vah वह् – carry; convey
verbal root · Word type unspecified · verb
Dictionary sources
AYI dictionary verbal root
carry; convey
Cappeller 1891 Word type unspecified · verb
Original text · English · verb
vah váhati váha°te ·v pp. ūḍhá1 (q.v.) conduct, carry (esp. the oblation), draw (waggon), guide (the horses); bring near, procure, cause, effect; offer, present (a sacrifice); carry off, rob; take to wife, marry; bear, support, feel, suffer; indulge, pardon; wear, have; undergo, incur; pass. spend; intr. travel, go (in or by any vehicle), drive, ride, run, swim, flow, blow (wind), pass away (time); P. uhyáta be conducted etc., be borne along, move, go in or by (instr.). C. vāhayati, °te cause to conduct, draw, or carry; guide, drive (cf. S.), ride on (acc.); step upon or travel over (a way); set to work, use, apply; take in, deceive. I. vanīvāhyáte carry hither and thither. -- ati carry over or across, pass by; spend (time). C. transport, transpose, let pass i.e. spend (time), escape (a foe etc.). anu carry along. apa carry or drive away (also C.); take off, remove, give up. abhi convey near or towards, bring. ā the same, also bear (fig.), lead home i.e. take to wife; carry or drive away; intr. flow. C. call near, invite (esp. gods to a sacrifice). anvā & abhyā bring hither or to. udā & samudā lead away, esp. lead out a bride from her father's house, i.e. marry. samā bring hither or to (together), assemble; M. meet. ud & samud lead up or away; raise, elevate; draw out, extract; marry (cf. udā); lead or bring to, offer, present; bear, carry (lit. & fig.); have, possess, enjoy; endure, suffer; manifest, betray. ud C. (cause to) marry. upa lead or bring near, get, procure, cause, effect; betray into (acc.). samupa carry along, let flow; P. approach, begin, rise. ni lead down or towards (dat. or loc.); bear, support. nis lead out, extract, save from (abl.); carry off, remove; bring about, effect; succeed (of pers. & th.). C. pass, spend (time); bring about, perform, accomplish. parā lead or take to (dat.). pari lead about, esp. the bride or the wedding procession, i.e. wed; intr. flow about. pra trans. carry onward or along, lead or bring to (acc.); intr. be borne along, flow, blow. C. set in motion, send away, dismiss. prati conduct towards or near. vi lead away, marry (cf. udā), form a matrimonial alliance with (instr.); M. get married, celebrate a wedding. C. give in marriage or marry. sam carry (together), conduct, lead, draw, drag, bear along; P. ride on (instr.). C. bring together, assemble, collect; drive (carriage etc.), guide, conduct, lead, take to wife; carry the hand along the body, stroke. -- Cf. apoḍha, udūḍha, upoḍha, óḍha, 2vyūḍha.
Original text · English · Word type unspecified
vah2 ·(vāh, uh & ūh) carrying, drawing, bearing, holding (--°).
Monier-Williams 1872 Word type unspecified
Original text · English · Word type unspecified
vah 1 . vah (connected with rt. 1. ūh, q. v.; cf. 1. ūḍha), cl. 1. P. A. vahati, -te, uvāha (2nd sing. uvahitha or uvoḍha), ūhe, vakṣyati (ep. also vahiṣyati), -te, avākṣīt (3rd du. avoḍhām, 3rd pl. avākṣus), avoḍha (1st sing. avakṣi, 3rd du. avakṣātām, 3rd pl. avakṣata), Prec. uhyāt, vakṣīṣṭa (Ved. forms vakṣi, vak- ṣati, vakṣva), voḍhum (Ved. Inf. vahadhyai, voḷhave, voḍhave, see yajña-v˚), to bear, carry, con- vey, transport; to draw, lead; to convey in a carriage, &c.; to carry away, carry off; to bring or carry near; to take in marriage, marry a wife; to be carried or borne along, proceed, move; to feel, experience, have; to flow; to breathe; to spit out, vomit (pro- bably for rt. vam): Pass. uhyate, Aor. avāhi, to be borne or carried; to ride, (Pres. part. uhyat, an, antī, at, or uhyamāna, as, ā, am, being carried or borne): Caus. vāhayati, -te, -yitum, Aor. avī- vahat, to cause to bear or carry, cause to convey or draw; to cause to be conveyed (A.); to ship or place in a boat; to cause to be brought or led; to cause to take in marriage; to cause to proceed or move, guide, drive, impel, direct; to travel (A.), proceed, go; to go to, visit; to carry out, perform, finish: Pass. of Caus. vāhyate, to be caused to bear or carry, to be made to convey: Desid. vivakṣati, -te: Intens. vāvahyate, vāvoḍhi; [cf. Gr. ὄχο-ς, ὀχέ-ο-μαι, ὀχεύ-ω, ὄχη-μα, ὄχ-λο-ς, ὀχ-λέ-ω, ὀχ-ετό-ς, αὐχήν, ἄχθος; Lat. veho, vehi-culu-m, vehe-s, vectura, via, vexo, vêlu-m (for veh-lu-m), uxor, probably bajulus; Goth. ga-vig-an, ga-vag-ja, vêg-s, vig-s; Old Germ. wag-an, wâga; Angl. Sax. wegan, weg, wœgan, weddian; Slav. vez-a, vozu, vez-lo; Lith. vez-u, vez-ima-s, veze; Hib. feon, ‘a carriage.’]
Original text · English · Word type unspecified
2. vah in vajra-vah, q. v.
Petersburger 1855 Word type unspecified · verb
Original text · German · Word type unspecified
2. vah oder √vāh (= 1. vah) am Ende eines comp. fahrend, ziehend, führend, tragend, haltend u. s. w. P. 3,2,64. Declination P. 6,4,132. VOP. 3,102. fg. Bildung des fem. VOP. 4,9. P. 4,1,61. VS. PRĀT. 4,56. uḍupativāḍivāmbudaḥ BHĀG. P. 10,18,26. — Vgl. anaḍvah, ano˚, apsu˚, idhma˚, indra˚, girvah, turya˚, dakṣiṇā˚, ditya˚, paṣṭha˚, pārṣṇi˚, pūrva˚, pūrvāgni˚, pṛṣṭi˚, praṣṭha˚, preta˚, bhāra˚, bhū˚, madhyama˚, vajra˚, vīra˚, viśva˚, śveta˚, saha˚, suṣṭu˚, havirvah, havya˚.
Original text · German · Word type unspecified
1. vah [vgl. [6:866]] Z. 6 lies {864} st. {846}. (revision)
Original text · German · Word type unspecified
1. √vah , intens. vāvahīti tragen: ratnabhāram Spr. (II) 4053. — ati caus. 1〉 vgl. HEM. YOGAŚ. 1,35. — ud 4〉 bhartāramudvahantīm so v. a. auf sich liegen habend BHOJAPRAB. 90,6. Sp. 866, Z. 6 lies 864 st. 846. — saṃpra s. saṃpravāha. — vi 1〉 wegführen: oghena vyuhyamānānāṃ (Conj. für vyū˚) plavānāṃ srotaso (so zu lesen) yathā Spr. (II) 3820. — saṃvi med. mit Andern (instr.) eine Ehe eingehen: saṃvivahante gargaiḥ PAT. a. a. O. 1,247,a.
Original text · German · verb
1. √vah , váhati und váhate (NAIGH. 2,14 unter den gatikarmāṇi) DHĀTUP. 23,35 (prāpaṇe). imperat. volhám, volhām, ūḍhvam TS. voḍhvam VS.; avāḍ 2. sg. avākṣīt VOP. 8,134. avākṣus, vakṣi, vakṣat, vākṣīt, vakṣan, vakṣatas, (ā)vakṣati; avoḍha VOP. 8,126. VOP. 8,134. uvāha P. 6,1,17. VOP. 8,134. ūháthum, ūhe VOP. 8,134. ūhiṣe, ūhire, ūhivaṃs, ūhuṣī; vakṣyati Kār. 6 aus SIDDH. K._zu_P. 7,2,10. vahiṣyati MBH. 1,4796. MBH. 1,6053. BHĀG. P. 4,25,36. PAÑCAT. ed. orn. 22,21. voḍhā, voḍhum P. 6,3,112. volhave; ūḍhvā; pass. uhyáte; ūḍha P. 6,1,15. Hierher zieht MAHĪDH. auch vákṣva VS. 8,26, was vermuthlich eine Entstellung für vassva oder vatsva (von 3. vas) ist. Vereinzelt ist (ni) uhīta 3. sg. potent. 