yaj यज् – verehren; opfern
Adjektiv · Verbalwurzel · Substantiv Maskulin · Worttyp nicht bestimmt · Verb
Wörterbuchquellen
AYI Wörterbuch Verbalwurzel
verehren; opfern
Cappeller 1891 Worttyp nicht bestimmt · Verb
Originaltext · Englisch · Verb
yaj yájati yája°te ·v pp. iṣṭá1 (q.v.) worship, esp. with sacrifices or oblations, consecrate, hallow, offer, sacrifice (A. mostly on account of another, M. on one's own account or by the help of another). C. yājayati °te sacrifice (as priest) for (acc.) with (instr.), cause a person. (acc.) to sacrifice with (acc. or instr.) by means of a priest (instr.). D. yiyakṣati, °te wish to sacrifice. -- anu worship afterwards with (instr.). apa drive away, M. purchase by a sacrifice. api sacrifice (acc. of the god or the oblation). ava avert, drive away, or satisfy by a sacrifice. ā consecrate, hallow, worship, win by a sacrifice (for men from the gods, M. also for one's self). pari get or procure by a sacrifice; worship or sacrifice before or after another.
Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt
yaj2 ·worshipping, sacrificing (--°).
Monier-Williams 1872 Worttyp nicht bestimmt · Verb
Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt
2. yaj, ṭ, ṭ, ṭ [cf. Pāṇ. VIII. 2, 36], sacrificing, worshipping, a sacrificer, (at the end of a comp., cf. divi-y˚, deva-y˚.)
Originaltext · Englisch · Verb
yaj 1 . yaj, cl. 1. P. A. yajati, -te, Impv. yajatu, yajatām (2nd sing. P., Ved. yakṣi, A. yakṣva, 2nd pl. yajadhva for yajadhvam), Perf. iyāja (2nd sing. iyajitha or iyaṣṭha or yejitha, 3rd du. ījatus, 3rd pl. ījus), īje (3rd pl. ījire, part. ījāna, cf. Manu XI. 87), 1st Fut. yaṣṭā, 2nd Fut. yakṣyati, -te, Aor. ayākṣīt (1st du. ayākṣva, 1st pl. ayākṣma, 3rd sing., Ved. ayāṭ, 2nd sing. ayās; other Vedic forms yakṣat, yakṣatas, yakṣatām), ayaṣṭa (1st sing. ayakṣi, 1st du. ayakṣvahi, 1st pl. ayakṣmahi, 3rd pl. ayakṣata), Prec. ijyāt (3rd du. ijyāstām, 3rd pl. ijyāsus), yakṣīṣṭa (2nd pl. yakṣīdhvam), Cond. ayakṣyat, ayakṣ- yata, Indec. part. iṣṭvā (iṣṭvīnam, Pāṇ. VII. 1, 48), Inf. yaṣṭum (ep. ījitum, Ved. yaṣṭave, yajadhyai), to worship with sacrifices or oblations, make an offering or oblation, sacrifice, (in Ved. generally A. if the sacrificer makes the offering on his own account, in the later language properly P. when used with reference to the sacrificing priest, and A. when referring to the person who provides the sacrifice, see Scholiast on Pāṇ. I. 3, 72, and Vopa-deva XXIII. 58); to sacrifice or make an oblation to a particular deity (with acc. of the deity to whom the sacrifice or offering is made, and inst. of the means by which the sacrifice or oblation is performed, e. g. haviṣā yakṣi devān, worship the gods with an oblation; and dat. of the thing for which the offering is made, e. g. yakṣvā sauma- nasāya rudram, worship Rudra for a sound under- standing; also with dat. or even loc. of the person to whom the offering is made, or with prati after the acc.; rarely with acc. of the thing for which the offering is made, e. g. yajante asya sakhyam, they sacrifice for his friendship); to worship, adore, honour, venerate, revere, respect; to consecrate, dedicate, inaugurate; to invite to a sacrifice (Ved.); to honour with one's presence, come to, (according to Sāy. on Ṛg-veda 1. 75, 5. yakṣi = saṅgaccha- sva): Pass. ijyate, Impf. aijyata (Pres. part. Pass. ijyamāna, ep. ijyat), to be sacrificed, to be wor- shipped, &c.: Caus. yājayati, -yate, -yitum, Aor. ayīyajat, to cause to sacrifice or worship, &c.; to assist at a sacrifice; to perform the office of the sacrificing priest: Desid. yiyakṣati, -te, to desire to sacrifice or worship, wish to make an offering: Intens. yāyajyate, yāyajīti, yāyaṣṭi; [cf. Zend yaz, ‘to honour, worship;’ Gr. ἅζ-ο-μαι, ἅγ-ιο-ς, ἅγ-νό-ς, ἅγίζω, ἕναγίζω, ἅγ-ος..]
