rabh रभ् – seize; begin; undertake
verbal root · Word type unspecified · verb
Dictionary sources
AYI dictionary verbal root
seize; begin; undertake
Cappeller 1891 verb
Original text · English · verb
rabh rambh, rábhate, rábha°ti (rambhti, °te), pp. rabdha ·v (--° w. act. & pass. mg) take hold, seize, embrace. C. rambhayami & D. ripsate (only --°). -- anu grasp, seize. ā take hold upon, touch, seize, lean or stay upon (acc.), reach to, attain; undertake, begin to (acc. or infin.). anvā take hold of from behind, hold on to (acc.). samanvā take hold of each other or together. abhyā grasp, touch, get at, undertake, begin. prā & samā the same. pari & saṃpari embrace (together). sam take hold of (each other), seize upon, partake of, enjoy (instr.); M. P. be excited or agitated. abhisam grasp, hold fast. -- Cf. ā́rabdha (sic!), ārabhya, prārabdha, sárabdha.
Monier-Williams 1872 Word type unspecified
Original text · English · Word type unspecified
rabh rabh (originally connected with rts. grabh, labh), cl. 1. A. (in poetry also P.) rabhate (-ti), rebhe, rapsyate, arabdha, rabdhum, to seize, take (Ved.); to take hold of, clasp, embrace; to desire vehemently, regret; to act rashly: Pass. rabhyate, arambhi: Caus. rambhayati, -yitum, Aor. ararambhat: Desid. ripsate: Intens. rāra- bhyate, rārambhīti, rārabdhi; [cf. Gr. ῥώννυμι, λαμβάνω: Lat. rabies, robur: Goth. arbaiths, li- ban: Angl. Sax. earfedh, earfodh, leofian, lifian, lybban, (perhaps also) a-refian, ‘to bear;’ a-rœfnan, ‘to take away:’ Old Germ. laba, labôn.]
Petersburger 1855 Word type unspecified · verb
Original text · German · Word type unspecified
√rabh mit ā 4〉 dravyāṇi dravyāntaramārabhante guṇāśca guṇāntaram so v. a. erzeugen KAṆ. 1,1,10. — Sp. 271, Z. 27 lies pratisam st. prati.
Original text · German · verb
√rabh , rambh, rábhate (rābhasye) DHĀTUP. 23,5. P. 7,1,63. VOP. 11,4. ˚rabhati (meist aus metrischen Rücksichten): ˚rebhe; ˚arabdha; ˚rapsyate (vgl. Kār. VOP. 5 aus SIDDH. K._zu_P. 7,2,10); ˚rabdhum; fassen: uttìṣṭha nāri ta̱vasàṃ rabhasva AV. 11,1,14. umfassen: rambhanta (!) iva bāhubhiḥ BHĀG. P. 10,73,6. arabhat begann HARIV. 8106 fehlerhaft für ārabhat, wie die neuere Ausg. liest. — Vgl. labh und grabh. — caus. rambhayati P. 7,1,63. ararambhat VOP. 18,1. — desid. ripsate P. 7,4,54. VOP. 19,9. VOP. 19,12. — abhi umfassen, umarmen: abhirebhire BHĀG. P. 10,17,4. BHĀG. P. 10,21,6. BHĀG. P. 10,82,15. — caus. 1〉 dass.: abhirambhita BHĀG. P. 10,58,7. — 2〉 Jmd Etwas zu Theil werden lassen, versetzen in; mit dopp. acc.: kaśmalaṃ mahadabhirambhitaḥ BHĀG. P. 5,8,12. — ā 1〉 erfassen, anfassen; sich festhalten an, sich klammern, sich stützen auf: ye tvā̱rabhya̱ carā̀masi ṚV. 1,57,4. pa̱rṇā mṛ̱gasyà pata̱ròrivā̱rabhè ṚV. 1,182,7. sicàm ṚV. 3,53,2. ā tvā̀ ra̱mbhaṃ na jivràyo rara̱bhma ṚV. 8,45,20. ṚV. 9,73,1. ṚV. 10,8,3. sa̱khi̱tvam ṚV. 133,6. ṚV. 155,3. ji̱hvayā̀ ṚV. 10,87,2. sa̱midhā̀ ṚV. 10,87,8. AV. 1,7,6. AV. 5,8,9. hastaù AV. 8,1,8. śatrū̀n AV. 10,3,1. yā