Sanskrit manuscript in Devanāgarī

vikalpa विकल्प – conceptual construction

adjective · substantive masculine · Word type unspecified

Dictionary sources

AYI dictionary substantive masculine

conceptual construction

Derived from

  1. vi वि previx — apart; asunder; distinguishing
  2. kḷp कॢप् verbal root — arrange; be fit
  3. a अ suffix — nominal-forming suffix -a
Cappeller 1891 substantive masculine

Original text · English · substantive masculine

vikalpa ·m. alternative, choice between two or more; difference, variety; supposition, (false) conception; uncertainty, doubt.

Monier-Williams 1872 substantive masculine · Word type unspecified

Original text · English · substantive masculine

Vi-kalpa, as, m. alternation, alternative, option; distinction; uncertainty, ambiguity; indecision, doubt, hesitation; error, mistake, ignorance; (in rhetoric) antithesis of opposites; (in grammar) admission of an option or alternative, the allowing a rule to be observed or not at pleasure; (ās), m. pl., N. of a people, (also read vikalya.)

Original text · English · Word type unspecified

vikalpa vi-kalpa, &c. See under vi-kḷp.

Petersburger 1855 adjective · substantive masculine

Original text · German · adjective · substantive masculine

vikalpa (von kalp mit vi und 2. vi + kalpa) 1〉 m. = kalpana, saṃbhrānti MED. p. 23. = bhrānti, śaṅkā, vitarka u. s. w. HALĀY. 4,6. Am Ende eines adj. comp. f. ā. a〉 Wechsel, Wahl zwischen Zweien oder Mehreren, Zulässigkeit des Einen und Andern: sthānāsanayoḥ ĀŚV. ŚR. 1,12,5. ĀŚV. ŚR. 2,2,12. ĀŚV. ŚR. 3,2,14. vikalpe pravṛttam wo die Wahl ist, da geht das Angefangene weiter KĀTY. ŚR. 1,4,14. saṃkhyā˚ KĀTY. ŚR. 8,20. KĀTY. ŚR. 4,5,25. KAUŚ. 63. vikalpaḥ śaṃsenna vā ŚĀṄKH. ŚR. 7,10,8. daṇḍa˚ eine beliebige Strafe M. 9,228. SUŚR. 2,569,10. VARĀH. BṚH. S. 86,79. veti vikalpaḥ Schol. zu P. 1,1,44. P. 2,4,39. P. 6,1,91. AK. 3,4,32 (28), 4. AK. 3,4,32 (28),9. AK. 3,3,5,5. TRIK. 3,4,6. HALĀY. 5,87. anunāsika˚ Schol. zu P. 6,3,76. vikalpena nach Belieben ŚRUT. 2. BHĀG. P. 7,12,11. vyavasthita eine bedingte Zulässigkeit des Einen oder Andern Schol. zu KĀTY. ŚR. 173,8. KĀTY. ŚR. 252,4. KĀTY. ŚR. 700,14. zu P. 6,4,38. zu AV. PRĀT. 4,27. DĀYABH. 109,9. aicchika eine unbedingte ebend. vikalpastulyabalayorvirodhaścāturīyutaḥ Alternative SĀH. D. 738. virodhastulyavalayorvikalpālaṃkṛtirmatā PRATĀPAR. 100,a,3. saṃgamavirahavikalpe Spr. 3101. SARVADARŚANAS. 13,1. SARVADARŚANAS. 16,3. ˚jāla eine Menge denkbarer Fälle SARVADARŚANAS. 30,3. pañcama˚ SARVADARŚANAS. 132,16. SARVADARŚANAS. 