Petersburger 1855 Substantiv Maskulin · Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin
yaj (von 1. yaj) m. N. eines der zehn Rosse des Mondes VYĀḌI beim Schol. zu H. 104.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
1. √yaj , yájati, ˚te DHĀTUP. 23,33 (devapūjāsaṃgatikaraṇadāneṣu). VOP. 8,133 (devārcādānasaṅgakṛtau). yajadhvainam = yajadhvamenam P. 7,1,43. iyāja, iyajitha, iyaṣṭha, yejitha, ījatus Schol. zu P. 6,1,17. P. 7,2,62. fg. VOP. 8,124. VOP. 8,133. fg. īje, ījire; yakṣyati, ˚te; ayakṣyata; yaṣṭā Schol. zu P. 7,2,62. P. 8,2,36. Kār. 2 aus SIDDH. K._zu_P. 7,2,10. yaṣṭā̀ smahe TBR. ayaṣṭa Schol. zu P. 1,2,11. yákṣi 2. sg., yakṣat, yakṣatas 3. du., yakṣatām 3. du., yakṣi 1. sg. ṚV. 3,53,2. ṚV. 10,52,5. ayakṣata, ayakṣmahi, (ā)yakṣate, yákṣva, ayās 2. sg. ṚV. 3,29,16. ṚV. 9,82,5. yāṭ 2. sg. ṚV. 10,61,21. ayāṭ 3. sg. VS. 7,15. VS. 21,47. ayākṣma; yajase ṚV. 8,25,1 wohl 1. sg., nach SĀY. 2. sg. ijyāt, ijyāstām, ijyāsus, yakṣīṣṭa, yakṣīdhvam Schol. zu P. 3,4,104. P. 1,2,11. P. 8,3,78. pass. ijyate, ijyant, yajyamāna neben ijyamāna PAT._zu_P. 6,1,108. iṣṭa; yáṣṭum, yáṣṭave, yájadhyai, ījitum MBH. 2,1230. iṣṭvā́, iṣṭvīnam P. 7,1,48. 1〉 einen Gott verehren, huldigen, auch mit Gebet und Darbringung, daher weihen, opfern. In der alten Sprache in der Regel act., wenn Agni oder ein anderer Mittler handelt, und med., wenn der Mensch für sich verehrt und darbringt; später act. vom Opferpriester, med. vom Veranstalter des Opfers (yajanti yājakāḥ, yajamāno yajeta Schol. zu P. 1,3,72. VOP. 23,58). Ausnahmen sind jedoch häufig. a〉 mit acc. des Gottes, dat. der Person oder des Zweckes, für welchen, und instr. der Sache oder des Werkzeuges, womit die Handlung vollzogen wird. agnè vī̱hi ha̱viṣā̱ yakṣì de̱vān ṚV. 7,17,3. ṛ̱taṃ hotā̀ na iṣi̱to yàjāti ṚV. 7,39,1. de̱vāndèvaya̱te yàja ṚV. 5,21,1. a̱rvāñca̱ṃ daivya̱ṃ jana̱magne̱ yakṣva̱ sahū̀tibhiḥ ṚV. 1,45,10. ṚV. 1,75,5. yakṣvā̀ ma̱he saùmana̱sāyà ru̱dram ṚV. 5,42,11. yajàsva̱ su pùrvaṇīka de̱vān ṚV. 7,42,3. de̱vaṃ dèva̱ṃ yajā̀mahe ṚV. 1,26,6. sa cā̱ bodhā̀ti̱ manàsā yajāti ṚV. 1,77,2. sru̱cā yàjātai ṚV. 1,84,18. a̱gniṃ yàjadhvaṃ ha̱viṣā̱ tanā̀ gi̱rā ṚV. 2,2,1. ṚV. 4,24,5. ṚV. 5,3,8. ṚV. 5,77,2. ṚV. 7,73,2. ṚV. 8,23,1. sakhā̱ sakhī̀nsu̱manā̀ yakṣyagne ṚV. 3,4,1. ṚV. 7,2,10. yo yajā̀ti̱ yajā̀ta̱ it wer für Andere oder für sich einen Gott ehrt ṚV. 8,31,1. yathāyàja ṛ̱tubhìrdeva de̱vāne̱vā yàjasva ta̱nvàṃ sujāta ṚV. 10,7,6. ma̱hāmù ra̱ṇvamavàse yajadhvam ṚV. 6,29,1. AV. 1,31,3. AV. 3,10,9. AV. 7,5,3. AV. 7,5,4. AV. 18,3,25. AIT. BR. 4,27. tena tvā yajā iti AIT. BR. 7,14. AIT. BR. 8,22. pākayajñeneje ŚAT. BR. 1,8,1,7. ŚAT. BR. 10,2,2,1. PAÑCAV. BR. 14,6,8. ĀŚV. GṚHY. 1,7,13. ĀŚV. GṚHY. 4,8,40. ŚĀṄKH. BR. 23,5. LĀṬY. 8,1,19. LĀṬY. 8,1,27. LĀṬY. 8,3,7. LĀṬY. 8,1,13. yájant ṚV. 4,16,11. yájamāna (s. auch bes.) ṚV. 1,51,8. ṚV. 7,16,6. ṚV. 8,86,2. AV. 2,34,1. AV. 2,34,2. AV. 4,14,5. VS. 6,6. ījāná ṚV. 1,125,4. ṚV. 7,59,2. AV. 9,5,8. AV. 18,4,1. KAṬHOP. 