1〉 führen, fahren; mit Gespann oder zu Schiffe bringen, — fortführen, den Wagen ziehen, die Rosse führen d. h. lenken: rathèna vā̱mam ṚV. 7,71,2. aśvā̀ u̱ṣasaṃ vahàntaḥ ṚV. 7,75,6. rathàḥ sū̱ryāṃ vàhati ṚV. 4,44,1. ara̱ṃ vahànti ma̱nyavè (aśvāḥ) ṚV. 6,16,43. nau̱bhiḥ ṚV. 1,116,3. pa̱ta̱ṃgaiḥ ṚV. 1,116,4. aśvaìḥ ṚV. 1,175,4. yu̱ṅdhvaṃ vahìṣṭhā dhu̱ri voḻhàve ṚV. 5,56,6. ṚV. 1,116,5. ṚV. 1,116,18. eko̱ aśvò vahati̱ rathàm ṚV. 1,164,2. indra̱ṃ harī̀ soma̱peyā̀ya vakṣataḥ ṚV. 8,14,12. aśva ūhivān AIT. BR. 3,47. ŚAT. BR. 6,6,3,3. PAÑCAV. BR. 13,12,14. AV. 6,82,2. ŚAT. BR. 1,4,4,15. KĀTY. ŚR. 15,4,32. TS. 1,3,8,2. vahàtaṃ (die Füsse angeredet) pṛṇa̱to gṛ̱hān AV. 1,27,4. vahà vāyo ni̱yutò yāhyasma̱yuḥ ṚV. 1,135,2. ṚV. 7,90,1. — vahanti ye (aśvāḥ) ratham MBH. 3,1720. R. GORR. 2,51,10. te hayāḥ — avahanmām MBH. 5,7107. R. 2,45,11. R. GORR. 2,41,15. hayāḥ — vahanti devamādityam BHĀG. P. 5,21,15. puruṣāṇāṃ śatānyaṣṭau mañjūṣāmaṣṭacakrasthāṃ gurvīmūhuḥ kathaṃcana R. GORR. 1,69,4. uvāha māṃ hiraṇyapuramantikāt . rathena tena mātaliḥ MBH. 3,12214. śīghraṃ māṃ vahasva MBH. 3,13179. vaha māṃ kauravānprati MBH. 4,1250. yadanena rathenaiva tvāṃ vaheyaṃ purīṃ punaḥ R. 2,52,51 (R. 2,51,19 GORR.). HARIV. 9136. tato māmavahatsūto hayaiḥ MBH. 5,7181. BHĀG. P. 10,1,34 (med.). tacchiśūnavahadvrajam VOP. 5,6. grāmamajāṃ vahati SIDDH. K._zu_P. 1,4,51. nahi voḍhuṃ rathaḥ śaktaḥ śarānmama MBH. 1,8169. Agni führt oder geleitet die Gegenstände des Opfers zu den Göttern: svāhā̀kṛtaṃ vakṣi ha̱vyam ṚV. 2,3,11. ṚV. 3,29,4. ṚV. 10,15,12. AIT. BR. 3,47. asyāpo yajñaṃ vahanti AIT. BR. 2,20. VS. 29,3. kati̱ pātrā̀ṇi ya̱jñaṃ vàhanti TBR. 1,5,4,1. ājyàm AV. 5,8,1. ghṛ̱tam ? AV. 7,109,2. AV. 9,5,17. ŚAT. BR. 2,2,3,28. med. ṚV. 2,34,12. VS. 6,13. KAUŚ. 5. na ca havyaṃ vahatyagniḥ M. 4,249. R. 5,7,62. BHĀG. P. 4,7,41 (med.). haviḥ ŚĀK. 1. yajñam R. 5,89,19. trisrotasaṃ vahati yo (vāyuḥ) gaganapratiṣṭhām dahin treiben ŚĀK. 165. — 2〉 intrans. fahren, zu Wagen durchlaufen, den Wagen lenken, am Wagen u. s. w. ziehen, dahinfahren; med.: vahàmānā̱ rathèna ṚV. 5,31,9. ṚV. 5,36,5. aśvaìḥ ṚV. 7,45,1. ya ā̱śvaśvā̱ vahànte ṚV. 5,38,1. ṚV. 5,60,7. ṚV. 8,46,26. VS. 27,33. act.: tā ha̱ tyadva̱rtirū̀hathu̱ḥ śaśva̱daśvaìḥ VS. 6,62,3. vahannaśvaḥ ein am Wagen ziehendes Pferd M. 8,146. kathamalpaprāṇā vakṣyantīme hayā mama MBH. 3,2786. MBH. 3,2795. ālikhanta ivākāśamūhuḥ (hayāḥ) MBH. 4,1233. hayāśca nāgāśca vahanti deśitāḥ Spr. 463. R. 2,74,12 (R. 2,76,17 GORR.). yānaiḥ kiṃkarasaṃyuktairuvāha madhusūdanaḥ fuhr dahin HARIV. 6952. vahàte̱ 'yaṃ ma̱ghavā̱ sarvàsenaḥ zieht (in reisigem Zuge) ṚV. 5,30,3. apàśya̱ṃ grāma̱ṃ vahàmānamā̱rāt ṚV. 10,27,19. na nābhibhaṅge hyarayo vahanti laufen, rollen Spr. 2420. viyati vahatāṃ nakṣatrāṇām dahin ziehen PRAB. 54,13. dem Wasser entlang hinfahren, schwimmen: vahatā dehena vahanena ca KATHĀS. 26,21. gaṅgāṃ gacchata tatrāntarvahantīṃ yāṃ ca paśyatha . mañjūṣām KATHĀS. 15,40. pravāhe vahadāyātaṃ sauvarṇaṃ padmapañcakam KATHĀS. 40,84. KATHĀS. 59,4. — 3〉 pass. dass.: u̱hyāte̱ janām̐ anù soma̱peyàṃ su̱kho rathàḥ ṚV. 1,120,11. va̱ha̱turu̱hyamā̀naḥ AV. 14,2,9. vājibhiruhyamānāḥ MBH. 3,15672. uhyanto vājibhirdrutam MBH. 1,5337. uhyamāna iva vāhanocitaḥ pādacāramapi na vyabhāvayat RAGH. 11,10. yugyaiḥ kṣitibhujāṃ yogyairuhyamānāḥ (so ist zu lesen) RĀJA-TAR. 5,33. rathamuhyantaṃ divyaturagaiḥ HARIV. 6198. sa ratho bhrājate 'tyarthamuhyamāno raṇe tadā . uhyamānamivākāśe vivānaṃ pāṇḍurairhayaiḥ (so die ed. Bomb.) MBH. 7,757. uhyamāna ivākāśe kālameghena candramāḥ HARIV. 3757. yāti viyatyuhyamāneva (ulkā) VARĀH. BṚH. S. 33,7. VARĀH. BṚH. S. 33,24. tena plavena sa yayāvuhyamāno mahītale zu Schiffe fahrend MĀRK. P. 74,12. srotasohyamānasya (so ist zu lesen) vom Strome getrieben werdend VIKR. 24. mañjūṣāgato garbhastaraṃgairuhyamānakaḥ MBH. 3,17151. vedaśāstrārṇave ghora uhyamānā itastataḥ Verz. d. Oxf. H. 91,a,2. guṇaughairuhyamānaḥ MAITRYUP. 3,2. MAITRYUP. 6,30. — 4〉 fliessen, mit sich führen (von Flüssen): ma̱hi̱māna̱ṃ vahàntī̱ḥ parì yanti ṚV. 2,35,9. ṚV. 9,83,1. pra̱tī̱paṃ śāpàṃ na̱dyò vahanti ṚV. 10,28,4. tiraścīrāpo vahanti AIT. BR. 4,25. vahantīḥ (sc. āpaḥ) fliessendes Wasser TS. 7,4,14,1. TS. 6,4,2,3. KĀṬH. 22,13. KAUŚ. 32. udakamavahat stehendes Wasser ĀŚV. GṚHY. 4,4,10. pratyagūhurmahānadyaḥ prāṅmukhāḥ sindhusaptamāḥ MBH. 5,2998. MBH. 16,3. HARIV. 8287. HARIV. 8297. kṣīrodāḥ — vahanti yatra vai nadyaḥ MBH. 13,3790. R. 4,41,55. paropakārāya vahanti nadyaḥ Spr. 1734. Spr. 3921. KATHĀS. 39,37. Verz. d. Oxf. H. 120,a,16. BHĀG. P. 7,4,17. MĀRK. P. 99,6. vahati nikaṭe kālasrotaḥ Spr. 1158. chandena codakaṃ tasya vahatyāvarjitaṃ drutam zufliessen MBH. 3,2936. nadyaśca sarito vāri vahantyo brahmasaṃbhavam MBH. 14,783. ūhuḥ sarvarasānnadyaḥ BHĀG. P. 4,19,8. toyaṃ vahati sirā paścimā VARĀH. BṚH. S. 54,6. VARĀH. BṚH. S. 54,19. VARĀH. BṚH. S. 54,21. VARĀH. BṚH. S. 54,36. VARĀH. BṚH. S. 54,39. VARĀH. BṚH. S. 54,66. VARĀH. BṚH. S. 54,71. VARĀH. BṚH. S. 54,73. asraughaṃ muhurūhatuḥ liessen einen Thränenstrom fliessen BHĀG. P. 4,9,48. (śiraḥ) vavāha (!) raktam MĀRK. P. 88,45. — 5〉 wehen (dahinfahren vom Winde): mandaṃ vahati mārutaḥ R. 3,78,13. Spr. 3137. GĪT. 5,2. SĀH. D. 19,18. — 6〉 heimführen, heirathen; med.: janī̀ḥ ṚV. 1,167,7. ṚV. 5,37,3. ya ī̱ṃ vahā̀te ya ī̀ṃ vā vare̱yāt ṚV. 10,27,11. MBH. 1,3377. MBH. 1,3384. act.: ubhe te ekaśulkena vahet M. 8,204. M. 9,94. R. 1,73,36. KATHĀS. 45,357. KATHĀS. 58,86. KATHĀS. 84,65. BHĀG. P. 3,3,4. BHĀG. P. 4,1,6. BHĀG. P. 4,6,31. BHĀG. P. 9,2,18. BHĀG. P. 9,24,22. voḍhum BHĀG. P. 4,8,18. MBH. 13,5090. act. vom Weibe: jā̱yā patìṃ vahati va̱gnunā̀ su̱mat ṚV. 10,32,3. ūḍhā geheirathet, verheirathet (Gattin H. 513) AK. 2,6,1,23. MBH. 5,7459. R. GORR. 2,34,8. R. GORR. 2,53,16. KUMĀRAS. 5,70. KATHĀS. 36,54. anūḍhā R. 2,63,13. so v. a. Concubine SĀH. D. 81. ūḍhapūrvā ŚĀK. 79,15. ŚĀK. 110,17. daivoḍhā, ārṣoḍhā M. 3,38. kāyoḍhaja ebend. aus metrischen Rücksichten statt kāyoḍhāja. anūḍha unverheirathet (vom Manne) AK. 2,7,55. H. 526. ūḍhātprabhṛti seit der Verheirathung (eines Weibes) MBH. 5,2961. Die Form voḍha (vgl. soḍha) in der Stelle: idaṃ bhāryāśatam — putrārthinā mayā voḍham (coḍham?) MBH. 3,10482. — 7〉 mit sich —, bei sich führen: na sa pathyodanaṃ vahet Spr. 4816. yo hi hitvā dvijaśreṣṭhaṃ gajakakṣāṃ vahet Spr. 2575. — 8〉 zuführen: guhāsamīraṇo gandhānnānāpuṣpabhavānvahan R. 2,94,14. divyagandhavahadvāta KATHĀS. 50,190. KATHĀS. 55,34. nidāghakāle prāleyaṃ prāyaḥ śaityaṃ vahatyalam Spr. 1295. rasiko hi vahetkāvyaṃ puṣpāmodamivānilaḥ so v. a. in die Weite führen, verbreiten KATHĀS. 8,10. darbringen: balim BHĀG. P. 1,13,39. BHĀG. P. 3,21,16. BHĀG. P. 5,1,14. BHĀG. P. 6,3,13. bhāgam BHĀG. P. 9,3. bringen so v. a. verschaffen, bewirken: teṣāṃ yogakṣemaṃ vahāmyaham BHAG. 9,22. manovāgdehavastubhiḥ . preyasaḥ paramāṃ prītimuvāha BHĀG. P. 9,18,47. duḥkhanivaham BHĀG. P. 3,9,9. — 9〉 wegführen: (sarasvatī) vegenovāha taṃ vipraṃ viśvāmitrāśramaṃ prati MBH. 9,2391. adreḥ śṛṅgaṃ vahati pavanaḥ kiṃ svit MEGH. 14. taṃ (reṇuṃ) vahatyanilaḥ śīghram R. 2,93,14 (R. 2,102,16 GORR.). MĀRK. P. 17,3. kurulakṣmīm MBH. 1,4796. uhyamānaḥ (jalena) MBH. 9,2386. jalenoḍham vom Wasser fortgeschwemmt M. 8,189. ūḍha fortgeschleppt, geraubt M. 9,270. — 10〉 tragen: pṛṣṭhena MBH. 1,5888. MBH. 1,6053. KATHĀS. 22,140. skandhena Spr. 2764. Spr. 3924. mūrdhnā Spr. 2684. MEGH. 17. śirasā Spr. 1847. KATHĀS. 62,115. mūrdhni KATHĀS. 114 (med.). BHĀG. P. 8,20,18. BHĀG. P. 9,4,54. BHAṬṬ. 14,91. vakṣasi Spr. 592. hṛdi KATHĀS. 56,245. śṛṅgoḍhaghana BHĀG. P. 3,13,40. teṣāmahaṃ pādasarojareṇum — vaheyādhikirīṭamāyuḥ BHĀG. P. 4,21,42. mukhe nibaddhāṃ nirṛtim Spr. (II) 576. dharmarājaṃ ca dhaumyaṃ ca kṛṣṇāṃ ca yamajau tathā . eko 'pyahamalaṃ voḍhum MBH. 3,11019. fgg. MBH. 4,148. R. 3,4,26. R. 5,35,31. KATHĀS. 