143,2. — b〉 Variation, Combination, Verschiedenheit, Mannichfaltigkeit: dvādaśāha˚ KĀTY. ŚR. 24,7,11. kārtayaśe trayo vikalpāḥ LĀṬY. 7,10,13. SUŚR. 1,5,15. SUŚR. 1,14,2. asaṃkhyeyavikalpatvācchalyānām SUŚR. 25,20. SUŚR. 129,4. SUŚR. 160,14. ṣoḍaśake dravyagaṇe caturvikalpena bhidyamānānām . aṣṭādaśa jāyante śatāni sahitāni viṃśatyā .. VARĀH. BṚH. S. 77,20. fgg. BṚH. 12,1. BṚH. 13,4. nābhasayogānāṃ catvāro vikalpāḥ . tatrākṛtiyogā eko vikalpaḥ . ākṛtiyogāḥ saṃkhyāyogāśca vikalpadvayam u. s. w. UTPALA_zu_BṚH. 12,1. āśramāṇāṃ vikalpāśca MBH. 12,2441. vikalpā āpadām MBH. 15,245. māyāvikalparacitaiḥ syandanaiḥ RAGH. 13,75. RAGH. 17,49. MĀLAV. 29. Spr. 1012. BHĀG. P. 1,17,19. ˚rahita BHĀG. P. 6,8,30. BHĀG. P. 8,12,8. Verz. d. Oxf. H. 56,a,26. a˚ adj. BHĀG. P. 3,9,3. WEBER, RĀMAT. UP. 349. aṣṭa˚ achtfältig SĀṂKHYAK. 53. TATTAVAS. 45. aṣṭāviṃśativikalpā (aśakti) GAUḌAP._zu_SĀṂKHYAK. 49. aneka˚ mannichfaltig DAŚAK. 63,14. vikalpāḥ BHĀG. P. 2,9,36 nach dem Comm. so v. a. vividhāḥ sṛṣṭayaḥ. — c〉 Nebenform: horetyahorātravikalpameke vāñchanti pūrvāparavarṇalopāt VARĀH. BṚH. 1,3. — d〉 Verschiedenheit in der Auffassung, Unterscheidung: dharma˚ NYĀYAS. 1,1,55. BHĀG. P. 6,17,30. BHĀG. P. 7,15,61. — e〉 Unschlüssigkeit, Unentschlossenheit, Zweifel MBH. 14,1028. RAGH. 17,49. Spr. 581 (II). 889. vikalpo 'tra na kartavyaḥ Spr. 1622. Spr. 4591. KATHĀS. 39,137. KATHĀS. 45,62. KATHĀS. 45,216. KATHĀS. 46,185. KATHĀS. 72,168. GĪT. 6,11. RĀJA-TAR. 3,219. NĪLAK. 46. BHĀG. P. 3,26,27. BHĀG. P. 6,9,35. BHĀG. P. 7,13,43. BHĀG. P. 8,20,7. VEDĀNTAS.(Allah.) No. 47. PAÑCAT. 71,20. SARVADARŚANAS. 22,20. SARVADARŚANAS. 23,2. SARVADARŚANAS. 44,13. SARVADARŚANAS. 70,19. SARVADARŚANAS. 148,17. a˚ sich nicht lange bedenkend KATHĀS. 24,65. PAÑCAT. 88,6. avikalpam adv. ohne sich zu bedenken PAÑCAT. 45,4. — f〉 das Annehmen, Statuiren: yata etasyāḥ saptadvīpaviśeṣavikalpastvayā bhagavankhalu sūcitaḥ BHĀG. P. 5,16,2. — g〉 falsche Vorstellung, Einbildung YOGAS. 1,6. śabdajñānānupātī vastuśūnyo vikalpaḥ YOGAS. 1,9. kisalayatalpaṃ gaṇayati vihitahutāśavikalpam GĪT. 4,15. WASSILJEW 305 u. s. w. — h〉 Berechnung: balāvala˚ VARĀH. BṚH. 24,6. — i〉 geistige Beschäftigung, das Denken H. 1370, Schol. — k〉 Zwischen- Kalpa, der Zeitraum zwischen zwei Weltperioden BHĀG. P. 2,8,12. BHĀG. P. 2,10,46. BHĀG. P. 8,14,11. — l〉 ein Gott (nach dem Comm.) BHĀG. P. 10,85,11. — m〉 pl. N. pr. eines Volkes MBH. 6,366 (VP. 192) nach der Lesart der ed. Bomb. vikalya ed. Calc. — 2〉 adj. an dem eine Verschiedenheit wahrzunehmen ist: phale vikalpāḥ so v. a. verschiedenen Lohnes theilhaftig werdend BHĀG. P. 8,9,28. — Vgl. nirvikalpa, sa˚, vaikalpika.

