Sanskrit-Quelltext als Insight-Motiv

kṣubh क्षुभ् – zittern; erschüttert oder erregt sein

Verbalwurzel · Substantiv Feminin · Worttyp nicht bestimmt · Verb

Wörterbuchquellen

AYI Wörterbuch Verbalwurzel

zittern; erschüttert oder erregt sein

Cappeller 1891 Substantiv Feminin · Verb

Originaltext · Englisch · Verb

kṣubh kṣubhyatí kṣubhya°te1 ·v (kṣobhate), pp. kṣubdha or kṣubhita tremble, shake, be agitated. C. kṣobhayati (°te) agitate, impel, set in motion. -- pra vi & sam = S. -- Cf. prakṣóbdhos.

Originaltext · Englisch · Substantiv Feminin

kṣúbh2 ·f. jerk.

Monier-Williams 1872 Substantiv Feminin · Verb

Originaltext · Englisch · Substantiv Feminin

2. kṣubh, p, f., Ved. a blow, a shake, a push.

Originaltext · Englisch · Verb

kṣubh 1 . kṣubh, cl. 9. 4. P., 1. A. kṣubh- nāti, kṣubhyati, kṣobhate, cukṣo- bha, cukṣubhe, kṣobhiṣyati, -te, akṣobhīt, akṣubhat and akṣobhiṣṭa, kṣobhitum, to shake, tremble, to be agitated or disturbed; to be unsteady; to stumble (literally or metaphorically): Caus. kṣobhayati, -yitum, to agitate, cause to shake, disturb, stir up, excite: Desid. cukṣubhi- ṣati, -te, or cukṣobhiṣati, -te: Intens. cokṣu- bhyate, cokṣobdhi; [cf. Cambro-Brit. hwbiau, ‘to make a sudden push;’ Gr. κοῦφος; Mod. Germ. schiebe.]

Petersburger 1855 Substantiv Feminin · Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Substantiv Feminin

2. √kṣubh f. Ruck, Stoss: vayàśca̱na su̱bhva1̱̀ āvà yanti kṣu̱bhā marta̱manùyataṃ vadha̱snaiḥ ṚV. 5,41,13.