rasàsya̱ haràṇāya jā̱tamā̀re̱bhe AV. 1,28,3. AV. 6,76,2. VS. 4,9. ŚAT. BR. 6,2,2,21. ŚAT. BR. 6,2,2,39. ĀŚV. GṚHY. 2,6,1. a̱gnirā̀bdhaḥ Feuer, das gefangen hat AV. 5,18,4. ŚAT. BR. 6,2,1,20. sich an Jmd machen, sich mit Jmd messen: pāragāminamārabhet MBH. 13,2127. jambumālinamārabdho hanūmānapi so v. a. kämpfte mit R. 6,18,10. — 2〉 Fuss fassen, betreten; erreichen: dhīrā̱ icchèkurdha̱ruṇèṣvā̱rabhàm ṚV. 9,73,3. mū̱rdhānàṃ rā̱yaḥ ṚV. 1,24,5. di̱va ìva̱ sānù ṚV. 10,62,9. ā̱rabhàmāṇā̱ bhuvànāni̱ viśvā̀ ṚV. 10,125,8. — 3〉 sich an Etwas machen, unternehmen, anfangen, beginnen, incipere VS. 4,6. TBR. 3,3,7,3. AIT. BR. 2,6. AIT. BR. 4,10. ārambhaṇīyena saṃvatsaramārabhante AIT. BR. 4,12. AIT. BR. 6,7. AIT. BR. 4,15. TS. 1,6,8,1. TS. 6,4,2,1. ŚAT. BR. 1,7,4,20. ŚAT. BR. 3,2,1,37. ŚAT. BR. 3,7,4,5. ŚAT. BR. 6,2,2,18. vācā hyārabhante yadyadārabhante ŚAT. BR. 12,2,4,1. ārabhya karmāṇi ŚVETĀŚV. UP. 6,4. ārabheta tataḥ kāryam M. 9,299. fg. MBH. 3,13900. MBH. 5,5973. R. 1,12,37. R. 2,30,42. R. 5,33,30. ŚĀT. 44,5. Spr. 3715. Spr. 5367. BHĀG. P. 3,20,9. BHĀG. P. 4,29,58. BHĀG. P. 4,29,60. BHĀG. P. 5,4,13. BHĀG. P. 7,7,47. ārebhire putrīyāmiṣṭim RAGH. 10,4. ārabhante 'lpamevājñāḥ Spr. 381. Spr. 476. Spr. 3538. parārthe yatnamārabhya MBH. 3,2175. āmrakalikābhaṅgam ŚĀK. 78,16. caraṇasaṃskāram MĀLAV. 33,12. dharmyāṃ hiṃsām KĀM. NĪTIS. 6,5. vairam Spr. 2948. āhavam KATHĀS. 25,124. gulikākrīḍām KATHĀS. 42,8. arthān BHĀG. P. 4,18,5. vratam BHĀG. P. 6,19,2. sattram BHĀG. P. 9,13,1. BHĀG. P. 9,13,3. mārabdhā balivigraham BHAṬṬ. 5,38. krūram BHAṬṬ. 17,33. abdhim — ārebhire so v. a. sie begannen das Meer zu quirlen BHĀG. P. 8,7,2. ārabhate ohne obj. im Gegens. zu āste BHAG. 3,7. act.: kāryadarśanamārabhet M. 8,23. pāpodayaphalaṃ vidvānyo nārabhati vardhate MBH. 5,1480. karmāṇyahamathārabham MBH. 13,3943. nārambhānārabhetkvacit BHĀG. P. 7,13,8. vedādimārabhet den Veda beginnen nämlich zu lesen ĀŚV. GṚHY. 3,5,12. ārabdhavānkriyām HARIV. 6495. mohādārabhyate karma BHAG. 18,25. MBH. 1,3983. MBH. 3,1416. tīvraṃ cārapsyate tapaḥ MBH. 15,992. samyagārabhyamāṇaṃ hi kāryam Spr. 5189. athedamārabhyate mitrabhedo nāma prathamaṃ tantram beginnt PAÑCAT. 6,1. ityayamatideśa ārabhyate KĀŚ._zu_P. 1,1,56. yathā kāryaṃ tathārabhyatām impers. HIT. 39,8. beginnen zu mit infin. P. 3,4,65. āmantrayitumārebhe R. 2,113,18. R. GORR. 1,40,23. R. GORR. 2,109,14. R. GORR. 3,52,12. RAGH. 8,45. KATHĀS. 22,224. KATHĀS. 26,237. KATHĀS. 34,71. BHĀG. P. 4,27,15. DAŚAK._in_BENF. Chr. 182,2. BHAṬṬ. 9,29. BHAṬṬ. 15,78. act. HARIV. 8106 (ārabhat die neuere Ausg. st. arabhat der älteren). R. 5,68,39. bhoktumārabdhavānannam R. SCHL. 1,65,5. R. SCHL. 3,51,36. PAÑCAT. 64,5. kumbhakarṇena peṣṭumārambhi (impers.) BHAṬṬ. 15,58. mugdhatayaiva netumakhilaḥ kālaḥ kimārabhyate Spr. 2215. absol. ārabhya von — an; mit abl. VOP. 5,21. svapiturvadhāt . ārabhya KATHĀS. 10,177. KĀŚ._zu_P. 4,1,163. RĀJA-TAR. 1,53. RĀJA-TAR. 1,138. BHĀG. P. 5,1,26. BHĀG. P. 5,7,3. PAÑCAT. 