kṣubh क्षुभ् – tremble; shake; be agitated
verbal root · substantive feminine · Word type unspecified · verb
Dictionary sources
AYI dictionary verbal root
tremble; shake; be agitated
Cappeller 1891 substantive feminine · verb
Original text · English · verb
kṣubh kṣubhyatí kṣubhya°te1 ·v (kṣobhate), pp. kṣubdha or kṣubhita tremble, shake, be agitated. C. kṣobhayati (°te) agitate, impel, set in motion. -- pra vi & sam = S. -- Cf. prakṣóbdhos.
Original text · English · substantive feminine
kṣúbh2 ·f. jerk.
Monier-Williams 1872 substantive feminine · verb
Original text · English · substantive feminine
2. kṣubh, p, f., Ved. a blow, a shake, a push.
Original text · English · verb
kṣubh 1 . kṣubh, cl. 9. 4. P., 1. A. kṣubh- nāti, kṣubhyati, kṣobhate, cukṣo- bha, cukṣubhe, kṣobhiṣyati, -te, akṣobhīt, akṣubhat and akṣobhiṣṭa, kṣobhitum, to shake, tremble, to be agitated or disturbed; to be unsteady; to stumble (literally or metaphorically): Caus. kṣobhayati, -yitum, to agitate, cause to shake, disturb, stir up, excite: Desid. cukṣubhi- ṣati, -te, or cukṣobhiṣati, -te: Intens. cokṣu- bhyate, cokṣobdhi; [cf. Cambro-Brit. hwbiau, ‘to make a sudden push;’ Gr. κοῦφος; Mod. Germ. schiebe.]
Petersburger 1855 substantive feminine · Word type unspecified
Original text · German · substantive feminine
2. √kṣubh f. Ruck, Stoss: vayàśca̱na su̱bhva1̱̀ āvà yanti kṣu̱bhā marta̱manùyataṃ vadha̱snaiḥ ṚV. 5,41,13.
Original text · German · Word type unspecified
1. √kṣubh , kṣóbhate, kṣúbhyati (auch kṣubhyate) und kṣubhnā́ti (P. 8,4,39; aber imper. kṣubhāṇa SIDDH. K. zu d. St.) DHĀTUP. 18,12. DHĀTUP. 26,129. DHĀTUP. 31,47. agitari, schwanken, zittern, in Bewegung —, in Aufregung gerathen; eig. (von Flüssigem) und übertr.: yadetadādityasya madhye kṣobhata iva CHĀND. UP. 3,5,3. na hi kṣubhyati durdharṣaḥ samudraḥ R. 2,34,45. kṣubhyanti toyāśayāḥ DHŪRTAS. 74,4. yathā dṛtiḥ kṣubhyati kampate ca SUŚR. 1,277,2. SUŚR. 1,290,3. kṣubhyamāṇa SUŚR. 97,21. kṣubhyate NIR. 5,16. nātyarthaṃ kṣubhyate bālā gaṅgeva jaladāgame R. 5,19,30. mahāhrada iva kṣubhyan (rāvaṇaḥ) BHAṬṬ. 9,118. viśvasṛggaṇaḥ . cukṣobha BHĀG. P. 3,6,5. kṣubhyasi bhikṣuki MBH. 1,3289. na cukṣubhe tadā dhairyānna cacāla dhṛtavrataḥ MBH. 1,6675. cukṣubhe dvipatāṃ manaḥ RAGH. 4,21. kṣubhyanti prasabhamaho vināpi hetorlīlābhiḥ kimu sati kāraṇe ramaṇyaḥ ŚIŚ. 8,24. nākṣubhnādrākṣasaḥ BHAṬṬ. 17,90. nāryaścukṣubhire BHAṬṬ. 14,6. nāpi cākṣubhat (kumbhakarṇaḥ) BHAṬṬ. 15,38. bhānurapyapatiṣyatkṣmāmakṣobhiṣyata cediyam wenn diese wanken, straucheln (in moral. Sinne) würde BHAṬṬ. 21,6. — partic. kṣubdha (selten) und kṣubhita in Bewegung —, in Aufregung gerathen: kṣubdhatoyāḥ (nadyaḥ) MBH. 3,12544. abdheḥ kṣubdhatā BHARTṚ. 