Sanskrit-Quelltext als Insight-Motiv

vara वर – vorzüglich; ausgezeichnet; bester

Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum · Worttyp nicht bestimmt

Wörterbuchquellen

AYI Wörterbuch Adjektiv · Substantiv Maskulin

Adjektiv

vorzüglich; ausgezeichnet; bester

Substantiv Maskulin

Auswahl; Wunsch; Gabe; Segen

Cappeller 1891 Adjektiv · Substantiv Maskulin

Originaltext · Englisch · Substantiv Maskulin

vára1 ·m. surrounding, stopping (dat. as infin.); circle, extent, space.

Originaltext · Englisch · Adjektiv

vará2 ·a. choosing ( = °); m. suitor, lover, bridegroom or the b.'s friend, husband, son-in-law.

Originaltext · Englisch · Adjektiv

vára3 ·a. choice, select; most excellent, fairest, best of (gen., loc., abl., or --°); fairer or better than (abl. or gen.). n. rather or more than (abl. ±ā́); vaṃra -- na (ca, tu, punar) (it is) better -- than; varaṃ kuryāt he had better or he might rather do. m. (n.) choice, wish, request, boon, gift, reward, privilege, dowry, alms. --váraṃ vṛ, yāc, kāṅkh, etc. choose a gift or utter a wish, °dā́ or prayam grant a gift, °labh have a wish fullfilled. váraṃ varam, práti váram & váramā́ according to wish, at pleasure varā́ya to satisfaction, at heart's content.

Monier-Williams 1872 Substantiv Maskulin · Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Englisch · Substantiv Maskulin

Vara, as, m. surrounding, encompassing; circum- ference, compass, space, room (Ved., cf. uru, with which vara in this sense is connected); stopping, checking (= nivāraṇa, nigraha, Ved.); the act of selecting, choosing, appointing, engaging; request- ing, soliciting, entreating; choice, election, wish, desire, request, boon, blessing, favour, (rarely am, n.); anything chosen as a present, gift, reward, recompense; any desirable object, benefit, advantage, privilege; a dowry; charity, alms; a kind of grain (= varaṭa); bdellium; a sparrow; (as, ā, am), one who chooses, a chooser, choosing, selecting, &c.; one who solicits a girl in marriage, a suitor, wooer, lover, (in these senses only masc.); a bridegroom, hus- band (m.); a bridegroom's friend; a son-in-law (m.); a dissolute man (m.); wished for, desirable, valuable, precious, excellent, best; the best, most excellent or eminent, (frequently with gen. pl., e. g. saritāṃ varā, the best of rivers: also with a loc. and even abl. pl., e. g. nareṣu varaḥ, the best among men; nārībhyo varā, the best of women: frequently also at the end of a comp., cf. ratha-v˚, nara-v˚); better, preferable, better than (with abl. and some- times even with gen., e. g. granthibhyo dhāriṇo varāḥ, those who remember are better than those who merely read books; kāmo dharmārthayor varaḥ, pleasure is better than religion or wealth); eldest; (am), ind. preferably, rather, better, prefer- able, (in Ved. sometimes with abl., e. g. agnibhyo varam, better than fires; or sometimes with abl. and ā, e. g. sakhibhya ā varam, better than com- panions); it is better that, it would be best if (with pres., e. g. varaṃ gacchāmi, it is better that I go; or even with ellipsis of the verb, e. g. varaṃ siṃhāt, it would be better if [death should happen] from the lion; sometimes with pot., e. g. varaṃ tat kuryāt, better that he should do that); better than, rather than, (in these senses varam is followed by na or na ca or na tu or na punar &c., and may be translated by ‘better and not;’ varam mṛtyur na cākīrttiḥ, better death than infamy, or better death and not infamy); (ā), f., N. of several plants and vegetable products, the three kinds of myrobalan; Clypea Hernandifolia; Asparagus Racemosus; Cocculus Cordifolius; a sort of perfume (= reṇukā); tur- meric; = brāhmī, medā, vidaṅga; N. of Pārvatī; of a river; (ī), f. the plant Asparagus Racemosus; N. of Chāyā the wife of Sūrya; (am), n. saffron; [cf. Lat. vir: Goth. vair, vaila: Old Germ. wela: Angl. Sax. wel, wela: Lith. wyras: Hib. fear, ‘good;’ ‘a husband.’]

Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt

Vara, varaṇa, &c. See pp. 887, 888.