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

1. √kṣubh , kṣóbhate, kṣúbhyati (auch kṣubhyate) und kṣubhnā́ti (P. 8,4,39; aber imper. kṣubhāṇa SIDDH. K. zu d. St.) DHĀTUP. 18,12. DHĀTUP. 26,129. DHĀTUP. 31,47. agitari, schwanken, zittern, in Bewegung —, in Aufregung gerathen; eig. (von Flüssigem) und übertr.: yadetadādityasya madhye kṣobhata iva CHĀND. UP. 3,5,3. na hi kṣubhyati durdharṣaḥ samudraḥ R. 2,34,45. kṣubhyanti toyāśayāḥ DHŪRTAS. 74,4. yathā dṛtiḥ kṣubhyati kampate ca SUŚR. 1,277,2. SUŚR. 1,290,3. kṣubhyamāṇa SUŚR. 97,21. kṣubhyate NIR. 5,16. nātyarthaṃ kṣubhyate bālā gaṅgeva jaladāgame R. 5,19,30. mahāhrada iva kṣubhyan (rāvaṇaḥ) BHAṬṬ. 9,118. viśvasṛggaṇaḥ . cukṣobha BHĀG. P. 3,6,5. kṣubhyasi bhikṣuki MBH. 1,3289. na cukṣubhe tadā dhairyānna cacāla dhṛtavrataḥ MBH. 1,6675. cukṣubhe dvipatāṃ manaḥ RAGH. 4,21. kṣubhyanti prasabhamaho vināpi hetorlīlābhiḥ kimu sati kāraṇe ramaṇyaḥ ŚIŚ. 8,24. nākṣubhnādrākṣasaḥ BHAṬṬ. 17,90. nāryaścukṣubhire BHAṬṬ. 14,6. nāpi cākṣubhat (kumbhakarṇaḥ) BHAṬṬ. 15,38. bhānurapyapatiṣyatkṣmāmakṣobhiṣyata cediyam wenn diese wanken, straucheln (in moral. Sinne) würde BHAṬṬ. 21,6. — partic. kṣubdha (selten) und kṣubhita in Bewegung —, in Aufregung gerathen: kṣubdhatoyāḥ (nadyaḥ) MBH. 3,12544. abdheḥ kṣubdhatā BHARTṚ. 3,94. kṣubdho rājā SIDDH. K._zu_P. 7,2,13. kṣubdhacitta SUŚR. 2,147,19. kṣubdhamanas SUŚR. 154,13. sāgarāḥ kṣubhitāḥ sarve R. 1,65,12. R. 5,95,22. R. 6,87,2. SUŚR. 1,112,4. yadidaṃ kṣubhitaṃ sthānānmama tejo hyanuttamam . dhārayiṣyati kastat R. 1,37,15. R. 1,37,16 druma iva pavanāvadhūtamūrtiḥ kṣubhitatanurhanumānkṛtastadā R. 5,36,77. kṣubhitavihaga VIKR. 115. kṣubhitāḥ purarakṣiṇaḥ KATHĀS. 13,26. kṣubhitendriya R. 4,8,45. rāvaṇaḥ kṣubhitākāraḥ R. 5,41,1. kṣubhitahṛdaya PAÑCAT. 21,3. PAÑCAT. 36,19. PAÑCAT. 162,13. — caus. in Bewegung versetzen, zum Schwanken bringen, aufregen: samudraṃ kṣobhayāmāsa R. 1,1,77. R. 1,16,23. R. 1,45,44. R. 4,45,13. R. 5,3,57. R. 5,93,9. R. 6,4,10. MBH. 1,1143. SUŚR. 2,429,1. ŚIŚ. 9,38. kṣobhyamāṇā mahāvātaiḥ sā nauḥ MATSYOP. 42. (kadalīkhaṇḍam) kṣobhayiṣyan MBH. 3,11120. giriḥ kṣobhitaḥ R. 5,54,12. camūṃ bhīmāṃ kṣobhayāmāsa sāyakaiḥ R. 6,78,1. vānarān R. 4,45,14. tau (vaiśyaśūdrau) hi cyutau svakarmabhyaḥ kṣobhayetāmidaṃ jagat M. 8,418. prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva kṣobhayitvā svatejasā . brahmāṇamasṛjat MBH. 13,593. kṣobhitā yoniḥ SUŚR. 2,397,2. suhṛdbhiḥ kṣobhyamāṇo (angetrieben) vai naivāmuñcata tāṃ tadā MBH. 13,7256. Auch med.: vighnārthaṃ tasya tapasaḥ kṣobhayasva tam (munim) BRAHMA-P. in LA. 51,3. MĀRK. P. 1,40. — pra in Bewegung —, in Schwanken —, in Aufregung gerathen: sāgaraśca pracukṣubhe R. 6,87,15. pracukṣubhe balaṃ sarvamuddhūta iva sāgaraḥ MBH. 4,1835. prākṣubhankulaparvatāḥ BHAṬṬ. 15,25. tasya (rājñaḥ) prakṣubhyate rāṣṭram M. 9,254. pracaṇḍānilaprakṣubhyatkarin (Elephant) PRAB. 3,15. — caus. in Aufregung versetzen: dhātūn SUŚR. 2,427,10. — saṃpra in Bewegung —, in Aufregung gerathen: tasminnipatite bhūmau tatsainyaṃ saṃpracukṣubhe R. 6,78,24. saṃmūḍhamiva trailokyaṃ saṃprakṣubhitamānasam R. 1,65,14. — vi in Bewegung —, in Aufregung —, in Unordnung gerathen: ambhodhayaḥ śvāsahatā vicukṣubhuḥ BHĀG. P. 7,8,32. yadāśàsā̱ vadàto me vicukṣu̱bhe AV. 7,57,1. ávikṣubdha nicht aus der Ordnung gebracht: yajña ŚAT. BR. 1,1,2,2. ŚAT. BR. 1,4,5,1. ŚAT. BR. 1,7,1,15. mit Bed. des caus. verwirren, perturbare: īśvaraḥ kulaṃ vikṣobdhoḥ ebend. 1,1,2,22. ebend. 2,4,1,14. — caus. in Bewegung versetzen, zum Schwanken bringen, aufregen: vikṣobhayansaraḥ MBH. 1,1366. vikṣobhitajala MBH. 1,1216. MBH. 13,1697. vyakṣobhayanta salilam MBH. 1,7283. vikṣobhya harivāhinīm R. 5,79,8. R. 5,78,6. R. 6,13,24. DRAUP. 7,19. MBH. 3,685. vyakṣobhayetāṃ tau sainyam MBH. 1,5484. vikṣobhyendriyacetāṃsi SUŚR. 1,192,1. — sam in Bewegung —, in Aufregung gerathen: saṃkṣubhitodaka PAÑCAT. 163,1. devāḥ saṃkṣubhitāḥ sarve MBH. 3,10947. sāgare setubandhena saṃkṣubdhamiha me manaḥ R. 6,1,4. saṃkṣubdhaṃ trailokyam DEV. 2,35. — caus. in Aufregung versetzen: saṃkṣobhayāmāsa kāmastadāsya mānasam BRAHMA-P. in LA. 54,3. BURN. Intr. 168. BURN. Intr. N. 2.