3,2. ŚAT. BR. 4,4,4,4. anījāna ŚAT. BR. 2,4,3,13. AIT. BR. 1,4. yakṣyámāṇa ṚV. 1,113,9. ṚV. 1,125,4. TS. 1,6,7,3. KĀTY. ŚR. 23,4,4. KAUṢ. UP. 1,1. iṣṭá derjenige, welchem geopfert worden ist, und geopfert KĀTY. ŚR. 25,10,22. ŚĀṄKH. ŚR. 4,9,7. jīvataiva paśuneṣṭaṃ bhavati ŚAT. BR. 13,2,8,2. vahnìṃ cakartha vi̱dathe̱ yajàdhyai ṚV. 3,1,1. ṚV. 3,4,3. ṚV. 6,12,1. ṚV. 6,12,2. ṚV. 7,2,7. ṚV. 8,39,1. yáṣṭave ṚV. 1,13,6. ṚV. 4,37,7. iṣṭvā́ AV. 9,6,40. Mit gen. partit. der Sache P. 2,3,63. somàsya tvā yakṣi ṚV. 3,53,2. ājyasyaiva yajet ŚAT. BR. 2,4,3,10. ghṛtasya ŚAT. BR. 4,4,2,4. KĀTY. ŚR. 10,1,24. — vājimedhaistribhiḥ — yajñeśamayajaddharim BHĀG. P. 1,12,35. BHĀG. P. 3,13,11. BHĀG. P. 10,70,41. MĀRK. P. 16,39. VARĀH. BṚH. S. 46,59. paśunā rudraṃ yajate Schol. zu P. 1,4,32, Vārtt. surāghaṭasahasreṇa māṃsabhūtodanena ca . yakṣye tvām R. 2,52,83. R. 2,55,20. M. 8,105. M. 11,118. yastilairyajate pitṝn MBH. 13,3317. BHĀG. P. 1,5,38. yajate kratubhirdevānpitṝṃśca BHĀG. P. 3,32,2. BHĀG. P. 4,12,10. māṃ karmabhirviprā yajadhvam BHĀG. P. 14,28. puṇyena hayamedhena māmiṣṭvā R. 7,85,21. yajñairijyantamīśvaram MBH. 2,1325. HARIV. 2806. tāni sarvāṇi (daivatāni) yakṣyāmi tīrthānyāyatanāni ca HARIV. 52,84. HARIV. 5,33,18. BHĀG. P. 3,32,17. ījurdevānpurohitāḥ BHAṬṬ. 14,90. yajanta iha devatāḥ BHAG. 4,12. BHAG. 9,23. MBH. 3,8390. R. 2,52,79 (R. 2,52,19 GORR.). R. 7,85,20. BHĀG. P. 5,3,1. BHAṬṬ. 1,2. aiṇeyaṃ māṃsamāhṛtya śālāṃ (= parṇaśālādhiṣṭhātṛdevatām Schol.) yakṣyāmahe vayam R. 2,56,18. R. 2,56,21 iṣṭvā devānpitṝn KATHĀS. 27,118. śakrasya yadarthaṃ dhvaja ijyate HARIV. 3790. girirasmābhirijyatām HARIV. 3850. jñānenaivāpare viprā yajantyetairmakhaiḥ sadā M. 4,24. yakṣyanti ca naravyāghrāḥ — rājasūyāśvamedhādyaiḥ kratubhiḥ MBH. 1,6098. MBH. 1,7664. sutārthaṃ vājimedhena kimarthaṃ na yajāmyaham R. 1,8,2. R. 1,11,8. MĀRK. P. 36,2. iyāja ca mahāmakhaiḥ MĀRK. P. 37,2. yajñairbahubhirījivān R. GORR. 1,44,6. yajeta rājā kratubhirvividhaiḥ M. 7,79. M. 5,53. M. 8,306. M. 11,74. MBH. 9,2885. MBH. 13,3331. MBH. 14,22. MĀRK. P. 26,39. yakṣye MĀRK. P. 22,9. HARIV. 11088. yakṣyamāṇa BHĀG. P. 1,12,33. BHĀG. P. 7,15,10. ījire ca mahāyajñaiḥ kṣatriyāḥ MBH. 1,2473. MBH. 1,3120. MBH. 3,2235. MBH. 3,3067. MBH. 3,8523. MBH. 3,11000 (S. 569). 12745. MBH. 3,14864. R. GORR. 1,1,92. mahadbhiḥ kratubhirījāno bharataḥ MBH. 1,3712. MBH. 3,10526. ījituṃ rājasūyena MBH. 2,1230. iṣṭvā ca śaktito yajñaiḥ M. 6,36. M. 6,37. M. 4,27. MBH. 3,2414. MBH. 13,328. R. 1,1,91. BHĀG. P. 4,3,3. iṣṭavānaśvamedhena R. 1,14,7. iṣṭaṃ syātkratubhistena YĀJÑ. 1,358. AK. 2,8,1,3. tasmānnālpadhano yajet M. 11,40. kṣatriyo dhanurāśritya yajeccaiva na yājayet MBH. 4,1558. R. 1,57,11. R. 1,59,3. R. 2,32,41. R. 2,36,8. BHĀG. P. 10,72,14. yajvā tu vidhineṣṭavān AK. 2,7,8. adhītya brāhmaṇo vedān yājayeta yajeta ca MBH. 4,1558. MBH. 