Petersburger 1855 Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum · Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

4. vara (wie eben) 1〉 adj. (f. ā) a〉 (erwünscht) der vorzüglichste, beste, schönste AK. 3,4,25,173. AK. 3,4,25,175. AK. 3,4,30,237. H. 1439. H. an. 2,450. fg. MED. r. 63. HALĀY. 4,4. devā dadatu yadvaram ŚĀṄKH. ŚR. 12,19,1. varāṃ (vielleicht varaṃ) dhenuṃ kartre dadyāt KAUŚ. 112. KAUŚ. 136. putrāḥ MBH. 1,2596. nighnamānā varānvarān MBH. 7,1529. HARIV. 7904. bhūṣaṇāni R. 2,39,15. R. 2,68,9. dārūṇi R. 2,56,14. bhogāḥ R. GORR. 1,4,7. R. GORR. 3,52,40. kanyāḥ R. GORR. 4,25,26. R. GORR. 5,11,22. VARĀH. BṚH. S. 74,1. RĀJA-TAR. 5,431. BHĀG. P. 1,12,14. BHĀG. P. 6,4,15. MĀRK. P. 96,45. PAÑCAR. 1,6,22. etatkṣatrabhṛtāṃ varam am Besten für R. GORR. 2,95,21. phalaṃ varamadhyanīcam VARĀH. BṚH. S. 88,46. varādhamamadhyamāḥ BṚH. 23,17. Häufig mit seinem subst. comp.: ˚vastra ADBHUTA-BR. 6,6_in_Ind. St. 1,40. ˚dakṣiṇā YĀJÑ. 1,358. varāsaneṣu MBH. 1,7717. varāṅganā MBH. 3,2507. varāyudhāni MBH. 3,8811. varānnapāna˚ R. 1,5,15. ˚vastrāṇi R. 2,30,44. R. 2,78,7. RAGH. 11,54. AK. 2,6,3,20. AK. 3,4,31,240. Spr. 4323. KATHĀS. 16,85. KATHĀS. 18,98. PRAB. 85,3. CAURAP. 22. BHĀG. P. 1,9,33. MĀRK. P. 61,35. MĀRK. P. 65,5. mit einem gen. pl. der beste, vorzüglichste unter: sarvavedavidām MBH. 1,107. dvipadām MBH. 3,2232. MBH. 3,17341. bhāryā ca suhṛdāṃ varā MBH. 4,44. MBH. 14,1528. R. 1,1,1. saritāṃ varā R. 1,35,11. R. GORR. 2,23,3. RAGH. 1,59. RAGH. 5,23. KUMĀRAS. 6,18. KATHĀS. 22,187. BHĀG. P. 1,3,41. MĀRK. P. 108,10. mit einem loc.: nareṣu ca nalo varaḥ MBH. 3,2101. mit einem abl.: pramadābhyo varā die schönste unter den Frauen MBH. 1,950. sarvadravyācca yadvaram M. 9,112. daśataścāpnuyādvaram M. 114. sa duhyāddaśato varām M. 8,231. Häufig in comp. mit dem im gen. u. s. w. gedachten Substantiv: pāpo nṛṣadvaro janaḥ (hierher nach dem Comm., eher jedoch nṛṣadvara = nṛṣadvan; ŚĀṄKH. ŚR. 15,19,1 hat niṣadvara) AIT. BR. 7,15. grāmavarāḥ MBH. 1,4965. rathavaraḥ MBH. 3,2294. nara˚ MBH. 3,2792. nṛvaro nareṣviva MBH. 4,238. R. 1,1,66. puravaram R. 6,6. R. 7,15. R. 9,65. śūla˚ R. 1,29,6. ikṣvāku˚ R. 2,42,1. saridvarā RAGH. 16,71. taruvarāḥ ṚT. 3,10. VIKR. 119. Spr. 411. Spr. 564. Spr. 2186. Spr. 3053. VARĀH. BṚH. S. 19,6. VARĀH. BṚH. S. 44,15. VARĀH. BṚH. S. 48,56. KATHĀS. 17,8. KATHĀS. 24,137. RĀJA-TAR. 5,157. BHĀG. P. 3,5,40. VET. in LA. (III) 1,13. naravarottama N. 12,38. naravaraśreṣṭha R. 2,61,3. R. 7,104,13. ein solches comp. am Ende eines adj. comp.: utphullanānātaruvarāsu vanabhūmiṣu KATHĀS. 54,52. — b〉 vorzüglicher, besser: imāḥ syuḥ kramaśo varāḥ M. 3,12. mit einem abl.: hiraṇyabhūmilābhebhyo mitralabdhirvarā yataḥ YĀJÑ. 1,351. tvamevaikaḥ śatādapi varaḥ sutaḥ MBH. 1,4030. MBH. 13,1441. R. GORR. 2,80,10. Spr. 3397. Spr. 4201. KATHĀS. 78,127. PRAB. 52,14. statt des abl. der gen.: kāmo dharmārthayorvaraḥ Spr. 3049. — 2〉 m. a〉 eine best. Körnerfrucht, = varaṭa Schol. zu KĀTY. ŚR. 102,17. — b〉 Bdellion ŚABDAR._im_ŚKDR. — c〉 Sperling ŚABDĀRTHAK._bei_WILSON. — 3〉 f. ā a〉 Bez. verschiedener Pflanzen und vegetabilischer Stoffe: die drei Myrobalanen MED. Clypea hernandifolia RĀJAN._im_ŚKDR. RATNAM. 14. Asparagus racemosus 15. Cocculus cordifolius DC., Gelbwurz, = brāhmī, medā und viḍaṅga RĀJAN._im_ŚKDR. = reṇukā ŚABDAC._im_ŚKDR. — SUŚR. 2,104,10. SUŚR. 2,227,17. — b〉 Bein. der Pārvatī H. ś. 48. — c〉 N. pr. eines Flusses MBH. 6,333 (VP. 183). — 4〉 f. ī́ gaṇa gaurādi zu P. 4,1,41. a〉 Asparagus racemosus AK. 2,4,3,19. TRIK. 3,3,376. H. an. MED. — b〉 Bein. der Chāyā, der Gattin des Sonnengottes, TRIK. 1,1,100. — 5〉 n. Saffran AK. 2,6,3,25. TRIK. 3,3,363. H. an. MED. BHĀG. P. 4,6,16. — Vgl. pṛṣadvarā, bījavara, buddhi˚, brāhmaṇa˚, mantri˚, mahāvara, medhāvara, yaśo˚, loha˚.

Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin

1. vára (von 1. var) m. 1〉 Umkreis, Umgebung, Raum AV. 13,4,53. sa mānùṣīra̱bhi viśo̱ vi bhā̀ti vaiśvāna̱ro vā̀vṛdhā̱no varèṇa (oder Wahl) ṚV. 7,5,2. vara̱ ā pṛ̀thi̱vyāḥ auf dem Erdenrund ṚV. 3,23,4. ṚV. 3,53,11. AV. 7,8,1. u̱bhā sa varā̱ pratyèti̱ bhātì ca ṚV. 5,44,12. varè de̱vānā̱mavà syati TS. 2,5,6,1. Vgl. varas, varasad. — 2〉 das Hemmen: na yo varā̀ya ma̱rutā̀miva sva̱naḥ senèva sṛ̱ṣṭā ṚV. 1,143,5.

Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin

3. vára (wie eben) m. P. 3,3,58. (hier und da auch n., z. B. MBH. 1,7644. MBH. 8,1764. MBH. 8,1767. RĀJA-TAR. 3,67. an allen Stellen ist leicht eine Correctur anzubringen; sicher steht das n. MBH. 1,7645 und VARĀH. BṚH. S. 58,38). am Ende eines adj. comp. f. ā. Wahl, Wunsch; ein als Geschenk oder Lohn zu wählender Gegenstand: das Wünschenswerthe, Erwünschte; Wahlgabe, Lohn Ind. St. 5,343. = vṛti AK. 3,3,8. H. 1523. H. an. 2,450. MED. r. 63. = devādvṛtam AK. 3,4,25,175. = devatāderabhīpsitam H. an. MED. = vṛta TRIK. 3,3,363. n. = kiṃcidiṣṭi H. an. ślāghyaḥ strīṇāṃ varaḥ (sc. pateḥ) smṛtaḥ BHĀG. P. 9,14,21. nāto varāntaram WEBER, RĀMAT. UP. 345. kaścidatrāpi ruciraste varo bhavet . atha vānyāṃ diśaṃ bhūmargacchāva yadi manyase MBH. 5,3582. paśya yadyatra kaścitte rocate varaḥ MBH. 5,3633. roṣo na syādvaro mama mein Wunsch ist, dass MBH. 7,2058. HARIV. 4627. strīṇāṃ varamanusmaran YĀJÑ. 1,81. varaṃ var einen Wunsch wünschen, eine Bedingung machen: iṣa̱ṃ varàmaru̱ṇyò varanta ṚV. 1,140,13. bha̱draṃ vai varàṃ vṛṇate ṚV. 10,164,2. trayo̱ varā̀ yata̱māṃstvaṃ vṛ̀ṇī̱ṣe AV. 11,1,10. AIT. BR. 1,7. AIT. BR. 3,33. KAUṢ. UP. 3,1. MBH. 1,3391. MBH. 3,6000. R. 2,9,25. RAGH. 2,63. RAGH. 3,63. KATHĀS. 22,189. KATHĀS. 38,70. HIT. 116,7. varaṃ yāc M. 3,258. R. 1,1,22 (R. 1,1,25 GORR.). R. 2,107,5. R. GORR. 2,8,24. R. GORR. 2,37,16. R. GORR. 3,53,6. prārthay Spr. 1530. RĀJA-TAR. 3,67. RĀJA-TAR. 3,419. RĀJA-TAR. 5,182. PAÑCAT. 135,8. ekasya varaḥ prārthanīyaḥ PAÑCAT. 137,19. varaṃ kāṅkṣ R. 1,55,14. varākāṅkṣin RĀJA-TAR. 3,394. ācakhyau saiva tadvaraṇaṃ varam RĀJA-TAR. 434. varaṃ brūhi VET. in LA. (III) 28,9. varāya coditaḥ BHĀG. P. 4,12,8. varaṃ dā einen Wunsch thun lassen, eine Wunschgabe gewähren AV. 20,135,10. TS. 7,1,6,5. trīnvarā̀ndadyāt TS. 5,2,8,2. TBR. 2,2,1,5. AIT. BR. 8,9. ŚAT. BR. 2,2,1,4. YĀJÑ. 1,306. MBH. 1,7644. MBH. 3,2079. MBH. 3,2225. MBH. 3,16897. MBH. 8,1764. MBH. 8,1767. MBH. 8,1769. R. 1,4,22. R. 2,26,21. R. 2,34,42. R. 2,107,4. R. 3,53,8. KATHĀS. 