Sanskrit-Quelltext als Insight-Motiv

mukhya मुख्य – hauptsächlich; wichtigster

Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum · Worttyp nicht bestimmt

Wörterbuchquellen

AYI Wörterbuch Adjektiv

hauptsächlich; wichtigster

Cappeller 1891 Adjektiv

Originaltext · Englisch · Adjektiv

múkhya ·a. being in (on) the mouth or face, coming from the mouth; being at the head or at the beginning, best, principal, original, primary, first among (--°). m. chief, leader.

Monier-Williams 1872 Adjektiv

Originaltext · Englisch · Adjektiv

Mukhya, as, ā, am, being in or on the mouth or face; belonging to the mouth or face, coming from the mouth, &c.; being at the head or at the begin- ning, principal, chief, prime, primary, original, first, eminent, pre-eminent, first-rate, most excellent or important, original; (at the end of a comp.) the chief, most excellent among, first or best of (cf. dvijāti-m˚, dvija-m˚, mantri-m˚, vāra-mukhyā; sometimes even used like ādi, e. g. Nārāyaṇī- mukhyam mātṛ-cakram, the whole circle of Mātṛs beginning with Nārāyaṇī); (as), m. a leader, guide; N. of a tutelary deity presiding over one part of an astrological house which is divided into 81 or 63 divisions or Padas; (ās), m. pl., N. of a class of gods under Manu Sārvaṇi; (am), n. a principal or essential rite, chief ordinance; reading or teaching the Vedas; the month reckoned from new moon to new moon.

Petersburger 1855 Adjektiv · Substantiv Maskulin · Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Adjektiv · Substantiv Maskulin

múkhya (von mukha) Aussprache VS. PRĀT. 4,164. 1〉 adj. a〉 in oder am Munde oder Gesichte befindlich gaṇa digādi zu P. 4,3,54. AV. 6,43,3. ŚAT. BR. 10,6,1,11. prāṇa LĀṬY. 2,5,6. ṚV. PRĀT. 6,9. vipruṣaḥ aus dem Munde kommend M. 5,141. — b〉 an der Spitze —, am Anfange befindlich; der erste, vornehmste, hauptsächlich, principalis, ursprünglich (Gegens. gauṇa, pratinidhi); der beste, vorzüglichste, vorzüglich gaṇa śākhādi zu P. 5,3,103 (oxyt., was aber durch die accentuirten Texte nicht bestätigt wird). AK. 3,2,7. AK. 3,4,1,16. H. 1438. HALĀY. 4,5. ṚV. PRĀT. 2,29. ṚV. PRĀT. 15,9. TBR. 1,1,2,1. TS. 2,6,2,5. ārti ŚAT. BR. 1,6,1,16. mukhyau vā āvāṃ yajñasya svo yāvadhvaryū ŚAT. BR. 4,1,5,16. ŚAT. BR. 13,1,8,2. AIT. BR. 3,13. vatsatarī ŚĀṄKH. GṚHY. 3,13. mukhyo yajñakraturyadagniṣṭomaḥ ŚR. 16,20,13. dhana ĀŚV. ŚR. 3,13,18. mu˚, dvitīya u. s. w. ĀŚV. ŚR. 3,9,4. mu˚, madhya, avara KAUŚ. 15. CHĀND. UP. 1,2,7. M. 3,200. M. 8,210. M. 8,323. M. 10,60. DRAUP. 4,3. MBH. 3,2167. MBH. 3,2898. R. 1,9,33. R. 2,32,5. Spr. 4726. SUŚR. 2,347,11. VARĀH. BṚH. S. 48,77. KATHĀS. 33,132. ahaṃ mukhyamahaṃ mukhyamityāsīdāgrahastayoḥ KATHĀS. 63,176. BHĀG. P. 4,25,49. PARAMAH. UP._in_Verz. d. Tüb. H. 7,15. fg. mukhyānuyāyin AK. 3,4,17,101. HALĀY. 2,334. WEBER, RĀMAT. UP. 327,2. WEBER, RĀMAT. UP. 343,2 v. u. VOP. S. 176. sarga BHĀG. P. 3,10,18. MĀRK. P. 47,17. MĀRK. P. 47,33. Verz. d. Oxf. H. 82,b,4. mukhyaḥ syātprathamaḥ kalpaḥ AK. 2,7,39. gauṇamukhyayormukhye kāryasaṃpratyayo bhavati Cit. bei PAT._zu_P. 1,4,108. P. 8,3,82. SĀH. D. 15,6. WEBER, JYOT. 69. WEBER, JYOT. 75. Verz. d. Oxf. H. 267,b,22. fg. VOP. 6,15. VOP. 24,13. Schol. zu KĀTY. ŚR. 1,4,15. KĀTY. ŚR. 1,6,16. KĀTY. ŚR. 2,1,1. Schol. zu NAIṢ. 22,53. As. Res. 3,258. Am Ende eines comp. múkhya der Vorzüglichste unter — gaṇa vargyādi zu P. 6,2,131. dvijāti˚ M. 3,286. amātya˚ M. 7,141. BHAG. 11,26. āvaraṇamukhyāni MBH. 1,1158. MBH. 5,7279. R. 1,34,9. imānyāsanamukhyāni R. 72,15. R. 2,26,14. VARĀH. BṚH. S. 35,8. KATHĀS. 52,300. KATHĀS. 55,237. KATHĀS. 57,56. BHĀG. P. 3,1,23. DAŚAK._in_BENF. Chr. 183,14. PAÑCAT. 158,2. dvijamukhyatama MṚCCH. 1,13. Ausnahmsweise und aus metrischen Rücksichten steht mukhya in der Bed. von mukha = ādi am Ende eines adj. comp.: nārāyaṇīmukhyaṃ mātṛcakram KATHĀS. 56,76. BHĀG. P. 8,12,10. WEBER, RĀMAT. UP. 327,1. kṣurapratadbalārdhendutīrīmukhyāstu tadbhidaḥ H. 780. — 2〉 m. a〉 Anführer: anekamukhyaṃ balam KĀM. NĪTIS. 15,17. KĀM. NĪTIS. 13,77. daṇḍa˚ (vgl. daṇḍamukha) KĀM. NĪTIS. 17,49. — b〉 N. eines Genius, der einem Theile des (astrologisch) in 81 oder 63 Fächer (pada) getheilten Hausplanes vorsteht, VARĀH. BṚH. S. 53,45. VARĀH. BṚH. S. 53,63. — c〉 pl. Bez. einer Klasse von Göttern unter Manu Sāvarṇi VP. 267. MĀRK. P. 80,5. MĀRK. P. 80,9. — Vgl. gaṇa˚, phalamukhyā, mantrimukhya, vāramukhyā.

