Sanskrit-Quelltext als Insight-Motiv

sāmarthya सामर्थ्य – Fähigkeit; Vermögen; Kraft

Substantiv Neutrum

Wörterbuchquellen

AYI Wörterbuch Substantiv Neutrum

Fähigkeit; Vermögen; Kraft

Cappeller 1891 Substantiv Neutrum

Originaltext · Englisch · Substantiv Neutrum

sāmarthya ·n. adequacy, fitness, sufficient cause for or just claim on (loc. or --°); strength, power, efficacy, ability (infin., dat., loc., or --°); the meaning or function of a word. Abl. °yogāt according to circumstances, by reason or on account of (--°).

Monier-Williams 1872 Substantiv Neutrum

Originaltext · Englisch · Substantiv Neutrum

sāmarthya sāmarthya, am, n. (fr. sam-artha), sameness of aim or object, sameness or oneness of meaning or signification; adequacy, fitness, the being adequate, capacity, the being entitled; force, power, ability, energy, fortitude, strength; wealth; interest, advantage; sense or force of words, signification, mutual relation of words; (āt), ind. through the power of, on the strength of, by reason of, on ac- count of.

Petersburger 1855 Substantiv Neutrum

Originaltext · Deutsch · Substantiv Neutrum

sāmarthya (von samartha) n. 1〉 Angemessenheit, das Geeignetsein; = yogyatā TRIK. 3,3,322. MED. y. 111. sabhāyāṃ vakti sāmarthyam so v. a. Angemessenes Spr. (II) 4280, v. l. ˚yogāt so v. a. je nach den Umständen Spr. (II) 524. Spr. (II) 3671. Spr. (II) 4451. tulyasāmarthyayā vācā HARIV. 5837. HARIV. 6355. abl. sāmarthyāt so v. a. der Sachlage gemäss, wie es sich von selbst versteht KĀTY. ŚR. 1,7,21. vācyaphaleṣu svargaḥ sā˚ KĀTY. ŚR. 10,10. KĀTY. ŚR. 4,3,2. KĀTY. ŚR. 4,4,22. KĀTY. ŚR. 17,4,12. KĀTY. ŚR. 18,2,6. KĀM. NĪTIS. 12,3. ŚAṂK._zu_CHĀND. UP. S. 32. CHĀND. UP. S. 78. RĀJA-TAR. 5,457. SĀH. D. 216,14. fg. Comm. zu TS. PRĀT. 4,11. zu P. 8,1,6. zu NAIṢ. 22,55. ˚tas dass. CARAKA 1,15 śrutisāmarthyābhyām KĀTY. ŚR. 4,15,25. — 2〉 Berechtigung, das Haben einer hinreichenden Veranlassung zu (loc. oder im comp. vorangehend): śoke nāsti sāmarthyamaṇvapi Spr. (II) 6533. Spr. (II) 3566. nahi me jīvite kiṃcitsāmarthyamiha kalpyate . apaśyantyāḥ priyaṃ putram R. 2,43,19 (R. 2,42,20 GORR.). hṛtarājyasya u. s. w. kiṃ me jīvitasāmarthyam (= ślādhyatva NĪLAK.). MBH. 3,16121. R. 2,77,17. — 3〉 Gleichberechtigung: caturṇāmapi SUŚR. 1,150,4. — 4〉 das dem — Sinne — nach — Verbundensein, Zusammengehörigkeit dem Sinne nach P. 8,3,44. nahi naño napuṃsakena sāmarthyam PAT._zu_P. 1,1,43. Schol. zu P. 2,1,1 (definirt). pūrvottarapadayoḥ zu P. 2,1,35. — 5〉 das Vermögen, Macht, Kraft, Fähigkeit, Wirksamkeit AK. 3,4,14,69. AK. 3,4,26,197 TRIK. MED. VOP. 25,17. BHAG. 2,36. R. 4,6,3. R. 4,36,14. R. 5,94,18. KĀM. NĪTIS. 