Sanskrit-Quelltext als Insight-Motiv

hita हित – gesetzt; gestellt; gelegen; zuträglich; heilsam

Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum · Worttyp nicht bestimmt

Wörterbuchquellen

AYI Wörterbuch Adjektiv

gesetzt; gestellt; gelegen; zuträglich; heilsam

Herkunft

  1. dhā धा Verbalwurzel — setzen; legen; halten; tragen
Cappeller 1891 Adjektiv

Originaltext · Englisch · Adjektiv

hitá ·a. put, placed, laid; being in (loc.); arranged, constituted, regulated; fit, suitable, advantageous, salutary; useful, conducive to, good for (dat., gen., loc., or --°); kind, gracious, favourable. m. a good friend. f. ā́ -> sub voce. n. welfare, advantage, prize, good advice.

Monier-Williams 1872 Adjektiv

Originaltext · Englisch · Adjektiv

1. hita, as, ā, am (for 2. see p. 1172), sent, impelled; gone, proceeded.

Originaltext · Englisch · Adjektiv

hita 2 . hita, as, ā, am (past pass. part. of rt. 1. dhā; for 1. hita see under rt. 2. hi, p. 1171), put, placed, laid, imposed [cf. 1. dhita]; held, taken, seized; suitable, proper, fit, worthy, right, advan- tageous, beneficial, profitable, useful, salutary, whole- some, agreeing with (often said in a medical sense of diet, regimen, medicines, &c.); friendly, affec- tionate, kind, (in these senses hardly distinguishable fr. 1. hita); (as), m. a friend, benefactor; benefit, profit, service, good, welfare, well-being; (ā), f. a causeway, dike; (am), n. anything suitable or proper, an advantage.

