Sanskrit-Quelltext als Insight-Motiv

samartha समर्थ – fähig

Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum · Worttyp nicht bestimmt

Wörterbuchquellen

AYI Wörterbuch Adjektiv
Cappeller 1891 Adjektiv

Originaltext · Englisch · Adjektiv

samartha ·a. corresponding, suitable, fit for (gen. or --°); a match for (gen.); able to, capable of (infin., loc., dat., or --°); having the same sense or meaning (g.).

Monier-Williams 1872 Adjektiv

Originaltext · Englisch · Adjektiv

Sam-artha, as, ā, am, having a similar or suitable aim or object, having proper aim or force, very forcible or adequate, well adapted (to any purpose), well suited, fit, suitable, proper, regular; capable, compe- tent, adequate; very strong or powerful, able; having the same sense or meaning, having one sense (= tulyārtha, ekārtha); having the same construction, being in apposition (said of words); having meaning or significance, full of meaning, coherent, significant, intelligible; made fit or proper, prepared, allowed; (as), m. a word which has force or meaning, signi- ficant word; the construction or coherence of words together in a significant sentence.

Petersburger 1855 Adjektiv · Substantiv Maskulin

Originaltext · Deutsch · Adjektiv · Substantiv Maskulin

samartha (2. sam + artha) 1〉 adj. (f. ā) a〉 entsprechend, übereinstimmend, angemessen ĀŚV. ŚR. 3,2,17. NIR. 1,12. vāc MBH. 5,1814. uttara RAGH. 11,79. kiṃ samarthaṃ janasyāsya kiṃ priyaṃ kiṃ sukhāvaham R. 2,57,14. R. 5,77,5. mit der Ergänzung comp. BHĀG. P. 4,4,8. — b〉 (seinem Zweck entsprechend) tauglich, gut: ein Baum MBH. 13,288. tilāḥ PAÑCAT. 121,24. paśu PAÑCAT. 169,10. Rosse MBH. 3,2783. = hita AK. 3,4,15,89. H. an. 3,324. MED. th. 25. — c〉 von gleicher Bedeutung P. 1,3,42. P. 2,3,57. P. 8,1,65. — d〉 dem Sinne nach verbunden, — zusammengehörig P. 2,1,1. P. 4,1,82. PAT._zu_P. 1,1,43. AV. PRĀT. S. 261, II, 3. = saṃbaddhārtha AK. H. an. = saṃbandha (lies saṃbaddha) MED. — e〉 im Stande seiend, einer Sache gewachsen, die Macht besitzend, fähig, Etwas zu thun vermögend AK. H. ś. 106. H. an. MED. samarthāścāpyadātāraḥ wohl im Stande seiend und dennoch nicht spendend MBH. 13,1652. MBH. 13,2206. R. 1,7,18. R. 2,80,3. R. 4,3,15. R. 5,7,45. KĀM. NĪTIS. 15,16. Spr. (II) 771. Spr. (II) 774. Spr. (II) 1289. Spr. (II) 1496. Spr. (II) 1561. Spr. (II) 1926. Spr. (II) 2392. Spr. (II) 2875. Spr. (II) 5527. VARĀH. BṚH. S. 15,20. RĀJA-TAR. 4,479. SĀH. D. 111,1. SARVADARŚANAS. 10,1. SARVADARŚANAS. 10,3. SARVADARŚANAS. 124,16. ˚tara PAÑCAT. ed. orn. 56,24. ati˚ HIT. 83,13. a˚ R. 2,32,33. Die Ergänzung α〉 im infin. MBH. 3,2980. R. 1,1,7. R. 1,34,19. R. 2,21,9. R. GORR. 2,91,6. R. GORR. 3,13,31. R. GORR. 4,7,5. R. GORR. 5,36,3. R. GORR. 6,95,3. MEGH. 42. Spr. (II) 544. Spr. (II) 2580. Spr. (II) 4907. Spr. (II) 5893. Spr. (II) 5904. Spr. (II) 6005. Spr. (II) 6189. Spr. (II) 6215. Spr. (II) 6977. KATHĀS. 7,62. RĀJA-TAR. 1,35. RĀJA-TAR. 2,41. RĀJA-TAR. 4,567. BHĀG. P. 3,16,29. BHĀG. P. 7,6,17. HIT. 15,10. HIT. 21,12. HIT. 27,7. HIT. 65,1. a˚ HIT. 15,19. RĀJA-TAR. 6,368. BHĀG. P. 3,20,14. VET. in LA. (III) 2,21. statt des infin. das partic. praes.: ṛte vāmīdṛśaṃ vākyaṃ kaḥ samartho hyanubruvan HARIV. 15494. — β〉 im loc.: kāryanirṇaye YĀJÑ. 2,10. poṣaṇe MBH. 1,6150. MBH. 1,8399. MBH. 13,4084. HARIV. 6432. R. 1,1,5. R. 1,11,17. R. GORR. 2,27,14. R. GORR. 3,1,32. R. GORR. 3,40,29. R. GORR. 4,8,56. R. GORR. 6,13,23. SUŚR. 1,313,19. KĀM. NĪTIS. 8,18. Spr. (II) 1518. Spr. (II) 1685. Spr. (II) 2648. KATHĀS. 61,88. PAÑCAT. 86,3. sakalakāryavidhau Spr. (II) 1431. vetālāhvānasāhāyye KATHĀS. 73,277. dhīviṣāṇāmalatve VARĀH. BṚH. 28 (26), 7. a˚ BHAG. 12,10. Spr. (II) 2702, v. l. — γ〉 im dat.: teṣāṃ jayāya MBH. 5,22. MBH. 5,25. MBH. 15,222. HARIV. 685. indravadhārthāya 240. a˚ MBH. 1,8431. — δ〉 im gen. Jmd gewachsen: samarthastava — dhanuṣyastrabale matau R. 4,11,10. R. 4,12,5. — ε〉 mit acc.: neha yuddhaṃ samarthāḥ (vielleicht yuddhasa˚ zu lesen) smaḥ R. 7,22,10. — ζ〉 im abl.: ubhābhyāṃ ca samartho 'haṃ śāpādapi śarādapi Spr. (II) 7431. — η〉 im comp. vorangehend: pratigraha˚ M. 4,186. YĀJÑ. 1,213. rājavyasanāpoha˚ KĀM. NĪTIS. 14,2. udyama˚ Spr. (II) 3769. SARVADARŚANAS. 10,2. SARVADARŚANAS. 11,21. SARVADARŚANAS. 102,6. VEDĀNTAS. (Allah.) No. 110 (a˚). — f〉 fehlerhaft für samargha VARĀH. BṚH. S. 40,13. — 2〉 m. a〉 = sāmarthya Befähigung u. s. w.: sarveṣu kāryeṣu samarthayuktā buddhistavāstyeva R. 5,43,6. — b〉 Verständniss (vgl. arthay mit sam) in duḥ˚ (in den Nachträgen). — Vgl. a˚ (in den Nachträgen) und sāmarthya.

