḥ śakakālastasya rājyasya so v. a. 2526 Jahre vor der Śaka-Aera VARĀH. BṚH. S. 13,3 (= RĀJA-TAR. 1,56). BHĀṢĀP. 31. divyai ratnamayairvṛkṣaiḥ phalapuṣpapradairyutā (sabhā) versehen mit MBH. 2,354. MBH. 3,2402. tejasā yaśasā lakṣmyā sthityā ca parayā yutā (vaidarbhī) MBH. 3,2410. MBH. 3,12004. hṛṣṭapuṣṭajanairyutā (nagarī) R. 1,5,14. BHAṬṬ. 1,7. svapatnyā yutaḥ sarvaiḥ sa dadṛśe vaṇik so v. a. der Kaufmann mit seiner Frau KATHĀS. 13,176. bhrātṛbhyāṃ hanumadyutaḥ mit seinen beiden Brüdern und mit H. an. BHĀG. P. 9,10,32. payaḥ śakṛtā yutam VARĀH. BṚH. S. 50,25. VARĀH. BṚH. S. 51,5. guṇairaparairyutam (salilam) VARĀH. BṚH. S. 54,122. VARĀH. BṚH. S. 56,20. VARĀH. BṚH. S. 56,27. mudā (könnte auch mud + āyuta sein) MBH. 5,6061. MBH. 5,7226. snāyu˚ M. 6,76. madhu˚ SUŚR. 2,162,13. śrī˚ R. Einl. rāṣṭrāṇi dhanadhānyayutāni SUŚR. 1,1,90. goyutānūpa SUŚR. 2,49,10. mālāṃ padmotpalayutām zusammengefügt aus, bestehend aus SUŚR. 3,52,26. phalāni ghṛtakāṇḍayutāni mit LA. (III) 59,4. śālyannaṃ saghṛtaṃ payodadhiyutam Spr. 2853. AK. 2,6,2,34. VARĀH. BṚH. S. 12,16. VARĀH. BṚH. S. 20,6. VARĀH. BṚH. S. 30,21. VARĀH. BṚH. S. 30,30. VARĀH. BṚH. S. 46,32. VARĀH. BṚH. S. 48,31. VARĀH. BṚH. S. 53,68. VARĀH. BṚH. S. 53,125. ājyayutahasta beschmiert mit VARĀH. BṚH. S. 55,19. svedayutāṅga VARĀH. BṚH. S. 78,17. bhogayuta = bhogin VARĀH. BṚH. S. 68,18. tyāga˚ = tyāgin VARĀH. BṚH. S. 111. bala˚ = balin VARĀH. BṚH. S. 69,1. VARĀH. BṚH. S. 81,9. VARĀH. BṚH. S. 81,12. VARĀH. BṚH. S. 13,10. VARĀH. BṚH. S. 15,24. VARĀH. BṚH. S. 54,106. vāhayuta (yāna) VARĀH. BṚH. S. 46,60. paryāṇādiyuto vājī VARĀH. BṚH. S. 93,6. vasantakayutā devī dagdhā zugleich mit KATHĀS. 16,14. KATHĀS. 25,224. KATHĀS. 123,262. ŚUK. in LA. (III) 33,13. nānāratna˚ im Besitz seiend von VET. ebend. 1,17. ṣaṭkarmā yāgādibhiryutaḥ so v. a. der Opfer u. s. w. vollbringt AK. 2,7,4. (nṛṇāṃ dharmam) varṇāśramācārayutam in Verbindung stehend mit, betreffend BHĀG. P. 7,11,2. rāmasaṃdarśanayutāṃ sīte buddhiṃ nivatarya R. 3,61,35. — 5〉 yauti = arcatikarman NAIGH. 3,14; vgl. oben u. (2) AV. 2,2,1. — Vgl. ayuta, goyuta. — caus. yāvayati, ayīyavat P. 7,4,80, Sch. — desid. yiyaviṣati und yuyūṣati P. 7,2,49. P. 7,4,80, Sch. VOP. 19,8. an sich ziehen —, festhalten wollen: yuyū̀ṣata̱ḥ savàyasā̱ tadivapùḥ ṚV. 1,144,3. zügeln: ṛ̱jrā vāja̱ṃ na gadhya̱ṃ yuyū̀ṣan ṚV. 4,16,11. — Vgl. yiyaviṣu. — desid. vom caus. yiyāvayiṣati P. 7,4,80, Sch. — intens. yoyoti P. 7,3,89, Sch. yoyuvati P. 6,4,87, Sch. — vyati unter einander mengen, vermengen: anyo'nyaṃ sma vyatiyutaḥ (2. du.) śabdān śabdaistu bhīṣaṇān BHAṬṬ. 