49,1. HIT. 111,18. ārabhya saptamānmāsāt (bei BURN. zu lesen ˚māsālla˚) BHĀG. P. 3,31,10. BHĀG. P. 7,1,17. mit acc.: sūryodayamārabhya von Sonnenaufgang an SARVADARŚANAS. 175,2. pratipaddinamārabhya BHĀG. P. 8,16,48. pātālatalamārabhya BHĀG. P. 11,3,10. Verz. d. Oxf. H. 102,a, No. 158. ityetamakāramārabhya VOP. 7,113. adyārabhya von heute an HIT. 42,2. HIT. 91,21. HIT. 126,16. kuṭa kauṭilya ityārabhya P. 1,2,1, Sch. partic. ārabdha a〉 woran man sich gemacht hat, unternommen, angefangen, begonnen: ˚yajña AIT. BR. 1,1. cirārabdhamidaṃ cāpi sāgarasyāpi manthanam MBH. 1,1141. yathedaṃ vratamārabdhaṃ mayā MBH. 3,2210. MBH. 3,16718. R. 2,22,24. R. 2,36,14. R. 2,63,28. R. 2,73,21. KĀM. NĪTIS. 11,57. rahasi — ārabdhā vā tadāśrayaṇī kathā VIKR. 51. KATHĀS. 14,17. KATHĀS. 18,359. KATHĀS. 22,234. KATHĀS. 26,57. KATHĀS. 32,41. RĀJA-TAR. 5,165. BHĀG. P. 1,6,29. vārttāyāṃ lupyamānāyāmārabdhāyāṃ punaḥ punaḥ BHĀG. P. 3,30,12. BHĀG. P. 4,11,8. BHĀG. P. 4,15,11. BHĀG. P. 4,18,5. ārabdhāneva bubhuje bhogān BHĀG. P. 21,11. BHĀG. P. 5,1,16. BHĀG. P. 5,19,19. ˚kāmijanavṛtta DAŚAK._in_BENF. Chr. 183,6. VEDĀNTAS. (Allah.) No. 144. kriyābhiḥ samyagārabdhā vraṇāḥ so v. a. zu curiren begonnen SUŚR. 1,104,11. yena na — ārabdhā mārgituṃ sītā R. 4,55,6. ko 'yaṃ kartumihārabdho mantriṇāpyanayastvayā KATHĀS. 41,16. tena vihāraḥ kārayitumārabdhaḥ HIT. 49,10. kenāpi devāyatanaṃ kartumārabdham PAÑCAT. 10,4. ekasmindivase rājahastānmarkaṭena phalaṃ gṛhītvā bhakṣayitumārabdham (impers.) VET. in LA. (III) 2,7. VET. in LA. (III) 2,8. tasyā bālakena gṛhe roditumārabdham VET. in LA. (III) 14,8. VET. in LA. (III) 21,18. — b〉 seinen Anfang nehmend, beginnend: kūle tūttara ārabdhaḥ (sāgarasya sīmantaḥ) R. 5,95,41. niśāvasāna ārabdho lokakalpo 'nuvartate BHĀG. P. 3,11,23. yata ārabdha eṣa naralokasārthaḥ BHĀG. P. 5,14,38. — c〉 = ārabdhavant, mit acc.: svameva karma cārabdhau HARIV. 5310. mit infin.: te mantrayitumārabdhāḥ sie fingen an zu MBH. 1,1108. sarvāṃ mahīṃ jetumārabdhau MBH. 1,7660. MBH. 3,2619. R. 3,25,16. R. 5,56,86. MĀRK. P. 106,57. PAÑCAT. 10,9. PAÑCAT. 35,11. PAÑCAT. 62,23. PAÑCAT. 69,7. mit loc.: ārabdha ugratapasi BHĀG. P. 4,23,4. — 4〉 machen, bilden, zusammenfügen: tṛṇairārabhyate rajjuḥ Spr. 1957, v. l. bhūtaiḥ pañcabhirārabdhe dehe BHĀG. P. 3,31,30. avidyākāmakarmabhiḥ . ārabdhaḥ (kāyaḥ) BHĀG. P. 4,20,5. bhūtaiḥ pañcabhirārabdhaiḥ (= dehādyākāreṇa pariṇataiḥ) BHĀG. P. 11,15. yogamāyayārabdhapārameṣṭhyamahodayam (ārabdha = āviṣkṛta Comm.) BHĀG. P. 3,16,15. — Vgl. ārambha fgg., ārambhaṇīya, ārambhin, anārabhya. — caus. anfangen, beginnen: ārambhitakāryeṣu Verz. d. Oxf. H. 249,b,9. — desid. āripsate P. 8,4,55, Sch.; vgl. āripsu. — intens. sich festhalten, befestigt sein, hängen: aiṣā̱maṃsèṣu ra̱mbhiṇī̀va rārabhe ṚV. 1,168,3. — anvā von hinten anfassen, — berühren, sich an oder zu Jmd halten, sich von Jmd nachziehen lassen: viśvè devāso̱ anu̱ mā ràbhadhvam so v. a. stellet euch auf meine Seite AV. 2,12,5. AV. 6,48,1. AV. 6,122,2. AV. 12,3,20. indràm AV. 