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

mukhya 1〉b〉 am Ende eines adj. comp.: vastramukhyastvalaṃkāraḥ beim Schmuck ist die Hauptsache das Kleid Spr. (II) 6009.

Böhtlingk 1879 Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

Originaltext · Deutsch · Adjektiv

*pārimukhika und mukhya Adj. vor Jmds Angesicht stehend, in Jmds Nähe sich befindend.

Originaltext · Deutsch · Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

múkhya — 1〉 Adj. (f. ā) — a〉 in oder am Munde oder Gesichte befindlich, aus dem Munde kommend GAUT. — b〉 an der Spitze —, am Anfang befindlich; der erste, vornehmste, hauptsächlich, principalis, ursprünglich; der beste, vorzüglichste, — unter (im Comp. vorangehend), vorzüglich. Ausnahmsweise und aus metrischen Rücksichten steht mukhya in der Bed. von mukha = ādi am Ende eines adj. Comp. vastramukhayastvalaṃkāraḥ so v. a. beim Schmuck ist aber das Kleid die Hauptsache. — 2〉 m. — a〉 Anführer. — b〉 ein best. Genius, der einem Theile des astrologisch in 84 oder 63 Fächer (pada) getheilten Hausplanes vorsteht, HEMĀDRI 1,652,2. 654,17 — c〉 Pl. eine best. Klasse von Göttern unter Manu Sāvarṇi. — 3〉 f. ā N. pr. der Residenz Varuṇaʼs VP. 2,8,10. — 4〉 *n. Schnurrbart GAL.

Apte 1890 Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

Originaltext · Englisch · Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

mukhya a. [mukhe ādau bhavaḥ yat] 1 Relating to the mouth or the face. 2 Chief, principal, foremost, first, preeminent, prominent; dvijātimukhyaḥ; vāramukhyā, yodhamukhyāḥ &c. — khyaḥ A leader, guide. — khyaṃ 1 A principal rite or ordinance. 2 Reading or teaching the Vedas. 3 The month reckoned from new moon to new moon Comp. — arthaḥ the primary or original (as opp. gaiṇa) meaning of a word. — cāṃdraḥ the chief lunar month. — nṛpaḥ, -nṛpatiḥ a sovereign monarch, paramount sovereign. — maṃtrin m. the prime minister.

Cappeller 1887 Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

múkhya im (am) Munde o. Gesicht befindlich; an der Spitze o. am Anfang stehend, der erste, vornehmste, beste unter (—˚); vorzüglich, hauptsächlich, Haupt-. m. Anführer.

Burnouf 1866 Adjektiv

Originaltext · Französisch · Adjektiv

mukhya mukhya a. (sfx. ya) placé en tête, premier, principal, excellent. — S. n. chose principale; rite ou règle essentielle; p. ex. la lecture du Veda. mukhyaśas adv. principalement.

Quelltextfundstellen (10)

DYS 2 Fundstellen
DYS 32–33: Yama und Niyama 2 Fundstellen

Direkt belegt

GoS 2 Fundstellen
GoS 16–19: Die zusammengerollte Kraft 1 Fundstelle

Direkt belegt

GoS 89–94: Körper, Namen und Wirklichkeit 1 Fundstelle

Direkt belegt

HP 1 Fundstelle
HP 1.33-1.43: Siddhāsana 1 Fundstelle

Direkt belegt

SiSa 5 Fundstellen
SiSa 2.13-2.20: Suṣumṇā und Citrā 3 Fundstellen

Direkt belegt

SiSa 3.1-3.10: Herzlotus und Prāṇa 2 Fundstellen

Direkt belegt

Mit AYI Free weitermachen

Bildquelle: AYI Archiv.