12,234. yatrāyajata dharmo 'pi MBH. 3,10098. yadarthaṃ yajase R. 1,15,14. R. 2,56,24. tasmiṃśca yajamāne MBH. 1,4687. MBH. 3,2238. MBH. 3,8331. R. 1,61,6. R. GORR. 1,15,3. M. 11,24. ŚĀK. 31,1. yakṣye BHAG. 16,15. R. 1,11,20. yakṣyamāṇa M. 11,1. ījāna M. 87. yaṣṭuṃ samupacakrame R. 1,39,25. R. 1,61,5. iṣṭvā M. 4,236. R. 2,72,25. — b〉 mit dem. acc. des Opfers, Liedes u. s. w., worin sich die Cultushandlung vollzieht: semaṃ nò adhva̱raṃ yàja ṚV. 1,26,1. ṚV. 6,52,12. ya̱jñaṃ nò yakṣatā̱mimàm ṚV. 1,142,8. ṚV. 1,188,7. ṚV. 10,130,6. yathāyàjoṃ ho̱tramàgne pṛthi̱vyāḥ ṚV. 3,17,2. śa̱ta̱yāja̱ṃ sa yàjate AV. 9,4,18. ṛca̱ṃ sāmà yajāmahe AV. 7,54,1. i̱ṣṭo ya̱jño bhṛgùbhiḥ VS. 18,56. darśapūrṇamāsau TS. 2,5,4,1. KĀTY. ŚR. 4,6,10. ājyabhāgau KĀTY. ŚR. 19,4,3. prayājān ŚĀṄKH. ŚR. 5,15,13. yajasyabhīpsitaṃ yajñam MBH. 2,1228. R. GORR. 1,41,7. R. GORR. 2,74,28. darśaṃ paurṇamāsaṃ ca MBH. 9,2884. putriyāmiṣṭim R. 1,15,3 (R. 1,15,2 GORR.). rājasūyam H. 691. sarvasvadakṣiṇaṃ yajñamiṣṭavān H. 819. mā yajethāḥ kratum HARIV. 11111. balau tadā yajñaṃ yajamāne R. 1,31,5 (R. 1,32,5 GORR.). R. 1,40,7. ījire yajñam MBH. 13,3333. R. 2,72,27. R. 7,90,13. yaṣṭukāmo mahāyajñam R. 1,57,17. yajño vidhidṛṣṭo ya ijyate BHAG. 17,11. aśvamedhādayo yajñāstvayeṣṭāḥ MĀRK. P. 15,54. sarvavedāḥ sa yeneṣṭho yāgaḥ sarvasvadakṣiṇaḥ AK. 2,7,9. — c〉 mit dat. der Person und acc. der Sache: mahyàṃ yajantu̱ (AV. yajantām) mama̱ yānì ha̱vyā ṚV. 10,128,4. mit loc. der Person MAITRYUP. 6,9. die Person im acc. mit prati R. 2,107,11. — d〉 opfern so v. a. hingeben: yajantībhiḥ svavigrahān BHAṬṬ. 8,49. — e〉 med. verehren, opfern um Etwas (acc.): sakhyam ṚV. 7,36,5. — 2〉 im Ritual durch die Yājyā — Strophe zum Opfer einladen: catasro devatā yajati ŚAT. BR. 1,9,2,6. ŚAT. BR. 4,4,5,16. ŚĀṄKH. ŚR. 7,4,3. ŚĀṄKH. ŚR. 10,7,9. — Vgl. 2. aniṣṭa und 2. iṣṭa. — caus. yājayati, ayīyajat Jmd (acc.) zum Opfer verhelfen, für Jmd als Opferpriester thätig sein, mit instr. der Feier TS. 2,2,10,2. TS. 6,2,6,2. yājayata mā dvādaśāhena AIT. BR. 4,25. AIT. BR. 8,11. yābhirgobhirudamayaṃ prayyamedhā ayājayan AIT. BR. 8,22. ŚAT. BR. 13,5,4,1. ayājyaṃ yājayitvā ĀŚV. GṚHY. 3,6,8. ĀŚV. GṚHY. 1,23,4. ĀŚV. GṚHY. 1,23,19. ete 'hīnaikāhairyājayanti ĀŚV. ŚR. 4,1,7. KAUŚ. 46. KAUṢ. UP. 1,1. Ind. St. 3,461. Ind. St. 4,330. saṃvatsare 'sthīni yājayeyuḥ sie sollen den Asthiyajña anstellen KĀTY. ŚR. 25,13,36. ŚĀṄKH. ŚR. 13,11,9. yajñairyajanti ye kecidyājayanti ca ye dvijāḥ MBH. 1,7664. MBH. 4,1558 (act. und med.). MBH. 12,234. yājayanti ca ye pūgān M. 3,151. vṛṣalam P. 3,3,145, Sch. yājayāmāsa taṃ kaṇvaḥ MBH. 1,3121. MBH. 1,6377. MBH. 14,125. MBH. 14,127. R. 1,10,26 (R. 1,10,27 GORR.). R. 1,57,19 (R. 1,59,17 GORR.). Verz. d. Oxf. H. 59,b,22. svayaṃ māṃ devadeveśa yājayasva MBH. 1,8123. MBH. 14,127. yayātiṃ śubhakarmāṇaṃ devairyo yājitaḥ svayam MBH. 1,222 (S. 9). tataḥ sa yājayāmāsa somakaṃ tena jantunā MBH. 3,10492. somena