arj अर्ज् – erwerben; erlangen; ansammeln
Verbalwurzel · Worttyp nicht bestimmt · Verb
Wörterbuchquellen
AYI Wörterbuch Verbalwurzel
erwerben; erlangen; ansammeln
Monier-Williams 1872 Worttyp nicht bestimmt · Verb
Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt
arj 2 . arj (a doubtful root, probably distinct from the last, and connected with raj, rāj, and arc), to shine, to be white (?).
Originaltext · Englisch · Verb
arj 1 . arj, cl. 1. P. arjati, ānarja, arjiṣ- yati, -jitum, to procure; to acquire, reach, gain, earn: Caus. arjayati, -yitum, to procure, ac- quire; to work or manufacture; to make or prepare.
Petersburger 1855 Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
1. √arj , árjati, ānarja herbeischaffen, sich verschaffen, erlangen, erwerben DHĀTUP. 7,49. yadaghamarjati NAIṢ. 5,84. ānarjurnṛbhujo 'strāṇi BHAṬṬ. 14,74. — caus. 1〉 dass. DHĀTUP. 33,52. yadgarhitenārjayanti karmaṇā brāhmaṇā dhanam M. 11,193. saṃbhārānpunarārjayat . tataḥ saṃbhṛtasaṃbhāraḥ u. s. w. MBH. 1,8134. dhanamarjayet KATHĀS. 6,36. bhaikṣyeṇāpyarjayiṣyāmi punarnyāsapratikriyām MṚCCH. 53,13. parasvānyārjayat BHAṬṬ. 17,38. ārjijat (Sch. = grahītuṃ yatate sma) — vṛkṣam BHAṬṬ. 15,43. med.: tadarjayasva INDR. 3,7. arjita erlangt, erworben: vidhināpyarjitaṃ dhanam M. 4,193. bahu vittaṃ mayārjitam N. 26,4. N. 26,12. arthānāmarjane duḥkhamarjitānāṃ ca rakṣaṇe PAÑCAT. I, 179. HIT. II, 63. cirārjitaṃ tapaḥ R. 3,14,4. tapasārjitā (gadā) R. 3,35,42. VIŚV. 14,19. PAÑCAT. I, 328. raṇārjitaṃ dravyam YĀJÑ. 1,322. vīryārjita R. 1,5,1. R. 1,46,2. R. 4,23,3. HIT. I, 96. HIT. I,II, 18. RAGH. 2,64. RAGH. 3,10. VID. 316. VID. 318. VID. 323. svayamarjita selbst herbeigeschafft, erlangt, erworben M. 9,209. YĀJÑ. 2,118. R. 2,53,4. svārjita dass.: indralokaṃ gato rājā svārjitenaiva karmaṇā (als Kapital betrachtet) R. 1,43,11. svārjitaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ VIŚV. 13,2. — 2〉 sato guṇāntarādhāna MĀDHAVA, fucare WEST. — Vgl. 4. arj. — ati act. med. 1〉 hinüberschaffen, zulassen: svasti hainamatyarjanti svargaṃ lokamabhi AIT. BR. 1,11. taṃ turīye 'tyārjata AIT. BR. 2,25. ati no 'rjasyākāśaṃ naḥ kurviti (lass uns hinüber, machʼ uns Platz!) sa nāstuto 'tisrakṣya ityabravīt — tānstuto 'tyārjata AIT. BR. 3,42. — 2〉 wegschaffen, beseitigen: athainamutkrāntamedhamatyārjanta AIT. BR. 2,8. — apyati hinzufügen zu: yajña etadyajñamapyatyarjanti AIT. BR. 7,6. — anu loslassen: nānvarjati ŚAT. BR. 3,7,2,4. — api hinzuthun: athāṃśūnpunarapyarjati ŚAT. BR. 11,5,9,12. — ava entlassen: tāmavārjanti ŚAT. BR. 4,5,8,11. — anvava 1〉 entlassen nach einer bestimmten Richtung: tadenaṃ sāvasamevānvavārjati ŚAT. BR. 2,6,2,17. — 2〉 heimsuchen: tamaśanāyāpipāsābhyāmanvavārjat AIT. UP. 2,1. — samava zusammenlassen: mātṛbhirvatsānsamavārjanti ŚAT. BR. 2,5,3,16. ŚAT. BR. 1,7,1,3. — ud herausschaffen: (bhūmiḥ) yasyā̱ṃ pūrvè bhūtakṛta̱ ṛṣàyo gā udā̀nṛ̱juḥ (die Hdschrr.: ānṛcuḥ und ānṛtuḥ) AV. 12,1,39. — upa 1〉 hinzubringen, zulassen: atha vatsamupārjanti ŚAT. BR. 14,2,1,9. — 2〉 caus. herbeischaffen, erwerben, erlangen: prabhāte 'nyatkiṃcidupārjayiṣyāmi PAÑCAT. 219,7. yaccāsya sukṛtaṃ kiṃcidamutrārthamupārjitam M. 7,95. śrameṇa yadupārjitam M. 9,208. dhanaṃ ca bahu — upārjitam MBH. 2,1222. upārjitānāṃ vittānām HIT. I, 147. cirakālopārjitaḥ priyasuhṛnme HIT. 26,13. dharmopārjitavṛttiḥ PAÑCAT. 6,5. — pra caus. gewähren, verschaffen: retaḥ sekaṃ prārjayati NIR. 3,5.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