18,161. RĀJA-TAR. 3,420. BHĀG. P. 4,19,40. varaṃ pradā R. 5,3,22. varàsya go̱trasyà dā̱vanè ṚV. 8,52,5. AV. 16,6,10. tatsaṃśrutau varau RAGH. 12,5. tasya varo brahmaṇāyamājñaptaḥ VARĀH. BṚH. S. 5,14. varaṃ labh seines Wunsches —, einer Wunschgabe theilhaftig werden MBH. 1,2410. MBH. 1,7645. fg. VARĀH. BṚH. S. 43,3. BṚH. 28 (26), 9. prabhavo varaśāpayoḥ Wünsche zu gewähren und Flüche auszustossen BHĀG. P. 4,14,27. prati̱ varàm nach Wunsch, nach Belieben ṚV. 2,11,21. ṚV. 10,133,7. vara̱mā dass.: a̱sya pìba̱ somàsya̱ vara̱mā su̱tasyà ṚV. 116,2. ṚV. 1,88,2. prati̱ pra yā̀ta̱ṃ vara̱mā janā̀ya ṚV. 7,70,5. ṚV. 7,65,4. ṚV. 2,39,2. vai̱śvā̱na̱ro vara̱mā rodàsyo̱rāgniḥ sàsāda pi̱troru̱pasthàm A. wohnt nach Belieben im Schooss der Welten oder seiner Eltern (könnte aber auch zu varam gezogen werden) ṚV. 7,6,6. varā̀ya zur Wahl, zur Befriedigung, nach Herzenslust: kā ta̱ upèti̱rmanàso̱ varā̀ya ṚV. 1,76,1. svā̱dū rasò madhu̱peyo̱ varā̀ya ṚV. 6,44,21. yo vo̱ varā̀ya̱ dāśàti ṚV. 7,59,2. varā̀ya ma̱nyavè nach Wahl und Sinn ṚV. 8,71,3. ṚV. 8,73,4. madvarāt in Folge der von mir gewährten Wunschgabe KATHĀS. 18,316. KATHĀS. 27,105. so v. a. Vorzug, Privilegium: eṣa varo vaṇijāmīdṛśeṣvaparādheṣvasubhiraviyogaḥ DAŚAK. 82,10. — ā̱di̱tyaṃ ca̱ruṃ nirvàpati̱ varo̱ dakṣìṇā TS. 1,8,1,1. varo̱ dakṣìṇā . varo̱ hi rā̱jyam denn das Erwünschte ist Herrschaft TBR. 1,6,1,5. varo̱ dakṣìṇā . vareṇai̱va varàṃ spṛṇoti . ā̱tmā hi varàḥ TBR. 3,12,5,7. In diesen und anderen Stellen erklären die Comm. unter Berufung auf Āpastamba das Wort durch go. aśvo nividvaro varo vā nach Comm. der Lohn für Nivid ist ein Ross oder ein Rind ŚĀṄKH. ŚR. 7,21,9; dazu vgl. tasmādāhuraśvaṃ nividāṃ śaṃstre dadyāditi tadu khalu varameva dadāti AIT. BR. 3,11, wo SĀY. und zwar das beste erklärt; eher und zwar lässt man wählen. paśurdakṣiṇā dhenurvaro vā nach Comm. oder was er sich wünschen mag KĀTY. ŚR. 6,7,29. KĀTY. ŚR. 6,10,38. LĀṬY. 4,12,13. TAITT. ĀR. 2,16,3. GOBH. 3,2,31. ācāryāya varaṃ dadāti gaurbrāhmaṇasya varo grāmo rājanyasya PĀR. GṚHY. 1,9. PĀR. GṚHY. 2,1. ŚĀṄKH. ŚR. 1,4,13. GṚHY. 1,24. KAUŚ. 94. KAUŚ. 106. KĀTY. ŚR. 1,10,12. KĀTY. ŚR. 9,6,2. LĀṬY. 2,9,15. YĀJÑ. 1,51. so v. a. Mitgift: prāptavarāṃ kanyām PAÑCAT. 252,18. Liebesgabe, Almosen VARĀH. BṚH. S. 58,38. fg. — Vgl. kāma˚, datta (in der ersten Bed. auch R. 2,96,45), dhārā˚, svayaṃ˚.

