Sanskrit manuscript in Devanāgarī

vṛtti वृत्ति – movement; function; fluctuation; activity

substantive feminine · Word type unspecified

Dictionary sources

AYI dictionary substantive feminine

movement; function; fluctuation; activity

Derived from

  1. vṛt वृत् verbal root — turn; occur; remain; abide; live; behave
  2. ti ति suffix — nominal-forming suffix -ti
Cappeller 1891 substantive feminine

Original text · English · substantive feminine

vṛtti ·f. turning, rolling; being, existence, livelihood, maintenance (acc. w. kṛ or kalp & instr. live on or by); mode of being or acting, conduct, behaviour, esp. good conduct or respectful behaviour towards (gen. or --°); devotion to or pursuit of (loc. or --°); usage, practice, rule; nature, character, style (d.); action, activity, function or force of a word; commentary on a Sūtra.

Monier-Williams 1872 substantive feminine

Original text · English · substantive feminine

Vṛtti, is, f. turning, turning round, revolving; the circumference of a circle or wheel; being, ex- istence, abiding (often at the end of comps., e. g. tad-vṛtti, is, is, i, abiding in that), staying, re- maining; state, condition; proceeding, career, course of conduct, conduct, behaviour, action (often at the end of comps., cf. vaka-v˚); operation, practice, business, profession, function, office, employment (at the end of comps. translatable by ‘employed about,’ ‘engaged in’), mode of life [cf. vāgurā- v˚]; activity, cause or instrument of activity; treat- ment, respectful treatment; livelihood, maintenance, means of subsistence (often at the end of comps., cf. uñcha-v˚; the means of subsistence for a Brāhman are said in Manu IV. 4. to be, 1. ṛta, ‘true,’ i. e. lawful gleaning; 2. a-mṛta, ‘not deadly,’ i. e. unsolicited alms; 3. mṛta, ‘deadly,’ i. e. soli- cited alms; 4. pra-mṛta, ‘very deadly,’ i. e. agri- culture; 5. satyānṛta, ‘true and false,’ i. e. trade, traffic; 6. śva-vṛtti, ‘dog-maintenance,’ i. e. servi- tude; this last should never be engaged in, the preced- ing two, i. e. agriculture and trade, only in times of distress); wages, hire; customary allowance, perquisite, fee; mode of thinking, course of ideas; style, force, character, style in composition (especially dramatic style, said to be of four kinds, viz. 1. Kaiśikī, 2. Bhāratī, 3. Sātvatī, 4. Ārabhaṭī, q. q. v. v.; the first three are described as suited to the Śṛṅgāra, Vīra, and Raudra Rasas respectively, the last as com- mon to all); comment, commentary, explanation, exposition, gloss; general character or force of a word; (in grammar) a complex formation which requires resolution or explanation (as distinguished from a simple or uncompounded form, e. g. any word formed with Kṛt or Taddhita affixes, any com- pound and even duals and plurals which are regarded as Dvandva compounds, of which only one member is left, and all derivative verbs such as desideratives &c.); a measure of the voice in reciting or chanting, (of which, according to the Prātiśākhyas, there are three, viz. vi-lambitā, madhyamā, and drutā); N. of a commentary by Sa-nandana.