11,13. KĀM. NĪTIS. 17,46. UTTARAR. 107,11 (145,8). Spr. (II) 84. RĀJA-TAR. 3,284. SĀH. D. 17,12. PAÑCAT. 57,3. PAÑCAT. ed. orn. 40,12. VEDĀNTAS. (Allah.) No. 36. SARVADARŚANAS. 12,5. SARVADARŚANAS. 12,6. SARVADARŚANAS. 26,2. ˚hīna HIT. 113,20. vikrama˚ R. 5,56,24. parākrama˚ 30. vijñāna˚ Spr. (II) 4209. mantragaṇa˚ SĀY._zu_ṚV. 3,53,23. grahaṇa˚ Comm. zu TS. PRĀT. 16,19. anyasāmarthyāt weil ein Anderer es vermag Spr. (II) 3615. sāmarthyaṃ kar sein Möglichstes thun: liṅgadhāraṇe MBH. 3,2214. MBH. 13,7302. R. 4,40,11. bhaj so v. a. sich zusammennehmen R. 4,29,25. am Ende eines adj. comp.: a˚ MBH. 13,281. tulya˚ Spr. (II) 2584. adṛṣṭapara˚ Spr. (II) 6908. kalpitānyo'nya˚ KUMĀRAS. 6,76. kṣapita˚ RĀJA-TAR. 5,384. prauḍha˚ RĀJA-TAR. 476. Die Ergänzung a〉 im infin. R. 4,54,8. KATHĀS. 114,94. RĀJA-TAR. 4,101. RĀJA-TAR. 4,261. — b〉 im dat.: kṣārāṇāmeva sāmarthyaṃ malanāśāya vāsasās Spr. (II) 1239. apatyotpādanāya sāmarthyamalabhamānaḥ SĀY._zu_ṚV. 1,125,1. — c〉 im loc.: svayaṃ rājā viṣamasthaḥ pareṣu sāmarthyamanvicchati MBH. 5,746. tvatsevanārthaṃ sāmarthyaṃ kasminna mama karmaṇi RĀJA-TAR. 5,308. kimarthakriyayoḥ sthāyinaḥ sāmarthyamasti no vā SARVADARŚANAS. 9,22. svakāryakāraṇe SARVADARŚANAS. 38,17. fgg. — d〉 im comp. vorangehend: sarvasāmarthyalipsu Macht über Alle MBH. 3,11811. bhuvaḥ pālanasāmarthyayuktaḥ MĀRK. P. 18,9. hīnadarśana˚ adj. RĀJA-TAR. 5,219. — a˚ Unvermögen, Unfähigkeit PAÑCAT. 69,3. SARVADARŚANAS. 12,5. SARVADARŚANAS. 26,2. KUSUM. 31,9. — 6〉 sāmarthyāt am Ende eines comp. = vaśāt vermöge, in Folge von, gemäss KĀTY. ŚR. 1,1,4. KĀTY. ŚR. 1,6,26. KĀTY. ŚR. 4,1,10. KĀTY. ŚR. 4,2,30. KĀTY. ŚR. 5,1,10. KĀTY. ŚR. 9,5,1. KĀTY. ŚR. 9,5,12. KĀTY. ŚR. 9,5,31. KĀTY. ŚR. 18,5,7. KĀTY. ŚR. 25,4,25. KAṆ. 3,2,21. SUŚR. 1,147,9. SUŚR. 2,1,8. KĀM. NĪTIS. 1,36. KĀM. NĪTIS. 16,3. Verz. d. Oxf. H. 48,b,12. Verz. d. Oxf. H. 48,b,35. PAÑCAT. 263,7. ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. S. 44. BṚH. ĀR. UP. S. 117. zu CHĀND. UP. S. 39. Comm. zu TS. PRĀT. 1,61. TS. PRĀT. 5,25. TS. PRĀT. 9,13, v. l. TS. PRĀT 9,21. TS. PRĀT. 13,14. TS. PRĀT. 16,13. 16,19. zu P. 1,1,69. P. 1,3,46. P. 2,2,3. P. 7,1,36. SARVADARŚANAS. 17,4. fg. SARVADARŚANAS. 98,20. fg. SARVADARŚANAS. 123,22. — 7〉 die wirkende Kraft eines Wortes so v. a. seine Bedeutung, Function KUSUM. 34,11. KUSUM. 60,5. — 8〉 fehlerhaft für sāmarghya VARĀH. BṚH. S. 41,12. für sāmarṣa PAÑCAT. 66,9. — Vgl. niḥ˚.