Böhtlingk 1879 adjective · substantive masculine

Original text · German · adjective · substantive masculine

vikalpa — 1〉 m. (adj. Comp. f. ā) — a〉 Wechsel, Wahl zwischen Zweien oder Mehreren, Zulässigkeit des Einen und des Andern, Alternative. Instr. facultativ, nach Belieben GAUT. 19,18. PRATIJÑĀS. ˚bhūta Adj. ŚĀṄKH. ŚR. 1,16,14. ˚jāla n. eine Menge denkbarer Fälle Comm. zu TS. PRĀT. 1,46. 8,22. — b〉 Variation, Combination, Verschiedenheit, Mannichfaltigkeit. — c〉 Nebenform. — d〉 Verschiedenheit in der Auffassung, Unterscheidung. — e〉 Unschlüssigkeit, Unentschlossenheit, Zweifel. — f〉 das Annehmen, Statuiren. — g〉 falsche Vorstellung, Einbildung. — h〉 Berechnung. — i〉 *geistige Beschäftigung, das Denken. — k〉 = kalpasthāna CARAKA. 1,30. — l〉 Zwischen-Kalpa, der Zeitraum zwischen zwei Weltperioden. — m〉 ein Gott. — n〉 Pl. N. pr. eines Volkes MBH. 6,9,59. v. l. vikalya. — 2〉 Adj. eine Verschiedenheit zeigend. phale vikalpāḥ so v. a. verschiedenen Lohnes theilhaftig werdend.

Apte 1890 substantive masculine

Original text · English · substantive masculine

vikalpaḥ 1 Doubt, uncertainty, indecision, hesitation; tatsiṣeve niyogena sa vikalpaparāṅmukhaḥ R. 17. 49. 2 Suspicion; Mu. 1. 3 Contrivance, art; māyāvikalparacitaiḥ R. 13. 75. 4 Option, alternative (in gram.). 5 Sort, variety. 6 An error, a mistake, ignorance. 7 Distinction. Comp. — upahāraḥ an optional offering. — jālaṃ a net-like indecision, a dilemma.

Cappeller 1887 substantive masculine

Original text · German · substantive masculine

vikalpa m. Wechsel, Alternative (Instr. adv. fakulativ, arbirträr), Verschiedenheit, Möglichkeit, Combination, Unschlüssigkeit, Zweifel, Wahl.

Burnouf 1866 substantive masculine

Original text · French · substantive masculine

vikalpa m. doute, hésitation; ignorance, erreur, méprise; option.

Occurrences in source texts (12)

PJH 1 occurrence
PJH 17-19: Simple Means (sukhopāyas) and Samādhi 1 occurrence

Direct occurrences

  • PJH 18 Segment 1

    Attested form: vikalpa Grammar of the segment: tatpuruṣa-compound genitive

PYS 3 occurrences
PYS 1.5–11: The Five Vṛtti 2 occurrences

Direct occurrences

PYS 1.42–43: Gross Samāpatti 1 occurrence

Direct occurrences

SS 1 occurrence
SS 1.7–1.11: Turya in Three States 1 occurrence

Direct occurrences

  • SS 1.9 Segment 2

    Attested form: vikalpāḥ Grammar of the segment: nominative plural

VBT 7 occurrences
VBT 7–10: Forms Relativized 1 occurrence

Direct occurrences

VBT 14–17: Highest Reality 1 occurrence

Direct occurrences

VBT 49–56: Heart and Dissolution 1 occurrence

Direct occurrences

VBT 93–100: Pain and Desire 2 occurrences

Direct occurrences

VBT 101–109: Śiva-Identity 1 occurrence

Direct occurrences

VBT 110–120: Everyday as Gate 1 occurrence

Direct occurrences

Continue with AYI Free

Image source: AYI archive.