Petersburger 1855 substantive feminine · Word type unspecified

Original text · German · substantive feminine

vṛtti (von vart) f. 1〉 das Rollen (von Thränen): stambhitabāṣpa˚ ŚĀK. 81,3. uparuddhavṛttiṃ bāṣpam ŚĀK. 90; vgl. aśrūṇi vartay Thränen vergiessen unter vart caus. 1〉. — 2〉 Art und Weise zu sein, — zu thun, — zu leben, Verfahren, Benehmen: āhitāgni˚ LĀṬY. 10,18,11. traividya˚ LĀṬY. 8,6,29. vaiśya˚ ŚĀṄKH. GṚHY. 4,11. eṣoditā gṛhasthasya vṛttirviprasya M. 4,259. prabalatamasāmevaṃprāyāḥ śubheṣu hi vṛttayaḥ ŚĀK. 183. RĀJA-TAR. 6,327. vaśināṃ hi paraparigrahasaṃśleṣaparāṅmukhī vṛttiḥ Spr. (II) 1806. saritāmiva nārīṇāṃ vṛttirnimnānusāriṇī Spr. (I) 2155. Spr. 2887. Spr. 5369. kiṃ dattajīvikāpi tvamīdṛśīṃ vṛtimāśritā RĀJA-TAR. 6,22. pramadādhyuṣitāṃ vṛttiṃ sītā kaccinna vartate R. 3,1,7. tasyaivaṃ vartamānasya pūrveṣāṃ vṛttimanvaham BHĀG. P. 1,16,18. kāṃ vṛttiṃ vartayatyasau R. 7,88,3. tāṃ vṛttimanuvartasva R. 4,31,7. vayobuddhyarthavāgveṣaśrutābhijanakarmaṇām . ācaretsadṛśīṃ vṛttimajihmāmaśaṭhāṃ tathā .. YĀJÑ. 1,123. śiṣyavṛttiṃ samāpannāḥ MBH. 15,40. indrastayoḥ svecchāvṛttiṃ na sahate ŚUK. in LA. (III) 33,8. varteta yāmyayā vṛttyā M. 8,173. R. 2,109,8. kayā vṛttyā vartitaṃ te paraṃ vayaḥ BHĀG. P. 1,6,3. pūrvarājarṣivṛttyā R. 2,23,27. nāgarikavṛttyā saṃjñāpayainām ŚĀK. 60,2. pracchannavṛttyā ŚUK. in LA. (III) 34,10. madhyāṃ vṛttiṃ samāśrayet Spr. 2252. vyapanayatu sa vastāmasīṃ vṛttimīśaṃḥ MĀLAV. 1. āsurīṃ vṛttimāśritya BHĀG. P. 4,26,5. āśrayedvaitasīṃ vṛttiṃ na bhaujaṃgīṃ kathaṃ ca na Spr. 3175. KATHĀS. 5,6. saiṃhīṃ vṛttimupāśritaḥ Spr. 2757. Verfahren —, Benehmen gegen Jmd; mit loc.: vidyāguruṣvetadeva nityā vṛttiḥ M. 2,206. ripau Spr. (II) 206. RAGH. 10,30 (pl.). MĀLAV. 9,2. piturbhaginyāṃ mātṛvadvṛttimātiṣṭhet M. 2,133. gurorgurau saṃnihite guruvadvṛttimācaret M. 205. M. 247. śreyassu guruvadvṛttiṃ nityameva samācaret M. 207. samāṃ vṛttimavartanta tayoḥ MBH. 15,9. R. 2,44,5. fg. R. 2,58,17. R. 2,73,8. fg. R. 2,104,19 (R. 2,112,23 GORR.). R. GORR. 2,75,25. R. GORR. 3,1,10. R. GORR. 4,17,52. kuru priyasakhīvṛttiṃ sapatnījane ŚĀK. 93. am Ende eines adj. comp.: tadviparīta˚ RAGH. 2,53. parādhīna˚ MEGH. 8. āśramaviruddha˚ ŚĀK. 177. medhyavivikta˚ BHĀG. P. 3,1,19. nāstika˚ M. 3,150. vṛṣala˚. M. 164. baka˚ M. 4,30. jyeṣṭha˚, ajyeṣṭha˚ M. 9,110. muni˚ RAGH. 1,8. pataṃga˚ Spr. 1950. vetasa˚, bhujaṃga˚ Spr. 3176. nemi˚ RAGH. 1,17. — 3〉 ein gutes, achtungsvolles, liebevolles Benehmen, ein Gefühl der Achtung und Liebe für Jmd (vgl. gurorgarīyasī vṛttiryā ca śiṣyasya MBH. 13,5114); die Ergänzung im gen. oder im comp. vorangehend: pitṛ˚, mātṛ˚ MBH. 12,3996. guroḥ MBH. 12,3997. guru˚ MBH. 15,11. R. 2,30,36. R. 2,90,20. sa kauravyaḥ kuśalī tāta bhīṣmo yathāpūrvaṃ vṛttirastyatra kaccit MBH. 5,692. vṛttiḥ = asmāsu snehaḥ NĪLAK. vṛtti v. l. für vṛtta guter Wandel Spr. (II) 71. — 4〉 allgemeiner Gebrauch, Regel ṚV. PRĀT. 4,12. AV. PRĀT. 1,8. — 5〉 Art und Weise des Verhaltens; Wesen, Natur, Art: saṃdhyakṣarāṇi saṃspṛṣṭavarṇānyekavarṇavadvṛttiḥ AV. PRĀT. 1,40. āntaryeṇa vṛttiḥ AV. PRĀT. 1,95. parokṣaguṇavṛttayaḥ Spr. (II) 1566. kusumastabakasyeva dvayī vṛttirmanasvinaḥ . mūrdhni vā sarvalokasya viśīryati vane 'tha vā .. Spr. (II) 1845. am Ende eines adj. comp.: bhogā bhaṅguravṛttayaḥ Spr. (I) 2071. guru˚, laghu˚ ṚV. PRĀT. 18,33. — 6〉 Zustand: sāttvikī, rājasī, tāmasī TATTVAS. 19. fg. — 7〉 das Sichbefinden —, Vorkommen —, Erscheinen in, an: atha dharmasya kāmādapakrāntasya kutra vṛttiḥ wo befindet er sich? PRAB. 64,4. am Ende eines adj. comp.: nṛbhirgodhanaiścāpi vanavṛttibhiḥ HARIV. 4285. unmārga˚ KATHĀS. 22,239. samīpa˚ (ed. Bomb. ˚vartin) PAÑCAT. 67,25. guṇakarmamātravṛtti — asamavāyahetutvam BHĀṢĀP. 22. BHĀṢĀP. 26. BHĀṢĀP. 164. nityadravyavṛttayo viśeṣāḥ TARKAS. 4. pṛthivījalatejo˚ (rūpa) TARKAS. 13. TARKAS. 54. parokṣa˚ so v. a. abwesend Spr. (II) 1566. — 8〉 das Vorkommen, Dasein: anuṣṭubhām LĀṬY. 8,1,13. LĀṬY. 8,5,15. guṇatvopādhinā sakaladravyavṛttiḥ SARVADARŚANAS. 105,5. ananyathāsiddhakāryaniyatapūrvavṛtti kāraṇam TARKAS. 21. pratihatatamo˚ (adhikāra) VIKR. 20. vratāpadeśojjhitagarva˚ (vapus) VIKR. 53. — 9〉 das Obliegen, Hingegebensein (die Ergänzung im loc. oder im comp. vorangehend) P. 1,3,38. VOP. 23,30. kṣatriyasya jaye vṛttiḥ samāhitā MBH. 2,1951. prāṇairapi hite vṛttiḥ MAHAVĪRAC. 92,15. sāntvadharmārthavṛttibhiḥ Spr. (II) 1058. dharma˚ Spr. (I) 5117. sevāvṛttivid Spr. (I) 2799. rāga˚ RĀJA-TAR. 4,27. adroha˚ RĀJA-TAR. 5,323. labdhaparipālana˚ Spr. (II) 1493. bhojanavṛttiṣu Spr. (I) 1303. jaghanyaguṇavṛttistha (vgl. jaghanyaguṇavṛttitā MBH. 14,999) BHAG. 14,18. am Ende eines adj. comp.: śatairakṣṇāmanimeṣavṛttibhiḥ RAGH. 3,43. aśakyārambha˚ Spr. (II) 713. dhairya˚ Spr. (II) 1519. mauna˚ Spr. (II) 2247. droha˚ Spr. (II) 2399. RĀJA-TAR. 6,257. karuṇā˚ MEGH. 91. anṛśaṃsa˚ R. 2,21,58. svabāhuṃ vaḥ pratikūlavṛttim BHĀG. P. 3,16,6. — 10〉 sg. und pl. Lebensunterhalt, Erwerb, Gewerbe, Mittel zum Leben AK. 2,9,1. AK. 3,4,14,78. TRIK. 3,3,183. H. 864. fg. H. an. 2,198. MED. t. 59. HALĀY. 