Sanskrit-Quelltext als Insight-Motiv

aṇu अणु – Atom

Adjektiv · Substantiv Feminin · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum · Worttyp nicht bestimmt

Wörterbuchquellen

AYI Wörterbuch Substantiv Maskulin
Cappeller 1891 Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt

áṇu ·f. áṇvī small, minute, tiny, atomic; m. atom, f. finger.

Monier-Williams 1872 Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt

Aṇu, us, us or vī, u, fine, minute, atomic; (us), m. an atom of matter; an atom of time; the 54, 675, 000th part of a muhūrta (of 48 minutes); N. of a grain, Panicum Miliaceum; N. of Śiva; (u), n. (in prosody) the fourth part of a mātrā.

Petersburger 1855 Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum · Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

aṇu 1〉 adj. f. aṇvī fein, dünn, schmal, sehr klein (Gegens. sthūla, mahant) AK. 3,2,11. TRIK. 3,1,25. TRIK. 3,3,120. H. an. 2,133. MED. ṇ. 2. NIR. 6,22. asthūlamanaṇu BṚH. ĀR. UP. 3,8,8. aṇvya ivemā dhānāḥ CHĀND. UP. 6,12,1. yadaṇubhyo 'ṇu MUṆḌ. UP. 2,2,2. kṛmayo 'ṇavaḥ H. 1202. aṇvyo mātrāḥ M. 1,27. aṇoraṇīyān KAṬHOP. 2,20. M. 12,122. BHAG. 8,9. aṇuḥ panthāḥ BṚH. ĀR. UP. 4,4,8. sehr gering, unbeträchtlich H. 1426. na gṛhṇīyācchulkamaṇvapi M. 3,51. na smarāmyaśubhaṃ kiṃcitkṛtaṃ kasyacidaṇvapi N. (BOPP) 13,32. yasmādaṇvapi notpadyate bhayam M. 6,40. fein, substil in übertr. Bed.: aṇureṣa dharmaḥ KAṬHOP. 1,21. aṇuho nāma tasyāsītputraḥ paramadhārmikaḥ . aṇudharmaratirnityamaṇuṃ (sic! also nicht mit padam zu verbinden) so 'dhyagamatpadam HARIV. 1241; vgl. aṇvanta. — 2〉 m. a〉 áṇu N. einer Pflanze, Panicum miliaceum, Uṇ. 1,9. AK. 2,9,20. TRIK. 3,3,120. H. an. 2,133. MED. ṇ. 2. pl. VS. 18,12. yadaṇubhyo 'ṇu MUṆḌ. UP. 2,2,2. aṇupriyaṅgavaḥ BṚH. ĀR. UP. 6,3,13. — b〉 ein Beiname Śivaʼs ŚIV.; vgl. u. aṇiman. — c〉 N. pr. ein Sohn Yayātiʼs HARIV. 1604; wahrscheinlich nur ein Druckfehler für anu, wie HARIV. 1618. gelesen wird. — 3〉 f. áṇvī die Zarte, Feine; Bezeichnung der Finger, die bei der Somabereitung thätig sind: tamī̱maṇvī̀ḥ sama̱rya ā gṛ̱bhṇanti̱ yoṣàṇo̱ daśà ṚV. 9,1,7. tamàmṛkṣanta̱ viprā̀so̱ aṇvyā̀ dhi̱yā ṚV. 26,1. ṚV. 15,1. ṚV. 1,3,4.; vgl. NAIGH. 2,5. — 4〉 n. (in der Zeitmessung der Laute) der 4te Theil einer Mātrā: vyañjanamardhamātrā tadardhamaṇu VS. PRĀT. 1,60. VS. PRĀT. 1,61. Im BHĀG. P. und im BRAHMAV. P. (s. VP. 22, N. 3.) bezeichnet aṇu den 54,675,000sten Theil eines Muhūrta; vgl. paramāṇu. — Vgl. aṇi, aṇiman, aṇiṣṭha, aṇīyaṃs, kaṇa.

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

aṇu 1〉 oxyt. UṆĀDIS. 1,8. Sp. 85, Z. 7 die neuere Ausg. liest nityaṃ manasādhya˚. yo 'yamaṇu dīrghamasvaramāśrāvayati schwach ŚAT. BR. 11,4,2,9. aṇutara überaus schwach: niḥśvāsa DAŚAK._in_BENF. Chr. 198,22. — 2〉d〉 = paramāṇu Atom BHĀṢĀP. 35. bhūmyādyaṇusaṃyoga Verz. d. Oxf. H. 251,a,28. — e〉 = manu Spruch WEBER, RĀMAT. UP. 274. WEBER, RĀMAT. UP. 295. WEBER, RĀMAT. UP. 318. WEBER, RĀMAT. UP. 320.