yājayanvīram BHĀG. P. 9,3,24. yājayitvāśvamedhaistam BHĀG. P. 1,8,6. BHĀG. P. 6,13,6. BHĀG. P. 10,74,16. BHĀG. P. 10,79,30. ayājayadrosavena goparājaṃ dvijottamaiḥ er hiess ihn opfern vermittelst ausgezeichneter Brahmanen BHĀG. P. 3,2,32. BHĀG. P. 1,12,36. mit zwei acc.: taṃ ca te yājayāmāsuryajñadīkṣām R. 7,57,10. — desid. yiyakṣati zu opfern verlangen Schol. zu P. 1,2,10. cāṇḍālasya yiyakṣataḥ R. GORR. 1,61,14. yiyakṣamāṇa MBH. 2,59. — intens. yāyajyate, yāyajīti Schol. zu P. 7,4,83. — ati mit dem Opfer übergehen: yaḥ svāṃ de̱vatā̀mati̱yajàte TS. 2,5,4,4. — anu nachher verehren: tamagniṣṭomenānuyajati Schol. zu KĀTY. ŚR. 16,1,4 (ungedr.). PAÑCAR. 3,7,17 ist tadanu yajecca zu schreiben. — Vgl. anu yāga, anuyāja. — apa mit einem Opfer vertreiben, wegopfern: tāṃste yajñasya māyayā sarvānapayajāmasi KAUŚ. 97. — abhi mit Opfer ehren: devatā abhiyajet GOBH. 4,7,16. āmāvāsyena haviṣā pūrvapakṣamabhiyajate GOBH. 1,5,6. PAÑCAR. 3,7,12. Hierher zieht SĀY. bha̱radvā̀jānsārñja̱yo a̱bhyàyaṣṭa (= apūjayat) ṚV. 6,47,25. ein Opfer (acc.) darbringen: aśvamedhaṃ yajñaṃ vaiṣṇavaṃ śakro 'bhiyajatām MBH. 12,13217. — ava durch Opfer oder Gebete abwenden, vertreiben, durch Gaben abfinden: su̱nvā̱no hi ṣmā̱ yaja̱tyava̱ dviṣàḥ ṚV. 1,133,7. avà yakṣva no̱ varùṇa̱ṃ rarā̀ṇaḥ ṚV. 4,1,5. ṚV. 7,60,9. avà de̱vānā̀ṃ yaja̱ heḍò agne AV. 19,3,4. TBR. 1,4,2,3. ya̱jñasyà mā̱yayā̱ sarvā̱navàyajāmahe (varuṇasya pāśān) TBR. 3,10,8,2. TS. 2,3,12,1. nirṛ̀tim TS. 5,2,4,3. TS. 5,6,3,1. enaḥ TS. 6,6,3,1. ŚAT. BR. 12,9,2,4. ŚAT. BR. 13,3,6,5. KĀṬH. 21,6. KĀṬH. 36,6. — Vgl. avayajana, avayāj, aveṣṭi. — nirava abfinden gegenüber von (abl.): ṛtubhya eva rudraṃ niravayajate KĀṬH. 21,6. — ā 1〉 huldigend darbringen, weihen: yebhyo̱ hotrā̀ṃ pratha̱māmā̀ye̱je (vgl. zu P. 6,4,120) ma̱nuḥ ṚV. 10,63,7. ṚV. 10,61,11. ṚV. 1,121,5. āhùtim AV. 19,4,1. Partic. éṣṭa. Die unter 3. iṣ mit ā aufgeführten Stellen sind vielleicht hierher zu ziehen, da iṣ sonst mit dieser Praep. nicht vorkommt; und zwar ṚV. 1,184,2 so v. a. Huldigungen (anveṣṭārau SĀY.), AIT. BR. 1,26 und VS. 5,7 so v. a. eropfert, durch Verehrung gewonnen; s. unten (3). MAH._zu_VS. theilt diese Auffassung, während SĀY._zu_AIT. BR. eṣṭar und eṣṭā als nom. ag. zu iṣ annimmt, ähnlich auch im Comm. zu TS. 1,2,11,1. — 2〉 verehren, mit acc.: ā yaṃ hotā̱ yajàti vi̱śvavā̀ram ṚV. 7,7,5. yaṃ de̱vāsa̱strirahànnā̱yajànte ṚV. 3,4,2. yeṣu̱ viṣṇùstri̱ṣu pa̱deṣveṣṭàḥ VS. 23,49. — 3〉 eropfern; überh. verschaffen (dem Menschen von den Göttern), zuwenden; med. auch sich verschaffen: ā hi ṣmā̀ sū̱navè pi̱tā yajàti ṚV. 1,26,3. ṚV. 1,40,4. agne̱ mahi̱ dravìṇa̱mā yàjasva ṚV. 3,1,22. yasmai̱ tvamā̱yajàse̱ sa sā̀dhati ṚV. 1,94,2. sa ā yàjasva nṛ̱vatī̱ranu̱ kṣā spā̱rhā iṣàḥ ṚV. 10,2,6. ṚV. 10,70,7. ṚV. 10,80,7. mayì de̱vā dravìṇa̱mā yàjantām ṚV. 10,128,3. teṣā̀ṃ na sphā̱timā yàja ṚV. 1,188,9. ṚV. 8,11,10. a̱pāmā su̱mnaṃ yàkṣate ṚV. 8,19,4. ā vò