2,415. VAIJ._bei_MALLIN._zu_ŚIŚ. 2,112. Einschiebung nach NIR. 6,5. KĀTY. ŚR. 20,2,14. LĀṬY. 8,7,10. M. 1,113. M. 3,286 ātmano vṛttimanvicchan M. 4,252. jyāyasī M. 10,95. vṛttimākāṅkṣan M. 121. YĀJÑ. 2,48. YĀJÑ. 2,281. MBH. 3,8452. asṛjadvṛttimevāgre prajānāṃ hitakāmyayā MBH. 13,3706. MBH. 13,3710. karṣakāṇāṃ kṛṣirvṛttiḥ paṇyaṃ vipaṇijīvinām . gāvo 'smākaṃ parā vṛttiḥ HARIV. 3809. annārjanopāyā vṛttayaḥ bhaikṣotsṛṣṭayathālabdhābhidhā iti SARVADARŚANAS. 75,18. fg. SARVADARŚANAS. 74,14. vipulā SUŚR. 2,395,12. KĀM. NĪTIS. 2,19. KĀM. NĪTIS. 2,21. yena sādhāraṇī vṛttiḥ sa śatruḥ Spr. 4453. vṛttyantarābhāvāt KATHĀS. 20,23. BHĀG. P. 3,6,34. BHĀG. P. 3,12,35. BHĀG. P. 3,6,41. vṛttyartham M. 2,141. M. 5,22. Spr. 2889. R. GORR. 2,32,22. ˚hetos M. 4,11. ātmavṛttaye YĀJÑ. 1,29. YĀJÑ. 1,216. M. 11,7. dine dine svarṇaśataṃ dīyate vṛttaye mama KATHĀS. 53,83. tasya varṣaṃ prati vṛttaye (so ist zu lesen) karabhamekaṃ prayacchati PAÑCAT. 229,6. bhaikṣeṇa vratino vṛttiḥ M. 2,188. phalaiḥ Spr. 2959. Spr. 5374. ŚĀK. 171. rājño vṛttiḥ prajāgopturaviprādvā karādibhiḥ BHĀG. P. 7,11,14. ato 'nyatamayā vṛttyā jīvan M. 4,13. M. 10,83. YĀJÑ. 3,39. kayā vṛttyā vartitaṃ vaścaradbhiḥ kṣitimaṇḍalam BHĀG. P. 1,13,8. vṛttyā svabhāvakṛtayā vartamānaḥ BHĀG. P. 7,11,32. śūdravṛttyāpi vartayet (vaiśyaḥ) M. 10,98. liṅgiveṣeṇa yo vṛttimupajīvati M. 4,200. vṛttyupajīvin MĀRK. P. 14,71. mayi pañcatvamāpanne kāṃ vṛttiṃ vartayiṣyati R. 2,63,30. kṣatravṛttiṃ vartayet LĀṬY. 8,12,1. vṛttiṃ samāsthāya M. 4,2. vaiśyavṛttimātiṣṭhanbrāhmaṇaḥ M. 10,101. puruṣo yayā vṛttiṃ prapadyate BHĀG. P. 3,6,21. jaghanyo nottamāṃ vṛttimanāpadi bhajennaraḥ BHĀG. P. 7,11,17. mūlaphalairvṛttiṃ kuruṣva sein Leben unterhalten —, leben von Spr. 4544. KATHĀS. 4,126 (act.). KATHĀS. 20,143. KATHĀS. 56,75. vittavatsu kṛpaṇāṃ vṛttiṃ vṛthā mā kṛthāḥ Spr. 2386. yaścāsya kurute vṛttim einen Lebensunterhalt gewähren MBH. 13,3447. kena vṛttiṃ kalpayasi wovon ernährst du dich MBH. 1,700. bhaikṣeṇa MBH. 1,701. vṛttiṃ dharmyāṃ prakalpayet einen Lebensunterhalt anweisen M. 7,135. M. 10,124. M. 11,22. strīṇāṃ preṣyajanasya ca . pratyahaṃ kalpayedvṛttim M. 7,125. M. 11,23. vidhāya vṛttiṃ bhāryāyāḥ M. 9,74. fg. SUŚR. 2,394,17. Spr. 2504. HARIV. 336. vṛttīnāmeṣa (so die neuere Ausg.) vo dātā bhaviṣyati narādhipaḥ HARIV. 335. svadattāṃ paradattāṃ vā brahmavṛttiṃ harecca yaḥ BHĀG. P. 10,64,39. dattvā divasavṛttiṃ ca teṣām KATHĀS. 38,32. KATHĀS. 36,80. KATHĀS. 53,84. vṛttiṃ cāsya pradiṣṭavān KATHĀS. 