2,47. fg. a̱nvāràbhethā̱ṃ vayà utta̱rāvàt AV. 2,3,47. de̱vatā̀ e̱vānvā̱rabhyà suva̱rgaṃ lo̱kamèti TS. 2,2,5,5. TS. 6,3,9,4. ŚAT. BR. 3,4,1,6. ŚAT. BR. 3,6,3,2. ṛtvijo yajamāno 'nvārabhate ŚAT. BR. 4,2,5,4. ŚAT. BR. 13,2,3,1. aṃse 'dhvaryumanvārabheta ĀŚV. ŚR. 1,3,25. hotṛcamasam ŚĀṄKH. ŚR. 7,5,10. yadi māṃ saṃspṛśedrāmaḥ sakṛdanvārabheta vā . dhanaṃ vā yauvarājyaṃ vā (sc. labheta) jīveyamiti me matiḥ .. R. 2,64,60. anvārabdha mit pass. Bed. KĀTY. ŚR. 8,1,2. KĀTY. ŚR. 8,8,28. ĀŚV. GṚHY. 3,5,10. mit acc. Bed.: anvārabdhe yajamāne patnyāṃ ca LĀṬY. 1,3,1. AIT. BR. 8,10. enamanvārabdhamagniṃ tiṣṭhantam ŚAT. BR. 9,3,4,15. ŚAT. BR. 13,2,7,1. KĀTY. ŚR. 4,2,23. KĀTY. ŚR. 4,8,16. Vgl. anvārabhya fgg. — caus. von hinten anfassen lassen, nach Jmd (loc.) stellen: brahmànne̱va kṣa̱trama̱nvāràmbhayati TS. 2,6,2,5. — vyanvā (nach verschiedenen Seiten) berühren: teno sa ubhau vyanvārabhamāṇa etīmaṃ cāmuṃ ca lokam AIT. BR. 6,8. — samanvā sich anfassen (von Mehreren gesagt), Etwas gemeinschaftlich anfassen AIT. BR. 5,22. audumbarīm AIT. BR. 5,24. ŚAT. BR. 4,6,9,8. ŚAT. BR. 12,8,1,20. adhvaryumukhāḥ samanvārabdhāḥ sarpanti ĀŚV. ŚR. 8,13,23. taṃ vidyākarmaṇī samanvārabhete pūrvaprajñā ca ŚAT. BR. 14,7,2,3. ˚rabdha sich haltend an ĀŚV. GṚHY. 1,7,3. ĀŚV. GṚHY. 1,8,9. ĀŚV. GṚHY. 1,14,3. ĀŚV. GṚHY. 1,20,2. — abhyā anfassen, berühren, beschreiten; sich an Etwas machen, anfangen: tadeva saptamena padenābhyārabhya vasanti AIT. BR. 5,10. avareṇaiva tadahnā paramaharārabhante AIT. BR. 6,5. tānyeva tadabhimarmṛśato yantyabhyārabhamāṇāḥ AIT. BR. 6,20. ŚAT. BR. 13,4,1,2. ŚAT. BR. 13,4,1,3. setumabhyārabhat er begann zu bauen MBH. 3,10724. — Vgl. abhyārambha. — samupā anfangen, beginnen: vigrahaḥ samupārabdho nahi śāmyatyavigrahāt MBH. 5,3083. — prā 1〉 anfassen: tāṃ pū̱ṣṇaḥ sùma̱tiṃ va̱yaṃ vṛ̱kṣasya̱ pra va̱yāmìva . indràsya̱ cā ràbhāmahe ṚV. 6,57,5. — 2〉 anfangen, unternehmen, beginnen: śarīravāṅmanobhiryatkarma prārabhate naraḥ BHAG. 18,15. prārabheta hi vigraham Spr. 3694. prārabhyate na khalu vighnabhayena nīcaiḥ prārabhya vighnavihatā viramanti madhyāḥ Spr. 1913. tayā prārambhi (impers.) yat GĪT. 12,12. nirgantuṃ prārebhe tadgṛhāt KATHĀS. 7,46. KATHĀS. 11,63. KATHĀS. 13,127. KATHĀS. 18,106. KATHĀS. 18,333. KATHĀS. 37,13. KATHĀS. 37,124. KATHĀS. 42,104. nijaṃ śiraḥ . chettuṃ prārabdhavānasmi KATHĀS. 6,156. prārabdha 1〉 mit pass. Bed.: ˚karman NĪLAK. 30. KĀM. NĪTIS. 11,37. RAGH. 14,7. prārabdhasyāntagamanam Spr. 97. prārabdhamuttamajanā na parityajanti Spr. 1913. Spr. 5293. MĀRK. P. 133,21. PAÑCAT. 200,21. PAÑCAT. ed. orn. 55,23. VET. in LA. (III) 12,16. kṣīrābdhiḥ prārabdho mathituṃ suraiḥ KATHĀS. 22,186. — 2〉 mit act. Bed.: prārabdhā purato yathā manasijasyājñā tathā vartitum Spr. 3244. RĀJA-TAR. 5,349. — Vgl. prārabdhi fgg. — desid. partic. prāripsita was man zu beginnen beabsichtigt SĀH. D. 1,4. Verz. d. Oxf. H. 37,b, No. 91. SAṂSK. K. 22,b,7. SARVADARŚANAS. 