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

2. vará (von 2. var) nom. ag. (f. ā) wählend; s. patiṃvarā. m. Freier (auch Bräutigam, Geliebter, Gatte H. 8. H. 516. HALĀY. 2,342); Freiwerber ṚV. 1,83,2. ṚV. 5,60,4. saràjjā̱ro na yoṣàṇāṃ va̱ro na yonìmā̱sadàm ṚV. 9,101,14. sū̱ryāyā̀ a̱śvinā̀ va̱rā ṚV. 10,85,8. ṚV. 10,85,9. AV. 2,36,1. AV. 2,36,5. AV. 2,36,6. AV. 11,8,1. AIT. BR. 4,7. KAUŚ. 24. snātaṃ kṛtamaṅgalaṃ varam ŚĀṄKH. GṚHY. 1,12. Dunkel ist: va̱rebhìrva̱rām̐ a̱bhi ṣu pra̱sīdàtaḥ ṚV. 10,32,1. — M. 2,138 (YĀJÑ. 1,117). M. 3,29. YĀJÑ. 1,55. icchayānyo'nyasaṃyogaḥ kanyāyāśca varasya ca M. 3,32. M. 9,88. MBH. 3,16647. HARIV. 5948. sadṛśaṃ cāvakṛṣṭaṃ ca prāpya kanyāpitā varam einen Freier für die Tochter d. i. Eidam (daher vara = jāmātar TRIK. 3,3,363. H. an. 2,450. fg. MED. r. 63) R. 3,4,21. R. 3,4,32 (varavat). R. 3,4,36. RAGH. 6,86. RAGH. 7,4. RAGH. 7,17. ŚĀK. 15,11. ŚĀK. 15,88, v. l. Spr. 702. Spr. 2724. AK. 2,7,57. KATHĀS. 16,67. kā varasya vicāraṇā KATHĀS. 24,32. KATHĀS. 26,152. KATHĀS. 30,73. KATHĀS. 34,255. KATHĀS. 35,133. KATHĀS. 44,106. KATHĀS. 52,400. KATHĀS. 79,27. fg. KATHĀS. 89,106. KATHĀS. 103,189. KATHĀS. 122,54. SĀH. D. 4,22. varārtha (= patikāma Comm.) BHĀG. P. 3,8,5. BHĀG. P. 3,14,12. BHĀG. P. 4,27,8. BHĀG. P. 9,6,43. BHĀG. P. 9,20,15. PAÑCAT. 129,15. LA. (III) 13,1. LA. (III) 29,14. LA. (III) 35,20. = viṭa, ṣiḍga H. an. MED. — Vgl. jyeṣṭha˚.