24,129. ˚karṣita M. 2,24. M. 8,411. kālātikramaṇaṃ vṛtteryo na kurvīta bhūpatiḥ so v. a. Sold Spr. (II) 1697. vṛtternijāyāḥ kṣatiḥ Spr. (I) 5373. ˚kṣīṇa MBH. 13,3013. ˚vaikalya M. 10,85. ˚bhaṅga Spr. 5380. ˚ccheda KĀM. NĪTIS. 5,43. KĀM. NĪTIS. 15,4. ˚hrāsa KUSUM. 24,5. hutāśa˚ Lebensunterhalt mittels des Feuers, Schmiedehandwerk u. s. w.: jīvanti ye ca hutāśavṛttyā VARĀH. BṚH. S. 5,35. Am Ende eines adj. comp.: kṣīṇa˚ M. 8,341. kṣata˚ R. 2,32,28. dharmopārjita˚ PAÑCAT. 6,5. dyūta˚ lebend von M. 3,160. uñcha˚ M. 8,260. R. 2,32,34. uñchaśila˚ KUSUM. 24,3. ayācita˚, kṛṣyādi˚, sevā˚ 4. vāgurā˚ M. 10,32. śaṃstra˚ M. 12,45. go˚ HARIV. 4123. mālya˚ HARIV. 4479. vanya˚ RAGH. 1,88. RAGH. 2,38 (wo mit der ed. Calc. ˚vṛttiḥ zu lesen ist). payoda˚ Spr. (II) 914. ṣaḍaṃśa˚ Spr. (I) 2037. vārttā˚ BHĀG. P. 7,11,15. BHĀG. P. 11,23,6. dāsa˚ als Knecht seinen Unterhalt findend VARĀH. BṚH. 21,7. a˚ Mangel an Mitteln zum Leben, Nahrungssorgen M. 4,223. Spr. (II) 701. fg. ˚karṣita M. 10,101. MBH. 4,229. — 11〉 Wirkung, Thätigkeit, Function; = pravartana MED. = pariṇāma Comm. yathā nirindhano vahniḥ svayonā upaśāmyate . tathā vṛttikṣayāccittaṃ svayonā upaśāmyate .. MAITRYUP. 6,34. KAP. 2,31. indriya˚ KAP. 2,32. vṛttayaḥ pañcatayyaḥ kliṣṭākliṣṭāḥ KAP. 2,33. ˚nirodha KAP. 2,3,31. SĀṂKHYAK. 12. fg. SĀṂKHYAK. 28. fgg. COLEBR. Misc. Ess. I, 382. mano navadvāraniṣiddhavṛtti KUMĀRAS. 3,50. indriyāṇām KUMĀRAS. 73. KUMĀRAS. 7,64. NĪLAK. 45. NĪLAK. 47. NĪLAK. 55. NĪLAK. 58. NĪLAK. 169. NĪLAK. 223. NĪLAK. 238. yāgaścittavṛttinirodhaḥ YOGAS. 1,2. YOGAS. 1,5. YOGAS. 2,11. guṇa˚ YOGAS. 15. YOGAS. 50. dhīvṛttayaḥ BĀLAB. 1. antaḥkaraṇa˚ BĀLAB. 11. prāṇānām ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. S. 66. PRAB. 41,3. PRAB. 97,18. PRAB. 98,1. BHĀG. P. 1,8,27. BHĀG. P. 1,9,31. BHĀG. P. 1,8,43. BHĀG. P. 3,5,6. kāla˚ BHĀG. P. 26. BHĀG. P. 6,27. BHĀG. P. 9,20. BHĀG. P. 12,2. BHĀG. P. 26,14. BHĀG. P. 26,22. BHĀG. P. 26,39. BHĀG. P. 29,28. BHĀG. P. 4,22,14. BHĀG. P. 4,22,55. BHĀG. P. 4,29,6. BHĀG. P. 5,11,8. BHĀG. P. 5,11,9. buddherjāgaraṇaṃ svapnaḥ suṣuptiriti vṛttayaḥ BHĀG. P. 7,7,25. viṣamā vāmā vidhervṛttayaḥ Spr. (II) 2955. bhāgyavṛttayaḥ RĀJA-TAR. 5,261. vinayavārita˚ (madana) ŚĀK. 44. — 12〉 das Erscheinen —, Gebrauchtwerden eines Wortes in einer best. Bedeutung (loc.), die Function eines Wortes SĀH. D. 23. SĀH. D. 32. SĀH. D. 267. SĀH. D. 271. dakṣiṇaśabdasya kāle vṛttirna bhavati P. 5,3,28, Schol. dakṣiṇa . uttara . ityetābhyāṃ digdeśakālavṛttibhyām ebend. guruśabdaścātra mukhyayā vṛttyā pitari vartate so v. a. nach seiner Hauptbedeutung MIT. III, 64,a,15. SĀH. D. 15,6. mukhyārthāsaṃbhave ca gauṇī vṛttirāśrīyata eva Schol. zu KĀTY. ŚR. 1,6,25. KĀTY. ŚR. 4,3,25. WEBER, RĀMAT. UP. 336. WEBER, RĀMAT. UP. 315. tairovyañjanapādavṛttau tulyavṛttī werden auf gleiche Weise gebraucht, sind gleichbedeutend AV. PRĀT. Comm. 154. — 13〉 Art und Weise der Aussprache, — Recitation: leśavṛttiradhisparśam (yavayoḥ) AV. PRĀT. 2,24. drutā, madhyamā, vilambitā ṚV. PRĀT. 13,19. ŚIKṢĀ 22_in_Ind. St. 4,269. — 14〉 im Drama Stil, Charakter, genre, deren vier angenommen werden: kaiśikī (hier und da fälschlich kauśikī), sāttvatī, ārabhaṭī (die drei arthavṛttayaḥ) und bhāratī (śabdavṛtti); die Audbhaṭa nehmen noch eine fünfte Vṛtti an, ohne ihren Namen zu nennen; als Unterabtheilungen erscheinen madhyamakaiśikī und madhyamārabhaṭī. AK. 3,4,14,75. H. 285. H. an. MED. BHARATA, NĀṬYAŚ. 18,4. fgg. NĀṬYAŚ. 20,1. fgg. DAŚAR. 2,44. DAŚAR. 2,55. fgg. SĀH. D. 410fgg. PRATĀPAR. 10,a,7. PRATĀPAR. 24,b,1. Verz. d. Oxf. H. 86,b,51. Verz. d. Oxf. H. 208,a, No. 489. Hierher wohl KUMĀRAS. 7,91. — 15〉 Alliteration, häufige Wiederholung desselben Consonanten: rasaviṣayavyāpāravatī varṇaracanā vṛttiḥ SĀH. D. 259,3. SĀH. D. 259,4. fünf Arten aufgeführt: madhurā prauḍhā paruṣā lalitā bhadreti vṛttayaḥ pañca HALL in der Einl. zu DAŚAR. S. 22. — 16〉 = vṛtta Rhythmus des Versschlusses Ind. St. 8,84. Ind. St. 8,113. Ind. St. 8,150. — 17〉 Wortart, Wortform: ˚sāmānya NIR. 2,1. vṛttayaḥ pañca kṛt taddhita samāsa ekaśeṣa sanādyantadhātu ityetadrūpāḥ P. 2,1,3, Schol. tatra vṛttiścaturdhā samāsataddhitakṛtsanādyantadhātubhedāt Verz. d. Oxf. H. 178,a,8. fg. — 18〉 Commentar (zu einem Sūtra) AK. 3,4,1,15. TRIK. (vivṛtau zu lesen). H. 257. fg. H. an. MED. VAIJ. a. a. O. gaṇa ukthādi zu P. 4,2,60. kathādi zu P. 4,4,102. R. 7,36,45. ŚIŚ. 2,112. mādhurī (māthurī) P. 4,3,108, Schol. COLEBR. Misc. Ess. I, 331. Verz. d. Oxf. H. 257,b,19. sūtraṃ vṛttirvivṛtiḥ SARVADARŚANAS. 90,19. — Vgl. a˚, ātma˚, ṛtu˚, ekaika˚, evaṃ˚, kṣiti˚, citta˚ (auch RĀJA-TAR. 5,193, wo mit der ed. Calc. so zu lesen ist), tri˚, durvṛtti, deva˚, dhātu˚, nagna˚, parokṣa˚, prati˚, pratikūla˚, pratyakṣa˚, prayoga˚, prācīna˚, prācya˚, prāṇa˚, bahirvṛtti, brahma˚, bhāga˚, bhāva˚ (unter bhāvavṛtta), bhāṣā˚, bhikṣā˚, bhinna˚, bhaikṣa˚, bhojana˚, madhyamaka˚, mano˚, yathā˚, yāma˚, raṇa˚, liṅga˚, vaṇigvṛtti, vākya˚, viśva˚, śarīra˚, śva˚, sva˚, hṛdaya˚, vārttika.

