jaḍa जड – kalt; apathisch; stumpfsinnig
Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum · Worttyp nicht bestimmt
Wörterbuchquellen
AYI Wörterbuch Adjektiv
kalt; apathisch; stumpfsinnig
Cappeller 1891 Adjektiv
Originaltext · Englisch · Adjektiv
jaḍa ·a. cold, cool; apathetic, stupid, idiotic; m. an idiot. -- Abstr. °tā f., °tva n.
Monier-Williams 1872 Adjektiv
Originaltext · Englisch · Adjektiv
jaḍa jaḍa, as, ā, am (perhaps corrupted fr. rt. jal, cf. jala), cold, frigid, chilly; stiff; stunned, para- lyzed, motionless, apathetic, senseless, stupid, idiotic, irrational, dumb; stunning, stupefying; (as), m. ‘the stupid one,’ an epithet of Su-mati who, though intelli- gent, simulated stupidity; cold, frost, winter; idiocy, fatuity, stupidity; dulness, apathy, sluggishness of mind or body; (ā), f. the plant Mucuna Pruritus; also the plant Flacourtia Cataphracta [cf. jaṭā]; (am), n. water [cf. jala]; lead; [cf. Hib. fiod, fuar.]
Petersburger 1855 Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum · Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Deutsch · Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum
jaḍa 1〉 adj. f. ā a〉 kalt AK. 1,1,2,20. H. 1385. H. an. 2,119. MED. ḍ. 13. MED. ḍ. 14. prāleyaleśamiśre maruti prābhātike ca vāti (ist als loc. des partic. von vā vom folgenden Worte zu trennen) jaḍe . guṇadoṣajñaḥ puruṣo jalena kaḥ śītamapanayati .. PAÑCAT. I, 353. kṛṣṇavarṇo 'yaṃ (meghaḥ) jaḍātmā ca (daher als Gatte verschmäht; im Vorhergehenden wird die Sonne wegen ihrer Hitze abgewiesen) PAÑCAT. 190,8. atyantajaḍājjalāddyutimato jvālādhvajasyodbhavaḥ RĀJA-TAR. 4,41. — b〉 starr, regungslos, apathisch, empfindungslos, betäubt: jaḍaprakāśāyogāt KAP. 1,146. prakṛti Sch. zu KAP. 1,143. ajñānādisakalajaḍasamūho 'vastu VEDĀNTAS. (Allah.) No. 20. VEDĀNTAS. (Allah.) No. 112. liṅgamekaṃ jaḍātmakam BĀLAB. 12. bhayājjaḍīkṛtairaṅgaiḥ R. 6,6,1. harṣajaḍena pāṇinā RAGH. 3,68. bhāgyoṣmasaṃkṣayajaḍaṃ vapuḥ RĀJA-TAR. 5,385. cintājaḍaṃ darśanam ŚĀK. 81. śokajaḍa MĀRK. P. 23,14. lajjā˚ MĀRK. P. 21,54. vedābhyāsa˚ VIKR. 9. abhiṣaṅga˚ RAGH. 8,74. taṃ śilātāḍanajaḍam MBH. 3,437. śokena ca harṣeṇa jaḍīkṛtā R. 5,33,5. ahaṃ tu patito vindhye dagdhapakṣo jaḍīkṛtaḥ R. 4,60,21. vāṣpajaḍīkṛtā R. 3,79,13. tejo'bhihatavīryatvājjāmadagnyo jaḍīkṛtaḥ R. 1,76,12. R. 1,76,11. ayi māmevaṃ jaḍīkaroṣi ŚĀK. CH. 89,11. jaḍīkṛtastryambakavīkṣitena vajraṃ mumukṣanniva vajrapāṇiḥ RAGH. 2,42. jaḍayogacaryā starr —, empfindungslos machend BHĀG. P. 2,7,10. — c〉 stumpf, dumm, einfältig, geistesschwach AK. 3,1,38. AK. 3,4,26,206. TRIK. 3,1,18. H. 352. H. an. MED. ˚dhī PRAB. 27,2. ajaḍadhī BHĀG. P. 7,5,46. jaḍamati BHĀG. P. 5,9,8. jaḍabuddhitara KATHĀS. 4,20. jaḍīkṛtamati BHĀG. P. 6,3,25. evaṃ striyā jaḍībhūto vidvānapi vidagdhayā BHĀG. P. 6,18,28. ātmānaṃ devamāyayā . jaḍīkṛtam BHĀG. P. 8,12,35. andhaṃ balaṃ jaḍaṃ prāhuḥ praṇetavyaṃ vicakṣaṇaiḥ MBH. 2,783. kubjāndhajaḍavāmanaiḥ MBH. 13,2221. MBH. 2,2135. M. 8,394. YĀJÑ. 2,25. YĀJÑ. 2,140. BHARTṚ. 3,59. PAÑCAT. Pr. 4. PAÑCAT. Pr. III, 69. AMAR. 75. BHĀG. P. 1,7,36. BHĀG. P. 1,15,43. BHĀG. P. 4,2,24. ajaḍa M. 8,148. — d〉 stumm H. ś. 91. MED. nāpṛṣṭaḥ kasyacidbrūyānna cānyāyena pṛcchataḥ . jānannapi hi medhāvī jaḍavalloka ācaret .. M. 2,110. SUŚR. 1,322,13. Häufig kommt jaḍa mit folgendem mūka verbunden vor: āsate jaḍamūkavat MBH. 3,1389. MBH. 5,4599. jaḍamūkāndhabadhirāḥ M. 11,52. M. 7,149. unmattajaḍamūkāḥ M. 9,201. KULL. erklärt jaḍa als Idiot und der pl. im letzten Beispiele spricht dafür, dass jaḍa und mūka als getrennte Begriffe gefasst werden; die