śrama श्रम – Ermüdung; Anstrengung; Mühe
Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum
Wörterbuchquellen
AYI Wörterbuch Substantiv Maskulin · Substantiv Neutrum
Substantiv Maskulin
Ermüdung; Anstrengung; Mühe
Substantiv Neutrum
Ermüdung; Mühe; Anstrengung
Cappeller 1891 Substantiv Maskulin
Originaltext · Englisch · Substantiv Maskulin
śráma ·m. weariness, exhaustion, exertion, labour, toil, effort at (loc. or --°).
Monier-Williams 1872 Substantiv Maskulin
Originaltext · Englisch · Substantiv Maskulin
Śrama, as, m. exertion, labour, toil, taking pains; penance, austerity, mortification of the body; hard study, (śramaṃ kṛ, to make exertion, study); exercise, military exercise, drill; weariness, fatigue; distress, pain.
Petersburger 1855 Substantiv Maskulin
Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin
śráma (von 1. śram) m. am Ende eines adj. comp. f. ā. 1〉 Ermüdung, Müdigkeit, Erschöpfung H. 319. khedo ratyadhvagatyādeḥ śvāsanidrādikṛcchramaḥ SĀH. D. 173. śramàsya dā̱yaṃ vi bhàjantyebhyaḥ ṚV. 10,114,10. AV. 4,11,10. AV. 8,8,9. ŚAT. BR. 6,3,3,7. ŚAT. BR. 14,4,3,31. MBH. 1,5892. R. 1,62,3. R. 2,51,13. R. GORR. 1,25,12. ŚĀK. 7. VARĀH. BṚH. S. 104,10. RĀJA-TAR. 1,371. RĀJA-TAR. 2,154. BHĀG. P. 1,2,8. BHĀG. P. 4,20,4. tasya yatnaḥ śrama eva kevalam BHĀG. P. 5,19,14. BHĀG. P. 9,21,13. śramārta M. 8,67. ˚karṣita MBH. 1,6024. MBH. 3,2373. ˚saṃtāpakarṣita MBH. 1,1128. ˚mohita MBH. 3,2961. ˚pīḍita MBH. 3,16749. ˚khinna R. 2,28,11. ˚klānta ŚĀK. 32,11. śramāyukta = śramayukta R. GORR. 2,11,11. na te śramo bhavet MBH. 3,16775. śramaṃ nāvāpnuyāt R. 2,24,21. śramamadhyagāt BHĀG. P. 4,26,10. śānto me bhavatyā darśane (so ist wohl zu lesen) śramaḥ RĀJA-TAR. 3,420. (tam) cakāra vigataśramam KATHĀS. 18,114. vācaṃ vipulaśramām BHĀG. P. 9,21,11. madakṛtaśramā R. 5,13,48. prajāgarakṛta˚ Spr. (II) 675. suratavyāpārajāta˚ Spr. (II) 1992. adhva˚ R. 2,72,5. adhvaśramaparigata MEGH. 17. adhvaśramavinayana MEGH. 53. vinītādhva˚ RAGH. 4,67. avijñātapatha˚ KATHĀS. 42,103. mṛgayāśramasupta KATHĀS. 29,136. ratiśramanud KIR. 5,28. gatāyudha˚ BHĀG. P. 1,9,31. vyarthastasya tapaḥśramaḥ PAÑCAR. 1,2,58. fg. vinayante sma tadyodhā madhubhirvijayaśramam RAGH. 4,65. aśrameṇa RAGH. 2,67. atiśramāpanayana Spr. (II) 1493. BHĀG. P. 3,31,15. — 2〉 körperliche oder geistige Anstrengung, — Arbeit, Mühe, Bemühung mit heiligem Werke oder Studium H. 788 (Waffenübung). AV. 4,35,2. AV. 6,133,3. AV. 10,7,36. bra̱hma̱cā̱rī śramèṇa lo̱kāṃstapàsā piparti AV. 11,5,4. AV. 11,7,17. AV. 12,5,1. ŚAT. BR. 1,6,2,3. ŚAT. BR. 6,1,1,1. ŚAT. BR. 6,1,3,9. ŚAT. BR. 11,5,7,2. TBR. 2,4,1,11. AIT. BR. 2,13. AIT. BR. 7,15. śrameṇa yadupārjitam M. 9,208. hataḥ kathaṃcinmahatā śrameṇa R. 3,64,21. jānāti hi punaḥ samyakkavireva kaveḥ śramam Spr. (II) 1219. śaktiḥ śrameṇa samaṃ sametya Spr. (II) 5816. Verz. d. Oxf. H. 182,a,20. sucira BHĀG. P. 3,13,4. BHĀG. P. 3,13,13. alaṃ mahīpāla tava śrameṇa RAGH. 2,34. kiṃ śrameṇa te MBH. 5,7069. R. 4,45,11. tatkiṃ vṛthā śrameṇa PAÑCAT. 