Petersburger 1855 Adjektiv · Substantiv Neutrum

Originaltext · Deutsch · Adjektiv · Substantiv Neutrum

1. hitá (partic. von 1. dhā) P. 7,4,42. 1〉 adj. = samartha AK. 3,4,15,89. = pathya, gata und dhṛta H. an. 2,210. MED. t. 75. a〉 gesetzt, gelegt, gestellt; gelegen, liegend, enthalten, befindlich in: guhā̀ ṚV. 4,5,8. KAṬHOP. 2,12. tridhā̀ ṚV. 4,58,4. hi̱to hi̱teṣvàru̱ṣo vanèṣu ṚV. 5,1,5. ṚV. 9,113,7. bā̱hvoste̱ balàṃ hi̱tam ṚV. 1,80,4. bā̱dhe ṚV. 6,50,4. eteṣu (vasuṣu) hīdaṃ vasu sarvaṃ hitam BṚH. ĀR. UP. 3,9,3. madè versetzt in ṚV. 8,82,4. angespannt: rathè (oder zu 2. hita) ṚV. 9,21,4. AV. 8,6,20. AV. 10,2,24. AV. 13,4,10. vanè befindlich AV. 11,2,24. AV. 11,8,34. retà e̱va hi̱taṃ pra jànayati eingebracht TBR. 2,1,9,2. — b〉 ausgesetzt (als Preis); angestellt (ein Wettlauf) ṚV. 4,41,6. dhanè hi̱te ṚV. 1,40,2. ṚV. 6,45,2. āji ṚV. 9,32,5. — c〉 zurechtgemacht: navya̱ṃ tadu̱kthyàṃ hi̱tam ṚV. 1,105,12. geordnet, zugetheilt: nākàṃ rakṣethe̱ dyubhìra̱ktubhìrhi̱tam ṚV. 1,34,8. grā̱myeṣù pa̱śuṣù gerechnet zu TS. 5,4,4,3. beigelegt: Name AV. 3,13,3. AV. 11,1,23. aufgestellt: tvamàgne ya̱jñānā̱ṃ hotā̀ hi̱taḥ ṚV. 6,16,1. — d〉 bestimmt, gehörig: pū̱rva̱peya̱ṃ hi vā̀ṃ hi̱tam ṚV. 1,135,4. bhāga ṚV. 2,38,7. ṚV. 8,89,2. ṚV. 5,42,3. — e〉 genehm, zuträglich, erspriesslich, frommend; gewogen, günstig; mit dat. (P. 5,1,5), seltener loc.; später auch gen. ? (VOP. 5,23) ṚV. 4,57,1. yadi tatrà te hi̱tam gelegen, passend ṚV. 10,16,3. namàse hi̱tā ṚV. 8,25,7. dyubhìrhi̱to jàri̱mā sū nò astu ṚV. 10,59,4. sakhā̀ ṚV. 10,136,4. AV. 4,1,7. yajamānāya AIT. BR. 2,18. AIT. BR. 2,32. ŚAT. BR. 6,1,2,14. fg. jīvibhyaḥ ŚAT. BR. 13,8,1,9. a̱mṛtè AV. 11,7,11. manuṣyāya hitatamaṃ varam KAUṢ. UP. 3,1. — śastrāṇi M. 4,19. iṣṭaṃ caiva hitaṃ caiva tava caiva kulasya ca MBH. 1,6167. vacanaṃ hitamātmanaḥ MBH. 3,2316. MBH. 5,5433. R. GORR. 2,43,17. viśvāsastatra no hitaḥ (v. l. für nocitaḥ) Spr. (II) 4838. Spr. (II) 7352. Spr. (II) 7393. Speisen u. s. w. Spr. (II) 7394. SUŚR. 1,72,17. fgg. SUŚR. 1,155,11 u. s. w. brahmaṇyaṃ brahmaṇe hitam HALĀY. 2,251. yadi vo hitam wenn es euch recht ist KATHĀS. 45,321. in comp. mit dem im dat. oder gen. gedachten Begriffe P. 2,1,36. ātmahitaṃ vākyamahitaṃ kauśikasya ca R. 1,63,28. dharmaṃ jagaddhitam HEM. YOGAŚ. 2,40. ṭīkā śiṣyahitā Verz. d. B. H. No. 859. von Personen wohlgesinnt, es gut mit Andern meinend M. 9,82. MBH. 3,2275. R. 2,81,13. Spr. (II) 961. Spr. (II) 4797. Spr. (II) 6648. Spr. (II) 7398. VOP. 3,144. ātmānaṃ yo 'bhisaṃdhatte so 'nyasya syātkathaṃ hitaḥ MBH. 12,5471. sarvabhūteṣu R. 1,1,3. hitā bhavata bhartari (werden Rosse angeredet) R. 2,45,14 (R. 2,43,16 GORR.). in comp. mit der Ergänzung: prajāṃ˚ R. 51,21. paura˚ R. GORR. 2,12,28. sarvabhūta˚ Spr. (II) 7511. BRAHMA-P. in LA. (III) 48,19. — 2〉 f. ā a〉 Bez. best. Adern: hitā nāma nāḍyo dvāsaptatiḥ ŚAT. BR. 14,5,1,21. ŚAT. BR. 14,6,11,4. ŚAT. BR. 14,7,1,20. KAUṢ. UP. 4,19. KAUṢ. UP. 6,19. hitāhitā nāma nāḍyaḥ YĀJÑ. 3,108. Vgl. hirā. — b〉 Damm: ˚bhaṅga M. 9,274. — 3〉 n. a〉 Preis: hi̱taṃ jàyātha ṚV. 10,101,7. — b〉 Erspriessliches, Alles was frommt; Frommen, Wohl; sg. und pl. mit dat. oder gen. P. 2,3,73. VOP. 5,16. naṣṭaṃ hitamalasabuddhivijñāne so v. a. ein guter Rath Spr. (II) 3472. cintayeddhitamātmanaḥ M. 4,258. vidadhyāddhitamātmanaḥ M. 7,57. gurorhitaṃ kuryāt M. 2,108. M. 8,312. M. 8,390. hitaṃ tasya samācaret Spr. (II) 5395. bhartṛhitamācaret Spr. (II) 1448. rājño vṛddhasya satataṃ hitaṃ cara R. 2,24,22. hitaṃ cāsyācaret YĀJÑ. 1,27. jajāpa hitamātmanaḥ R. 2,52,72. hitaṃ copadiśatsu M. 2,206. prītyeva bruvatī hitam KATHĀS. 22,159. parahitaṃ svārthāya nighnanti ye Spr. (II) 1460. kariṣyati yathāvadvaḥ priyāṇi ca hitāni ca R. 2,45,7. hitāya naḥ MBH. 1,1116. R. 2,82,29. VARĀH. BṚH. S. 21,22. VARĀH. BṚH. S. 31,5. Spr. (II) 6367. hitāya nāhitāya syānmahān Spr. (II) 7396. LA. (II) 86,11. lokahitāya ŚĀK. 64,21, v. l. ŚĀK. 64,194. gobrāhmaṇahitāya WEBER, KṚṢṆAJ. 306. Spr. (II) 4526. piteva hite niyuṅkte Spr. (II) 4807. prajānāṃ ca hite rataḥ R. 4,16,12. priyahite rataḥ M. 2,235. R. 1,7,4. gobrāhmaṇahite rataḥ M. 11,78. R. 2,54,22. R. 2,58,28. R. 3,53,12. R. 3,69,8. BRAHMA-P. in LA. (III) 48,15. mantrahite niviṣṭaiḥ so v. a. ein erspriesslicher Rath R. 1,7,18. kuryādyatnamācāryasya hiteṣu M. 2,191. hiteṣu caiva lokasya sarvānbhṛtyānniyojayet M. 9,324. M. 4,35. Spr. (II) 3909. yo hiteṣu syāt Spr. (II) 6836. vaktā hitānām Spr. (II) 490. hitānāmupadeṣṭā Spr. (II) 4260. hitārthaṃ narendrasya R. 1,7,11. Spr. (II) 7397. paralokahitārthāya R. 1,62,9. WEBER, KṚṢṆAJ. 297. sarvasya hitaprepsuḥ M. 5,46. ˚prāpti RĀJA-TAR. 5,184. — Vgl. a˚ (Feind auch BHAG. 16,9. HARIV. 4268. tadahitayuvati ihm nicht gewogen Spr. (II) 6128), arka˚, arśo˚, taddhita, tiro˚ (unter tiras), durhita, deva˚, para˚, puro˚, manurhita, loka˚, satya˚, sarva˚, su˚, sva˚.