8,6. — abhi, partic. ˚yuta enthalten in (acc.), eingefasst in: strīyonimabhiyuto garbhaḥ NIR. 2,19. — ā 1〉 an sich ziehen, erfassen ṚV. 2,37,2. sa madhva̱ ā yùvate ṚV. 9,77,2. ā svamadmà yu̱vamā̀naḥ ṚV. 1,58,2. ā jā̱yā yùvate̱ patìm zieht in ihre Arme ṚV. 1,105,2. ā ra̱śmīndèva yuvase̱ svaśvàḥ die Zügel TBR. 2,7,16,2. vayāṃsi samāsaṃ pakṣāvāyuvānāni patanti indem sie die Flügel anziehen ŚAT. BR. 4,1,2,26. āyuvānā iva hi plavante ŚAT. BR. 9,4,1,8. yuktaḥ sarvaiḥ padbhiḥ samamāyute das Zugthier zieht mit allen Füssen zugleich an ŚAT. BR. 13,2,7,6. ŚAT. BR. 11,5,2,8. — 2〉 sich einer Sache bemächtigen, einnehmen: viśvàsya̱ yo manà āyuyu̱ve ṚV. 1,138,1. — 3〉 Jmd Etwas verschaffen: rāyàsyoṣa̱ tvama̱smabhya̱ṃ gavā̀ṃ ku̱lmiṃ jī̱vasa̱ āyùvasva TS. 2,4,5,2. — 4〉 āyuta am Ende eines comp. verbunden —, versehen mit: siṃhaśārdūlamātaṅgavarāharkṣamṛgāyuta (vana) MBH. 3,2439. MBH. 3,2464. padmasaugandhikāyuta MBH. 3,12041. MBH. 14,2548. R. 1,50,5. R. 1,53,5. R. 2,31,3. R. 2,55,33. R. 2,59,31. R. 2,94,23. R. 2,96,3. R. GORR. 2,57,5. R. GORR. 3,79,40. R. GORR. 5,14,43. BHĀG. P. 11,14,41. Ueberall am Ende eines Śloka durch das Metrum bedingt für das einfache yuta. — Vgl. āyavana (Geräth zum Mengen). — intens. etwa sich zusammenziehen, sich hineinschmiegen: ā̱yoyùvāno vṛṣa̱bhasyà nī̱ḻe ṚV. 4,1,11. — abhyā (mit Flügelschlag) zustreben auf: pādābhyāmeva tacchriyaṃ śiro 'bhyāyanti, pakṣābhyāse tacchriyaṃ śiro 'bhyāyuvate AIT. BR. 4,13. — udā aufstören, aufrühren: caruṃ nekṣaṇena trirudāyauti KAUŚ. 2. GOBH. 1,7,7. GOBH. 4,1,5. GOBH. 4,2,11. — samā, partic. ˚yuta zusammengebracht, — getrieben NIR. 4,24. mālāṃ padmotpalasamāyutām zusammengefügt —, bestehend aus MBH. 4,1778. takraṃ vyoṣakṣārasamāyutam verbunden mit SUŚR. 1,179,14. śarīraṃ śrīsamāyutam MBH. 13,7445. — ud in die Höhe ziehen: utpū̱ṣaṇàṃ yuvāmahe̱ 'bhīśū̀ṃriva̱ sāràthiḥ ṚV. 6,57,6. ūrdhvamudyauti (prastaram) TS. 2,6,5,5. yadì te̱ mana̱ udyùtam verrückt AV. 6,111,2. — Vgl. udyāva. — ni 1〉 anbinden, festmachen: ra̱śa̱nayā̀ ni̱yūyà ṚV. 10,70,10. TBR. 3,6,11,2. takṣa̱dvajra̱ṃ niyùtaṃ ta̱stambha̱ddyām ṚV. 1,121,3. ni yadyu̱vethè ni̱yutàḥ ṚV. 180,6. ṚV. 7,91,5. — 2〉 Jmd Etwas in die Gewalt geben, verschaffen: ra̱yiṃ ni vāja̱ṃ śrūtyàṃ yuvasva ṚV. 7,5,9. ṚV. 7,40,2. ṚV. 7,92,3. bhojàna̱ṃ nyatràye yuyotam ṚV. 