Böhtlingk 1879 Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum · Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Adjektiv · Substantiv Maskulin

2. vará — 1〉 Adj. wählend in patiṃvarā. — 2〉 m. — a〉 Freier, Freiwerber. — b〉 Bräutigam, Geliebter, Gatte. — c〉 Eidam. — d〉 *= viṭa, ṣiṅga.

Originaltext · Deutsch · Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

3. vára — 1〉 Adj. (f. varā) — a〉 der vorzüglichste, beste, schönste, — unter (Gen., Loc., Abl. oder im Comp. vorangehend; ein solch Comp. hat am Ende eines adj. Comp. im f. ā), für (Gen.). häufig am Anf. eines Comp. Compar. ˚tara Ind. St. 15,354. Superl. ˚tama ŚĀŚVATA 214. — b〉 vorzüglicher, besser, — als (Abl., ausnahmsweise Gen.), unter (Abl. Spr. 97, v. l.). — 2〉 váram Adv. vorzugsweise, lieber, besser. — a〉 in der ältesten Sprache construirt mit einfachem Abl. oder Abl. mit ā́. — b〉 mit Praes. oder Imperat. es ist besser —, es ist am besten, dass; es wäre besser, wenn. Bisweilen ist das Hülfszeitwort zu ergänzen. — c〉 mit Potent. eher könnte es geschehen, dass. — d〉 prädicativ besser, — als (Abl., Abl. mit ā́ oder ausnahmsweise blosser Acc.). — e〉 varam — na, na ca, na tu, na punaḥ, tadapi na oder tathāpi na — α〉 eher — als, lieber — als. — β〉 besser (prädicativ) als (Nomin., ausnahmsweise Instr.). — f〉 varam — varaṃ na oder na ca khalu varam besser als (Nomin.). — g〉 na hi — varam ja nicht — sondern vielmehr. — 3〉 m. n. (ausnahmsweise; adj. Comp. f. ā) — a〉 Wahl, Wunsch; ein als Geschenk oder Lohn zu wählender Gegenstand; das Wünschenswerthe, Erwünschte; Wahlgabe, Lohn. váraṃ var einen Wunsch wünschen, eine Bedingung machen; varaṃ yāc, kāṅkṣ, ā-kāṅkṣ, pra-arthay, brū einen Wunsch thun, — aussprechen; váraṃ dā einen Wunsch thun lassen, eine Wunschgabe gewähren, ein Geschenk —, den Lohn geben (PĀR. GṚHY. 1,8,14. 2,1,23); varaṃ pra-dā svargāya in den Himmel zu kommen, pra-yam (Chr. 107,2) einen Wunsch gewähren; varaṃ labh seines Wunsches —, einer Wunschgabe theilhaftig werden; madvarāt in Folge der von mir gewährten Wunschgabe; váraṃ varam, práti váram und váramā́ nach Wunsch, nach Belieben; várāya zur Wahl, zur Befriedigung, nach Herzenslust; prabhavo varaśāpayoḥ Wünsche zu gewähren und Flüche auszustossen mächtig. Wird von den Commentatoren hier und da ohne Noth durch Rind erklärt. — b〉 Vorzug, Privilegium. — c〉 Liebesgabe, Almosen. — d〉 Mitgift. — 4〉 m. — a〉 [Page6-022-a] eine best. Körnerfrucht = varaṭa. — b〉 *Bdellium. — c〉 *Sperling. — d〉 N. pr. eines Sohnes des Śvaphalka VP.² 4,96. — 5〉 f. varā — a〉 Bez. verschiedener Pflanzen und Pflanzenstoffe. Nach den Lexicographen die drei Myrobalanen, Clypea hernandiifolia, Asparagus racemosus, Cocculus cordifolius, Gelbwurz, Embelia ribes, eine dem Ingwer ähnliche Wurzel (RĀJAN. 5,23), = brāhmī und reṇukā. — b〉 *Bein. der Pārvatī. — c〉 N. pr. eines Flusses. — 6〉 *f. varī — a〉 Asparagus racemosus. — b〉 Bein. der Chāya, der Gattin des Sonnengottes. — 7〉 n. Saffran.

Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin

1. vára m. — 1〉 Umkreis, Umgebung, Raum. vára ā́ pṛthivyā́ḥ auf dem Erdenrund. — 2〉 das Hemmen.

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

3. vara VI. Am Ende eines Comp. auch so v. a. fürstlich. turaga˚ JĀTAKAM. 25. ratha˚ JĀTAKAM. 26. 32. śayanīya˚ JĀTAKAM. 28. [Nachtrag, Band 7]

Apte 1890 Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

Originaltext · Englisch · Adjektiv · Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum

vara a. [vṛ-karmaṇi ap] 1 Best, excellent, most beautiful or precious, choicest, finest; with gen, or loc. or usually at the end of comp.; vadatāṃ varaḥ R. 1. 59; vedavidāṃ vareṇa R. 5. 23, R. 11. 54; Ku. 6. 18; nṛvaraḥ, taruvarāḥ, saridvarā &c. 2 Better than, preferable to; graṃthibhyo dhāriṇo varāḥ Ms. 12. 103; Y. 1. 352. — raḥ 1 The act of choosing, selecting. 2 Choice, selection. 3 A boon, blessing, favour ( tapobhiriṣyate yastu devebhyaḥ sa varo mataḥ); varaṃ vṛ or yāc ‘to ask a boon’; prītāsmi te putra varaṃ vṛṇīṣva R. 2. 63; bhavallabdhavarodīrṇaḥ Ku. 2. 32; (for the distinction ([Page 0945-b]) between vara and āśis see āśis). 4 A gift, present, reward, recompense. 5 A wish, desire in general. 6 Solicitation, entreaty. 7 Charity, alms. 8 Surrounding, enclosing. 9 Obstructing, checking. 10 A bridegroom, husband; varaṃ varayate kanyā; see under vadhū (1) also. 11 A suitor, wooer. 12 A dowry. 13 A son-in-law. 14 A dissolute man, libertine. 15 A sparrow. — raṃ Saffron; (for varam see separately). Comp. — aṃga a. having an excellent form. — (gaḥ) 1 an elephant. 2 N. of Viṣṇu. 3 N. of Cupid. — (gī) turmeric. — (gaṃ) 1 the head. 2 the best part. 3 an elegant form. 4 pudendum muliebre. 5 green cinnamon. — aṃganā a lovely woman. — arha a. 1 worthy of a boon. 2 very worthy, highly esteemed. 3 very expensive. — ānanā a lovelyfaced woman. — ājīvin m. an astrologer. — āroha a. having fine hips. — (haḥ) 1 an excellent rider. 2 a rider on an elephant or horse. 3 mounting, riding. — (hā) an elegant or a beautiful woman; kāmaṃ kuru varārohe dehi me pariraṃbhaṇaṃ Māl. 6. 11. — āliḥ the moon. — āsanaṃ 1 an excellent seat. 2 the chief seat, a seat of honour. 3 the China rose. — (naḥ) 1 a doorkeeper. 2 a lover, paramour. — iṃdraḥ 1 a chief, sovereign. 2 Indra. — īśvaraḥ N. of Śiva. — uruḥ — rūḥ f. a beautiful woman (lit. having beautiful thighs). — kratuḥ an epithet of Indra. — cadaṃnaṃ 1 a kind of sandal wood. 2 the pine tree. — tanu a. fair-limbed. ( — nuḥ f.) a beautiful woman; varatanurathavāsau naiva dṛṣṭā tvayā me V. 4. 22. — taṃtuḥ N. of an ancient sage; R. 5. 1. — tvacaḥ the Nimba tree. — da a. 1 conferring a boon, granting or fulfilling a boon. 2 propitious. — (daḥ) 1 a benefactor. 2 N. of a class of Manes. 3 fire for propitiatory burnt offerings. ˚hastaḥ the boon-giving or beneficent hand (placed on the head of a suppliant by a deity &c.). — (dā) 1 N. of a river; M. 5. 1. 2 a maiden, girl. — dakṣiṇā 1 a present made to the bridegroom by the father of the bride. — dānaṃ the granting of a boon. — drunaḥ agallochum. — niścayaḥ the choice of a bridegroom. ([Page 0945-c]) — pakṣaḥ the party of the bridegroom (at a wedding); R. 6. 86. — pradā N. of Lopāmudrā. — prasthānaṃ, -yātrā the setting out of the bridegroom in procession towards the house of the bride for the celebration of marriage. — phalaḥ the cocoa-nut tree. — bāhlikaṃ saffron. — yuvatiḥ -tī f. a beautiful young woman. — ruci N. of a poet and grammarian (one of the ‘nine gems’ at the court of king Vikrama; see navaratna; he is identified by some with Kātyāyana, the celebrated author of the Vārtikas on Pāṇini's Sūtras). — labdha a. received as a boon. — (bdhaḥ) the Campaka tree. — vatsalā a mother-in-law. — varṇaṃ gold. — varṇinī 1 an excellent or fair-complexioned woman. 2 a woman in general. 3 turmeric. 4 lac. 5 N. of Lakṣmī. 6 of Durgā. 7 of Sarasvatī. 8 the creeper called Priyaṅgu. 9 a yellow pigment. — vṛddhaḥ N. of Śiva. — surata a. 1 very wanton. 3 acquainted with the secrets of sexual intercourse. — sraj f. ‘the bridegroom's garland’, the garland put by the bride round the neck of the bridegroom.