157,13. fg. — pratyā s. pratyārambha. — vyā, ˚rabdha von verschiedenen Seiten erfasst, — festgehalten: yadṛcaiva hautraṃ kriyate yajuṣādhvaryavaṃ sāmnodgīthaṃ vyārabdhā trayī vidyā bhavati AIT. BR. 5,33. — samā sich an Etwas machen, anfangen, unternehmen, beginnen: TS. 1,1,12,1. te nātmanā karma samārabhante MBH. 3,10260. R. GORR. 2,116,4. R. GORR. 5,43,11. MṚCCH. 48,7. BHĀG. P. 4,3,3. PAÑCAR. 1,1,11. Verz. d. Oxf. H. 2,b,4. BHAṬṬ. 12,45. tataḥ karma samārabhet M. 7,59. teṣāṃ nigrahanirvāsānvividhāṃste samārabhan MBH. 1,2238. śakyamarthaṃ samārabha MBH. 3,10728. MBH. 13,3942. R. 7,70,8. ākhyātuṃ tatsamārebhe R. SCHL. 1,45,13. BHĀG. P. 10,89,5. PAÑCAR. 1,2,54. ahaṃ tvimaṃ jalanidhiṃ samārapsyāmyupāyataḥ ich will mich an ihn machen so v. a. ich will ihm beizukommen suchen (= ārādhayiṣyāmi NĪLAK.) MBH. 3,16298. samārabhya mit vorangehendem acc. von — an Verz. d. Oxf. H. 102,b, No. 158. samārabdha angefangen, unternommen, begonnen: karman MBH. 13,343. prasādaya sutārthaṃ me samārabdham R. 1,18,3. asamīkṣya samārabdham R. 2,58,26. anutiṣṭhetsamārabdham KĀM. NĪTIS. 11,57. nītayaḥ RAGH. 12,69. ˚navoṭajāni (āśramamaṇḍalāni) zu haben angefangen RAGH. 13,22. jijñāsā HIT. 20,13. HIT. 20,ed. JOHNS. 1512. samārabdhatara NIDĀNAS. 4,8_in_Ind. St. 10,93. mama caitatsamārabdhaṃ parva begonnen, eingetreten R. 3,42,14. tato 'haṃ himavatpṛṣṭhe samārabdho mahāvratam ich begann MBH. 2,428. dagdhuṃ samārabdhāḥ sie fingen an Feuer anzulegen MBH. 1,3823. — Vgl. samārabhya, samārambha. — anusamā sich an Jmd (acc.) hängen, — reihen TS. 2,4,2,1. TBR. 3,3,7,8. — caus. med. sich (loc.) Jmd (acc.) anreihen: tā indrà ā̱tmannanu sa̱māràmbhayata TS. 2,4,2,2. — upasamā med. sich in eine Reihe stellen KAUŚ. 139. — pari umfangen, umfassen, umarmen: parirebhire patim BHĀG. P. 1,11,33. dorbhyām BHĀG. P. 4,9,43. BHĀG. P. 10,38,36. ˚rapsyate (so ist zu lesen) BHĀG. P. 20. SARVADARŚANAS. 124,11. ˚rabhya MBH. 1,5258. MBH. 1,6288. MBH. 4,514. MBH. 4,813. MBH. 6,5824. R. 2,96,23 (R. 2,105,22 GORR.). R. GORR. 2,39,4. R. GORR. 2,52,9. R. GORR. 2,53,41. R. GORR. 5,14,26. RAGH. 11,92. KUMĀRAS. 5,3. GĪT. 1,39. GĪT. 1,48. GĪT. 2,13. ŚIŚ. 9,72. KATHĀS. 25,66. KATHĀS. 25,257. KATHĀS. 70,83. BHĀG. P. 10,71. BHĀG. P. 10,27. MĀRK. P. 12,11. PRAB. 113,14. Verz. d. Oxf. H. 201,b, No. 483. nāgabhogena mahatā parirabhya mahīmimām MBH. 3,13558. MBH. 13,6865. ˚rabdhum R. 4,22,19. VIKR. 147. RAGH. 13,22 (s. d. Corigg.). BHĀG. P. 10,89,5. ˚rabdha mit pass. Bed. BHĀG. P. 4,27,3. BHĀG. P. 10,90,7. mit act. Bed. R. 2,96,23 (vgl. R. 2,105,22 GORR.). Vgl. parirambha fgg. — caus. dass.: ˚rambhita Verz. d. Oxf. H. 68,b,33. BHĀG. P. 1,17,8. BHĀG. P. 6,1,61. govinda˚ so v. a. ganz von ihm in Beschlag genommen BHĀG. P. 7,4,38. — desid. zu umfangen im Begriff stehen: pariripsamāna RAGH. 13,32, v. l. parīripsate PRAB. 71,10. — saṃpari zusammen umfangen, — umfassen: parasparaṃ saṃparirabhya bāhu bhiḥ R. 6,74,42. — sam 1〉 anfassen, packen; zugreifen; sich gegenseitig fassen (zum Tanz, Kampf u. s. w.): sami̱ṣā ràbhemahi habhaft werden ṚV. 1,53,4. ṚV. 1,53,5. ṚV. 8,32,9. kṣa̱treṇā̀gne̱ svena̱ saṃ rabhàsva AV. 2,6,4. VS. 27,5. tama̱gruvàḥ ke̱śinī̱ḥ saṃ hi rèbhi̱rè ṚV. 1,140,8. ṚV. 10,53,8. sa̱ṃrabhyā̱ dhīrā̱ svasṛ̀bhiranartiṣuḥ ṚV. 10,94,4. über einen Frass herfallen AV. 11,10,8. agne̱ sarvā̀sta̱nva1̱̀ḥ saṃ ràbhasva ziehe an dich AV. 19,3,2. AV. 19,1,3. TS. 4,4,7,2. TS. 5,3,11,3. taṃ de̱vā hastā̀nsa̱ṃrabhyaìcchan sich an den Händen haltend TS. 6,2,4,2. ŚAT. BR. 2,5,4,8. yadā vai dvau saṃrabhete atha tau vīryaṃ kurutaḥ wenn zwei sich packen ŚAT. BR. 14,1,1,3. ŚAT. BR. 14,9,4,19. yoktre bhṛtyāḥ saṃrabhante zerren sich um KAUŚ. 76. saṃrabdha Hand in Hand, eng verbunden mit: tābhi̱ḥ saṃràbdha̱manvàvindan AV. 13,1,4. LĀṬY. 10,9,5. CHĀND. UP. 1,12,4. MBH. 3,2545. — 2〉 med. pass. in Eifer —, in Aufregung gerathen (innerlich erfasst werden): saṃrambhamāṇa (v. l. saṃrabdhamāna) MBH. 5,37. saṃrabhya BHĀG. P. 4,27,22. saṃrabdha in Eifer gerathen, angeregt: ramaṇīyānbahuvidhānpādapānkusumotkaṭān . sītāvacanasaṃrabdha ānayāmāsa lakṣmaṇaḥ .. R. 2,55,30. R. 4,50,2. aufgeregt, aufgebracht, wüthend; von Menschen und Thieren MBH. 1,389. MBH. 1,6005 (vāraṇau). MBH. 3,15693. MBH. 4,592. MBH. 5,7182. MBH. 5,7276. MBH. 7,363 (wo mit der ed. Bomb. saṃrabdhā zu lesen ist). MBH. 3,3168. MBH. 13,4831. HARIV. 312. HARIV. 3052. RAGH. 16,16 (siṃha). DAŚAR. 1,43. BHĀG. P. 3,18,18. BHĀG. P. 6,12,4. BHĀG. P. 8,11,2. BHĀG. P. 8,21,18. kauravānprati MBH. 4,887. MBH. 4,1790. MBH. 7,7117. R. GORR. 2,21,1. R. GORR. 6,4,30. saṃrabdhatara R. GORR. 5,63,8. susaṃrabdha MBH. 3,3032. MBH. 5,7182. R. 3,26,11. R. 4,8,38. Spr. 5274. PAÑCAT. 238,24. saṃrabdhamanas BHĀG. P. 8,10,6. vairasaṃrabdhayā dhiyā BHĀG. P. 10,74,46. vāc zornig DAŚAR. 1,37. SĀH. D. 374. saṃrabdhaparuṣākṣara R. 3,54,1. saṃrabdhataramatyarthaṃ vākyam R. 1,54,18 (SCHL. 1,53,16 SCHL.). — 3〉 saṃrabdha verstärkt, vermehrt, gesteigert: ˚māna (= saṃvṛddhadarpa NĪLAK.) MBH. 5,37, v. l. kavacotsedhasaṃrabdhakaṇṭhāyāsa RĀJA-TAR. 5,344. — 4〉 schwellend, geschwollen: ˚netra R. GORR. 2,76,32. vraṇa SUŚR. 2,6,11. māṃsa˚ SUŚR. 313,12. — 5〉 saṃrabdhau HARIV. 9120 fehlerhaft für saṃruddhau, wie die neuere Ausg. liest. — Vgl. saṃrambha. — anusam anfassen, sich halten an: indràṃ sakhā̱yo̱ anu̱ saṃ ràbhadhvam ṚV. 10,103,6. sich gegenseitig halten: a̱nvāràbhethāmanu̱saṃràbhethām fasset euch und haltet einander (an den Händen) AV. 6,122,3. — abhisam 1〉 anfassen, festhalten: daśa̱ svasā̀ra̱ḥ pumā̀ṃsaṃ jā̱tama̱bhi saṃ ràbhante ṚV. 3,29,13. pa̱kṣebhìrapika̱kṣebhi̱ratrā̱bhi saṃ ràbhemahi ṚV. 10,134,7. — 2〉 abhisaṃrabdha in Eifer gerathen, aufgeregt, aufgebracht, wüthend: samudramabhisaṃrabdhā (˚saṃrambhāt die neuere Ausg.) mathnīmaḥ HARIV. 12170. R. 6,3,17. MBH. 4,1047. anyo'nyamabhisaṃrabdhau MBH. 4,752. R. 6,76,32. — Vgl. abhisaṃrambha. — prati 1〉 Jmd packen, angreifen: yo yaḥ sma samare pārthaṃ pratisaṃrabhate (˚saṃcarate ed. Bomb.) MBH. 7,3169. pratisaṃrabdhāḥ einander haltend (an den Händen) MBH. 7,3764. — 2〉 pratisaṃrabdha aufgeregt, wüthend MBH. 5,5606. R. 4,31,10; vgl. u. sam 3〉.