7,68,5. tasmai̱ śatrū̱nni svaṣṭrā̀nyu̱vati̱ hantì vṛ̱tram ṚV. 10,42,5. bhrātṛ̀vyasya pa̱śūnniyùvate er bringt in seine Gewalt TS. 2,6,2,3. vipo̱ na dyu̱mnā ni yùve̱ janā̀nām ṚV. 8,19,33. — Vgl. niyava, niyut (u. 1) ist zu setzen: Verleihung, Gewährung; 3〉 die Bed. Zugthier (ergiebt sich unmittelbar), niyuta. — intens. anbinden: nyèṣāṃ carṣaṇī̱nāṃ ca̱kraṃ ra̱śmiṃ na yòyuve ṚV. 10,93,9. — pari, partic. ˚yuta rings umfassend: yoniḥ pariyuto bhavati NIR. 2,8. — pra umrühren, mengen: pā̱rśvenà vasāho̱maṃ prayaùti TS. 6,3,11,1. auch ŚAT. BR. 3,8,3,24, wo damit in Verbindung gesetzt ist prayùta̱ṃ dveṣàḥ VS. 6,18; etwa durch verstört wiederzugeben. Hierher das adj. prayút in pra̱yutò na pātāraḥ (irrig betont) Menger oder Verstörer (des Soma), nicht Trinker, von den Steinen gesagt. prayuvatī gacchati mengend NIR. 9,26. yuvā prayauti karmāṇi vermengt, stört NIR. 4,19. prayuvatīmiva śaramayīmiṣum zerstörend NIR. 10,29. — Vgl. prayuta. — pratipra s. pratiprayavaṇa. — prati anbinden, hemmen: prā̱ṇāne̱vāsyà pra̱tīca̱ḥ pratìyauti TS. 3,4,8,5. pratìyuto̱ varùṇasya̱ pāśàḥ TS. 6,6,3,5. — vi s. u. 3. yu mit vi. — pravi partic. ˚yuta vollgestopft: yamunā prayuvatī gacchatīti vā praviyutaṃ (= stimitamiva taraṃgaiḥ DURGA) gacchatīti vā NIR. 9,26. — sam 1〉 med. an sich bringen, in sich aufnehmen; aufzehren: saṃ yo vanā̀ yu̱vate̱ śucìdan ṚV. 7,4,2. saṃ yo vanā̀ yu̱vate̱ bhasmànā da̱tā ṚV. 10,115,2. ṚV. 10,191,1. a̱po gā vàjrinyuvase̱ samindū̀n ṚV. 6,47,14. — 2〉 Etwas mit Jmd verbinden so v. a. mittheilen: saṃ yadojò yu̱vate̱ viśvàmābhiḥ ṚV. 5,32,10. — 3〉 verbinden, vermengen VS. 1,22. mṛdam ŚAT. BR. 6,5,1,3. TS. 2,4,9,2. TS. 5,1,9,5. KĀTY. ŚR. 2,5,14. na ca kāṃ ca na kāñcanasadmacitiṃ na kapiḥ śikhinā śikhinā samayaut mit Feuer in Verbindung bringen so v. a. in Flammen setzen BHAṬṬ. 10,5. mudā saṃyuhi kākutstham so v. a. in Freude versetzen BHAṬṬ. 20,16. saṃyuta gebunden: satyapāśena R. 2,34,30. aśvaṃ ratharaśmisaṃyutam RAGH. 3,42. nāvaḥ susaṃyutāḥ gut zusammengefügt, — gezimmert R. GORR. 2,97,17 (susaṃhatāḥ R. GORR. 2,89,12 SCHL.). asaṃyuta nicht zusammengefügt, — zusammengesetzt BHĀG. P. 3,11,1. saṃyuta und a˚ verbunden und unverbunden (Hände) Verz. d. Oxf. H. 86,a,24. fgg. Verz. d. Oxf. H. 201,b,30. Verz. d. Oxf. H. 201,b,31. fgg. Verz. d. Oxf. H. 201,b,36. Verz. d. Oxf. H. 202,a,1. fgg. Verz. d. Oxf. H. 202,a,15. ekatra saṃyutau VARĀH. BṚH. S. 54,76. parasparaṃ saṃyutau VARĀH. BṚH. S. 79,16. kimasmānsaṃyutadoṣākṣareṇa kṣiṇutha (v. l. saṃbhṛta˚) gehäuft, allerhand ŚĀK. 69,15. madhùnā̱ saṃyùta̱ṃ yavàm verbunden mit AV. 6,30,1. GOBH. 4,7,21. sattvena ŚĀRṄG. SAṂH. 1,3,10. liṅgadehena BĀLAB. 