aus dem MBH. mitgetheilten Stellen so wie die von den Lexicographen aufgeführte Form eḍamūka (vgl. im Pāli elamūga Dummkopf Monatsberichte der Königl. Preuss. Akad. d. Wissenschaften, 1858, S. 266) könnten wieder als Beleg für die Einheit des Begriffs (taubstumm) augeführt werden. BHĀG. P. 1,4,6. (unmattamūkajaḍavat) geht mūka dem jaḍa voran. Vgl. kaḍa. — 2〉 m. der Einfältige, ein Bein. Sumatiʼs, welcher, obgleich klug, den Anschein eines Geistesschwachen hatte; vgl. MĀRK. P. 10,9. MĀRK. P. S. 10,100. MĀRK. P. S. 10,128. MĀRK. P. S. 10,129. MĀRK. P. S. 10,131. N. pr. gaṇa aśvādi zu P. 4,1,110. — 3〉 f. jaḍā = jaṭā und auch daraus entstanden. a〉 Mucuna pruritus Hook. AK. 2,4,3,5. H. an. MED. — b〉 Flacourtia cataphracta Roxb. RATNAM._im_ŚKDR. — 4〉 n. a〉 = jala (und auch daraus entstanden) Wasser RĀYAM._zu_AK. 1,2,3,3. ŚKDR. — b〉 Blei RĀJAN._im_ŚKDR.
Originaltext · Deutsch · Adjektiv
jaḍa adj. dumm und zugleich n. Wasser Spr. (II) 3160.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
jaḍa 1〉b〉 in den fünf ersten Stellen (bis BĀLAB. 12) intelligenzlos (unbeseelt); eben so SARVADARŚANAS. 27,9. SARVADARŚANAS. 53,14. SARVADARŚANAS. 54,12. SARVADARŚANAS. 151,8. Ind. St. 9,162. — c〉 Gegens. kavi Spr. 4197. ˚dhī KATHĀS. 61,185. ˚buddhi KATHĀS. 187. 1〉c〉 und zugleich 4〉a〉 Spr. 4647.
Böhtlingk 1879 Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum
Originaltext · Deutsch · Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum
jaḍa — 1〉 Adj. (f. ā) — a〉 Kalt, kühl Chr. 249,12. — b〉 starr, apathisch, empfindungslos, betäubt. — c〉 stumpf, dumm, einfältig, geistesschwach Chr. 249,12. m. Idiot GAUT. Am Ende eines Comp. nach einem Nom. act. aus Dummheit nicht vermögend Spr. 7779. — d〉 unbeseelt, intelligenzlos KAP. 6,50. — e〉 stumm. — 2〉 m. Bein. Sumatiʼs. — 3〉 f. ā (am Ende eines adj. Comp. f. ā) eine best. Pflanze CARAKA. 6,2. Nach den Lexicographen Mucuna pruriens und Flacourtia cataphracta. — 4〉 n. — a〉 Wasser. — b〉 *Blei.
Apte 1890 Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum
Originaltext · Englisch · Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum
jaḍa a. [jalati ghanībhavati jal ac lasya ḍaḥ Tv.] 1 Cold, frigid, chilly; Māl. 9. 13; U. 6. 13. 2 Dull, paralysed, motionless, benumbed; ciṃtājaḍaṃ darśanaṃ Ś. 4. 5; U. 3. 41; U. 6. 28; U. 6. 39; parāmṛśan harṣajaḍena pāṇinā R. 3. 68, R. 2. 42. 3 Dull, senseless, stupid, irrational, dull-witted; jaḍānaṃdhān paṃgūn…trātuṃ G. L. 15, so jaḍadhī, jaḍamati &c. Y. 2. 25; Ms. 2. 110. 4 Dulled, made senseless or apathetic, devoid of appreciation or taste; vedābhyāsajaḍaḥ kathaṃ nu viṣayavyāvṛttakautūhalaḥ V. 1. 9. 5 Stunning, benumbing, stupefying. 6 Dumb. 7 Unable to learn the Vedas (Dayabhāga). — ḍaḥ 1 Cold, frost, winter. 2 Idiocy, stupidity. 3 Dulness, apathy, sluggishness. — ḍaṃ 1 Water. 2 Lead. Comp. — kriya a. slow, dilatory. — bharataḥ an idiot.
Cappeller 1887 Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
jaḍa kalt, starr, stumpf, einfaltig, unbeseelt. Abstr. ˚tā f., ˚tva n.
Burnouf 1866 Adjektiv
Originaltext · Französisch · Adjektiv
jaḍa jaḍa a. (cf. jala) froid. Frileux; au fig. apathique, stupide, engourdi; par ext. muet. — S. m. froid, froidure; gelée; hiver; au fig. apathie, stupidité, engourdissement d'esprit. — S. n. eau; plomb. jaḍakriya a. (kṛ) lent à l'ouvrage. jaḍatā f. (sfx. tā) froideur. Sensibilité au froid. Au fig. apathie, stupidité, engourdissement d'esprit.
Quelltextfundstellen (7)
GoS 1 Fundstelle
SiSa 5 Fundstellen
VBT 1 Fundstelle
Mit AYI Free weitermachen
Bildquelle: AYI Archiv.