Böhtlingk 1879 Substantiv Neutrum

Originaltext · Deutsch · Substantiv Neutrum

sāmarthya n. (adj. Comp. f. ā) — 1〉 Angemessenheit, das Geeignetsein; auch so v. a. Angemessenes. ˚rthyāt und ˚rthyatas der Sachlage gemäss, wie es sich von selbst versteht; ˚rthyayogāt je nach den Umständen. — 2〉 Berechtigung, das Haben einer hinreichenden Veranlassung zu (Loc. oder im Comp. vorangehend). — 3〉 Gleichberechtigung. — 4〉 das dem Sinne nach Verbundensein, Zusammengehörigkeit [Page7-117-b] dem Sinne nach. — 5〉 das Vermögen, Kraft, Fähigkeit, Wirksamkeit; die Ergänzung im Infin., Dat., Loc. oder im Comp. vorangehend. Pl. SĀY. zu ṚV. 1,165,7. Acc. Sg. mit kar sein Möglichstes thun, mit bhaj so v. a. sich zusammennehmen; Abl. am Ende eines Comp. so v. a. vermöge, in Folge von, gemäss; ˚sāmarthyayogāt dass. ŚIŚ. 18,66. — 6〉 die wirkende Kraft eines Wortes, so v. a. seine Bedeutung, — Function. — 7〉 fehlerhaft für sāmarthya und sāmarṣa.

Apte 1890 Substantiv Neutrum

Originaltext · Englisch · Substantiv Neutrum

sāmarthyaṃ 1 Power, force, capacity, ability, strength. 2 Sameness of aim or object. 3 Oneness of meaning or signification. 4 Adequacy, fitness. 5 The force or sense of words, the signifying power of a word. 6 Interest, advantage. 7 Wealth. (sāmarthyāt ‘by the force of, on the strength of, by dint of, by reason of, as a consequence of’).

Cappeller 1887 Substantiv Neutrum

Originaltext · Deutsch · Substantiv Neutrum

sāmarthya n. Angemessenheit, Berechtigung, Fähigkeit, Vermögen, Macht, Kraft zu (Inf., Dat., Loc. o. —˚).

Burnouf 1866 Substantiv Neutrum

Originaltext · Französisch · Substantiv Neutrum

sāmarthya sāmarthya n. (samartha) capacité, aptitude.

Quelltextfundstellen (7)

DYS 5 Fundstellen
DYS 79–83: Kraft und Bhūcarasiddhi 1 Fundstelle

Direkt belegt

DYS 98–100: Siddhis 1 Fundstelle

Direkt belegt

DYS 101–102: Siddhi als Hindernis 1 Fundstelle

Direkt belegt

DYS 103–105: Schüler als Hindernis 1 Fundstelle

Direkt belegt

DYS 112–121: Fünf Elemente 1 Fundstelle

Direkt belegt

SiSa 2 Fundstellen
SiSa 3.55-3.60: Ghaṭāvasthā 1 Fundstelle

Direkt belegt

SiSa 5.191-5.207: Kailāsa und Mahāśūnya 1 Fundstelle

Direkt belegt

Mit AYI Free weitermachen

Bildquelle: AYI Archiv.