Originaltext · Deutsch · Adjektiv

2. hitá (partic. von 1. hi) adj. getrieben, gespornt, im Lauf befindlich; angewiesen, aufgefordert: Ross ṚV. 9,70,10. ṚV. 9,86,13. dhi̱yā ṚV. 25,2. ṚV. 44,2. aràṃ hi̱to bhavàti vājìnāya ṚV. 10,71,10. u̱kṣantyàsmai ma̱rutò hi̱tā ìva ṚV. 1,166,3. marya̱ṃ na vā̱jinàṃ hi̱tam ṚV. 8,43,25. dhī̱tibhìḥ ṚV. 49,4. ṚV. 9,68,7. AV. 13,3,23.

Böhtlingk 1879 Adjektiv · Substantiv Neutrum · Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Adjektiv · Substantiv Neutrum

1. hitá (von 1. dhā) — 1〉 Adj. (f. ā́) — a〉 gesetzt, gelegt, gestellt, eingebracht in (Loc.); gelegen, liegend, enthalten, befindlich in (Loc.). ráthe so v. a. angespannt. — b〉 ausgesetzt (ein Preis). — c〉 angestellt (ein Wettlauf). — d〉 zurechtgemacht. — e〉 geordnet, zugetheilt. — f〉 gerechnet zu (Loc.). — g〉 beigelegt (Name). — h〉 Jmd (Dat. oder Gen.) bestimmt, gehörig. — i〉 genehm, gelegen, passend, recht, zuträglich, erspriesslich, frommend, — Jmd (Dat., Gen., oder im Comp. vorangehend). — k〉 gewogen, günstig. — l〉 wohlgesinnt, es gut mit Andern meinend. — 2〉 f. ā́ — a〉 Pl. Bez. bestimmter Adern. — b〉 Damm. — 3〉 n. — a〉 ausgesetzter Preis. — b〉 Sg. und Pl. Erspriessliches, Alles was frommt, Frommen, Wohl. — c〉 ein guter, erspriesslicher Rath.