2. √arj (ṛj), árjate 1〉 gehen. — 2〉 stehen, feststehen. — 3〉 erwerben. — 4〉 wohlauf sein (ūrjane) DHĀTUP. 6,16.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
3. √arj (ṛj), ṛ́ñjate rösten DHĀTUP. 6,17.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
4. √arj = ṛñj, ṛñjáti (nur im partic. praes.); med. ṛñjáte, die 3te pl. ebenso, als wäre eine ṛṅkte vorauszusetzen, das sich nicht findet; 1. conj. aor. ṛñjase. — ṛ́jyati, auch med. (s. u. abhi.) Vgl. ὀρέγω, ὀργή. 1〉 sich strecken, ausgreifen (im Laufe, vgl. ὀρεξατ᾽ ἰών): u̱bhe sicaù yatate bhī̱ma ṛ̱ñjan ṚV. 1,95,7. adhì bhru̱voḥ kìrate re̱ṇumṛ̱ñjan ṚV. 4,38,7. du̱rvartùḥ smā bhavati bhī̱ma ṛ̱ñjan ṚV. 4,38,8. pi̱tā yatrà duhi̱tuḥ sekàmṛ̱ñjansaṃ śa̱gmyena̱ manàsā dagha̱nve ṚV. 3,31,1. ṛ̱ñja̱tī śarùḥ ṚV. 1,172,7. med: sa ji̱hvayā̱ catùranīka ṛ̱ñjatè ṚV. 5,48,5. yenā̱ sahànta ṛ̱ñjate̱ svaròciṣaḥ (marutaḥ) ṚV. 3,87,5. — 2〉 erstreben, verlangen nach (NIR. 6,21: ṛñjatiḥ prasādhanakarmā): viśa̱stvāṃ rājā̀naṃ suvi̱datràmṛñjate ṚV. 2,1,8. tamù ha̱vyairmanùṣa ṛñjate gi̱rā ṚV. 2,5. ṚV. 6,15,1. ī̱śā̱nāsa̱starùṣa ṛñjate̱ nṝn ṚV. 1,122,13. infin.: vemì tvā pūṣannṛ̱ñjase̱ vemi̱ stotàva āghṛṇe ṚV. 8,4,17. — 3〉 partic. ṛñjasāná; a〉 herbeieilend: ratho̱ na vi̱kṣvṛ̀ñjasā̱na ā̱yuṣu̱ vyā̀nu̱ṣagvāryā̀ de̱va ṛ̀ṇvati ṚV. 1,58,3. — b〉 erstrebend: viśa̱ ārī̱rāhùtamṛñjasā̱nam ṚV. 1,96,3. ṛ̱ñja̱sā̱naḥ pùru̱vārà u̱kthairendràṃ kṛṇvīta̱ sadàneṣu̱ hotā̀ ṚV. 4,21,5. — Vgl. 1. arj. — abhi nach Etwas greifen, auf Etwas zueilen, med.: a̱bhi dvi̱janmā̀ tri̱vṛdannàmṛjyate ṚV. 1,140,2. part. act.: a̱bhi śrava̱ ṛjyànto vaheyuḥ (aśvāḥ) ṚV. 6,37,3. — ā med. erstreben, herbeiwünschen: ā rādhàści̱tramṛ̀ñjase (1. pers.) ṚV. 5,13,6. ā và ṛñjasa ū̱rjāṃ vyùṣṭi̱ṣvindràṃ ma̱ruto̱ rodàsī anaktana ṚV. 10,76,1. — ni med. 1〉 erreichen, gewinnen: daivyā̱ hotā̀rā pratha̱mā nyṛ̀ñje ṚV. 3,4,7. ni yāmàṃ ci̱tramṛ̀ñjate (marutaḥ) ṚV. 1,37,3. ṚV. 10,142,2. — 2〉 erwischen, unter sich bringen: a̱haṃ kutsàmārjune̱yaṃ nyṛ̀ñje ṚV. 4,26,1. yo̱dho na śa̱trūnsa vanā̱ nyṛ̀ñjate ṚV. 1,143,5. vṛ̱trā bhūrì nyṛ̱ñjasè (2. pers.) ṚV. 8,79,4. ṚV. 1,54,2. — sam med. zusammen streben, sich vereinigen auf, mit dem loc.: samàsminnṛñjate̱ giràḥ ṚV. 1,6,9.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
5. √arj (in 2. arjaka, arjuna, ṛjra u. s. w.) = raj = rāj und 1. arc 1.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
1. √arj caus. 1〉 dhanamarjaya Spr. 4238. dhanānyarjayadhvam Spr. 1305. hemabhojanabhāṇḍādi bhāṇḍāgāre yadarjitam Spr. 5417. kleśo mahānarjitaḥ Spr. 2667. śiṣyārjitaṃ pāpaṃ guruḥ prāpnoti Spr. 4942. — abhyati hinüberschaffen in, übertragen auf (acc.) AIT. BR. 5,24. — samā, samārjita erworben, erlangt MBH. 13,5551 wohl fehlerhaft für samarjita. — upa 2〉 arthamupārjayasva Spr. 2165. — Vgl. upārjana.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
4. √arj Z. 1 streiche (nur im partic. praes.). — pra durcheilen: pra ye dvi̱tā di̱va ṛ̱ñjantyātā̀ḥ ṚV. 3,43,6.