16. ṣaṣṭiḥ ṣaḍbhiśca saṃyutā sechsundsechzig RĀJA-TAR. 1,54. kāmo dharmo vārthena saṃyutaḥ BHĀG. P. 4,8,64. rasenānnena peyena lehyacoṣyeṇa saṃyutam . annānāṃ nicayaṃ sarvaṃ sṛjasva bestehend aus R. 1,52,24. yāvakaṃ (pāvakaṃ die neuere Ausg.) ca baliṃ kuryāddadhinā (dadhnā ca die neuere Ausg.) saha saṃyutam HARIV. 7855. grāme cāṇḍālasaṃyute KAUŚ. 141. deśe pāṇḍavasaṃyute MBH. 4,938. Spr. 4118. mṛtyúsaṃyuta TS. 1,5,9,4. taponiyamasaṃyutāḥ (divaukasaḥ) MBH. 1,1108. MBH. 5,7479. śamasaṃyutā (gautamī) MBH. 13,17. mukhavaivarṇya˚ Spr. 372. pratiṣṭhāṃ bhāgyasaṃyutām Spr. 3965. RAGH. 9,54. vitta˚ VARĀH. BṚH. S. 15,21. VARĀH. BṚH. S. 21,31. VARĀH. BṚH. S. 24,36. VARĀH. BṚH. S. 55,20. VARĀH. BṚH. S. 68,112. VARĀH. BṚH. S. 77,16. VARĀH. BṚH. S. 77,31. VARĀH. BṚH. S. 86,74. KATHĀS. 44,163. BHĀG. P. 1,1,3. BHĀG. P. 2,1,25. BHĀG. P. 3,33,17. BHĀG. P. 4,20,13. vidyāvikrama˚ RĀJA-TAR. 4,530. BRAHMA-P. in LA. (III) 49,14. aśītisaṃyutaṃ śatam hundert und achtzig VARĀH. BṚH. S. 32,31. VARĀH. BṚH. S. 7,13. VARĀH. BṚH. S. 53,13. VARĀH. BṚH. S. 54,85. SŪRYAS. 1,52. SŪRYAS. 2,58. SŪRYAS. 2,3. SŪRYAS. 2,19. śubha˚ in Conjunction stehend mit VARĀH. BṚH. S. 21,31. VARĀH. BṚH. S. 105,6. mantramindrābhiṣṭavasaṃyutam so v. a. enthaltend R. GORR. 1,64,19. praiṣya˚ (nāman) so v. a. Bezug habend auf M. 2,32. mantraṃ ṣāḍguṇyasaṃyutam M. 7,58. krodhamātmani saṃyutam (saṃśritam ed. SCHL.) so v. a. gerichtet gegen R. GORR. 2,9,7. saṃyuta SĀV. 5,33 fehlerhaft für saṃyata, wie MBH. 3,16781 gelesen wird. — Vgl. saṃyāva. — desid. s. saṃyuyūṣu.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
3. yu , yuyóti, angeblich yuyudhi neben yuyodhi P. 3,4,88, Sch. (vi)yūyot, yuyávat, yūyávat, yuyavan, (vi)yuva, yuvate, yuvanta, (vi)yavanta, yuyā́t, ayāvi, yāvīs, yūṣam, yóṣat, yoṣati, yauṣus, yauṣṭam, yaus 2. sg.; infin. yótave, yótavaí, yótos. 1〉 fernhalten, trennen von; bewahren vor (abl.); verwehren, vorenthalten; abwehren (mit acc.): yuyo̱dhya1̱̀smaddveṣā̀ṃsi ṚV. 2,6,4. ṚV. 2,29,2. yuyo̱dhya1̱̀ smajjùhurāṇamenàḥ ṚV. 2,189,1. yu̱yotà no anapa̱tyāni̱ gantòḥ ṚV. 3,54,15. dveṣā̀ṃsi yuyuta̱ṃ sūryā̱dadhì ṚV. 6,59,8. ṚV. 7,34,13. ṚV. 7,56,9. ṚV. 7,71,1. ṚV. 7,34,2. ṚV. 8,18,5. ṚV. 8,18,8. yu̱yotànā no̱ aṃhàsaḥ ṚV. 8,18,10. ṚV. 8,18,11. ṚV. 