Original text · German · Word type unspecified

vṛtti 10〉 Sp. 1321, Z. 2 v. u. lies sātvatī. — 13〉 vgl. Comm. zu ĀŚV. ŚR. 5,20,2.

Böhtlingk 1879 substantive feminine

Original text · German · substantive feminine

vṛtti f. — 1〉 das Rollen, Herabrollen (von Thränen). — 2〉 Art und Weise zu sein, — zu thun, — zu leben, Verfahren, Benehmen, Ausnahmsweise auch Pl. — 3〉 Verfahren —, Benehmen gegen Jmd (Loc. oder im Comp. vorangehend) Chr. 40,9. — 4〉 ein gutes, achtungsvolles, liebevolles Benehmen, ein Gefühl der Achtung und Liebe für Jmd (Gen. oder im Comp. vorangehend). — 5〉 guter Wandel, Richtig v. l. vṛtta. — 6〉 allgemeiner Gebrauch, Regel. — 7〉 Art und Weise des Verhaltens, Wesen, Natur, Art. — 8〉 Zustand. — 9〉 das Sichbefinden vorkommen —, Erscheinen in oder an (Loc.). Gewöhnlich am Ende eines adj. Comp. — 10〉 das Vorkommen, Dasein. — 11〉 das Obliegen, Hingegebensein; die Ergänzung im Loc. oder im Comp. vorangehend. Am Ende eines adj. Comp. so v. a. obliegend, hingegeben. — 12〉 Sg. und Pl. Lebensunterhalt, Erwerb, Gewerbe, Mittel zum Leben, Lebensunterhalt mittelst (im Comp. vorangehend). vṛttiṃ kar oder kalp Caus. leben von (Instr.) und Jmd (Gen.) einen Lebensunterhalt gewähren, — anweisen. — 13〉 Wirkung, Thätigkeit, Function Chr. 286,10. — 14〉 Stimmung Chr. 281,27. Chr. 282,2. Chr. 285,17. — 15〉 das Erscheinen —, Gebrauchtwerden eines Wortes in einer best. Bedeutung (Loc.), die Function eines Wortes. — 16〉 Art und Weise —, Tempo der Aussprache, — der Recitation. — 17〉 im Drama Stil, Charakter, genre. — 18〉 Alliteration, häufige Wiederholung desselben Consonanten. — 19〉 Rhythmus des Versschlusses. — 20〉 Wortform. — 21〉 Commentar zu einem Sūtra. — 22〉 N. pr. der Gattin eines Rudra BHĀG. P. ed. Bomb. 3,12,13.