18,170. KATHĀS. 22,142. yatrārohanti jetāro vahanti ca parājitāḥ ein Spiel BHĀG. P. 10,18,21. fg. vahanti śivikāmanye yāntyanye śivikāgatāḥ Spr. 4699. BHĀG. P. 5,10,2. BHĀG. P. 5,10,6. khe khelagāmī tamuvāha vāhaḥ KUMĀRAS. 7,49. kharavat Spr. 4780. karabhāṇāṃ sahasrāṇi kośaṃ tasya — ūhurdaśa MBH. 2,1201. vāhakairuhyamānāṃ tāṃ śūraiḥ R. 4,24,21. R. 5,73,48. guhyakairuhyamānā sā (sabhā) MBH. 2,385. uhyante sma suparṇena RAGH. 10,62. PAÑCAT. 198,17. fg. vasudhā tathohe yena BHAṬṬ. 2,39. aṅkāśrayapraṇayinastanayānvahantaḥ ŚĀK. 176. śarīrameko vahate 'ntarātmā MBH. 12,6917. garbham eine Leibesfrucht tragen Spr. 1596. (nāvaḥ) vahantyo janamārūḍhaṃ tadā saṃpeturāśugāḥ R. 2,89,17. fg. (R. 97,22. fg. R. 2,GORR.). taṃ janamasatyasaṃdhaṃ bhagavati vasudhe kathaṃ vahasi Spr. 484. BHĀG. P. 8,20,4. vahati bhuvanaśreṇīṃ śeṣaḥ Spr. 2763. ambhonidhirvahati durvahavāḍavāgnim Spr. 203, v. l. (II). KATHĀS. 25,100. kāryadhuram MBH. 8,1663 (med.). R. GORR. 2,21,12. R. GORR. 2,36,14. bhāraṃ sa vahate tasya Spr. 4919. BHAṬṬ. 3,51. BHAṬṬ. 15,20 (bharam st. param Comm.). BHĀG. P. 5,2,11. BHĀG. P. 8,6,34. ciroḍhāṃ dhuram RAGH. 18,11. RĀJA-TAR. 5,171. chattram Spr. 4891. cāpam MEGH. 72. KATHĀS. 22,92. (yā alakā) vahati salilodgāramuccairvimānairmuktājālagrathitamalakaṃ kāminīvābhravṛndam MEGH. 64. katīha kavacaṃ vahamānāḥ P. 3,2,129, Schol. gharme vahanvarma RĀJA-TAR. 5,195. raktāṃśukam MṚCCH. 10,9. vasantapuṣpābharaṇam KUMĀRAS. 3,53. nānāliṅgāni RĀJA-TAR. 4,178. RĀJA-TAR. 1,2. śiraḥ so v. a. den Kopf hoch tragen HARIV. 7105. śirāṃsi garvitānyūhuḥ HARIV. 8321. mūrdhānam — uccaistarāṃ vakṣyati śailarājaḥ KUMĀRAS. 7,68. vasuṃdharām, kṣmāmaṇḍalam tragen so v. a. regieren RĀJA-TAR. 1,101. RĀJA-TAR. 4,119. asubhiruhyamānāḥ von den Lebensgeistern getragen so v. a. am Leben erhalten BHĀG. P. 5,26,22. — 11〉 ertragen: manobhavam MĀRK. P. 18,41. ertragen so v. a. nachsehen, verzeihen BHĀG. P. 5,3,15. — 12〉 an sich tragen, haben: yaccāśrupātātkalilaṃ vadanaṃ vahase MBH. 11,43. vahasi hi dhanahāryaṃ paṇyabhūtaṃ śarīram MṚCCH. 13,15. pīyūṣapūrṇakucakumbhayugmam CAURAP. 26. vīrakāyavahadghrāhā KATHĀS. 47,52. dṛśā bāṣpakalāmuvāha BHĀG. P. 4,8,16. vahanniva raviprabhāḥ RĀJA-TAR. 4,197. — 13〉 sich unterziehen, sich hingeben; an den Tag legen, äussern: agnim, viṣam, tulām sich dem Gottesurtheil mit dem Feuer, dem Gift, der Wage unterwerfen YĀJÑ. 2,99 (vgl. Z. d. d. m. G. 9,677, N.). vahāma sarve vivaśā yasya diṣṭam BHĀG. P. 5,1,11. bhagavato 'nuśāsanam BHĀG. P. 20. durvahaṃ yogam MBH. 13,1918. mānuṣīṃ dīkṣām HARIV. 3735. niyamān BHĀG. P. 3,16,7. sūryādhikāram MĀRK. P. 111,3. kapaṭam MBH. 1,3094. adharmam R. 1,23,7. lajjām Spr. 382 (II). khedam Spr. 568. paścāttāpam Spr. 3055. cintāmekām KATHĀS. 11,7. KATHĀS. 79,10. nidrām BHĀG. P. 3,9,19. saṃrabdhisiṃhaprahṛtam RAGH. 16,16. prītim HARIV. 4189. jīvitāśām HARIV. 8091. mānam HARIV. 8315. vāllabhyaṃ keśavamayam HARIV. 8321. mānam, madanam, madam HARIV. 8433. dhairyam R. 5,33,41 (med.). śobhām MEGH. 53. garvam Spr. 826. dviguṇarucim Spr. 2026. niṣṭhuratām Spr. 2417. kāntim Spr. 3225. BHAṬṬ. 8,49 (med.). mahadduḥkham KATHĀS. 66,143. śūramānam BHAṬṬ. 16,5. paramerṣyādharmam PAÑCAT. 218,5. jvaram RĀJA-TAR. 4,526. dṛptavātānukāritām RĀJA-TAR. 1,252. viphalaśramatvam RĀJA-TAR. 4,717. ūḍhahāsa BHĀG. P. 2,7,25. ūḍhavayas = prāptavayas BHĀG. P. 4,9,66. — 14〉 bezahlen: mithyābhiyogī dviguṇamabhiyogāddhanaṃ vahet YĀJÑ. 2,11. YĀJÑ. 2,292. — 15〉 zubringen (eine Zeit): bahiḥ kenāpyupāyena vaha tvaṃ nālikādvayam RĀJA-TAR. 4,570. tatrāpyahāni dvitrāṇi vahannevābhavat RĀJA-TAR. 290. — 16〉 vahan (tanmantraṃ sahasā vahan) HARIV. 4453 fehlerhaft für japan, wie die neuere Ausg. liest. — Vgl. navoḍhā, sahoḍha, sūryoḍha. — caus. vāhayati, selten ˚te 1〉 fahren lassen, (den Wagen) laufen lassen, lenken: rathaṃ vāhaya (sūta) me śīghram MBH. 4,1435. HARIV. 2433. HARIV. 7300. HARIV. 9359. R. 2,114,8 (R. 2,125,18 GORR.). R. 7,28,24. R. 7,29,7. (die Pferde) ziehen lassen, lenken: śanakairvaḥhayanhayān MBH. 7,6421. MBH. 8,688. mahāvṛṣān RĀJA-TAR. 4,227. Schol. zu KĀTY. ŚR. 626,2 v. u. vāhayāmāsa tānṛṣīn liess sie (wie Zugthiere) ziehen MBH. 5,469. MBH. 13,4753. mit doppeltem acc. P. 1,4,52, Vārtt. 7. balīvardānyavān Schol. (zu Wagen) Etwas führen: arpitavimānavāhitakāñcanakarpūravastrakoṭicaya KATHĀS. 43,250. (ein Schiff) führen, lenken: nāvam MBH. 1,2399. tarim MBH. 1,4014. Ohne acc. fahren zu Wagen, sich vermittelst eines Vehikels irgendwohin begeben: tvaritaṃ vāhyatām (impers.) wird dem Wagenlenker zugerufen R. 2,40,31. adhiṣṭhāya ca gāṃ loke bhuñjate vāhayanti ca MBH. 12,6705. avāhayaṃstataḥ (ādhāvantastadā die neuere Ausg.) śīghraṃ bāṇasya puramantikāt HARIV. 10476. dakṣiṇena ca mārgeṇa savyaṃ dakṣiṇameva ca . vāhayasva mahābhāga tato drakṣyasi rāghavam .. R. 2,92,13 (in der ed. Bomb. wird ein Vers eingeschoben, so dass dort vāhayasva in der Bed. führen mit vāhinīm zu verbinden ist). — 2〉 Jmd lenken lassen; mit dopp. acc.: vāhānavāhayatpārtham VOP. 5,5. — 3〉 Etwas tragen lassen P. 1,4,52, Vārtt. 5. bhāraṃ devadattena Schol. śailānkapibhiḥ VOP. 5,5. uṣṭravāmīśatavāhitārtha RAGH. 5,32. RĀJA-TAR. 5,274. Z. d. d. m. G. 14,571,7. Z. d. d. m. G. 14,572,4. Z. d. d. m. G. 14,571,8. Jmd tragen lassen, zum Tragen anstellen: paśuvaccaiva tānpṛṣṭhe vāhayāmāsa MBH. 1,3153. na vāhayeddvijān MĀRK. P. 34,34. sich tragen lassen so v. a. reiten auf (acc.): turagam MĀRK. P. 121,8. KATHĀS. 12,135. te vāhayanto 'nyo'nyam HARIV. 3749. taṃ ca maṇḍūkairvāhyamānaṃ dṛṣṭvā PAÑCAT. 199,3. PAÑCAT. 199,4. hayāroheṇa vāhitāṃ kiśorīm R. GORR. 2,125,14. — 4〉 tragen; nur im pass. getragen werden: vahanto vāhyamānāśca BHĀG. P. 10,18,22. vāhyamānamayaḥkhaṇḍam KĀM. NĪTIS. 11,48. pratīpaṃ kṛṣyamāṇo hi nottareduttarennaraḥ . vāhyamāno 'nukūlaṃ tu jalaughādvyasanāttathā .. so v. a. sich treiben lassend, getrieben werdend Spr. 1845. anaṅgavāhita getrieben von RAGH. 19,47. vāhyamānasya tṛṣṇayā Spr. 1440. — 5〉 betreten: sa vāhyate rājapathaḥ śivābhiḥ RAGH. 16,12. vāhyedadhvaśeṣam so v. a. den Rest des Weges zurücklegen MEGH. 39. — 6〉 Etwas in Bewegung setzen, wirken —, arbeiten lassen: sūnāḥ M. 3,68. daśa sūnāsahasrāṇi yo vāhayati saunikaḥ M. 4,86. asīn BHAṬṬ. 14,23. wird von WESTERGAARD und Andern zu vāh gezogen. — 7〉 Jmd anführen, betrügen: vāhitā vayamanena PAÑCAT. 64,6. wird von BENFEY auf vāh zurückgeführt. — Vgl. durvāhita. — intens. vanīvāhyáte hinundherführen ŚAT. BR. 1,4,3,6. ŚAT. BR. 6,8,1,1. fgg. dṛtiṣu dadhi vanīvāhyante ŚĀṄKH. ŚR. 14,40,19. — Vgl. vanīvāhana. — ati 1〉 hinüberführen über, vorbeifahren an: sa nò vakṣa̱dviśvā̱nyatì du̱rgahā̀ṇi ṚV. 6,22,7. ŚAT. BR. 13,8,4,6. mṛtyum ŚAT. BR. 14,4,1,12. LĀṬY. 3,5,1. — 2〉 verbringen (eine Zeit): svenaiva dhanavyayena ramamāṇayā māsamātramatyavāhi DAŚAK. 62,10. — Vgl. ativoḍhar. — caus. 1〉 betreten: lokātivāhite mārge SARVADARŚANAS. 39,4. — 2〉 versetzen: alakāmativāhyeva KUMĀRAS. 6,37. — 3〉 verstreichen lassen, glücklich über Etwas hinüberkommen: ativāhitāniṃ mayā kathaṃcidghanagarjitāni RAGH. 13,28. rājaputraiḥ samaṃ sakhyaṃ kṛcchrādapyativāhyate KATHĀS. 28,111. sa śāpastena — ativāhitaḥ KATHĀS. 33,91. insbes. eine Zeit verbringen: triyāmām RAGH. 9,70. ṛtūn RAGH. 19,47. tānyahāni KATHĀS. 5,78. KATHĀS. 