Böhtlingk 1879 verbal root
Original text · German · verbal root
√rabh , rábhate (Act. meist metrisch) fassen, umfassen. — arabhat begann HARIV. 8106 fehlerhaft für ārabhat. — Caus. rambhayati (Simplex nicht zu belegen). — Desid. ripsate (Simplex nicht zu belegen). — Mit anu packen, ergreifen AV. 9,5,2. — Mit abhi unfassen, umarmen. — Caus. — 1〉 das Nur Partic. ˚rambhita. — 2〉 Jmd Etwas zu Theil werden lassen, versetzen in; mit doppeltem Acc. — Mit ā — 1〉 erfassen, anfassen, sich festhalten —, sich klammern an, sich stützen auf; mit Acc. — 2〉 sich an Jmd machen, sich mit Jmd messen; mit Acc. — 3〉 Fuss fassen, betreten. — 4〉 erreichen. — 5〉 sich an Etwas machen, unternehmen, anfangen, beginnen, incipere; mit Acc. oder Infin. abdhim so v. a. zu quirlen anfangen, vedādim so v. a. herzusagen beginnen. — Pass. auch beginnen, so v. a. seinen Anfang nehmen. — 6〉 machen, bilden, zusammenfügen, hervorbringen Comm. zu NYĀYAM. 2,1,9. 10. — 7〉 Absol. ārabhya von — an, mit Abl. oder Acc. adyārabhya von heute an, tadārabhya seitdem (DAŚAK. 15,15). Nach wörtlichen Citaten steht iti vor ārabhya. — 8〉 ā́rabdha — a〉 mit act. Bed. — α〉 gefangen habend (vom Feuer). — β〉 der sich an Jmd gemacht —, Jmd angegriffen hat; mit Acc. — γ〉 begonnen —, angefangen habend; mit Acc. oder Infin., ausnahmsweise mit Loc. — b〉 mit pass. Bed. — α〉 woran man sich gemacht hat, unternommen, angefangen, begonnen. kriyābhirvraṇāḥ so v. a. zu curiren begonnen. kenāpi devāyatanaṃ (Nomin.) kartumārabdham Jmd begann ein Kloster zu bauen, tena bhakṣayitumārabdham (impers.) der begann zu essen. — β〉 beginnen, seinen Anfang nehmend. — γ〉 gebildet, zusammengefügt aus (Instr.), hervorgebracht durch (Instr.). — Caus. ārambhita angefangen, begonnen. — Desid. āripsate beginnen wollen GOP. BR. 2,1,12. VAITĀN. — Intens. (ā́ — rārabhe) befestigt sein —, hängen an (Loc.). — Mit anvā von hinten anfassen, — berühren, sich an oder zu Jmd halten, sich von Jmd nachziehen lassen; mit Acc. anvā́rabdha mit act. (mit Loc. VAITĀN.) und pass. Bed. — Caus. anvārambhayati — 1〉 vom hinten anfassen lassen, mit doppeltem Acc. MAITR. S. 2,1,2 (3,17) ĀPAST. ŚR. 10,30,5 (˚rambhayitvā). [Page5-169-b] — 2〉 nach Jmd (Loc.) stellen. — Mit vyanvā nach verschiedenen Seiten berühren. — Mit samanvā sich anfassen (von Mehreren gesagt), gemeinschaftlich anfassen. samanvārabdha angefasst (Chr. 38,8); Pl. sich gegenseitig anfassend VAITĀN. — Mit abhyā — 1〉 anfassen, berühren, beschreiten. — 2〉 sich an Etwas machen, beginnen. setum so v. a. zu bauen beginnen. — Mit samupā, ˚rabdha angefangen, begonnen. — Mit prā — 1〉 anfassen. — 2〉 anfangen, unternehmen, beginnen; mit Acc. oder Infin. — 3〉 prārabdha — a〉 angefangen, unternommen, begonnen. kṣīrābdhiḥ prārabdho mathituṃ suraiḥ die Götter begannen das Milchmeer zu quirlen. — b〉 begonnen, seinen Anfang genommen habend Chr. 300,25. — c〉 der begonnen hat, mit Infin. Mit pratyā in pratyārambha. — Mit vyā, ˚rabdha von verschiedenen Seiten erfasst, — festgehalten. — Mit samā — 1〉 sich an Etwas