Apte 1890 substantive feminine

Original text · English · substantive feminine

vṛttiḥ f. [vṛt-ktin] 1 Being, existence. 2 Abiding, remaining, attitude, being in a particular state; as in viruddhavṛtti, vipakṣavṛtti &c. 3 State, condition. 4 Action, movement, function, operation; śataistamakṣṇāmanimeṣavṛttibhiḥ R. 3. 43, Ku. 3. 73, Ś. 4. 14. 5 Course, method; Ś. 2, Ś. 11. 6 Conduct, behaviour, course of conduct, mode of action; kuru priyasakhī vṛttiṃ sapatnījane Ś. 4. 17, Me. 8; vaitasīvṛttiḥ, bakavṛttiḥ &c. 7 Profession, occupation, business, employment, mode of leading life (often at the end of comp.); vārdhake munivṛttīnāṃ R. 1. 8; Ś. 5. 6; Pt. 3. 125. 8 Livelihood, maintenance, means of subsistence or livelihood, oft. in comp.; R. 2. 38, Ś. 7. 12, Ku. 5. 28; (for the several means of subsistence, see Ms. 4. 4-6). 9 Wages, hire. 10 Cause of activity. 11 Respectful treatment. 12 Gloss, commentary, exposition; sadvṛttiḥ sannibaṃdhanā Śi. 2. 112, kāśikāvṛttiḥ &c. 13 Revolving, turning round. 14 ([Page 1007-a]) The circumference of a wheel or circle. 15 (In gram.) A complex formation requiring resolution or explanation. 16 The power or force of a word by which it expresses, indicates, or suggests a meaning; (these are three abhidhā, lakṣaṇā, and vyaṃjanā q.q. v.v.); general character or force of a word. 17 A style in composition (these are four; kaiśikī, bhāratī, sātvatī and ārabhaṭī q. v.). 18 Customary allowance. 19 Manner of thinking. Comp. — anuprāsaḥ a kind of alliteration; see K. P. 9. — upāyaḥ a means of subsistence. — karṣita a. badly off or distressed for want of livelihood; Ms. 8. 411. — cakraṃ the wheel of state; Pt. 1. 81. — chedaḥ deprivation of the means of subsistence. — bhaṃgaḥ, — vaikalyaṃ want of a livelihood; Pt. 1. 153. — stha a. 1 being in any state or employment. 2 well-conducted, of good behaviour. — (sthaḥ) a lizard, chameleon.

Cappeller 1887 substantive feminine

Original text · German · substantive feminine

vṛtti f. das Rollen (von Thränen), Geschehen, Vorkommen; Hingegebensein an, Eifer in (Loc. 0. adj. —˚ eiferig, hingegeben), Erwerb, Lebensunterhalt vṛttiṃ vartay das Leben fristen, ˚ kar o. kalpay mit Instr. leben von); Thätigkeit, Funktion, Stimmung; Handlungs- weise, Lebenswandel, (rechtes) Benehmen gegen (Gen., Loc. o. —˚); Brauch, Regel, Wesen, Natur, Zustand; Bedeutung (g.); Stil, Charakter (d.); Commentar zu einem Sūtra. Abstr. ˚tā f., ˚tva n.

Burnouf 1866 substantive feminine

Original text · French · substantive feminine

vṛtti vṛtti f. (sfx. ti) état, condition, manière de vivre, profession, métier. Mode de lecture, tg. Mode ou sujet de composition dramatique.

Occurrences in source texts (20)

HP 1 occurrence
HP 3.103-3.107*2: Conclusion of the Mudrā Teaching 1 occurrence

Direct occurrences

PYS 10 occurrences
PYS 1.2–4: Cessation of the Vṛtti 2 occurrences

Direct occurrences

PYS 1.5–11: The Five Vṛtti 2 occurrences

Direct occurrences

PYS 1.40–41: Mastery 1 occurrence

Direct occurrences

PYS 2.10–11: Eliminating the Kleśas 1 occurrence

Direct occurrences

PYS 2.15–17: Everything Is Suffering 1 occurrence

Direct occurrences

PYS 2.49–51: Prāṇāyāma as Breath Suspension 1 occurrence

Direct occurrences

2 more source pages
PYS 3.43: Mahāvidehā 1 occurrence

Direct occurrences

PYS 4.18–21: Puruṣa Knows Citta 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 6 occurrences
SiSa 1.32-1.34: Selbst als Ursprung 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 3.1-3.10: Herzlotus und Prāṇa 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.191-5.207: Kailāsa und Mahāśūnya 3 occurrences

Direct occurrences

SiSa 5.208-5.222: Rājayoga 1 occurrence

Direct occurrences

SS 1 occurrence
SS 3.25–3.27: Sacred Action 1 occurrence

Direct occurrences

  • SS 3.26 Segment 2

    Attested form: vṛttiḥ Grammar of the segment: nominative singular

VBT 2 occurrences
VBT 49–56: Heart and Dissolution 1 occurrence

Direct occurrences

VBT 57–64: Intervals and Equality 1 occurrence

Direct occurrences

Continue with AYI Free

Image source: AYI archive.