6,133. KATHĀS. 12,184. KATHĀS. 39,247. KATHĀS. 51,209. KATHĀS. 54,186. KATHĀS. 66,62. KATHĀS. 75,2. RĀJA-TAR. 2,34. RĀJA-TAR. 3,159. RĀJA-TAR. 3,190. RĀJA-TAR. 4,447. RĀJA-TAR. 4,572. RĀJA-TAR. 6,47. PRAB. 2,11. PRAB. 68,6. PAÑCAT. 185,25. PAÑCAT. ed. orn. 52,24. — vyati med. (vyatihāre) VOP. 23,55; vgl. P. 1,3,15, Vārtt. 2. — samati caus. verstreichen lassen, zubringen: divasaśeṣam NĀGĀN. 19,10. — adhi tragen: puruṣānadhivahataḥ eine Sänfte BHĀG. P. 5,10,2. adhyūḍha (s. auch bes.) aufgesetzt auf (loc.) AIT. BR. 3,41. — Vgl. adhivāhana. — anu 1〉 entlang führen: panthā̀m AV. 14,2,74. eṇakuṇakaṃ srotasānūhyamānam vom Strome fortgetrieben werdend BHĀG. P. 5,8,4. — 2〉 med. nachschlagen, ähnlich werden KULL._zu_M. 3,7. — 3〉 betreiben: lokayātrām BHĀG. P. 12,6,67. — Vgl. anuvaha. — apa 1〉 wegfahren, wegführen MBH. 4,2085. tamāropya svarathe — apovāha MBH. 6,2347. MBH. 6,5400. fg. raṇāt BHĀG. P. 10,76,27. (rākṣasaḥ) kīcakamapovāha vātavegena MBH. 4,462. HARIV. 10726. yajñapaśumapovāha BHĀG. P. 4,19,11. BHĀG. P. 10,37,29. ŚAṂK._zu_CHĀND. UP. S. 31. nadī . apovāha vasiṣṭhaṃ tu prācīṃ diśam MBH. 9,2393. vāyurapovāha tadrajaḥ MBH. 1,1479. apovāha ca vāso 'syā mārutaḥ MBH. 1,2939. — 2〉 wegtreiben, vertreiben: narairivolkābhirapohyamāno mahāgajaḥ R. 2,21,53. apoḍhavighna RAGH. 13,22. — 3〉 abwerfen: apohya vasanaṃ svakam MBH. 2,2389. entfernen, wegschieben: anapoḍhārgala RAGH. ed. Calc. 16,6. — 4〉 aufgeben: apavahati BHĀG. P. 5,14,37. apoḍhakarman RAGH. 11,25. apoḍhanepathyavidhi RAGH. 16,73. tadbhaktyapoḍhapitṛrājyamahābhiṣeka RAGH. 13,70. āsuraṃ bhāvamapohya BHĀG. P. 6,18,19. sauhṛdam BHĀG. P. 9,6,44. — Vgl. apavāha, apavāhya und 1. ūh mit apa. — caus. 1〉 wegfahren, wegführen, abführen: rathaṃ yuddhāt R. 6,88,36. R. 6,89,3. trigartasenāpatinā svarathenāpavāhitaḥ MBH. 7,4968. MBH. 9,2394. HARIV. 9233. HARIV. 9237. HARIV. 10728. HARIV. 10844. R. 1,1,51 (R. 1,1,54 GORR.). R. 2,9,13. R. GORR. 1,42,2. R. GORR. 1,43,2. R. GORR. 2,6,26. R. GORR. 3,59,4. R. GORR. 3,66,25. R. GORR. 5,32,27. R. GORR. 7,28,19. MĀLAV. 67,19. BHAṬṬ. 8,86. kaṅkālam RĀJA-TAR. 2,101. apovāhita (!) BHĀG. P. 10,76,33. — 2〉 vertreiben, verjagen DAŚAK. 68,9. DAŚAK. 80,10. PAÑCAT. 231,5. PAÑCAT. 231,6. — 3〉 sich aus dem Staube machen DAŚAK. 75,3. — Vgl. apavāhaka, apavāhana. — pratyapa zurückdrängen, zurückstossen: gṛhītvā śṛṅgayostaṃ ca aṣṭādaśa padāni saḥ . pratyapovāha bhagavān BHĀG. P. 10,36,11. — vyapa (hierher oder zu 1. ūh) 1〉 vertreiben, verscheuchen: vyapoḍhābhra MBH. 5,2942. vyapoḍhe ca tato ghore tasmiṃstejasi MBH. 7,8279. vyapohya mātṛdoṣam BHĀG. P. 6,18,66. avyapohyānimittaṃ hi kāryaṃ yatkriyate — tadaniṣṭāya kalpeta KATHĀS. 32,42. — 2〉 offenbaren, an den Tag legen: tayā te mānuṣaṃ karma vyapoḍham MBH. 8,1610. — abhi hinfahren, herbei —, hinführen zu ṚV. 1,118,4. ratho̱ na sasnìra̱bhi vàkṣi̱ vājàm ṚV. 3,15,5. ṚV. 6,21,12. ṚV. 6,37,3. ṚV. 8,32,9. (māmāśavaḥ) a̱bhi prayo̱ vakṣàn ṚV. 8,63,14. svargaṃ lokam ŚAT. BR. 3,8,1,16. ŚAT. BR. 4,1,1,25. AIT. BR. 6,9. AIT. BR. 8,24. ghṛtakulyā madhukulyāḥ pitṝnsvadhā abhivahanti ŚAT. BR. 11,5,6,4. tato 'bhyavahadavyagrau vairāṭiḥ savyasācinam . yatrātiṣṭhatkṛpaḥ MBH. 4,1757. fg. Vgl. abhivahana, abhivāhya, abhyūḍhi. — caus. zubringen (eine Zeit) fehlerhaft für ati RĀJA-TAR. 1,332 (wo ausserdem zu lesen ist satrayodaśavāsarā) und PAÑCAR. 3,7,23. — ā herbeiführen, bringen: ā3 vaha P. 8,2,91. agne̱ patnī̀ri̱hā vàha ṚV. 1,22,9. te na̱ ā vàkṣansuvi̱tāya̱ varṇàm ṚV. 104,2. ṚV. 113,15. ṚV. 3,58,1. de̱vān ṚV. 4,8,2. ā vā̀ṃ vahantu̱ rathā̀ḥ ṚV. 4,14,4. ā hā̀ vahato̱ martyā̀ya ya̱jñam (die Zeit des Opfers und dadurch dieses selbst) ṚV. 5,41,7. ra̱yim ṚV. 5,42,18. u̱ṣasa̱ṃ svàrā̱vahàntīm ṚV. 80,1. ṚV. 8,34,8. ā vàkṣi̱ mahì na̱ ā cà satsi ṚV. 10,3,7. AV. 3,24,7. AV. 4,23,2. jayām AV. 6,78,1. AV. 12,2,42. ŚAT. BR. 1,4,2,16. fgg. yena pathā havyamā vo vahāni ŚAT. BR. 1,5,1,26. VS. 18,59. sarvābhyo digbhyo balimāvahantaḥ AIT. BR. 7,34. śriyam TAITT. UP. 1,4,2,1. med. ṚV. 7,71,3. ṚV. 8,19,1. partic. oḍha ŚAT. BR. 2,5,2,29. ĀŚV. ŚR. 1,3,22. ĀŚV. ŚR. 3,10,19. oḍhā, adyoḍhā P. 6,1,95, Schol. — āvāhyamāvahet (so die ed. Bomb.) zuführen (die Braut) MBH. 13,2407. rukmaṃ hiraṇyam u. s. w. na jātu kṣayamāvahet bringe man nicht inʼs Haus MBH. 4,535. tasyārcāpuṣpamāvahan R. GORR. 2,80,11. kimasya ta āvahanti bringen, darbringen BHĀG. P. 8,22,19. gurave prītim bringen, verschaffen M. 2,246. M. 3,82. sukham MBH. 1,3355. MBH. 3,2830. MBH. 3,16709. saubhāgyam HARIV. 7155. kṣayam R. 3,56,27. āpadaṃ ghorām R. 5,76,5. rucim VIKR. 48. saṃgamaṃ priyajanena VIKR. 128. RAGH. 11,73. ad ŚĀK. 54. Spr. 1474. Spr. 3112. Spr. 4436. Spr. 5285. VARĀH. BṚH. S. 6,4. VARĀH. BṚH. S. 45,8. VARĀH. BṚH. S. 77,35. RĀJA-TAR. 6,248. DAŚAK. 64,17. BHĀG. P. 1,13,13. BHĀG. P. 7,15,28. BHĀG. P. 8,23,9. BHĀG. P. 9,1,38. BHĀG. P. 10,65,17. PAÑCAT. 3,15 (1,10 ed. orn.) — 2〉 heimführen (als Gattin) MBH. 13,2443. MBH. 13,5079. MBH. 13,5088. HARIV. 120. — 3〉 eintragen, bezahlen: dviguṇam YĀJÑ. 2,193. — 4〉 fortführen: tena kūlāpahāreṇa maitrāvaruṇirauhyata wurde vom Flusse fortgetrieben MBH. 9,2386. — 5〉 sich ergiessen, fliessen: balavatpratividdhasya nastaḥ śoṇitamāvahat MBH. 4,2209. — 6〉 tragen: nānāvicitrakṛtamaṇḍanam CAURAP. 19. dhuram die Last der Regierung R. 1,71,15. rājyam so v. a. regieren HARIV. 1943. — 7〉 an den Tag legen, anwenden: sarga udyamam BHĀG. P. 3,9,29. mā rodīrdhairyamāvaha MĀRK. P. 52,5. — Vgl. āvaha fg., āvāha. — caus. herbeirufen: ṛṣim MBH. 1,4287. HARIV. 7787. insbes. die Götter zum Opfer u. s. w.: devatāḥ ŚAT. BR. 1,7,3,13. ŚAT. BR. 2,6,1,22. ŚAT. BR. 3,5,2,13. AIT. BR. 1,2. ŚĀṄKH. ŚR. 1,4,22. GOBH. 4,3,4. ĀŚV. ŚR. 1,5,24. ĀŚV. ŚR. 4,8,6. YĀJÑ. 1,229. YĀJÑ. 1,233. MBH. 1,2770. MBH. 1,4387. MBH. 1,4754. MBH. 1,4757 (med.). MBH. 15,824. HARIV. 7580. R. 1,13,9. R. GORR. 1,13,36. VARĀH. BṚH. S. 48,21. fg. WEBER, RĀMAT. UP. 325. KṚṢṆAJ. 279. KṚṢṆAJ. 289. BHĀG. P. 11,27,24. PAÑCAR. 3,13,3. — Vgl. āvāhana. — anvā herbeiführen: anù tri̱śokàḥ śa̱tamāvàha̱nnṝn ṚV. 10,29,2. — abhyā dass. ṚV. 1,134,7. ṚV. 6,63,7. abhyāvahati kalyāṇaṃ vividhaṃ vāksubhāṣitā Spr. (II) 510. — udā davonführen ŚAT. BR. 3,3,3,17. tato māṃ sūtastūrṇamudāvahat MBH. 5,7177. dahinziehen: turagāḥ śikhaṇḍinamudāvahan so v. a. zogen den Wagen des Śikh. MBH. 7,969. MBH. 3,15704. hinaufführen: agnirhavyamudāvahan MBH. 12,12196. heimführen, heirathen: subhadrāṃ bhāryāmudāvahat MBH. 1,3830. fg. MBH. 6,5601 (nach der Lesart der ed. Bomb.). R. 7,4,16. — samudā hinausführen, hinausziehen: pūrvaṃ tu bālāḥ samudāvahanti (so die neuere Ausg.) . vṛddhāśca paścātpratimā nayanti HARIV. 8467. davonführen, forttragen: tato hata iti jñātvā tānbhakṣānsamudāvahat (rākṣasaḥ) R. 7,69,15. dahinziehen (am Wagen) Jmd: (aśvāḥ) putraṃ virāṭarājasya satvaraṃ samudāvahan MBH. 7,966. heimführen, heirathen: ahaṃ vicitravīryasya dve kanye samudāvaham MBH. 13,2441. — upā herbeiführen ṚV. 1,74,6. ṚV. 3,35,2. dvijagṛhe dvijamodamupāvahan Verz. d. Oxf. H. 255,a,17. — nirā entführen PAÑCAV. BR. 9,4,11. holen: nāvò hira̱ṇyayī̀rāsanyā̱bhi̱ḥ kuṣṭhàṃ ni̱rāvàhan AV. 5,4,5. — samā zusammen herbeiführen, zusammenbringen, versammeln: apàdātīnṛ̱tvijàḥ sa̱māvàhanti TBR. 3,8,1,2. AIT. BR. 8,22. herbeiführen: (anilaḥ) kadambasarjārjunapuṣpabhūtaṃ samāvahangandham HARIV. 