8,31,16. ṚV. 8,60,15. na tamàgne̱ arā̀tayo̱ martàṃ yuvanta rā̱yaḥ 4. yasya̱ nū ci̱dadèva̱ īśe̱ yotòḥ ṚV. 6,18,11. viśvā̀ a̱bhī̀tī̱ rapàso yuyodhi ṚV. 2,33,3. ŚAT. BR. 6,8,2,9. med.: mā na̱ḥ sūryàsya sa̱ṃdṛśò yuyothāḥ ṚV. 2,33,1. mākìṣṭe rā̱timadèvo yuyota ṚV. 8,60,8. ayā̀vya̱nyā̱ghā dveṣā̀ṃsi VS. 28,15; vgl. TBR. 3,6,13,1. NIR. 9,42. jarayā yūyate NIR. 10,39. yuta getrennt, = pṛthak H. an. 2,188. = pṛthagbhūta (so ist zu lesen st. 'pṛ˚) MED. t. 48. KAṆ. 7,2. KAṆ. 7,13. taṃ va̱tsā upà tiṣṭha̱ntyekàśīrṣāṇo yu̱tā (könnte auch zu 2. yu gehören) daśà AV. 13,4,6. Dieses ist das yu amiśraṇe DHĀTUP. 24,23. — 2〉 sich fernhalten, getrennt bleiben, — werden: gama̱tsa śi̱prī na sa yòṣat ṚV. 8,1,27. ṚV. 8,33,9. mā tè yuyoma sa̱ṃdṛśàḥ AV. 7,68,3. sa da̱ttānmā yū̀ṣam AV. 6,123,4. na rāṣṭrānna tasyai viśo yuvate yā 'yutaṃ dadāti ŚĀṄKH. ŚR. 15,16,17. — caus. yaváyati und yāváyati (vgl. AV. PRĀT. 4,92.) trennen, fernhalten u. s. w.: sa̱ṃsthāvā̀nā yavayasi̱ tvameka̱ it ṚV. 8,37,4. ṚV. 1,5,10. yā̱vayā̀ di̱dyumèbhyaḥ ṚV. 6,46,9. ṚV. 6,46,12. u̱ta mā̱ srāmā̀dyavaya̱ntvindàvaḥ ṚV. 8,48,5. ṚV. 10,102,3. ṚV. 10,127,6. ṚV. 10,152,5. bra̱hma̱dviṣa̱ḥ sūryā̀dyāvayasva ṚV. 5,42,9. AV. 1,2,3. AV. 5,22,6. AV. 7,65,1. VS. 5,26. ŚAT. BR. 13,8,3,13. yāváyate (jugupsāyām) DHĀTUP. 33,36. — intens. sich zurückziehen, zurückweichen; klaffen: dyauścìdasyāmàvā̱m̐ ahèḥ sva̱nādayòyavīdbhi̱yasā̱ vajrà indra te ṚV. 1,52,10. na̱daṃ va̱ odàtīnāṃ na̱daṃ yoyùvatīnām . patìṃ vo aghnyā̀nāṃ dhenū̱nāmìṣudhyasi aestuantium, recedentium ṚV. 8,58,2. na yasyā̀ḥ pā̱raṃ dàdṛ̱śe na yoyùvat kein Ende —, keine Lücke habend AV. 19,47,2. — Vgl. yavayāvan. — apa beseitigen: apa̱ svasā̀raṃ sanu̱tàryùyoti ṚV. 1,92,11. ṚV. 5,87,8. ṚV. 8,11,3. ṚV. 8,11,9. ṚV. 8,104,6. — ava abtrennen: avayuvatī NIR. 4,11. — caus. fernhalten NIR. 9,42. — nis beseitigen: ni̱ryu̱vā̱ṇo aśàstīḥ ṚV. 4,48,2. — pra beseitigen: naki̱ṣṭaṃ karmàṇā naśa̱nna pra yòṣat ṚV. 8,31,17. partic. prayuta nach den Comm. getrennt, zerstreut; wohl besser abwesend, zerstreut so v. a. achtlos, sorglos (manasā prayutaḥ). MAH._zu_VS. 11,75 erklärt aprayāvam durch apramattam und für aprayuta ṚV. 7,100,2 würde achtsam passen. Man vgl. ausserdem prayuti, aprayutvan und yuch mit pra. dhe̱nuṃ caràntī̱ṃ prayùtā̱magòpām ṚV. 3,57,1. ṚV. 3,55,4. ahi̱ṃ prayùta̱ṃ śayā̀nam ṚV. 5,32,2. — Vgl. prayotar. — vi 1〉 sich trennen, — scheiden: na ma̱ indrèṇa sa̱khyaṃ vi yòṣat ṚV. 2,18,8. mā vi yaùṣṭam ṚV. 