Böhtlingk 1879 Verbalwurzel
Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel
1. √arj — 1〉 arjati sich verschaffen NAIṢ. BHAṬṬ. — 2〉 *arjate (gatisthānārjanorjaneṣu, auch sthairya st. sthāna und upārjana st. ūrjana). — Caus. arjayati und ˚te — 1〉 sich verschaffen, erwerben, erlangen. — 2〉 = *sato guṇāntarādhāne. — Mit ati — 1〉 hinüberschaffen, zulassen. — 2〉 wegschaffen, beseitigen. — Mit apyati hinzufügen zu. — Mit abhyati hinüberschaffen in, übertragen auf (Acc.). — Mit anu loslassen. — Mit api hinwerfen. — Caus. dass. GOBH. 1,8,28. — Mit ava entlassen. — Mit anvava — 1〉 entlassen nach einer best. Richtung. — 2〉 heimsuchen. — Mit samava zusammenlassen. — Mit samā Caus. amārjita erworben, erlangt. — Mit ud herausschaffen. — Mit upa hinzubringen, zulassen. — Caus. Act. Med. sich verschaffen, erwerben, erlangen. — Mit samupa Caus. verschaffen BHĀVAPR. 3,30. — Mit pra Caus. verschaffen.
Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel
2. √arj , ṛñjati, ˚te s. √rañj.
Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel
1. √arj mit nis herauslassen, — geben TS. 1,5,9,3. [Nachtrag, Band 3]
Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel
1. √arj mit nis 3. [Nachtrag, Band 7]
Whitney Roots 1885 Verbalwurzel
Originaltext · Englisch · Verbalwurzel
arj → ṛj, ṛñj
Originaltext · Englisch · Verbalwurzel
ṛj, ṛñj, arj — direct, stretch, attain
Apte 1890 Verbalwurzel
Originaltext · Englisch · Verbalwurzel
arj 1 P. [arjati, ānarja, arjiṣyati, ārjīt, arjituṃ, ārjīta] 1 To procure, secure, gain, earn, usually in the caus. in this sense; pitṛdravyāvirodhena yadanyatsvayamarjitaṃ Y. 2. 118. 2 To take up; ānarjurnṛbhujostrāṇi Bk. 14. 74. -10 P. or caus. 1 To procure, acquire, obtain; svayamarjita, svārjita obtained by one's own exertions, self-acquired. 2 To work or manufacture make, prepare (satoguṇāṃtarādhānaṃ). -WITH ati 1 to allow, permit, let go. 2 to remove, despatch, make away with. — anu to let go, set free, deliver. — api to add to. — anvava 1 to cause to go after or in a particular direction. 2 to visit with any thing, overcome. — apyati to add, append; say something in addition to what is already said. — ava to permit to leave, release, let go. — ud to drive out, remove. — pra caus. to furnish, supply, procure.
Cappeller 1887 Verb
Originaltext · Deutsch · Verb
arj , arjati sich verschaffen, erwerben, erlangen. Caus. Act. u. Med. dass. upa Caus. dass.
Burnouf 1866 Verbalwurzel
Originaltext · Französisch · Verbalwurzel
*arj arj. arjāmi 1, arjayāmi et arjaye 10; p. ānarja; pp. arjita. Acquérir par le travail. Faire, exécuter. Travailler: svarjitaṃ karma action bien faite. Gr. ἔργον.
Quelltextfundstellen (3)
DYS 1 Fundstelle
Mit AYI Free weitermachen
Bildquelle: AYI Archiv.