Cappeller 1887 Substantiv Maskulin · Worttyp nicht bestimmt

Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin

1. vára m. Umkreis, Raum; das Hemmen (Dat. als Inf.).

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

2. vará wählend (—˚); m. Freier, Geliebter.

Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt

3. vára vorzüglichst, best, schönst (unter Gen, Loc., Abl. o. —˚), vorzüglicher, besser als (Abl., selten Gen.). n. adv. besonders, besser, lieber als (Abl. mit 0. ohne) ā; auch varam — na, na ca, na tu o. na punaḥ mit Nom., selten Instr.). m. (n.) Wunsch, Wahl, Gabe, Lohn, Gnade, Segen. n. Saffran.

Burnouf 1866 Adjektiv

Originaltext · Französisch · Adjektiv

vara vara a. (vṛ) de choix, excellent, le meilleur; le plus âgé, l'aîné. — S. m. choix; désir; demande, sollicitation; offrande, présent; actions de grâces à une divinité. Celui qui choisit, Vd.; le fiancé, le gendre, le mari. Qqf. un libertin; qqf. moineau. (vṛ couvrir) action de couvrir, d'envelopper. — S. n. safran. — S. f. varā cissampelos hexandra: les trois myrobalans: le parfum reṇukā. — S. f. varī (vṛ couvrir) l'Ombre personnifiée. Asparagus racemosus, bot. varaka n. couverture, tente. Essuie-mains, torchon. Esp. de haricot. varakratu m. Indra-śatakratu. varacandana n. sorte de sandal noir. Le pin deodara, bot. varaṭa m. (sfx. aṭa) jars, oie mâle. Homme de race étrangère ou barbare. — F. [ā ou ī] oie; guêpe. — N. jasmin fleuri. varaṇa n. (sfx. ana) choix. (vṛ couvrir) action de couvrir, d'entourer, d'envelopper. Action de nourrir, de sustenter, cf. bharaṇa. — M. clôture, mur, banque de terre, chaussée, digue, pont. Chameau. Caprier, bot. — F. varaṇā np. d'un petit affluent du Gange au nord de Bénarès. varaṇasī f. Bénarès, cf. varāṇasī.

Abgeleitete Wörter

  • pravara प्रवर Adjektiv vorzüglich; der beste

Quelltextfundstellen (6)

HP 1 Fundstelle
HP 4.67-4.77: Geist und Atem 1 Fundstelle

Direkt belegt

MAN 1 Fundstelle
Patañjali-Mantra 1 Fundstelle

Über Ableitungen belegt

  • MAN PY 1.2 Segment 4

    Über: pravara Belegte Form: pravaram Grammatik des Segments: Akkusativ Singular Maskulin

SiSa 3 Fundstellen
SiSa 5.82-5.89: Mūlādhāra 1 Fundstelle

Direkt belegt

SiSa 5.223-5.233: Praxis im Leben 1 Fundstelle

Direkt belegt

SiSa 5.234-5.252: Tripurā-Mantra 1 Fundstelle

Direkt belegt

VBT 1 Fundstelle
VBT 32–35: Leere und Nāḍī 1 Fundstelle

Direkt belegt

Mit AYI Free weitermachen

Bildquelle: AYI Archiv.