Sanskrit-Quelltext als Insight-Motiv

śīla शील – von bestimmter Art; zu etwas geneigt

Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

Wörterbuchquellen

AYI Wörterbuch Adjektiv

von bestimmter Art; zu etwas geneigt

Cappeller 1891 Substantiv Neutrum

Originaltext · Englisch · Substantiv Neutrum

śīla ·n. character, nature, custom, habit, behaviour, conduct, esp. good or moral conduct, virtue (often adj. --°); abstr. °tā f., °tva n.

Monier-Williams 1872 Substantiv Neutrum

Originaltext · Englisch · Substantiv Neutrum

Śīla, am, n. (according to Uṇādi-s. IV. 38. fr. rt. 1. śī; according to others fr. rt. 2. śiṣ), disposition, inclination, character, nature, natural disposition, quality, tendency, custom, habit, usage, (in all these senses said to be also as, m.); practice, behaviour, conduct, (said to be also as, m.); good disposition or character, good nature, amiability, good conduct, moral practice, piety; virtue, morality, steadiness; form, shape, beauty; (in all the preceding senses often used at the end of adj. comps., e. g. dāna- śīla, as, ā, am, disposed to give, cf. abhivādana- ś˚, guṇa-ś˚, māṃsa-ś˚, puṇya-ś˚, mṛgayā-ś˚, ku-ś˚, su-ś˚, vi-ś˚); (as), m. a large snake, (in this sense fr. rt. 1. śī); (ā), f., N. of the wife of the Muni Kauṇḍinya; [cf. Slav. sila, ‘strength, power.’]