8790. med. etwa sich zusammenfinden: tāveha saṃvahāvahai AIT. BR. 8,27. nach SĀY. sich Lebensunterhalt (nirvāha) verschaffen. — ud 1〉 hinausführen, hinaufführen; hinausschaffen, hinaufheben ṚV. 1,50,1. bhu̱jyumudūhàthu̱rarṇàsaḥ ṚV. 7,69,7. a̱paḥ sàmu̱drāddiva̱mudvàhanti AV. 4,27,4. AV. 13,1,36. AV. 18,2,22. AV. 19,25,1. KAUṢ. UP. 3,5. hinausschaffen AIT. BR. 2,19. TBR. 1,1,5,6. śyāvāśvamārcanānasaṃ sattramāsīnaṃ dhanvodavahan PAÑCAV. BR. 8,5,11. yadīmāvidaṃ rohitāvaśmācitaṃ kūlamudvahātaḥ hinaufziehen PAÑCAV. BR. 14,3,13. hayāḥ prayānti deveśvaramudvahanto nabhastalam HARIV. 13127. herausziehen (Pfeile aus dem Köcher) MBH. 3,15657. MBH. 12,125. udvavāha śarānghoranrāvaṇasya sutaṃ prati R. 6,70,9. aufheben: udvaheyaṃ bhujābhyāṃ hi medinīmambare sthitaḥ R. 3,55,9. R. 5,73,36. R. 6,36,90. BHĀG. P. 10,13,22. in die Höhe bringen: pauravaṃ vaṃśam MBH. 1,3705. — 2〉 wegführen (die junge Frau aus dem Vaterhause) GOBH. 2,2,17. PĀR. GṚHY. 1,11. RAGH. 7,32. RAGH. 7,67. überh. heimführen, heirathen: nodvahetkapilāṃ kanyām M. 3,8. M. 3,10. M. 3,15. M. 7,77. YĀJÑ. 1,52. RAGH. 11,54. VARĀH. BṚH. S. 70,1. KATHĀS. 26,184. KATHĀS. 34,239. BHĀG. P. 3,22,15. BHĀG. P. 4,30,15. BHĀG. P. 5,2,22. BHĀG. P. 10,52,41. MĀRK. P. 21,31. fg. MĀRK. P. 28,18. MĀRK. P. 34,77. fg. MĀRK. P. 113,32. med. M. 3,4. KATHĀS. 36,56. BHĀG. P. 10,52,42. PAÑCAT. 190,1. udavoḍha BHAṬṬ. 2,48. udūḍhā KATHĀS. 45,304. KATHĀS. 75,131. KATHĀS. 89,108. KATHĀS. 92,52. — 3〉 zuführen, bringen: ratimudvahatādaddhā gaṅgevaughamudanvati BHĀG. P. 1,8,42. balim BHĀG. P. 10,87,28. dviṣāṃ khedam BHĀG. P. 4,10,36. udvahiṣyāmi tāṃste 'haṃ kāmān BHĀG. P. 25,36. — 4〉 tragen: skandhena BHĀG. P. 5,8,10. bhāraṃ śirasā gurum BHĀG. P. 4,29,33. jaṭājūṭaiḥ BHĀG. P. 5,17,3. MBH. 7,7963. R. 7,34,38 (med.). RAGH. 11,66. ātmānamudvoḍhumaśaknuvantyaḥ RAGH. 16,60. ŚIŚ. 9,73. HIT. 127,1. parighaṃ gurum BHAṬṬ. 9,7. bhāram MBH. 3,335 (med.). MBH. 3,336. R. 7,68,4. dāridryabhāram Spr. 446. rājyabhāram KATHĀS. 15,4. gṛhabhāram KATHĀS. 22,156. BHĀG. P. 7,9,43. rājyadhuraṃ gurvīm MBH. 1,4272. MBH. 3,334. MBH. 4,919. MBH. 8,375. MBH. 13,377. MBH. 13,7169. MBH. 14,25. R. 5,36,65 (med.). R. 6,112,109 (med.). KUMĀRAS. 6,30. PAÑCAT. ed. orn. 22,21. jaṭāmaṇḍalam HARIV. 4565. raśanākalāpam MṚCCH. 11,15. bhūṣaṇam ṚT. 3,7. vāsāṃsi BHAṬṬ. 3,42. kauśeyakānyudvahate 'jinaṃ ca VARĀH. BṚH. 27 (25), 27. gārhasthyam (als eine Last) MBH. 12,324. gārhasthyaṃ bhāramāhitam . skandhe MĀRK. P. 29,41. mahīm so v. a. regieren RĀJA-TAR. 3,529. rājyam dass. KATHĀS. 86,16. dvidhā vibhaktāṃ śriyamudvahantau dhuraṃ rathāśvāviva saṃgrahītuḥ MĀLAV. 89. manasodvahatī bhṛśam . duḥkhānyadhārayan MBH. 15,137. putraśokaṃ dhairyeṇodvahate MBH. 15,150. R. GORR. 2,16,46. mahādevasya vacanamudvahanmanasā im Herzen tragend so v. a. eingedenk HARIV. 8046. halten Spr. 846. sarojamitareṇa (kareṇa) codvahatī VARĀH. BṚH. S. 58,37. padamuddhṛtamudvahantī KUMĀRAS. 5,85. skandhāsaktaṃ hastamathodvahantī MBH. 15,436. lambaṃ śirastraṃ vāmapāṇinā RĀJA-TAR. 5,342. festhalten (Gegens. apavah aufgeben) BHĀG. P. 5,14,37. — 5〉 an sich tragen, haben; äussern, an den Tag legen: atyadbhutarūpam BHĀG. P. 7,8,18. skandhamudvahati gopatitulyam VARĀH. BṚH. 27 (25), 5. VIKR. 150. manorathaṃ yauvanam KUMĀRAS. 1,19. śriyamudvahati mukhaṃ te bālātaparaktakamalasya VIKR. 136. cintāviṣādavipadaṃ ca mahotsavaṃ ca MĀLATĪM. 96,4. MĀLATĪM. 96,5. śataguṇībhūtāmivotkaṇṭhām KATHĀS. 18,371. nākāramudvahasi RĀJA-TAR. 3,252. tarṣotkarṣam RĀJA-TAR. 478. pramodam RĀJA-TAR. 6,174. garvam SĀH. D. 56,13. mānam Spr. 2180. acyute tīvraughāṃ bhaktim BHĀG. P. 4,12,11. BHĀG. P. 4,23,37. BHĀG. P. 6,17,31. vāsudeve ratim BHĀG. P. 4,28,39. prabhūtamucchūāsam (so die ed. Bomb.) PAÑCAT. 141,4. — 6〉 zu Ende führen: prārabdham Spr. 1913, v. l. — 7〉 udūḍha = ūḍha und pīvara (sthūla) H. an. 3,189. MED. ḍh. 7. — 8〉 udvahan (vaktrācchoṇitam) MBH. 3,16129 fehlerhaft für udvaman, wie die ed. Bomb. liest und wie schon WESTERGAARD vermuthet hatte. — Vgl. udvaha fg. und udvāha. — caus. 1〉 verheirathen (eine Tochter u. s. w.) MBH. 1,3801. Spr. 512. — 2〉 heimführen, heirathen (ein Mädchen) PAÑCAT. 181,5. PAÑCAT. 261,5. — Vgl. udvāhana. — prod äussern, an den Tag legen: bhūteṣu prodvahaṃścānukampām PAÑCAR. 3,10,3. — Vgl. prodvāha. — samud 1〉 hinaustragen, forttragen: narendraṃ didhakṣayantaḥ samudūhurārāt BHAṬṬ. 3,33. — 2〉 heimführen, heirathen (ein Mädchen) YĀJÑ. 3,261. R. 2,107,3 (R. 2,115,3 GORR.). BHĀG. P. 10,52,24. — 3〉 aufheben: vajrasāramayaṃ śiśum MBH. 2,718. kṛcchrādiva samudvahan . padāni MBH. 15,171. — 4〉 tragen: jaṭābhāram HARIV. 2825. HARIV. 12306. mantridhurām KATHĀS. 4,136. tadrājyacintābhāram KATHĀS. 86,9. mālām MBH. 13,982. duḥkhāni MBH. 13,780. manasā, hṛdayena im Herzen tragen, eingedenk sein HARIV. 8749. R. 7,17,16. — 5〉 an sich tragen, haben, an den Tag legen, äussern: cakṣurmanoharaṃ pīnaṃ mekhalādāmabhūṣitam . samudvahantī jaghanam R. 7,26,16. śakrakārmukarucam VARĀH. BṚH. S. 44,25. svedam Verz. d. Oxf. H. 171,a,1. viṣādam R. 6,82,22. — upa 1〉 herbeiführen: harī̀ i̱hopà vakṣataḥ (indram) ṚV. 1,16,2. ṚV. 1,47,8. gṛ̱ham ṚV. 49,1. ṚV. 8,4,14. ṚV. 6,42. ṚV. 10,32,2. (rathaḥ) ya ihāsmānupāvahat MBH. 2,2064. na me prītimupāvahat bringen, verschaffen MBH. 13,709. sarvaṃ tadbhagavānmahyamupovāha pratiśrutam BHĀG. P. 3,23,51. Jmd zu Etwas bringen, verleiten: mā tvaṃ bhartāramasaddharmamupāvaha R. ed. Bomb. 2,35,28. Hierher oder zu 1. ūh upoḍha herbeigeführt, bewirkt: kukarmabhirupoḍhāpi lakṣmīḥ RĀJA-TAR. 6,295. ˚rāga Spr. 3807. ˚mada DAŚAK. 83,11. nahe gerückt, in der Nähe befindlich, nahe bevorstehend: ˚bala MĀLAV. 76. ˚pāṇigrahaṇā KUMĀRAS. 7,4. tato 'pyupoḍhā rajanī dinakṣaye so v. a. brach ein R. GORR. 2,116,49. anupoḍhārgala mit nicht vorgeschobenem Riegel RAGH. 16,6 gehört zu 1. ūh. — 2〉 upoḍhā eine Hinzugeheirathete d. i. Nebengattin R. 1,13,37. — upoḍha = ūḍha H. an. 3,189. MED. ḍh. 7. — Vgl. upavaha, upavāhin fg. — samupa 1〉 mit sich führen, strömen lassen: (nadī) śoṇitaṃ samupāvahat MBH. 9,2400. — 2〉 pass. heranrücken, einbrechen, beginnen: rātriśca samupohyate HARIV. 7569. saṃgrāme samupoḻhe ĀŚV. GṚHY. 3,12,1. indrau samupoḍhe so v. a. aufgegangen UTTARAR. 99,14 (131,14). könnte eben so gut zu 1. ūh gezogen werden. — ni 1〉 hernieder —, hereinführen zu (dat. oder loc.): rathèna na̱ḥ śaṃ yo̱rnyàśvinā vahataṃ ya̱jñe a̱smin ṚV. 7,69,5. patnī̀rvima̱dāyà ṚV. 1,112,19. ṚV. 1,116,1. ṚV. 10,39,7. jā̱yām ṚV. 1,117,20. ṚV. 1,119,4. aśvàm ṚV. 1,117,9. ūrjàm ṚV. 6,65,3. ṚV. 10,42,8. ŚAT. BR. 12,2,3,11. med.: pṛ̱kṣo no̱ arvā̱ nyùhīta vā̱jī ṚV. 7,37,6. — 2〉 fliessen: ṣaḍrasā nivahantyetā guḍakulyāḥ MBH. 12,10318. — 3〉 tragen, erhalten: jagannivahate (partic.) GĪT. 1,16. — Vgl. nivaha, nivāha. — caus. in Bewegung setzen: ūrdhvaṃ cāpi nivāhyantāṃ (= prāpayantu NĪLAK.) prāsā vai tomarāstathā HARIV. 5009. st. dessen pravāhyantām HARIV. 5487. — pariṇi P. 8,4,17, Schol. — praṇi P. 8,4,17, Schol. praṇyavākṣīt VOP. 8,22. VOP. 8,134. — nis 1〉 herausführen, retten aus (abl.): aus dem Wasser ṚV. 1,117,14. fg. ṚV. 6,62,6. du̱ri̱tāt AV. 12,2,47. wegschaffen AV. 18,2,27. yānena mṛtam LĀṬY. 8,5. LĀṬY. 8,6. wegspülen: augha imāḥ sarvāḥ prajā nirvoḍhā ŚAT. BR. 1,8,1,2. ŚAT. BR. 1,8,1,6. — 2〉 ausführen, zu Stande bringen: karma SUŚR. 1,12,21. — 3〉 zu Stande kommen, gelingen: tatkarma nirvahecca naḥ KATHĀS. 