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

1. √kṣubh , zu kṣubhnāti vgl. auch AV. PRĀT. 3,92. — desid. vgl. cukṣobhayiṣu. — ni vgl. nikṣubhā; — pra vgl. prakṣobhaṇa; — parivi vgl. parivikṣobha.

Böhtlingk 1879 Verbalwurzel · Substantiv Feminin

Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel

1. √kṣubh , kṣobhate, kṣubhyati, ˚te und *kṣubhnāti agitari, schwanken, zittern, in Bewegung —, in Aufregung gerathen (eig. und übertr.). Partic. kṣubdha (selten) und kṣubhita in Bewegung —, in Aufregung gerathen. — Caus. kṣobhayati und ˚te (selten) in Bewegung versetzen, zum Schwanken bringen, aufregen, antreiben. — Desid. vom Caus. in cukṣobhayiṣu. — Mit ni in nikṣubhā. — Mit pra in Bewegung —, in Schwanken —, in Aufregung gerathen. — Caus. in Aufregung versetzen. — Mit saṃpra in Bewegung —, in Aufregung gerathen. — Mit vi — 1〉 in Bewegung —, in Aufregung —, in Unordnung gerathen. — 2〉 verwirren, perturbare. — Caus. in Bewegung versetzen, zum Schwanken bringen, aufregen. — Mit parivi in ˚kṣobha. — Mit sam in Bewegung —, in Aufregung gerathen. — Caus. in Aufregung versetzen.

Originaltext · Deutsch · Substantiv Feminin

2. kṣúbh f. Ruck, Stoss.

Whitney Roots 1885 Verbalwurzel

Originaltext · Englisch · Verbalwurzel

kṣubh — quake

Apte 1890 Verbalwurzel · Substantiv Feminin

Originaltext · Englisch · Verbalwurzel

kṣubh 1 A., 4 9 P. (kṣobhate, kṣubhyati, kṣubhnāti, kṣubhita-kṣubdha) 1 To shake, tremble, to be agitated or disturbed; mahāhrada iva kṣubhyan Bk. 9. 118; R. 4. 21; Śi. 8. 24. 2 To be unsteady. 3 To stumble (fig. also). — Caus. (kṣobhayati) To agitate, stir up, excite, perturb.

Originaltext · Englisch · Substantiv Feminin

kṣubh f. Ved. A blow, push.

Cappeller 1887 Substantiv Feminin · Verb

Originaltext · Deutsch · Substantiv Feminin

2. kṣubh f. Ruck, Stoß.

Originaltext · Deutsch · Verb

1. kṣubh kṣebhyati, ˚te zittern, schwanken, erregt werden (auch übertr.). p. p. kṣubdha u. kṣubhita erregt. Caus. kṣobhayati (˚te) zum Schwanken bringen, erregen, aufwühlen, erschüttern. pra, vi u. sam dass.

Burnouf 1866 Verbalwurzel

Originaltext · Französisch · Verbalwurzel

*kṣubh kṣubh. kṣubhyāmi 4, kṣubhṇāmi 9 et kṣobhe 1; p. cukṣobhe, cukṣubhe; a1. akṣobhiṣam; a2. akṣubham; pp. kṣubhita et kṣubdha. Etre agité, être troublé, être houleux [en parlant de la mer]. Au fig. trembler, craindre, ac. Se corrompre, se dépraver.

Abgeleitete Wörter

  • kṣobha क्षोभ Substantiv Maskulin Erschütterung; Erregung

Quelltextfundstellen (7)

GoS 1 Fundstelle
GoS 81–88: Mond, Flüssigkeit und Vereinigung 1 Fundstelle

Direkt belegt

SiSa 2 Fundstellen
SiSa 5.113-5.120: Anāhata 1 Fundstelle

Direkt belegt

SiSa 5.234-5.252: Tripurā-Mantra 1 Fundstelle

Direkt belegt

VBT 4 Fundstellen
VBT 36–42: Klang und Bindu 1 Fundstelle

Über Ableitungen belegt

VBT 65–74: Freude und Genuss 1 Fundstelle

Direkt belegt

VBT 110–120: Alltag als Tor 2 Fundstellen

Über Ableitungen belegt

Mit AYI Free weitermachen

Bildquelle: AYI Archiv.