Petersburger 1855 Substantiv Maskulin

Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin

1. śī́la UṆĀDIS. 4,38 (oxyt.) m. (dieses nicht zu belegen) und n. gaṇa ardharcādi zu P. 2,4,31. SIDDH. K. 250,b,8. am Ende eines adj. comp. f. ā. 1〉 Gewohnheit, angeborene oder anerzogene Art und Weise zu sein, Charakter AK. 3,4,1,13. AK. 3,4,26,203 H. 844. H. 1377. H. an. 2,513. MED. l. 52. HALĀY. 2,241. HALĀY. 5,43. VS. 30,14. tatparucchepasya śīlam NIR. 10,42. pitryaṃ vā bhajate śīlaṃ māturvobhayameva vā M. 10,59. saṃśrayatyeva tacchīlaṃ naro 'lpamapi vā bahu 60. smṛtiśīle M. 2,6. śrutaśīle M. 11,22. YĀJÑ. 3,44. kaumārikāṇāṃ śīlena vakṣyāmyaham MBH. 1,4054. tulyaśīlavayoyuktā MBH. 3,2677. MBH. 13,6626. śarīraśīlayoryasya prakṛtervikṛtirbhavet SUŚR. 1,112,12. manujākṛtiśīlayukta VARĀH. BṚH. 24,2. ajñātakula˚ adj. Spr. (II) 106. fg. Spr. (II) 3532. ekodarasamudbhūtāḥ — na bhavanti samāḥ śīle Spr. (II) 1423. mama śīlaṃ jijñāsuḥ KATHĀS. 21,93. BHĀG. P. 3,7,29. yāste śīlamanuvratāḥ BHĀG. P. 14,13. yacchīlamanuvartitum BHĀG. P. 45. sārataḥ karmataḥ śīlataḥ DAŚAK. 70,13. MĀRK. P. 69,31. sama˚ adj. MBH. 13,6754. BHĀG. P. 1,2,27. tulya˚ adj. BHĀG. P. 9,4,29. samāna˚ adj. BHĀG. P. 3,21,15. RĀJA-TAR. 1,307. sacchīla VARĀH. BṚH. 24,2. kalyāṇa˚ adj. MBH. 13,518. mṛdu˚ adj. R. 2,38,9. akṣudra˚ adj. 14. śuddha˚ adj. ŚĀK. 180. anarghya˚ adj. RAGH. 5,2. satya˚ adj. R. 2,54,36. asatya˚ adj. Spr. (II) 751. spṛhaṇīya˚ adj. BHĀG. P. 3,15,25. bhagavatpratikūla˚ adj. 30. Ueberaus häufig in comp. mit dem, was Einem zur Gewohnheit geworden ist, wozu man eine besondere Neigung oder Fähigkeit besitzt P. 3,2,1, Vārtt. 6 (mit dem ursprünglichen Tone des ersten Wortes). snānaśīlādiguṇabhūṣita RĀJA-TAR. 5,469. meistens am Ende eines adj. comp.: ṛtasatya˚ ĀŚV. ŚR. 2,1,5. adhva˚, akṣa˚ Läufer, Spieler ĀPAST. 2,16,13. krodha˚ Spr. (II) 3315. VARĀH. BṚH. S. 46,76. kṣamā˚ MBH. 11,371. PAÑCAR. 2,3,29. SARVADARŚANAS. 44,4. viprasāraṇa˚ SUŚR. 1,115,16. niyuddha˚ MBH. 4,240. gāyanākhyāna˚ MBH. 4,2364. stuti˚ R. 2,65,2. jetumeṣaṇa˚ KĀM. NĪTIS. 8,6. niyamavrata˚ R. GORR. 2,28,28. parihāsa˚ VARĀH. BṚH. S. 69,34. hāsa˚ KATHĀS. 114,65. fg. māyā˚ Spr. (II) 4835. vihāra˚ R. 7,11,42. svapna˚ VARĀH. BṚH. S. 78,17. VARĀH. BṚH. S. 94,12. atisvapna˚ BHAG. 6,16. abhivādana˚ Spr. (II) 504. atisaṃcaya˚ Spr. (II) 1551. Spr. (II) 3639. Spr. (II) (I) 5035. R. 5,19,22. R. 6,8,4. GĪT. 6,5. YOGAS. 2,18. BHĀG. P. 3,5,3. BHĀG. P. 4,13,4. BHĀG. P. 4,30,16. BHĀG. P. 5,20,31. HIT. 10,21. aguṇa˚ der keine Vorzüge besitzt oder der kein Verständniss für dieselben hat Spr. (II) 2149. — 2〉 Natur, Wesen überh.: svapnaśīlajña R. 2,65,13. — 3〉 gute Gewohnheiten, — Sitten, Ehrenhaftigkeit, ein edler Charakter AK. 1,1,7,26. AK. 3,4,26,203. H. an. MED. brahmaṇyatā devapitṛbhaktatā saumyatā aparopatāpitā anasūyatā mṛdutā apāruṣyaṃ maitratā priyavāditvaṃ kṛtajñatā śaraṇyatā kāruṇyaṃ praśāntiśceti trayodaśavidhaṃ śīlam HĀRĪTA_bei_KULL._zu_M. 2,6. fünf bei den Buddhisten KÖPPEN 1,444. KÖPPEN 1,446. ˚pāramitā Lot. de la b. l. 547. śriyā śīlena rūpeṇa vratena ca damena ca MBH. 3,1806. R. 1,6,13. R. 2,33,12. R. 5,57,2. Spr. 2525. fgg. Spr. 2992. Spr. 4611. fgg. Spr. 5309. Spr. (II) 1006. fgg. Spr. 1735. fgg. Spr. 2351, v. l. Spr. 2780. Spr. 3221, v. l. Spr. 3389. Spr. 3825. Spr. 5247. KATHĀS. 16,113. KATHĀS. 20,117. ˚jña KATHĀS. 58,65. MĀRK. P. 20,24. RĀJA-TAR. 1,245. RĀJA-TAR. 6,12. kulaśīlādikam PRAB. 22,10. fg. BHĀG. P. 2,7,46. BHĀG. P. 2,9,40. BHĀG. P. 4,12,46. akhilalokavallabhatamaṃ śīlam Spr. 2765. śīlaṃ pradhānaṃ puruṣe Spr. 2993. ˚tulyaṃ na maṇḍanam Spr. (II) 292. śīlaṃ hi viduṣāṃ dhanam KATHĀS. 5,98. ˚nidhi MBH. 3,2992. BHĀG. P. 4,13,21. ˚jñānanidhi MBH. 1,5358. ˚vṛddha MBH. 3,16677. saṃpannā caiva śīlataḥ M. 9,82. ˚saṃpanna MBH. 1,6135. Spr. (II) 2284. Spr. (II) 4116. TATTVAS. 49. BHĀG. P. 4,12,12. GOBH. 2,4,6. KAUŚ. 67. ĀŚV. GṚHY. 1,5,3. ĀŚV. GṚHY. 4,7,2. śīlopasaṃpanna Spr. 3115. MBH. 3,2426. kulaśīlasamanvita MBH. 3,2783. MBH. 3,2790. pratilabdha˚ adj. BHĀG. P. 3,16,7. sādhvīnāṃ tu sthitānāṃ tu śīle satye śrute sthite R. 2,39,24. śīlaṃ saṃrakṣyam Spr. (II) 321. śīlaṃ rakṣ KATHĀS. 13,135. ˚varjitā R. 2,37,22. śīlena vihīnaḥ Spr. (II) 2464. RĀJA-TAR. 6,328. hṛdayaṃ śīlaṃ ca patatīva me R. 2,71,32. śīlaṃ (vinaśyati) khalopāsanāt Spr. (II) 2991. ˚vighnakṛt RĀJA-TAR. 3,496. na rāvaṇaḥ ˚guṇāya vartate R. 5,37,30. guṇaśīlataḥ BHĀG. P. 4,1,64. vom guten Charakter einer Kuh BHĀG. P. 9,4,33. a˚ n. Unsittlichkeit: aśīlaṃ kasya bhūtaye KATHĀS. 4,84. KATHĀS. 17,147. adj. schlechten Gewohnheiten fröhnend, unsittlich MBH. 12,4619. R. 3,40,16. KIR. 11,25. MĀRK. P. 20,24. — 4〉 pl. Spr. (II) 4116 wohl fehlerhaft für śilpa. — Vgl. akarma˚, ārya˚, kiṃ˚ (auch MĀRK. P. 69,29), tacchīla, tathā˚, dāna˚ (adj. auch YĀJÑ. 1,213. R. 2,50,8. R. 4,44,83), duḥ˚, duḥkha˚ (auch KUMĀRAS. 3,7), dharma˚ (adj. auch MBH. 4,16. R. 2,72,34. R. 2,98,19), pāpa˚ (auch R. GORR. 2,11,13. KATHĀS. 17,143), puṇya˚ (MBH. 13,323. R. GORR. 2,21,3), pratāpa˚, bhadra˚, mahā˚, māṃsa˚, yajña˚, yathā˚, lajjā˚, vi˚, vikrama˚, vilāsa˚, vṛṣa˚, vyaya˚, śānti˚, su˚ und śailī.

Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin

2. śīla 1〉 m. a〉 Boa (ajagara) ŚABDAR._im_ŚKDR.; vgl. śīra und śīvan. — b〉 N. pr. eines Mannes RĀJA-TAR. 8,2172. eines Fürsten TARĀN. 2. fg. TARĀN. 145. TARĀN. 158. fg. TARĀN. 279. WASSILJEW 52. fg. — 2〉 f. ā N. pr. der Gattin Kauṇḍinyaʼs TITHYĀDIT._im_ŚKDR. HALL in der Einl. zu VĀSAVAD. 21. ˚bhaṭṭārikā ebend. śīlabhaṭṭārikā Verz. d. Oxf. H. 125,a,9.

Böhtlingk 1879 Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

1. śīla (*m.) n. (adj. Comp. f. ā) — 1〉 Gewohnheit, angeborene oder anerzogene Art und Weise zu sein, Charakter, Sinnesart; Benehmen MANTRABR. 1,3,3 (Pl.). Ueberaus häufig in Comp. mit dem, was Einem zur Gewohnheit geworden ist, wozu man eine besondere Neigung oder Fähigkeit besitzt; meistens am Ende eines adj. Comp. — 2〉 Natur, Wesen überh. — 3〉 gute Gewohnheiten, — Sitten, Ehrenhaftigkeit, ein edler Charakter (auch vom guten Charakter einer Kuh). — 4〉 bei den Buddh. sittliches Gebot LALIT. 35,2 (līlānu˚ fehlerhaft für śīlānu˚ nach KERN.). — 5〉 Pl. Spr. 4116 wohl fehlerhaft für śilpa.

Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin

2. śīla — 1〉 m. — a〉 *Boa. — b〉 N. pr. verschiedener Männer. — 2〉 f. ā N. pr. der Gattin Kauṇḍinyaʼs und auch = ˚bhaṭṭārikā.

Apte 1890 Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

Originaltext · Englisch · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

śīlaḥ [śīl ac] A large serpent (the boa) — laṃ 1 Disposition, nature, character, tendency, inclination, habit, custom; samānaśīlavyasaneṣu sakhyaṃ Subhāsh; frequently at the end of comp. in the sense of ‘disposed or habituated to’, ‘indulging in’, ‘prone to’, ‘addicted to’, ‘attached to’ &c; as kalahaśīla ‘disposed to quarrel’, ‘quarrelsome’; bhāvanaśīla ‘disposed or apt to think'; so dāta˚, mṛgayā˚, dayā˚, puṇya˚, āśvāsana˚ &c. 2 Conduct, behaviour in general. 3 Good disposition or character; good nature; śīlaṃ paraṃ bhūṣaṇaṃ Bh. 2. 82; Pt. 5. 2. 4 Virtue; morality, good conduct, virtuous life, chastity, uprightness; dairbhaṃvyānnṛpatirvinaśyati… śīlaṃ khalopāsanāt Bh. 2. 42, Bh. 2. 39; tathā hi te śīlamudāradarśane tapasvina mapyupadaśetāṃ gataṃ Ku. 5. 36. Ki. 11. 25; Pt. 1. 169; R. 10. 70. 5 Beauty, good form. Comp. — khaṃḍanaṃ violation of morality or chastity; Pt. 1. — dhārin m. an epithet of Śiva. — vaṃcanā violation of chastity; grāpteyaṃ śīlavaṃcanā Mk. 1. 44. — vṛtta a. wellbehaved, virtuous. — (tta) good or virtuous conduct, good breeding. — vṛttiḥ f. virtue.

Cappeller 1887 Substantiv Neutrum

Originaltext · Deutsch · Substantiv Neutrum

śīla n. Charakter (bes. im guten Sinne), Gewohnheit, Wesen, Natur, guter Wandel, Ehrenhaftigkeit; adj. —˚ ge- geneigt, gewohnt o. fähig zu. Abstr. ˚tā f., ˚tva n.

Burnouf 1866 Adjektiv

Originaltext · Französisch · Adjektiv

śīla śīla a. doué de; versé dans, habile. — S. m. n. naturel, caractère, disposition; bon naturel, bonnes dispositions; Bd. vertu, moralité. Qqf. beauté. — S. m. grand serpent. śīlana n. étude pratique des śāstras faite en vue de la vertu. śīlapāramitā f. Bd. la perfection de la moralité, l'une des 6 vertus cardinales. śīlavat a. doué d'un bon naturel; moral, vertueux. śīlita a. (ou pp. de śīl) habile, versé dans.

Quelltextfundstellen (6)

PYS 1 Fundstelle
PYS 2.18–19: Entfaltung der Prakṛti 1 Fundstelle

Direkt belegt

SiSa 5 Fundstellen
SiSa 1.1-1.3: Das eine Wissen 1 Fundstelle

Direkt belegt

SiSa 1.10-1.16: Lehrmeinungen 1 Fundstelle

Direkt belegt

SiSa 3.92-3.94: Ugrāsana 1 Fundstelle

Direkt belegt

SiSa 5.24-5.28: Adhimātratama 1 Fundstelle

Direkt belegt

SiSa 5.48-5.71: Innere Meditation 1 Fundstelle

Direkt belegt

Mit AYI Free weitermachen

Bildquelle: AYI Archiv.