32,32. caryāṃ vinā yogo 'pi na nirvahati SARVADARŚANAS. 82,11. zu seinem Ziele gelangen, glücklich über Etwas hinwegkommen ŚUK. in LA. (III) 37,22. gṛhasthāśrayeṇa sarvāśramiṇo nirvahanti KULL._zu_M. 3,77. — Vgl. nirūḍhi, nirvahaṇa fg., nirvāha, nirvāhin, nirvāhya, nirvoḍhar. — caus. zu Ende bringen, verbringen: bālyasamayam PAÑCAT. 219,14. ausführen, vollführen, zu Stande bringen: kuṭumbakam KATHĀS. 66,107. maitrīm KATHĀS. 55,211. pratipannamartham KATHĀS. 76,42. pratijñātaṃ kāryam KATHĀS. 123,174. HIT. 106,4. — Vgl. nirvāhaka fg. — parā wegführen, wegschaffen zu (dat.) ṚV. 5,61,17. duḥṣvapnyàmā̱ptyāya̱ parā̀ vaha ṚV. 8,47,14. AV. 16,6,3. AV. 16,6,7. AV. 16,6,11. parā̀ ca̱ vakṣàdu̱ta pàrṣadenān ṚV. 10,61,23. vi̱ṣam AV. 10,4,20. — Vgl. parāvaha. — pari act. P. 1,3,82, Schol. 1〉 herumführen: parì vā̱maśvā̀ vahantva̱bhīkè ṚV. 1,118,5. AV. 11,3,15. AV. 12,5,3. somam ŚAT. BR. 3,2,3,17. ŚAT. BR. 3,3,3,17. ŚAT. BR. 3,2,4,8. KĀTY. ŚR. 14,1,16. KĀTY. ŚR. 15,3,42. KĀTY. ŚR. 15,4,3. AIT. BR. 1,14. umherschleifen: hatānparivahantaḥ (nāgāḥ) MBH. 7,839. — 2〉 herumfliessen: āpa̱ḥ parìvahantīḥ TS. 7,4,14,1. ĀPAST._in_TS. II, 109,6. — 3〉 den Hochzeitszug oder die Braut führen (vom Vaterhaus in das des Gatten); heimführen, heirathen: ya̱masyà mā̱tā pàryu̱hyamā̀nā nanāśa ṚV. 10,17,1. arjùnyo̱ḥ paryùhyate ṚV. 10,85,13. tubhya̱magre̱ paryàvahansū̱ryāṃ vàha̱tunā̀ sa̱ha ṚV. 10,85,38. BHĀG. P. 3,21,15. — Vgl. parivaha, parivāha, parivāhin. — pra act. P. 1,3,81. VOP. 22,1. 1〉 weiterführen, vorwärts ziehen ṚV. 10,94,6. (somaḥ) pro̱hyamā̀ṇaḥ VS. 8,55. AIT. BR. 1,13. havirdhāne AIT. BR. 1,29. ratha deva pravaha ĀŚV. GṚHY. 2,6,5. ŚĀṄKH. ŚR. 9,5,3. kathaṃ rathaṃ tvayā hīnaṃ pravakṣyanti hayottamāḥ R. 2,52,43. R. GORR. 2,109,35. im Fliessen mitführen, wegspülen: (gaṅgā) pravahantī śilāḥ R. 4,44,63. i̱damā̀pa̱ḥ pra vàhata duri̱tam ṚV. 1,23,22. ṚV. 10,17,10. VS. 6,17. āpo marīcīḥ pravahantu no dhiyaḥ ĀŚV. GṚHY. 2,4,14. hinfliessen, fliessen: pravīramuṇḍapāṣāṇāḥ prāvahanrudhirāpagāḥ KATHĀS. 116,65. adyāpi kuntavāhinyaḥ pravahantyuttarāpathe RĀJA-TAR. 4,306. pravahajjalānām KULL._zu_M. 3. M. 163. hinbrausen, wehen: kālena śīghrāḥ pravahanti vātāḥ Spr. 3922. zuführen: tatra divyāni puṣpāṇi prāvahatpavanastadā MBH. 13,3888. āmodam BHAṬṬ. 8,52. hinführen zu (acc.): viṣayān MBH. 12,11170. med. davonfahren: pra yadvahèthe mahi̱nā rathàsya ṚV. 1,180,9. praita̱śebhi̱rvahàmāna̱ ojàsā ṚV. 10,49,7. ṚV. 10,77,6. — 2〉 tragen: rājyadhurām BHAṬṬ. 3,54. — 3〉 an sich tragen, haben, an den Tag legen, äussern: bhaktiṃ tvayi BHĀG. P. 4,9,11. BHĀG. P. 4,12,18. — prohya fortschiebend, ausnehmend VOP. 6,53, Anf. gehört zu 1. ūh. — Vgl. pravaha fg., pravāha, pravāhin, pravoḍhar, prauḍha. — caus. 1〉 fortfahren lassen so v. a. wegschicken: die Väter ĀŚV. ŚR. 2,7,9. — 2〉 im Fliessen entführen, pass. fortgeschwemmt werden: sa tvevaṃ naikadhā chinnaḥ kṣāranadyāṃ pravāhyate MĀRK. P. 14,68. — 3〉 in Bewegung setzen, in Gang bringen: ūrdhvaṃ cāpi pravāhyantāṃ prāsā vai tomarāṇi ca HARIV. 5487 (nivāhyantāṃ st. dessen HARIV. 5009). lokayātrām R. ed. Bomb. 2,109,27. — 4〉 lomapravāhitam MBH. 6,1919 fehlerhaft für lomapravāhinam (s. d.), wie die ed. Bomb. liest. — Vgl. pravāhaka, pravāhaṇa. — atipra darüber hinaus führen, — ziehen: chandaḥ ŚĀṄKH. BR. 11,5. — anupra 1〉 umherfahren, umherführen: sa māṃ rathenānuprāvahat MBH. 3,13305. MBH. 3,13307. — 2〉 vorwärts kommen: ā de̱vānā̱mapi̱ panthā̀maganma̱ yaccha̱knàvāma̱ tada̱nu pravòḻhum quantum, tantum ṚV. 10,2,3. — abhipra hinführen zu AIT. BR. 6,9. — prati entgegenführen: su̱yugvàhanti̱ pratì vāmṛ̱tenà ṚV. 3,58,2. ājyagandhaṃ prativahanmārutaḥ surabhirvavau HARIV. 13729. — pratyàsya vaha̱ dyubhìḥ TS. 1,5,3,1 ist aus VS. 3,8 entstellt. — Vgl. prativāha, pratīvāha, prativoḍhavya. — caus. hinführen im Fliessen, hinschwemmen: kimarthaṃ ca saricchreṣṭhā tamṛṣiṃ pratyavāhayat MBH. 9,2358. — vi 1〉 entführen ṚV. 4,27,3. harī̱ yamàsya̱ vahàto̱ vi sū̱ribhìḥ ṚV. 10,23,3. wegspülen, wegschwemmen: lohitāpagā . gajāśvanaradehānsā vyuvāha patitānbahūn MBH. 8,2379. — 2〉 wegführen (die Braut aus dem Elternhause) AV. 14,1,13. heimführen, heirathen (ein Mädchen) überh.: ato 'dattāṃ ca pitrā tvāṃ bhadre na vivahāmyaham MBH. 1,3384. KULL._zu_M. 3,4. naibhirvivaheyuḥ eheliche Verbindungen schliessen GOBH._in_Ind. St. 10,21, N. 4. vivahanmithaḥ BHĀG. P. 5,13,13. med.: tau devavivāhaṃ vyavahetām feierten eine Götterhochzeit AIT. BR. 4,27. PAÑCAV. BR. 7,10,1. sich verheirathen: vivahāvahai ĀŚV. GṚHY. 1,7,6. ŚĀṄKH. GṚHY. 1,13,4. vyūḍhā geheirathet, verheirathet KATHĀS. 34,6. KATHĀS. 34,238. BHĀG. P. 10,60,48. PRAB. 23,14. — vyūḍha s. auch bes. und unter 1. ūh mit vi. Vgl. vivāha u. s. w. — caus. 1〉 verheirathen (ein Mädchen) MBH. 6,5601. Spr. 2908. MĀRK. P. 51,104. MĀRK. P. 134,34. gāndharvavivāhenātmānaṃ vivāhayitvā PAÑCAT. 129,9. tenāndhena saha vivāhitā PAÑCAT. 262,3. — 2〉 heimführen, heirathen (ein Mädchen): rājaputreṇa kiṃ na tāvadvivāhyate KATHĀS. 34,228. KATHĀS. 36,54. vivāhya KATHĀS. 49,231. KATHĀS. 52,38. KATHĀS. 52,53. KATHĀS. 52,84. KATHĀS. 84,65. VET. in LA. (III) 18,19. tena gāndharvavivāhena sā vivāhitā PAÑCAT. 46,11. KATHĀS. 124,92. — nirvi, partic. nirvyūḍha ausgeführt, vollbracht hierher oder zu 1. ūh. nirvyūḍhodvāhamaṅgala KATHĀS. 35,157. pratijñāta KATHĀS. 38,145. verbracht RĀJA-TAR. 3,470, wenn ˚nirvyūḍhaṃ gelesen wird. — sam 1〉 zusammenführen; führen, hinüberführen AV. 2,30,2. AV. 6,48,1. AV. 13,3,17. ziehen: sīdamānāni cakrāṇi samūhusturagā bhṛśam MBH. 8,1116. nṛṇāṃ śatāni pañcāśat — mañjūṣāmaṣṭacakrasthāṃ samūhuste kathaṃcana R. 1,67,4. MBH. 3,13188. mit sich fortziehen, treiben; vom Winde ŚAT. BR. 2,1,1,8. samuhyamānā bahudhā yena (vāyunā) nītāḥ pṛthagghanāḥ MBH. 12,12405. pass. getragen werden von, reiten auf (instr.): garuḍena samuhyamānaḥ BHĀG. P. 8,3,31. pakṣibhyāṃ kūrmaḥ samuhyate HIT. 112,3, v. l. — 2〉 entlang fahren mit der Hand, streichen: tasyāḥ pādau karābhyāṃ śanakaiḥ saṃvavāhatuḥ MBH. 3,11005. MBH. 1,6639. MBH. 13,2760. WESTERGAARD stellt diese unregelmässige Form (st. samūhatus) zu vāh. — 3〉 an den Tag legen, äussern: vāsudeve samuvāha bhaktim BHĀG. P. 9,5,25. — 4〉 samuhya in Ordnung bringend (kuṭilālakān BHĀG. P. 10,43,3. keśān BHĀG. P. 60,26) gehört zu 1. ūh. — Vgl. samūḍha und 1. ūh mit sam. — caus. 1〉 zusammenführen, sammeln: kṣipraṃ saṃvāhyatāṃ vrajaḥ HARIV. 3496. sainyam RĀJA-TAR. 4,468. — 2〉 fahren, lenken (den Wagen u. s. w.), hinfahren, hinführen: sūtaḥ saṃvāhayāmāsa ratham R. 6,79,7. KATHĀS. 56,375. MBH. 13,5734. rathamāsthāya drutamaśvānacodayat . saṃvāhayitavāṃścāpi rājadārānpuraṃ prati .. MBH. 9,1653. heimführen (eine Gattin) VET. in LA. 17,14, v. l. jagen, treiben: so 'pi saṃvāhyate loke tṛṣṇayā Spr. 540. — 3〉 entlang fahren mit der Hand, streichen R. 2,91,52 (R. 2,100,51 GORR.). R. GORR. 2,80,10 (med.). ŚĀK. 69. KATHĀS. 66,157. BHĀG. P. 10,38,39. WEBER, KṚṢṆAJ. 288. fg. Comm. zu GĪT. 12,3. — Vgl. saṃvāha fgg. — anusam ziehend folgen: praṣṭàyo yu̱ktā ànu̱saṃvàhanti AV. 10,8,8. entlang führen: tāṃ diśo 'nu̱ vāta̱ḥ samàvahat TBR. 1,1,3,7.