Böhtlingk 1879 Adjektiv · Substantiv Feminin · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum · Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Adjektiv · Substantiv Feminin · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

áṇu — 1〉 Adj. f. (áṇvī) fein, dünn, schmal, sehr klein, von geringem Umfange Chr. 64,22. Chr. 162,9. ŚAT. BR. 14,7,2,11. sehr gering, unbeträchtlich; fein, subtil in übertr. Bed. aṇú Adv. schwach. aṇutara sehr schwach. — 2〉 m. — a〉 Panicum miliaceum. — b〉 Atom Ind. St. 14,366. — c〉 ein überaus kleiner Zeittheil, = 2 Paramāṇu = ¹⁄₃ Trasareṇu BHĀG. P. 3,11,5. — d〉 Spruch. — e〉 *Bein. Śivaʼs. — f〉 N. pr. eines Sohnes des Yayāti; vgl. anu — 3〉 f. áṇvī die Zarte, Feine, Bez. des Fingers. — 4〉 n. der vierte Theil einer Mora.

Originaltext · Deutsch · Substantiv Neutrum

aṇu n. auch = aṇutaila CARAKA 6,24. [Nachtrag, Band 1]

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

aṇu I. 1. [Nachtrag, Band 7]

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

aṇu I. 1. Seele, Leben; = ātman HARAVIJAYA 6,35. HARAVIJAYA 6,63 u. s. w. [Nachtrag, Band 7]

Apte 1890 Adjektiv · Substantiv Maskulin

Originaltext · Englisch · Adjektiv · Substantiv Maskulin

aṇu a. (ṇu-ṇvī f.) [aṇ-un] Minute, small, little, atomic (opp. sthūla, mahat); aṇoraṇīyān Bg. 8. 9; sarvopyayaṃ nanvaṇuḥ Bh. 3. 26 insignificantly small; aṇvapi bhayaṃ Ms. 6. 40; aṇvapi yācyamānaḥ Pt. 4. 26 asked but an atom, a very small quantity, Ms. 3. 51. — ṇuḥ 1 An atom, a very small particle (an exceedingly small measure); the mote in a sunbeam, the smallest perceptible quantity; asthūlamanaṇvahrasvamadīrghaṃ brahma; aṇuṃ parvatīkṛ Bh. 2. 78 to magnify; cf. also ‘To make mountains of molehills.’ 2 An atom of time (vyaṃjanamardhamātrā tadardhaṃ aṇu); it is said to be 54,675,000th part of a Muhūrta (48 minutes). 3 N. of Śiva. 4 N. of very small grain such as sarṣapa, cīnaka ([Page 0028-b]) &c., anaṇuṣu daśamāṃśo'ṇuṣvathaikādaśāṃśaḥ Līlā. — ṇu n. the fourth part of a Mātrā. Comp. — aṃtaḥ [aṇuḥ aṃto yasya] a hair-splitting question; (aṇvaṃtaḥ sūkṣmāṃtaḥ sūkṣmavastunirṇayāṃtaḥ praśnaḥ Śaṅkara). — tailaṃ N. of a medicinal oil. — bhā [ aṇvī sūkṣmā bhā prabhā yasyāḥ sā] lightning. — mātra a. [aṇuḥ parimāṇaṃ yasya aṇu-mātrac] of the size of an atom. — reṇuḥ [karma.] atomic dust. — revatī [aṇuḥ sūkṣmā revatītāreva] N. of a plant (daṃtīvṛkṣa) Croton Polyandrum. — vādaḥ the doctrine of atoms, atomic theory, the theory that all material substances are primarily atoms and secondarily aggregates, and that all atoms are eternal. — vīkṣaṇaṃ [ṣa. ta.] 1 minute observation, observation of very minute parts. 2 [aṇuḥ sūkṣmo vīkṣyate anena karaṇe lyuṭ] an instrument, like the microscope, enabling one to discern the smallest objects. — vrīhiḥ [karma.] a fine sort of grain, rice &c.

Cappeller 1887 Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

áṇu f. ā́ṇvī fein, dünn. m. Atom, f. Finger.

Burnouf 1866 Substantiv Feminin

Originaltext · Französisch · Substantiv Feminin

aṇu aṇu; f. anvī; a. petit, ténu, subtil. — S. m. atome; la graine du panicum miliaceum. aṇuka a. (aṇu) ténu, subtil. Au fig. fin, adroit. aṇubhā f. (bhā) éclair.

Quelltextfundstellen (3)

HTK 1 Fundstelle
HTK 10.24–25*2: Karṣaka und Sahaja 1 Fundstelle

Direkt belegt

PYS 1 Fundstelle
PYS 1.40–41: Meisterschaft 1 Fundstelle

Direkt belegt

SVU 1 Fundstelle
SVU 3.19-3.21: Jenseits der Sinne 1 Fundstelle

Direkt belegt

Mit AYI Free weitermachen

Bildquelle: AYI Archiv.