yakṣyamṛ̱tatvàm ṚV. 10,52,5. ṚV. 4,42,8. u̱ru̱ṣya rāya̱ eṣò yajasva VS. 7,4. VS. 14,4. ŚAT. BR. 1,7,3,14. — Vgl. āyaji fgg. und āyāga. — samā verschaffen: ta āyàjanta̱ dravìṇa̱ṃ samàsmai ṚV. 10,82,4. — upa dazu opfern: u̱pa̱yajàḥ TS. 6,4,1,1. ŚAT. BR. 3,8,4,9. ŚAT. BR. 3,8,4,10. KĀTY. ŚR. 6,9,10. striyaścopayajeran PĀR. GṚHY. 2,17. — Vgl. upayaj, upayaṣṭar, upayāja. — atyupa weiter dazu opfern ŚAT. BR. 3,8,4,18. ŚAT. BR. 3,8,3,1. — pari 1〉 eropfern, erlangen, verschaffen: yathā̱ pūrvèbhyaḥ pa̱ryayā̱ vājàmindo ṚV. 9,82,5. — 2〉 im Ritual vor und nach Jmd opfern, — verehren, eine Opferhandlung durch andere gleichsam unterstützen: dhātārameva sarvāsāṃ purastātpurastādājyena pariyajet AIT. BR. 3,47. yadva̱pāṃ màhi̱mnobha̱yatàḥ pari̱yajàti TBR. 3,9,10,1. ŚAT. BR. 4,4,2,6. ŚAT. BR. 13,2,11,3. KĀTY. ŚR. 10,6,8. ĀŚV. ŚR. 5,19,2. LĀṬY. 8,11,12. LĀṬY. 9,4,1. LĀṬY. 9,4,2. — pra 1〉 verehren, huldigen, Jmd (acc.) Opfer bringen: de̱vānā̀muta yo martyā̀nā̱ṃ yajìṣṭha̱ḥ sa pra yàjatāmṛ̱tāvā̀ ṚV. 6,15,13. pra de̱vāṃ janmà gṛṇa̱te yajàdhyai ṚV. 6,11,3. pra yaḥ sa̱trācā̱ manàsā̱ yajā̀te ṚV. 7,100,1. pra tè yakṣi̱ pra tà iyarmi̱ manmà ṚV. 10,4,1. tava̱ pra yàkṣi sa̱ṃdṛśàm ṚV. 6,16,8. (hotuḥ) tasyānu̱ dharma̱ṃ pra yàja ṚV. 3,17,5. TS. 3,2,7,1. PAÑCAT. 3,6,13. PAÑCAT. 3,6,15. PAÑCAT. 3,8,5. PAÑCAT. 3,10,9. med. PAÑCAT. 8,1. — 2〉 ein best. Opfer (prayāja) darbringen: yāvā̀ne̱va pa̱śustaṃ prayàjati TS. 6,3,7,5. — Vgl. prayaj, fg., prayāga, prayāja. — prati dagegen opfern: ājyenetare pratiyajanta āsate ŚAT. BR. 4,6,8,19. — sam zusammen (den Göttern) huldigen, — opfern: hotā̀rā ṛ̱ju yàkṣata̱ḥ samṛ̱cā ṚV. 2,3,7. yadbrā̀hma̱ṇāḥ sa̱ṃyajànte̱ sakhā̀yaḥ ṚV. 10,71,8. viśvè de̱vāḥ samàyajanta TBR. 1,4,10,3. ŚAT. BR. 4,2,1,33. ŚĀṄKH. ŚR. 14,29,6. ŚĀṄKH. ŚR. 14,39,7. opfern: saṃyaṣṭuṃ (yaṣṭuṃ sa die neuere Ausg.) vājimedhena saṃbhārānupacakrame HARIV. 11087. kratubhiḥ samīje BHĀG. P. 9,24,65. Jmd huldigen: pūjyāṃśca saṃyajet Spr. 4114, v. l. zusammen darbringen: a̱va̱pruṣò vi̱pruṣo̱ saṃyàjāmi TBR. 3,7,6,21. weihen: samayaṣṭāstramaṇḍalam BHAṬṬ. 15,96. — caus. zusammen opfern lassen, die Patnisaṃyāja machen AIT. BR. 1,11. AIT. BR. 3,45. TBR. 1,1,10,5. ŚAT. BR. 1,3,1,21. ŚAT. BR. 1,9,2,1. ŚAT. BR. 3,1,3,6. ŚAT. BR. 3,2,3,23. ŚAT. BR. 4,2,1,31. KĀṬH. 23,9. für Jmd (acc.) als Opferpriester thätig sein MBH. 1,6375. MBH. 12,12372. — Vgl. saṃyāja, saṃyājya, samiṣṭayajus.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
2. √yaj (= 1. yaj) nom. ag. (nom. yaḍ nach P. 8,2,36) am Ende eines comp. huldigend, opfernd; s. divi˚, deva˚.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
1. √yaj Z. 3 hinzuzufügen: (ā) yeje KĀŚ._zu_P. 6,4,120. — anupra med. verehren ṚV. 6,36,2.
Böhtlingk 1879 Adjektiv · Verbalwurzel
Originaltext · Deutsch · Adjektiv
2. ˚yaj Adj. opfernd u. s. w. in diviyáj und daivayáj.
Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel
1. √yaj , yájati, ˚te — 1〉 einen Gott verehren, huldigen, auch mit Gebet und Darbringung, daher weihen, opfern. In der alten Sprache in der Regel Act., wenn Agni oder ein anderer Mittler handelt, und Med., wenn der Mensch für sich verehrt und darbringt; später Act. vom Opferpriester, Med. vom Veranstalter des Opfers. Ausnahmen sind jedoch häufig. — a〉 mit Acc. des Gottes, Dat. der Person oder des Zweckes, für welchen, und, Instr. der Sache (auch partitivem Gen.) oder des Werkzeuges, womit die Handlung vollzogen wird. iṣṭá derjenige, welchem geopfert worden ist. Auch impers. mit Instr. der Person, die das Opfer darbringt, und Instr. des dargebrachten Opfers YĀJÑ. 1,358. — b〉 mit Acc. des Opfers, Liedes u. s. w., worin sich die Cultushandlung vollzieht. Opfern und zugleich darbringen, hingeben, schenken MBH. 13,31,10. iṣṭá geopfert, dargebracht. — c〉 mit Dat., Loc. oder Acc. mit prati der Person und Acc. der Sache. — d〉 Med. verehren —, opfern um Etwas (Acc.). — 2〉 Act. im Ritual durch die Yājyā-Strophen zum Opfer einladen. — Caus. yājáyati (metrisch auch Med.) — 1〉 Jmd (Acc.) zum Opfer verhelfen, für Jmd als Opferpriester thätig sein; mit Instr. der Feier. — 2〉 Jmd (Acc.) ein Opfer (Instr.) darbringen heissen vermittelst Jmds (Instr.). — 3〉 Jmd ein Opfer darbringen heissen, mit doppeltem Acc. — Desid. yiyakṣati, yāyajīti. — Mit ati Med. mit dem Opfer eine Gottheit (Acc.) übergehen. — Mit anu — 1〉 den Anuyāja darbringen ĀPAST. ŚR. 8,3,10. — 2〉 nachher verehren durch (Instr.). — PAÑCAR. 3,7,17 ist tadanu ya˚ zu trennen. — Mit apa mit einem Opfer vertreiben, wegopfern; Med. durch ein Opfer abkaufen MANTRABR. 1,2,5. — Mit abhi — 1〉 mit Opfer ehren, den Göttern (Acc.) opfern MAITR. S. 1,4,5. — 2〉 ein Opfer (Acc.) darbringen MAITR. S. 1,4,5 (56,8). — Mit ava durch Opfer oder Gebete abwenden, vertreiben, durch Gaben abfinden. — Mit nirava abfinden gegenüber von (Abl.). — Mit ā — 1〉 huldigend darbringen, weihen. — 2〉 verehren, mit Acc. — 3〉 eropfern, überh. verschaffen (den Menschen von den Göttern), zuwenden; Med. auch sich verschaffen. éṣṭa eropfert, durch Verehrung gewonnen. — Mit samā verschaffen. — Mit upa dazu opfern. — Mit atyupa weiter dazu opfern. Mit pari — 1〉 eropfern, erlangen, verschaffen. — 2〉 im Ritual [Page5-115-b] vor und nach Jmd opfern, — verehren, eine Opferhandlung durch andere gleichsam unterstützen. — Vgl. parīṣṭa (auch ĀPAST. ŚR. 9,12,11). — Mit pra — 1〉 verehren, huldigen, Jmd (Acc.) Opfer darbringen. — 2〉 ein best. Opfer prayāja darbringen. — Mit prati — 1〉 dagegen opfern. — 2〉 in der Richtung auf Etwas zu (Acc.). opfern ĀPAST. ŚR. 8,3,12. — Mit anupra Med. verehren. — Mit sam — 1〉 zusammen (den Göttern) opfern, — huldigen; opfern; überh. — 2〉 zusammen darbringen. — 3〉 huldigen, ehren (Ehrenwerthe.) — 4〉 weihen BHAṬṬ. — Caus. — 1〉 zusammen opfern lassen, die Patnīsaṃyāja machen. — 2〉 für Jmd (Acc.) als Opferpriester thätig sein.
Whitney Roots 1885 Verbalwurzel
Originaltext · Englisch · Verbalwurzel
yaj — offer
Apte 1890 Verbalwurzel
Originaltext · Englisch · Verbalwurzel
yaj 1 U. (yajati-te, iyāja, īje; ayākṣīt ayaṣṭa, yakṣyati-te, yaṣṭaṃ, iṣṭa; pass. ijyate; desid. yiyakṣati-te) 1 To sacrifice, worship with sacrifices (often with instr. of words meaning ‘a sacrifice’); yajeta rājā kratubhiḥ Ms. 7. 79; Ms. 5. 53, Ms. 6. 36, Ms. 11. 40; Bk. 14. 90; so aśvamedheneje, pākayajñeneje &c. 2 To make an oblation to (with acc. of the deity and instr. of the means of sacrifice or oblation); paśunā rudraṃ yajate Sk.; yastilairyajataṃ pitṝn Mb., Ms. 8. 105, Ms. 11. 119. 3 To worship, adore, honour, revere. 4 To consecrate, dedicate. 5 To give, bestow. — Caus. (yājayati-te) 1 To cause to sacrifice. 2 To assist at a sacrifice. 3 To perform the office of the sacrificing priest.
Cappeller 1887 Verb
Originaltext · Deutsch · Verb
yaj, yájati, ˚te opfern (Act. oft für einen [Page343-2a] anderen, Med. für sich); einen Gott (Acc.) verehren o. feiern; eine Sache (Acc. o. Gen. part.) darbringen o. weihen; einem Gott (Acc.) opfern, mit (Instr.), für o. im Auftrage von (Dat.), zu o. um—willen (Dat., selten Acc.). Partic. yájamāna s. bes.; p. p. iṣṭá durch ein Opfer verehrt; geopfert, dargebracht. Caus. yājáyati (˚te) jemd. opfern lassen, d. i. für jemd. (Acc.) opfern mit (Instr.). Desid yiyakṣati, ˚te opfern wollen. ā huldigen, verehren; eropfern o. (durch Opfer) verschaffen, Med. sich verschaffen. sam (zusammen) opfern o. huldigen.
Burnouf 1866 Adjektiv · Verbalwurzel
Originaltext · Französisch · Adjektiv
yaj yaj a. [à la fin des composés] qui sacrifie, etc.
Originaltext · Französisch · Verbalwurzel
*yaj yaj. yajāmi, yaje 1; o. ijyāsam; imp. vd. 2p. yakṣva; p. iyāja, īje; f1. yaṣṭāsmi; f2. yakṣyāmi, yakṣye; a1. ayākṣam, 3p. vd. ayāṭ; ayakṣi; o. yakṣīya; ppf. moy. ījāna; inf. vd. yajadhyai; gér. vd. yaṣṭvīna. Ps. ijye; impf. ejye; pp. iṣṭa. Sacrifier, offrir le saint-sacrifice; offrir en sacrifice, ac. ou i. Honorer d'un sacrifice: devān aśvamedhena ou aśvamedham offrir aux dieux un aśvamedha. Inaugurer par un sacrifice, śātām une salle. Offrir, donner, procurer. Qqf. aller à la rencontre, ac. Gr. ἅζομαι, ἁγίζω, ἅγιος. — Pp. iṣṭa sacrifié, honoré d'un sacrifice.
Abgeleitete Wörter
Quelltextfundstellen (5)
MAN 2 Fundstellen
MandUp 1 Fundstelle
Mit AYI Free weitermachen
Bildquelle: AYI Archiv.