Böhtlingk 1879 verbal root · Word type unspecified
Original text · German · verbal root
1. √vah , váhati, ˚te (später nur metrisch), uhīta (ausnahmsweise), uhyáte Pass. — 1〉 trans. — a〉 führen, fahren, mit Gespann oder zu Schiffe (Instr.) bringen, — fortführen, den Wagen (Acc.) ziehen, die Rosse (Acc.) führen, so v. a. lenken. Agni führt oder geleitet die Gegenstände des Opfers zu den Göttern. Pass. geführt —, gefahren —, gezogen werden, fahren mit oder zu (Instr.). — b〉 Wasser u. s. w. führen (von Flüssen), fliessen lassen (Thränen). — c〉 zuführen, bringen; verschaffen, bewirken. — d〉 darbringen (ein Opfer). — e〉 in die Weite führen, verbreiten. — f〉 wegführen, hintreiben, fortschleppen; rauben. Pass. weggeführt u. s. w. werden. — g〉 heimführen, heirathen (vom Manne, ausnahmsweise auch vom Weibe). Med. ĀPAST. 2,12,1. 2. — h〉 mit sich —, bei sich führen. — i〉 tragen (auch von Kleidungsstücken), — auf (Instr. oder Loc.). garbham eine Leibesfrucht tragen; śiras (auch śirāṃsi garvitāni und mit uccaistarām) den Kopf hoch tragen; die Erde tragen auch so v. a. regieren. — k〉 tragen, so v. a. am Leben erhalten. — l〉 ertragen, erdulden Chr. 186,25. — m〉 ertragen, s. v. a. nachsehen, verzeihen. — n〉 an sich tragen, so v. a. haben Spr. 7843. — o〉 sich unterziehen, sich hingeben, sich unterwerfen. agnim, viṣam. tulām sich dem Gottesurtheil mit dem Feuer, dem Gift, der Wage unterwerfen. — p〉 empfinden (einen Schmerz) Chr. 302,27. — q〉 an den Tag legen, äussern PAÑCAD. 38 (avahat zu lesen). — r〉 bezahlen (als Strafe). — s〉 zubringen (eine Zeit). — t〉 sahasā vahan HARIV. 4453 fehlerhaft für manasā japan. — 2〉 intrans. — a〉 zu Wagen oder mit Pferden (Instr.) fahren, den Wagen lenken, am Wagen u. s. w. ziehen, dahinfahren, laufen. — b〉 zu Schiffe (Instr.) fahren, dem Wasser entlang hinfahren, schwimmen. — c〉 dahinfahren vom Winde, so v. a. wehen Chr. 187,15. — d〉 dahinfliessen (von Jahren) HARṢAC. 28,24. — 3〉 ūḍhá — a〉 weggeführt, fortgetrieben, — geschleppt, geraubt. — b〉 f. heimgeführt, so v. a. geheirathet, verheirathet. — c〉 getragen, — auf (im Comp. vorangehend). [Page6-049-b] — d〉 herangekommen. ūḍhavayas Adj. so v. a. erwachsen. — e〉 geäussert, an den Tag getreten BHĀG. P. 2,7,25. — 4〉 voḍha geehelicht (bhāryāśata). — Caus. vāhayati, ˚te (metrisch) — 1〉 fahren lassen, einen Wagen laufen lassen, Pferde u. s. w. ziehen lassen, — *Etwas (mit doppeltem Acc.), lenken. Pass. zum Ziehen angehalten werden HEM. PAR. 1,168. — 2〉 zu Wagen Etwas führen. — 3〉 *Jmd lenken lassen, mit doppeltem Acc. — 4〉 ein Schiff führen, — lenken. — 5〉 zu Wagen fahren, sich mittelst eines Vehikels begeben zu (Acc.). — 6〉 Pass. sich treiben lassen, getrieben —, angetrieben werden (eig. und übertr.) CARAKA. 6,2. — 7〉 Etwas tragen lassen, — von (Instr.). — 8〉 Jmd tragen lassen, — auf (Loc.), zum Tragen anstellen. — 9〉 sich tragen lassen auf, so v. a. reiten auf (Acc.). — 10〉 Pass. getragen werden. — 11〉 betreten (einen Weg); nur Pass. — 12〉 zurücklegen (einen Weg). — 13〉 Etwas in Bewegung setzen, wirken —, arbeiten lassen. — 14〉 verabreichen, eingeben (eine Arzenei). madhuvāhita in Honig eingegeben BHĀVAPR. 2,114. — 15〉 Jmd anführen, betrügen. Nur vāhita angeführt. — Intens. — 1〉 vānīvāhyáte hinundher führen. vanīvāhitá ŚAT. BR. 6,8,1,3. — 2〉 vāvahīti tragen. — Mit ati — 1〉 hinüberführen über. — 2〉 den Wagen vorbeifahren lassen. — 3〉 verbringen (einer Zeit). — Caus. — 1〉 betreten (einen Weg). Nur ativāhita. — 2〉 versetzen, an einen andern Ort bringen. — 3〉 glücklich über Etwas (Acc.) hinüberkommen Chr. 299,32 (im Prākrit). — 4〉 verbringen (eine Zeit) HEM. PAR. 1,246. *Mit vyati Med. (vyatihāre). — Mit samati Caus. zubringen (eine Zeit). — Mit adhi tragen. — adhyūḍha (s. auch bes.) in der Bed. aufgesetzt auf gehört zu 1. ūh. — Mit anu — 1〉 führen entlang, mit Acc. — 2〉 Pass. fortgetrieben werden (vom Strome). — 3〉 Med. nachschlagen, ähnlich werden. — 4〉 betreiben MBH. 12,56,51 (nach KERN anuvahanti St. anuvihanti zu lesen). — Mit apa — 1〉 wegfahren, wegführen. — 2〉 wegtreiben, verscheuchen. — 3〉 abwerfen (ein Gewand). — 4〉 aufgeben, fahren lassen. — Caus. — 1〉 wegfahren, wegführen, abführen. — 2〉 vertreiben, verjagen. apovāhita (!) BHĀG. P. — 3〉 sich aus dem Staube machen. — 4〉 *apavāhita = pihita GAL. — Mit pratyapa zurückdrängen, -stossen. — Mit vyapa, vyapohya und vyapoḍha gehören zu 1. ūh (vgl. auch Nachtr. 5). — Mit abhi hinfahren, herbei —, hinführen zu (Acc.). — Caus. zubringen (eine Zeit). Richtig ati. — Mit ā — 1〉 herbeiführen, zuführen, bringen, — in (Acc.), verschaffen. [Page6-049-c] Partic. óḍha — 2〉 heimführen (als Gattin). — 3〉 eintragen, bezahlen. — 4〉 fortführen, forttreiben. — 5〉 herbeifahren (intrans.) ṚV. 4,14,3. 8,54,6. — 6〉 sich ergiessen, fliessen. — 7〉 tragen. rājyam so v. a. regieren. — 8〉 an den Tag legen, anwenden. — Caus. herbeirufen, insbes. die Götter zum Opfer u. s. w. — Mit anvā herbeiführen. — Mit abhyā herbeiführen, bringen ṚV. 1,134,1. — Mit udā — 1〉 davonführen, wegfahren. — 2〉 hinaufführen. — 3〉 heimführen, heirathen (ein Weib) MBH. 6,119,34. — Mit samudā — 1〉 hinausführen, — ziehen HARIV. 2,89,85. — 2〉 davonführen, forttragen. — 3〉 Jmd dahinziehen (von Pferden). — 4〉 heimführen, heirathen (ein Weib). — Mit upā herbeiführen. — Mit nirā — 1〉 entführen. — 2〉 holen. — Mit samā — 1〉 zusammen herbeiführen, zusammenbringen, versammeln; Med. etwa sich zusammenfinden. — 2〉 herbeiführen, herbeiwehen. — Mit ud — 1〉 hinaufführen, -heben, -ziehen, aufheben. — 2〉 hinausführen, -schaffen, herausziehen (z. B. Pfeile aus dem Köcher). — 3〉 in die Höhe bringen (in übertragener Bed.). — 4〉 wegführen (die junge Frau aus dem Vaterhaus), überh. heimführen, heirathen. udūḍhā geehelicht. — 5〉 zuführen, bringen, darbringen. — 6〉 tragen, — auf (Instr.). bhartāram so v. a. auf sich liegen haben; mahīm oder rājyam so v. a. regieren; manasā im Herzen tragen, so v. a. gedenken. — 7〉 ertragen, erdulden. — 8〉 festhalten (Gegensatz aufgeben). — 9〉 an sich tragen, haben, besitzen HEM. PAR. 1,411. devīśabdam den Titel Devī führen Chr. 328,29. — 10〉 äussern, an den Tag legen. — 11〉 zu Ende führen. — 12〉 *udūḍha = pīvara, sthūla gehört wohl zu 1. ūh. — Caus. — 1〉 verheirathen (ein Mädchen oder einen Mann), — mit (Instr.) HEM. PAR. 1,210. 216. — 2〉 heimführen, heirathen (ein Mädchen). — Mit prod äussern, an den Tag legen. — Mit samud — 1〉 hinaus-, forttragen. — 2〉 heimführen, heirathen (ein Mädchen). — 3〉 aufheben. — 4〉 tragen. manasā oder hṛdayena im Herzen tragen, eingedenk sein. — 5〉 ertragen, erdulden. — 6〉 an sich tragen, haben Chr. 319,16 (im Prākrit). — 7〉 an den Tag legen, äussern. — Mit upa — 1〉 herbeiführen, bringen, verschaffen. upoḍha herbeigeführt, bewirkt. — 2〉 Jmd zu Etwas bringen, — verleiten; mit doppeltem Acc. — 3〉 *upoḍha = ūḍha. — Vgl. auch 1. ūh. — Mit upa und upoḍha. — Mit samupa — 1〉 mit sich führen, strömen lassen. — 2〉 Pass. heranrücken, einbrechen, beginnen. samupoḍha aufgegangen (Mond). Könnte auch zu 1. [Page6-050-a] ūh gehören. — Mit ni — 1〉 hernieder-, hereinführen zu (Dat. oder Loc.). — 2〉 fliessen. — 3〉 tragen, erhalten. — Caus. in Bewegung setzen. — Mit *pariṇi und *praṇi. — Mit nis — 1〉 herausführen —, retten aus (Abl.); wegschaffen, wegspülen. — 2〉 herausfliessen aus (Abl.) MĀN. GṚHY. 2,11. — 3〉 ausführen, zu Stande bringen. — 4〉 zu Stande kommen, gelingen; zu seinem Ziele gelangen, glücklich über Etwas hinwegkommen. — 5〉 sein Leben unterhalten, leben von (Instr.) CAMPAKA. 147. — 6〉 Jmd anstehen, sich geziemen für (Gen.) HEM. PAR. 7,42. — Caus. — 1〉 verbringen, zu Ende bringen (eine Zeit). — 2〉 ausführen, vollführen, zu Stande bringen. — Mit pratinis, pratinirūḍha einzeln ausgeführt Comm. zu ĀPAST. ŚR. 12,20,19. — Mit parā wegführen, wegschaffen zu (Dat.). — Mit pari — 1〉 herumführen, — tragen. — 2〉 umherschleifen. — 3〉 herumfliessen. — 4〉 den Hochzeitszug oder die Braut führen (vom Vaterhaus in das des Gatten); heimführen, heirathen. — Mit pra — 1〉 trans. — a〉 weiterführen, vorwärts ziehen, — treiben (ĀPAST. 1,11,8). — b〉 im Fliessen entführen, wegspülen. — c〉 zuführen, bringen, hinführen zu (Acc.). — d〉 tragen. — e〉 an den Tag legen, äussern. — 2〉 intrans. — a〉 vorwärts fahren, davonfahren (Med. ṚV.). — b〉 hinfliessen, fliessen. — c〉 hinbrausen, wehen. — Caus. — 1〉 fortfahren lassen, so v. a. wegschicken. — 2〉 fortschwimmen lassen HEM. PAR. 2,239. CAMPAKA. 84. 86. — 3〉 in Bewegung setzen, in Gang bringen. — 4〉 lokapravāhitam MBH. 6,191 fehlerhaft für ˚pravāhinam. — Mit atipra darüber hinaus führen, — ziehen. — Mit anupra — 1〉 umherfahren, — führen. — 2〉 vorwärts kommen. — Mit abhipra hinführen zu. — Mit saṃpra in saṃpravāha. — Mit prati entgegenführen. prátyasya vaha TS. 1,5,3,1 fehlerhaft; vgl. VS. 3,8. — Mit vi — 1〉 entführen wegführen, wegspülen, wegschwemmen. — 2〉 wegführen (die Braut aus dem Elternhause); heimführen, heirathen (ein Mädchen) überh.; eine eheliche Verbindung schliessen, — mit (Instr.) GOBH. 2,10,6. Med. eine Hochzeit feiern; sich verheirathen. mitho vivahamānāḥ untereinander heirathend ĀPAST. 1,29,8. vyūḍhā geheirathet, verheirathet. — Caus. (vī˚ PAÑCAD.) — 1〉 verheirathen (ein Mädchen), — mit (saha oder blosser Gen.) PAÑCAD. 45,2. vivāhita (vom Manne) verheirathet mit (Acc.) PAÑCAD. 34. 40. — 2〉 Med. heimführen, heirathen ein Mädchen. — Mit *saṃvi Med. mit Andern (Instr.) eine Ehe eingehen. — Mit sam — 1〉 zusammenführen; führen, hinüberführen. — 2〉 ziehen, langsam fortbewegen. [Page6-050-b] — 3〉 mit sich fortziehen, treiben (vom Winde). — 4〉 beladen Chr. 85,8. — 5〉 Pass. getragen werden von, so v. a. reiten auf (Instr.). — 6〉 entlang fahren mit der Hand (Instr.) über, streichen; mit Acc. saṃvavāhatus (!). — 7〉 an den Tag legen, äussern. — Caus. — 1〉 zusammenführen, sammeln. — 2〉 fahren, lenken (einen Wagen u. s. w.), hinfahren, hinführen. — 3〉 heimführen (ein Weib). — 4〉 jagen, treiben. — 5〉 entlang fahren mit der Hand über, streichen, reiben mit Acc. ĀPAST. 1,6,1 VĀSAV. 263,3. PAÑCAD. — 6〉 in Bewegung setzen KĀD. 100,10. 155,11. — Mit anusam — 1〉 entlang führen. — 2〉 ziehend folgen.