93,6. PAÑCAT. 116,25. śramaṃ teṣāṃ sarveṣāmapyapāharat KATHĀS. 49,148. mā vṛthā te 'stvayaṃ śramaḥ MBH. 13,1916. vṛthā jāto mama śramaḥ R. 5,15,1. saphalaṃ kuru me śramam R. 2,74,62 (GORR.). R. 6,100,4. viphala˚ adj. RĀJA-TAR. 4,304. RĀJA-TAR. 4,717 (viphalaśramatva). vandhya˚ adj. RAGH. 16,75. mogha Spr. (II) 5045. KATHĀS. 35,86. vyartha PAÑCAT. 136,14. PAÑCAT. 226,25. pitrāhaṃ lālitaḥ snehānna śramaṃ grāhitaḥ purā R. 5,1,61. khagacañcūpuṭadroṇīpūraṇe tava kaḥ śramaḥ Spr. 5324. khyātavyākaraṇa˚ adj. RĀJA-TAR. 5,29. dhūmapatha˚ BHĀG. P. 4,4,10. mā kṛthāḥ śramam R. 3,57,16. yo 'nadhītya dvijo vedamanyatra kurute śramam M. 2,168. kṛta˚ (s. auch bes.) adj. R. 1,21,6 (fälschlich ˚śrāma SCHL.). KĀM. NĪTIS. 8,6. KATHĀS. 27,146 (akṛta˚). dhanurvede ca vede ca sarvatraiva MBH. 13,1948. pravāsāyāsaduḥkheṣu yuddheṣu ca KĀM. NĪTIS. 4,67. KATHĀS. 19,2. dhanurvedakṛta˚ MBH. 1,5255. mattebhakumbhavidalanakṛta˚ Spr. (II) 4664. kṛtavidyā˚ (so ist zu lesen) RĀJA-TAR. 6,180. jita˚ adj. HARIV. 4544. R. 4,40,4. Spr. 3174 (zu lesen vāhaneṣu jitaśramaḥ). Spr. 5352. mṛdhe BHĀG. P. 7,8,27. jitaśramatva KĀM. NĪTIS. 14,25. sujita˚ KĀM. NĪTIS. 18,32. anyeṣu ca tathā vīraḥ śastreṣu vijitaśramaḥ MĀRK. P. 129,13. ati˚ BHĀG. P. 2,7,31. — 3〉 N. pr. eines Sohnes des Āpa HARIV. 153. — Vgl. kṛta˚, niḥ˚.
Böhtlingk 1879 Substantiv Maskulin
Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin
śráma m. (adj. Comp. f. ā) — 1〉 Ermüdung, Müdigkeit, Erschöpfung. — 2〉 körperliche oder geistige Anstrengung, — Arbeit, Körperübung (KĀD. 110,16 = Chr. 198,13), Mühe, Bemühung mit heiligem Werke oder Studium, auf Etwas (Loc. oder im Comp. vorangehend) gewandte Mühe. — 3〉 N. pr. eines Sohnes — a〉 des Āpa. — b〉 des Vasudeva BHĀG. P. ed. Bomb. 9,24,50.
Apte 1890 Substantiv Maskulin
Originaltext · Englisch · Substantiv Maskulin
śramaḥ [śram-ghañ-na vṛddhiḥ] 1 Toil, labour, exertion, effort; alaṃ mahīpāla tava śrameṇa R. 2. 34; jānāti hi punaḥ samyak kavireva kaveḥ śramaṃ Subhāṣ.; R. 16. 75; Ms. 9. 208. 2 Weariness, fatigue, exhaustion; vinayaṃte sma tadyodhā madhubhirvijayaśramaṃ R. 4. 65, R. 4. 67; Me. 17, Me. 52; Ki. 5. 28. 3 Affliction, distress. 4 Penance, austerity, mortification of the body; divaṃ yadi prārthayase vṛthā śramaḥ Ku. 5. 45. 5 (a) Exercise; ayodaṃḍena ca śramamakarot K. 76. (b) Especially, military exercise, drill. 6 Hard study. Comp. — aṃbu n., — jalaṃ perspiration, sweat. — karṣita a. worn out by fatigue. — sādhya a. to be accomplished by dint of labour. — sthānaṃ a drill-ground, gymnasium &c.
Cappeller 1887 Substantiv Maskulin
Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin
śráma m. Ermüdung, Anstrengung, Arbeit, Bemühung um (Loc. o. —˚).
Burnouf 1866 Substantiv Maskulin
Originaltext · Französisch · Substantiv Maskulin
śrama śrama m. lassitude. Exercice fatigant. Exercice militaire.
Quelltextfundstellen (9)
GoS 1 Fundstelle
HP 4 Fundstellen
HTK 2 Fundstellen
Mit AYI Free weitermachen
Bildquelle: AYI Archiv.