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

2. hitá s. u. 1. hi.

Apte 1890 Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

Originaltext · Englisch · Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

hita a. [dhā-kta, hi-kta vā] 1 Put, laid, placed. 2 Held, taken. 3 Suitable, fit, proper, good (with dat.); gobhyo hitaṃ gohitam. 4 Useful, advantageous, 5 Beneficial, advantageous, wholesome, salutary (said of words, diet &c.); hitaṃ manohāri ca durlabhaṃ vacaḥ Ki. 1. 4; Ki. 14. 63. 6 Friendly, kind, affectionate, welldisposed (generally with loc.). 7 Sent, impelled. 8 Gone, proceeded. 9 Auspicious. — taḥ A friend, benefactor, friendly adviser; hitānna yaḥ saṃśṛṇute sa kiṃprabhuḥ Ki. 1. 5; H. 1. 30. — tā A causeway, dike. — taṃ 1 Benefit, profit or advantage. 2 Anything proper or suitable. 3 Well-being, welfare, good. Comp. — anubaṃdhin a. involving or causing welfare. — anve ṣin, -arthin a. seeking another's welfare. — icchā good will, good wishes. — icchu a. wishing well of, kindly disposed, a well-wisher. — uktiḥ f. salutary instruction, friendly or kind advice. — upadeśaḥ 1 friendly advice, salutary instruction. 2 N. of a celebrated collection of tales ascribed to Viṣṇu Śarman. — eṣin a. desiring another's welfare, well-wisher, benevolent. — kara -kartṛ, -kṛt, -kāraka a. 1 doing a kind act or service, friendly, favourable. 2 useful, rendering a service, serviceable; Pt. 1. 95. 3 beneficial, doing good; Pt. 1. 371. — (raḥ) a friend, benefactor; Pt. 1. 131, Pt. 1. 417. — kāma a. desirous of befriending or ([Page 1172-a]) benefiting; Pt. 1. 315. — kāmyā desire for another's welfare, good will. — kārin, -kṛt m. a benefactor. — praṇī m. a spy. — buddhi a. friendly-minded, a well-wisher. — vākyaṃ friendly advice. — vādin m. a friendly counsellor.

Cappeller 1887 Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

1. hitá (s. 1. dhā) gesetzt, gestellt, gelegt; befindelich in (Loc.); eingerichtet, bestimmt; ordentlich, gehörig, ersprießlich, günstig, zuträglich, gut gegen o. für (Dat., Loc., Gen. o. —˚). f. ā s. bes. —n. das Gute, Glück, Wohl, Heil.

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

2. hitá (s. 1. hi) getrieben, angeregt.

Burnouf 1866 Adjektiv

Originaltext · Französisch · Adjektiv

hita hita pp. de dhā. — A. bon, convenable, propre à; bon, affectueux; bon, utile. — S. n. le bien, l'utile: sarvabhūtahita le bien de tous les êtres vivants. [Page754-1] hitakāmyā f. (kam) le désir de faire du bien à qqn. hitapraṇī m. espion, envoyé secret. hitavādin a. (vad) qui donne un bon avis. — S. m. bon conseiller, directeur. hitokti f. (ukti) bonne parole, langage affectueux. hitopadeśa m. (upadeśa) bon avis, renseignement utile. Np. d'un livre sanscrit.

Abgeleitete Wörter

  • vyavahita व्यवहित Adjektiv verdeckt; getrennt; verborgen

Quelltextfundstellen (4)

HP 2 Fundstellen
HP 2.1-2.6: Prāṇāyāma-Einstieg 1 Fundstelle

Direkt belegt

HP 3.94-3.102*1: Śakti-Cālana 1 Fundstelle

Direkt belegt

PYS 2 Fundstellen
PYS 3.23–25: Kräfte und Fernwissen 1 Fundstelle

Über Ableitungen belegt

PYS 4.9–11: Kontinuität der Saṃskāras 1 Fundstelle

Direkt belegt

Mit AYI Free weitermachen

Bildquelle: AYI Archiv.