10,85,42. AV. 3,30,5. AV. 9,5,27. — 2〉 getrennt werden von, beraubt werden, einer Sache (instr.) verlustig gehen: na sa rā̱yā śàśamā̱no vi yòṣat ṚV. 4,2,9. adhā̱ sa vī̱rairdaśabhi̱rvi yū̀yāḥ (vgl. P. 3,1,85, Vārt., Sch.) ṚV. 7,104,15. ṚV. 10,61,12. rā̱yaspoṣèṇa VS. 4,22. gāvò va̱tsairviyùtāḥ ṚV. 5,30,10. svajanairviyutaḥ VARĀH. BṚH. S. 104,39. mṛgāṅkadattaviyuta KATHĀS. 75,18. kāntāmukhaśrīviyuta privatus RAGH. 16,20. viyuta vermindert, wovon abgezogen worden ist SŪRYAS. 2,58. nicht in Conjunction stehend mit — (im comp. vorangehend) VARĀH. BṚH. S. 100,2. Dieses zu yuta und saṃyuta verbunden im Gegensatz stehende viyuta könnte eben so gut zu 2. yu gezogen werden. — 3〉 ablösen von, bringen um (instr.): nū ci̱dyathā̀ naḥ sa̱khyā vi̱yoṣàt ṚV. 4,16,21. mā no̱ vi yaùṣṭaṃ sa̱khyā ṚV. 8,75,1. mā no̱ vi yaùḥ sa̱khyā vi̱ddhi tasyà naḥ ṚV. 2,32,2. mākìrna e̱nā sa̱khyā vi yaùṣuḥ ṚV. 10,23,7. In sämmtlichen Stellen könnte sakhyā mit den Comm. als acc. pl. gefasst werden, jedoch spricht tasya ṚV. 2,32,2. für sg. ke mè marya̱kaṃ vi yàvanta̱ gobhìḥ ṚV. 5,2,5. vi taṃ yùyota̱ śavàsā̱ vyojàsā̱ vi yu̱ṣmākā̀bhirū̱tibhìḥ ṚV. 1,39,8. — 4〉 scheiden, auseinanderbringen: ko daṃṣàtī̱ vi yūyot ṚV. 10,95,12. spreiten, zerstreuen: yathā̱ dāntyànupū̱rvaṃ vi̱yūyà (vgl. P. 6,4,58) ṚV. 10,131,2. na viṣvàñca̱ṃ viyùyātprasta̱ram TS. 2,6,5,4. öffnen: vi kośàṃ madhya̱maṃ yùva ṚV. 9,108,9.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
2. yu mit anu vgl. anuyū oben. — sam 3〉 adbhiḥ saṃyūya SĀMAVIDH. BR. 2,6,10. SĀMAVIDH. BR. 2,7,8.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
3. yu mit ava, gotrādavayutaḥ PAT. a. a. O. 4,35,b. — Vgl. avayava. — vi vgl. viyavana, viyotar.
Böhtlingk 1879 Adjektiv · Pronomen · Verbalwurzel · Substantiv Maskulin
Originaltext · Deutsch · Adjektiv
5. yú Adj. fahrend. ṚV. 8,89,13 ist wohl dvayú st. yú zu vermuthen.
Originaltext · Deutsch · Pronomen
1. yu pronom. Stamm der 2ten Person in den Formen; — 1〉 Du. yuvám Nomin., yuvā́m Acc. [Page5-142-a] (in der späteren Sprache auch Nomin.), yuvábhyām und yuvā́bhyām, yuvát, yuvós und yuváyos. yuva (yuvā) und yuvat am Anfange einiger Compp., yuva auch in einigen Derivaten. — 2〉 Pl. yūyám yuṣmā́n (daneben auch f. yuṣmā́s fehlerhaft), yuṣmābhis, yuṣmabhyám, yuṣmā́t, yuṣmā́kam (vor Vocalen öfters mit Elision des Endkonsonanten), yuṣmā́su und yuṣmé (Loc.). yuṣma (yuṣmā) und yuṣmat am Anfange eines Comp.: yuṣma auch in einigen Derivaten.
Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel
2. √yu , yauti, yute, yuváti, ˚te — 1〉 anziehen, anspannen; anbinden, festhalten. — 2〉 an sich ziehen, an sich herankommen lassen, in Besitz nehmen, in die Gewalt bekommen. — 3〉 drängen hin zu (Acc.) AV. 11,10,16. — 4〉 Jmd (Dat.) Etwas in die Gewalt geben, so v. a. verschaffen. — 5〉 yauti = *arcatikarman. — 6〉 yuta — a〉 befestigt an (im Comp. vorangehend). — b〉 hinzugefügt. — c〉 verbunden, — mit, vereinigt, in Conjunction stehend mit, vermehrt um, versehen mit, im Besitz seiend von; die Ergänzung im Instr. oder im Comp. vorangehend. svapatnyā yuto vaṇik so v. a. der Kaufmann mit seiner Frau. — d〉 zusammengefügt —, bestehend aus (im Comp. vorangehend). — e〉 verbunden mit (Instr.), so v. a. vollbringend obliegend. — f〉 in Verbindung stehend mit, betreffend; am Ende eines Comp. — *Caus. yāvayati. — Desid. yáyūṣati, *yiyaviṣati an sich ziehen —, festhalten wollen. — *Desid. vom Caus. yiyāvayiṣati. — *Intens. yoyoti, yoyuvati; s. u. ā und ni. — Mit vyati untereinander mengen, vermischen BHAṬṬ. — Mit anu in anuyū́. — Mit abhi, ˚yuta enthalten —, eingefasst in (Loc.). — Mit ā — 1〉 an sich ziehen (auch die Zügel, die Flügel), erfassen, in seinen Arme ziehen. — 2〉 anziehen (intrans. von einem Zugthiere) — 3〉 ansichziehen, so v. a. sich bemächtigen, einnehmen (das Herz). — 4〉 Jmd Etwas verschaffen. — 5〉 mischen, umrühren MĀN. ŚR. 2,1,1. MĀN. GṚHY. 1,9. — 6〉 ˚āyuta verbunden —, versehen mit. Stets am Ende eine Śloka, als metrisch st. yuta. TARKAS. 57 fehlerhaft für ayuta. — Intens. (āyóyuvāna) sich zusammenziehen, — hineinschmiegen. — Mit abhyā (mit Flügelschlag) zustreben auf (Acc.). — Mit udā aufstören, aufrühren. Vgl. darvyudāyuvana (Nachtr. 3). — Mit paryā mischen, umrühren MĀN. GṚHY. 2,2. — Mit samā — 1〉 dass. MAITR. S. 3,6,2. — 2〉 samāyuta — a〉 zusammengebracht, -getrieben. — b〉 zuzammengefügt —, bestehend aus (im Comp. vorangehend). — c〉 verbunden mit (im Comp. vorangehend). — Mit ud — 1〉 in die Höhe ziehen. — 2〉 údyuta — a〉 gemischt in madhūdyutá. — b〉 verrückt (mánas). [Page5-142-b] — Mit ni — 1〉 anbinden, festmachen. níyuta angebunden. — 2〉 Jmd Etwas in die Gewalt geben, verschaffen. — 3〉 in seine Gewalt bringen. — Intens. (˚yoyuve) anbinden. — Mit pari, ˚yuta rings umfassend. — Desid. umspannen wollen ṚV. 6,62,1. — Mit pra — 1〉 umrühren, mengen MAITR. S. 3,10,4. ĀPAST. ŚR. 7,25,4. 5. prayuta gemengt mit (Instr.) MĀN. ŚR. 2,3,7. — 2〉 stören, zerstören. práyuta zerstört, zu Nichte gemacht (dvéṣas, dvéṣāṃsi) MAITR. S. 1,2,16 = MĀN. ŚR. 1,8,4 = ĀPAST. ŚR. 7,20,4. Vgl. 1. math. — 3〉 prayuta verworren (Traum) MĀN. GṚHY. 2,14. — Mit pratipra in ˚yavaṇa. — Mit prati anbinden, hemmen. Vgl. pratiyuvana. — Mit vi nicht zu scheiden von 4. yu mit vi. — Mit pravi, ˚yuta vollgestopft. — Mit sam — 1〉 an sich bringen, in sich aufnehmen, verzehren. — 2〉 Etwas mit Jmd verbinden, so v. a. mittheilen. — 3〉 verbinden, vermengen, in Verbindung bringen mit (Instr.). — 4〉 sáṃyuta — a〉 gebunden. — b〉 zusammengefügt, verbunden, — mit (Instr., Instr. mit saha oder im Comp. vorangehend), in Conjunction stehend mit (im Comp. vorangehend), vermehrt um (aśītisaṃyutaṃ śatam hundert und achtzig). — c〉 bestehend aus (Instr.), Etwas (im Comp. vorangehend) enthaltend. — d〉 Bezug habend auf (im Comp. vorangehend), gerichtet gegen (Loc.). — e〉 gehäuft, allerhand. — f〉 verwechselt mit saṃyata.
Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel
4. √yu , yuyóti (auch Med.), ˚yuvati, ˚yuvate, ˚yavate. — 1〉 fernhalten, abwehren, trennen von (Abl.). — 2〉 bewahren vor (Abl.). — 3〉 verwehren, vorenthalten. — 4〉 sich fern halten, getrennt bleiben, — werden, — von (Abl.). yutá getrennt. — Caus. yaváyati und yāváyati = Simpl. 1〉 2〉 3〉. — Intens. (áyoyavīt, yóyuvat Partic.) — 1〉 sich zurückziehen, zurückweichen. — 2〉 klaffen, eine Lücke zeigen. — 3〉 fernhalten von (Abl.) MAITR. S. 2,1,10 (12,3). — Mit apa beseitigen, abwenden von (Abl. oder Dat.). — Mit apa beseitigen, abwenden von (Abl. oder Dat.). ˚yuta getrennt von (Abl.) — Caus. fernhalten. — Mit nis beseitigen. — Mit pra — 1〉 dass. — 2〉 práyuta abwesend, zerstreut, achtlos, sorglos. — Mit vi — 1〉 sich trennen, — scheiden. — 2〉 getrennt werden von, beraubt werden, einer Sache verlustig gehen; mit Instr. víyuta getrennt von, privatus (die Ergänzung im Instr. oder im Comp. vorangehend), nicht in Conjunction stehend mit (im Comp. vorangehend); — 3〉 ablösen von, bringen um (Instr.). — 4〉 von sich fern halten ŚIŚ. 6,62. [Page5-142-c] — 5〉 scheiden, auseinander bringen. — 6〉 spreiten, zerstreuen. — 7〉 öffnen.
Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin
3. yú (= 2. yu) m. Geselle, Gefährte MAITR. S. 1,4,2 (dvā́ yū zu lesen). ŚAT. BR. 3,7,4,10. ĀPAST. ŚR. 11,19,8. Comm. zu KĀTY. ŚR. 6,4,3.
Whitney Roots 1885 Verbalwurzel
Originaltext · Englisch · Verbalwurzel
yu [1] — unite (?)
Originaltext · Englisch · Verbalwurzel
yu [2], yuch — seperate
Apte 1890 Verbalwurzel
Originaltext · Englisch · Verbalwurzel
yu I. 2 P. (yauti, yuta; caus. yāvayati; desid. yiyaviṣati or yuyūṣati) 1 To join, unite. 2 To mix, combine. II. 3 P. (yuyoti) To detach, separate; as in yutasiddha III. 9 U. (yunāti, yunīte) 1 To bind, fasten. 2 To join, unite. 3 To mix, combine. 4 Ved. To give, grant. 5 To acquire. 6 To worship, respect. IV. 10 A. (yāvayate) To censure. -WITH vyati to mix; anyonyaṃ sma vyatiyutaḥ śabdāñ śabdaistu bhīṣaṇān Bk. 8. 6.
Cappeller 1887 Worttyp nicht bestimmt · Verb
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
yú ^2.m. Gefährte.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
yu, ^3 .yuyóti, yuvati, ˚te abhalten, trennen von, bewahren vor (Abl.); verwehren, vorenthalten; weichen, fern bleiben von (Abl.). p. p. yutá getrennt. Caus. yaváyati u. yāváyati = Simpl. trans. vi sich trennen, verlustig gehen; p. p. víyuta getrennt von, beraubt des (Instr. o. —˚).
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
yú ^4. fahrend.
Originaltext · Deutsch · Verb
1. yu, yaúti, yuté, yuváti, ˚te befestigen, anbinden, anspannen; festhalten mit (Instr. o. —˚), begleitet von, bestehend aus (—˚). ā an sich ziehen, erfassen; p. p. āyuta verbunden, versehen mit (—˚). ni anbinden, festmachen. pra umrühren, mengen, zerstören. sam erfassen. ergreifen; verbinden, vermengen mit (Instr.). p. p. sáṃyuta gebunden, verbunden mit, vermehrt um (Instr. o.) (—˚), bestehend aus, bezüglich auf (—˚).
Burnouf 1866 Verbalwurzel
Originaltext · Französisch · Verbalwurzel
*yu yu. yaumi 2; yunāmi, yune 9; p. yuyāva, yuyuve; f2. yaviṣyāmi, yaviṣye; a1. ayāviṣam. Ps. yūye; f2. yāviṣye; a1. 30. ayāvi; pp. yuta. Joindre, unir. Qqf. tenir séparé, ne pas mêler. Qqf. honorer. Cf. yuj.
Originaltext · Französisch · Verbalwurzel
*yu yu. yuyomi 3 et yāvayāmi 10, Vd. Ecarter, détourner: śarum une flèche de qqn. ab. Cf. yāvaye.
Quelltextfundstellen (4)
GoS 1 Fundstelle
IVU 1 Fundstelle
SiSa 2 Fundstellen
Mit AYI Free weitermachen
Bildquelle: AYI Archiv.