Böhtlingk 1879 Adjektiv · Substantiv Neutrum

Originaltext · Deutsch · Adjektiv · Substantiv Neutrum

samartha — 1〉 Adj. (f. ā) — a〉 entsprechend, übereinstimmend, angemessen; die Ergänzung im Gen. oder im Comp. vorangehend. — b〉 (seinem Zweck entsprechend) tauglich, gut, — zu (im Comp. vorangehend) Comm. zu JAIM. 6,4,10. — c〉 von gleicher Bedeutung. — d〉 dem Sinne nach verbunden, — zusammengehörig. — e〉 im Stande seiend, einer Sache gewachsen, die Macht besitzend, fähig, Etwas zu thun vermögend, die Ergänzung im Infin. (statt dessen einmal Partic. praes.), Loc. [Page7-056-c] (ĀPAST. 1,1,22) Dat. Acc. (einmal), Abl. (einmal) oder im Comp. vorangehend. Mit Gen. der Person Jmd gewachsen, über Jmd Etwas vermögend Chr. 105,18. Mit dem Loc. varāṅganāsu so v. a. geschlechtlich vermögend CARAKA. 6,2. Compar. ˚tara — f〉 fehlerhaft für samargha — 2〉 n. — a〉 Befähigung. — b〉 Verständniss in duḥsamartha.

Apte 1890 Adjektiv · Substantiv Maskulin

Originaltext · Englisch · Adjektiv · Substantiv Maskulin

samartha a. 1 Strong, powerful. 2 Competent, allowed, qualified; pratigrahasamartho'pi Ms. 4. 186; Y. 1. 213. 3 Fit, suitable, proper; taddhanurgrahaṇameva rāghavaḥ pratyapadyata samarthamuttaraṃ R. 11. 79. 4 Made fit or proper, prepared. 5 Having the same meaning. 6 Significant. 7 Having proper aim or force, very forcible. 8 Being in apposition. 9 Connected in sense. — rthaḥ 1 A significant word (in gram.); avyayaṃ samarthena saha samasyate so'vyayībhāvaḥ Sk. 2 The coherence of words together in a significant sentence.

Cappeller 1887 Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

samartha gleichbedeutend o. gleichwertig; jemd. gewachsen, etwas vermögend über (Gen.); entsprechend, angemessen (Gen. o. —˚), tauglich, gut zu (—˚), [Page476-2] im Stande o. fähig zu (Infin., Loc., Dat. o. —˚).

Burnouf 1866 Adjektiv

Originaltext · Französisch · Adjektiv

samartha samartha a. (artha) capable, propre à, apte. De même signification, tg. — S. m. construction des mots selon le sens, tg. samarthaka n. bois d'aloës (amyris). samarthatā f. (sfx. tā) capacité, aptitude. samarthana n. décision, jugement touchant qqc. Réconciliation. Persévérance dans une entreprise difficile. Objection. samarthaye (arth) penser, croire, juger. Faire avec intention; employer à, l.

Quelltextfundstellen (3)

DYS 1 Fundstelle
DYS 168–179*1: Vajrolī für die Yoginī 1 Fundstelle

Direkt belegt

HP 1 Fundstelle
HP 4.47-4.55*4: Nāda bindet Geist 1 Fundstelle

Direkt belegt

SiSa 1 Fundstelle
SiSa 3.55-3.60: Ghaṭāvasthā 1 Fundstelle

Direkt belegt

Mit AYI Free weitermachen

Bildquelle: AYI Archiv.