Original text · German · verbal root
2. √˚vah (stark vāh, schwach uh und ūh, welches mit einem vorangehenden a zu auh wird) fahrend, ziehend, führend, tragend, haltend.
Original text · German · verbal root
1. √vah Caus. VI. treiben, betreiben (ein Geschäft) DIVYĀVAD. 14,20. — Mit abhi VI. tragen, so v. a. haben KIR. 16,39. — Mit samud Caus. in die Höhe heben R. ed. Bomb. 4,28,39. — Mit prati VI. entgegenhandeln (einem Befehl, Acc.) DIVYĀVAD. 178,11. [Nachtrag, Band 7]
Original text · German · Word type unspecified
2. ˚vāh (schwach vah) s. u. 2. vah.
Whitney Roots 1885 verbal root
Original text · English · verbal root
vah — carry
Apte 1890 verbal root
Original text · English · verbal root
vah 1 U. (vahati-te, uvāha, ūhe, avākṣīt, avoḍha, vakṣyati-te, voḍhuṃ, ūḍha; pass. uhyate) 1 To carry, lead, bear, convey, transport (oft. with two acc.); ajāṃ grāmaṃ vahati; vahati vidhihutaṃ yā haviḥ Ś. 1. 1; na ca havyaṃ vahatyagniḥ Ms. 4. 249. 2 To bear along, cause to move onward, waft, propel; jalāni yā tīranikhātayūpā vahatyayodhyāmanu rājadhānīṃ R. 13. 61; trisrotasaṃ vahati yo gaganapratiṣṭhāṃ Ś. 7. 6; R. 11. 10. 3 To fetch, bring; vahati jalamiyaṃ Mu. 1. 4. 4 To bear, support, hold up, sustain; na gardabhā vajidhuraṃ vahaṃti Mk. 4. 17; tāte cāpadvitīye vahati raṇadhurāṃ ko bhayasyāvakāśaḥ Ve. 3. 5 ‘when my father is leading the van &c.’; vahati bhuvanaśreṇīṃ śeṣaḥ phaṇāphalakasthitāṃ Bh. 2. 35, Ś. 7. 17; Me. 17. 5 To carry off; take away; adreḥ śṛṃgaṃ vahati (v. l. for harati) pavanaḥ kiṃsvid Me. 14. 6 To marry; yadūḍhayā vāraṇarājahāryayā Ku. 5. 70; Ms. 3. 38. 7 To have, possess, bear; vahasi hi dhanahāryaṃ paṇyabhūtaṃ śarīraṃ Mk. 1. 31; vahati viṣadharān paṭīrajanmā Bv. 1. 74. 8 To assume, exhibit, show; lakṣmīmuvāha sakalasya śaśāṃkamūrteḥ Ki. 2. 59, Ki. 9. 2. 9 To look to, attend to, take care of; mugdhāyā me jananyā yogakṣemaṃ vahasva M. 4; teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmyahaṃ Bg. 9. 22. ([Page 0954-c]) 10 To suffer, feel, experience; Bv. 1. 94; so duḥkhaṃ, harṣaṃ, śokaṃ, toṣaṃ &c. 11 (Intransitive in this and the following senses) To be borne or carried on, move or walk on; vahataṃ balīvardau vahataṃ Mk. 6; utthāya punaravahat K.; Pt. 1. 43, Pt. 1. 291. 12 To flow (as rivers); pratyagūhurmahānadyaḥ Mb.; paropakārāya vahaṃti nadyaḥ Subhāṣ. 13 To blow (as wind); maṃdaṃ vahati mārutaḥ Rām.; vahati malayasamīre madanamupanidhāya Gīt. 5. 14 To breathe. — Caus. (vāhayati-te) 1 To cause to bear or carry, cause to be brought or led. 2 To drive, impel, direct. 3 To traverse, pass or go over; sa vāhyate rājapathaḥ śivābhiḥ R. 16. 12; bhavānvāhayedadhvaśeṣaṃ Me. 38. 4 To use, carry; Bk. 14. 23. 5 To place in a boat. 6 To proceed, go. 7 To carry out, complete, finish. 8 To go to, visit. — Desid. (vivakṣati-te) To wish to carry &c.
Cappeller 1887 Word type unspecified · verb
Original text · German · Word type unspecified
2. vah, (vāh, uh u. ūh fahrend, ziehend, tragend, führend, fliesend nach o. durch, bringend, bewirkend, habend, versehen mit (—˚).
Original text · German · verb
1. vah, váhati, ˚te fahren, etw. trans. etwas mit einem Gefährt (Instr.) besfördern o. intr. sich mit einem Gefährt (Instr.) bewegen, auch = dahinfahren, wehen, fließen u. s. w.; ziehen (vom Pferd), lenken (vom Kustcher); zuführen, verschaffen, bringen, darbringen; weg- führen, rauben; heimführen, heiraten (meist vom Manne); mit sich führen, tragen, auf sich nehmen, erdulden, empfinden. Pass. uhyáte gefahren werden u. s. w.; p. p. ūḍhá weggeführt, geraubt, heimegeführt, geheiratet; getragen auf (—˚); herangekommen, gebracht zu (Acc.); geäußert, entstanden; s. auch bes. Caus. vāhayati (˚te) fahren, laufen, ziehen lassen; führen, lenken; zurück- legen (einen Weg); p. p. vāhita. Intens. vanīvāhyáte hinudherführen. ati hinüberführen über (Acc.). Caus. vorübergehen lassen, verbringen (Zeit;) an etw. (Acc.) vorbeikommen.* apa weg- fahren, wegführen, vertreiben, ab- werfen, fahren lassen. Caus. wegführen, vertreiben, verjagen. ā u. udā her- beiführen, heirate (ein Weib). upā herbeiführen. samā (zusammen) herbei- führen, versammeln. ud hinaufführen, herausziehen, heimführen, heiraten (p. p. udūḍha); tragen, an sich haben, führen, äußern. samud hinaus-, fort- tragen, heimführen, tragen, erdulden (an sich tragen, besitzen*). upa herbei- führen, bringen, jemd. zu etw. verleiten (2 Acc.). p. p. upoḍha herbeigeführt, ge- [Page394-1] bracht, bewirkt. ni herniederführen, jemd. (Dat. 0. Loc. etw. (Acc.) zu- fahren o. -führen. nis herausführen, wegbringen, retten aus (Abl.), aus- führen; gelingen. Caus. verbringen (Zeit), ausführen, vollenden. parā wegführen. pari herumführen, die Braut heimführen, heiraten. pra weiterziehen (intr.), hineilen; zuführen, bringen, tragen, äußern, bethätigen. prati entgegenführen. vi emtführen, wegführen (die Braut), heriaten; Med. sochzeit halten. p. p. vyūḍhā verheiratet. udvi (p. p. udvyūḍha herausgefallen*). sam (zusammen) führen, ziehen, treiben, beladen; fahren über d. i. streicheln; äußern, bethätigen. Pass. samuhyate ge- tragen werden von, reiten auf (Instr.). Caus. zusammenführen, sammeln; fahren, lenken, heimführen, fahren über d. i. streichen, reiben.
Burnouf 1866 verbal root
Original text · French · verbal root
*vah vah. vahāmi, vahe 1; p. uvāha, ūhe, [2p. sg. uvoḍha]; f1. voḍhāsmi; f2. vakṣyāmi, vakṣye; a1. avākṣam; o. uhyāsam, vakṣīya; inf. voḍhum. Ps. uhye; pp. ūḍha, voḍha; ppr. uhyal. Inf. Vd. volhave. Porter, pṛṣṭheṇa sur son dos, rathena sur un char, aśvena à cheval, plavena en bateau; au ps. être porté, aller [de ces différentes manières]. Apporter, amener; transporter, en gén. Emmener; épouser, kanyām une jeune fille. Abst. avancer, aller, marcher: tasya candena vahaly udakam l'eau coule comme il veut; vahaty anila le vent souffle. Lat. veho; gr. ὀχέω; lith. vezu; etc.
Derived words
Further derivatives (1)
Occurrences in source texts (20)
GoS 2 occurrences
HP 6 occurrences
PYS 2 occurrences
SiSa 8 occurrences
SiSa 2.6-2.12: Mond und Sonne 2 occurrences
Direct occurrences
SiSa 5.132-5.143: Innere Vārāṇasī 2 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 5.137 Segment 3
-
SiSa 5.142 Segment 3
SiSa 5.156-5.181: Sahasrāra 3 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 5.162 Segment 11
-
SiSa 5.166 Segment 5
-
SiSa 5.169 Segment 4
SS 1 occurrence
SVU 1 occurrence
Continue with AYI Free
Image source: AYI archive.