machen, anfangen, unternehmen, beginnen; mit Acc. oder Infin. — 2〉 sich machen an, so v. a. beizukommen suchen; mit Acc. — 3〉 Absol. samārabhya mit vorangehendem Acc. von — an. — 4〉 samārabdha — a〉 angefangen, unternommen, begonnen; zu bauen angefangen. — b〉 begonnen, eingetreten. Compar. ˚tara so v. a. häufiger vorkommend. — c〉 der begonnen hat, mit Acc. oder Infin. — Mit anusamā sich an Jmd (Acc.) hängen, — reihen. — Caus. Med. sich (Loc.) Jmd (Acc.) anreihen. — Mit upasamā sich in eine Reihe stellen. — Mit pari umfangen, umfassen, umarmen. parirabdha mit act. und pass. Bedeutung. — Mit saṃpari zusammen umfangen, — umfassen. — Mit sam — 1〉 anfassen, packen, zugreifen; sich gegenseitig anfassen (zum Tanz, Kampf u. s. w.). — 2〉 theilhaftig werden, mit Instr. — 3〉 (innerlich erfasst werden) in Eifer —, in Aufregung gerathen BĀLAR. 26,21. saṃrambhasva (!) Chr. 33,17. — 4〉 sáṃrabdha — a〉 Hand in Hand, eng verbunden mit (Instr.). ˚m Adv. — b〉 in Eifer gerathen, angeregt. — c〉 aufgeregt, aufgebracht, wüthend (von Menschen, Thieren und vom Herzen), — gegen (prati); zornig (Rede). Compar. ˚tara, sarabdham n. impers. BĀLAR. 83,21. — d〉 verstärkt, vermehrt, gesteigert. — e〉 schwellend, geschwollen. — f〉 HARIV. 9120 fehlerhaft für saṃruddha. — Mit anusam anfassen, sich halten an (Acc.); sich gegenseitig halten. — Mit abhisam — 1〉 anfassen, festhalten. — 2〉 abhisaṃrabdha in Eifer gerathen, aufgeregt, aufgebracht, wüthend. — Mit pratisam — 1〉 Jmd packen, angreifen. pratisaṃrabdha Pl. einander haltend (as den Händen). — 2〉 pratisaṃrabdha aufgeregt, wüthend.
Original text · German · verbal root
√rabh , ārabhya Absol. auch so v. a. in Bezug auf, über JĀTAKAM. 26,27. [Nachtrag, Band 7]
Whitney Roots 1885 verbal root
Original text · English · verbal root
rabh, rambh — take hold
Apte 1890 verbal root
Original text · English · verbal root
rabh 1 A. (rabhate, rabdha; caus. raṃbhayati-te; desid. ripsate) 1 To begin. 2 To clasp, embrace. 3 To long for, be eager. 4 To act rashly.
Cappeller 1887 Word type unspecified
Original text · German · Word type unspecified
rabh u. rambh, rábhate, ˚ti (rambhati, ˚te) fassen, ergreifen. Caus. rambhayati dass. ā anfassen, berühren, an etw. heran- gehen, etw. anfangen, unternehmen. Pass. beginnen (intr.). Ger. ārabhya von —an (Abl., Acc. o. (—˚). p. p. ā́rabdha act. u. pass. angefangen (habend). anvā von hinten anfassen, berühren; p.p. anvārabdha act. u. Pass. samanvā (sich) zusammen anfassen; p. p. samānvārabdha angefasst, prā anfassen, unternehmen, beginnen; p. p. prārabdha angefangen (act. u. pass.). samā anfassen, zugreifen; Pass. gepackt, ergriffen, aufgeregt werden. p. p. saṃrabdha aufgeregt, zornig.
Burnouf 1866 verbal root
Original text · French · verbal root
*rabh rabh. rabhe 1; p. rebhe; f1. rabdhāhe; etc. Prendre en main [inusité au simple]; cf. labh. Lat. labor, m.
Derived words
Occurrences in source texts (9)
DYS 2 occurrences
HP 2 occurrences
SiSa 4 occurrences
SVU 1 occurrence
Continue with AYI Free
Image source: AYI archive.