3,94. kṣubdho rājā SIDDH. K._zu_P. 7,2,13. kṣubdhacitta SUŚR. 2,147,19. kṣubdhamanas SUŚR. 154,13. sāgarāḥ kṣubhitāḥ sarve R. 1,65,12. R. 5,95,22. R. 6,87,2. SUŚR. 1,112,4. yadidaṃ kṣubhitaṃ sthānānmama tejo hyanuttamam . dhārayiṣyati kastat R. 1,37,15. R. 1,37,16 druma iva pavanāvadhūtamūrtiḥ kṣubhitatanurhanumānkṛtastadā R. 5,36,77. kṣubhitavihaga VIKR. 115. kṣubhitāḥ purarakṣiṇaḥ KATHĀS. 13,26. kṣubhitendriya R. 4,8,45. rāvaṇaḥ kṣubhitākāraḥ R. 5,41,1. kṣubhitahṛdaya PAÑCAT. 21,3. PAÑCAT. 36,19. PAÑCAT. 162,13. — caus. in Bewegung versetzen, zum Schwanken bringen, aufregen: samudraṃ kṣobhayāmāsa R. 1,1,77. R. 1,16,23. R. 1,45,44. R. 4,45,13. R. 5,3,57. R. 5,93,9. R. 6,4,10. MBH. 1,1143. SUŚR. 2,429,1. ŚIŚ. 9,38. kṣobhyamāṇā mahāvātaiḥ sā nauḥ MATSYOP. 42. (kadalīkhaṇḍam) kṣobhayiṣyan MBH. 3,11120. giriḥ kṣobhitaḥ R. 5,54,12. camūṃ bhīmāṃ kṣobhayāmāsa sāyakaiḥ R. 6,78,1. vānarān R. 4,45,14. tau (vaiśyaśūdrau) hi cyutau svakarmabhyaḥ kṣobhayetāmidaṃ jagat M. 8,418. prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva kṣobhayitvā svatejasā . brahmāṇamasṛjat MBH. 13,593. kṣobhitā yoniḥ SUŚR. 2,397,2. suhṛdbhiḥ kṣobhyamāṇo (angetrieben) vai naivāmuñcata tāṃ tadā MBH. 13,7256. Auch med.: vighnārthaṃ tasya tapasaḥ kṣobhayasva tam (munim) BRAHMA-P. in LA. 51,3. MĀRK. P. 1,40. — pra in Bewegung —, in Schwanken —, in Aufregung gerathen: sāgaraśca pracukṣubhe R. 6,87,15. pracukṣubhe balaṃ sarvamuddhūta iva sāgaraḥ MBH. 4,1835. prākṣubhankulaparvatāḥ BHAṬṬ. 15,25. tasya (rājñaḥ) prakṣubhyate rāṣṭram M. 9,254. pracaṇḍānilaprakṣubhyatkarin (Elephant) PRAB. 3,15. — caus. in Aufregung versetzen: dhātūn SUŚR. 2,427,10. — saṃpra in Bewegung —, in Aufregung gerathen: tasminnipatite bhūmau tatsainyaṃ saṃpracukṣubhe R. 6,78,24. saṃmūḍhamiva trailokyaṃ saṃprakṣubhitamānasam R. 1,65,14. — vi in Bewegung —, in Aufregung —, in Unordnung gerathen: ambhodhayaḥ śvāsahatā vicukṣubhuḥ BHĀG. P. 7,8,32. yadāśàsā̱ vadàto me vicukṣu̱bhe AV. 7,57,1. ávikṣubdha nicht aus der Ordnung gebracht: yajña ŚAT. BR. 1,1,2,2. ŚAT. BR. 1,4,5,1. ŚAT. BR. 1,7,1,15. mit Bed. des caus. verwirren, perturbare: īśvaraḥ kulaṃ vikṣobdhoḥ ebend. 1,1,2,22. ebend. 2,4,1,14. — caus. in Bewegung versetzen, zum Schwanken bringen, aufregen: vikṣobhayansaraḥ MBH. 1,1366. vikṣobhitajala MBH. 1,1216. MBH. 13,1697. vyakṣobhayanta salilam MBH. 1,7283. vikṣobhya harivāhinīm R. 5,79,8. R. 5,78,6. R. 6,13,24. DRAUP. 7,19. MBH. 3,685. vyakṣobhayetāṃ tau sainyam MBH. 1,5484. vikṣobhyendriyacetāṃsi SUŚR. 1,192,1. — sam in Bewegung —, in Aufregung gerathen: saṃkṣubhitodaka PAÑCAT. 163,1. devāḥ saṃkṣubhitāḥ sarve MBH. 3,10947. sāgare setubandhena saṃkṣubdhamiha me manaḥ R. 6,1,4. saṃkṣubdhaṃ trailokyam DEV. 2,35. — caus. in Aufregung versetzen: saṃkṣobhayāmāsa kāmastadāsya mānasam BRAHMA-P. in LA. 54,3. BURN. Intr. 168. BURN. Intr. N. 2.
Original text · German · Word type unspecified
1. √kṣubh , zu kṣubhnāti vgl. auch AV. PRĀT. 3,92. — desid. vgl. cukṣobhayiṣu. — ni vgl. nikṣubhā; — pra vgl. prakṣobhaṇa; — parivi vgl. parivikṣobha.
Böhtlingk 1879 verbal root · substantive feminine
Original text · German · verbal root
1. √kṣubh , kṣobhate, kṣubhyati, ˚te und *kṣubhnāti agitari, schwanken, zittern, in Bewegung —, in Aufregung gerathen (eig. und übertr.). Partic. kṣubdha (selten) und kṣubhita in Bewegung —, in Aufregung gerathen. — Caus. kṣobhayati und ˚te (selten) in Bewegung versetzen, zum Schwanken bringen, aufregen, antreiben. — Desid. vom Caus. in cukṣobhayiṣu. — Mit ni in nikṣubhā. — Mit pra in Bewegung —, in Schwanken —, in Aufregung gerathen. — Caus. in Aufregung versetzen. — Mit saṃpra in Bewegung —, in Aufregung gerathen. — Mit vi — 1〉 in Bewegung —, in Aufregung —, in Unordnung gerathen. — 2〉 verwirren, perturbare. — Caus. in Bewegung versetzen, zum Schwanken bringen, aufregen. — Mit parivi in ˚kṣobha. — Mit sam in Bewegung —, in Aufregung gerathen. — Caus. in Aufregung versetzen.
Original text · German · substantive feminine
2. kṣúbh f. Ruck, Stoss.
Whitney Roots 1885 verbal root
Original text · English · verbal root
kṣubh — quake
Apte 1890 verbal root · substantive feminine
Original text · English · verbal root
kṣubh 1 A., 4 9 P. (kṣobhate, kṣubhyati, kṣubhnāti, kṣubhita-kṣubdha) 1 To shake, tremble, to be agitated or disturbed; mahāhrada iva kṣubhyan Bk. 9. 118; R. 4. 21; Śi. 8. 24. 2 To be unsteady. 3 To stumble (fig. also). — Caus. (kṣobhayati) To agitate, stir up, excite, perturb.
Original text · English · substantive feminine
kṣubh f. Ved. A blow, push.
Cappeller 1887 substantive feminine · verb
Original text · German · substantive feminine
2. kṣubh f. Ruck, Stoß.
Original text · German · verb
1. kṣubh kṣebhyati, ˚te zittern, schwanken, erregt werden (auch übertr.). p. p. kṣubdha u. kṣubhita erregt. Caus. kṣobhayati (˚te) zum Schwanken bringen, erregen, aufwühlen, erschüttern. pra, vi u. sam dass.
Burnouf 1866 verbal root
Original text · French · verbal root
*kṣubh kṣubh. kṣubhyāmi 4, kṣubhṇāmi 9 et kṣobhe 1; p. cukṣobhe, cukṣubhe; a1. akṣobhiṣam; a2. akṣubham; pp. kṣubhita et kṣubdha. Etre agité, être troublé, être houleux [en parlant de la mer]. Au fig. trembler, craindre, ac. Se corrompre, se dépraver.
Derived words
Occurrences in source texts (7)
GoS 1 occurrence
SiSa 2 occurrences
VBT 4 occurrences
Continue with AYI Free
Image source: AYI archive.