Sanskrit manuscript in Devanāgarī

saṃsāra संसार – transmigration

adjective · substantive masculine · substantive neuter · Word type unspecified

Dictionary sources

AYI dictionary substantive masculine · substantive neuter

substantive masculine

transmigration

substantive neuter

cycle of existence; saṃsāra

Cappeller 1891 substantive masculine

Original text · English · substantive masculine

saṃsāra ·m. wandering, esp. from one existence into another, metempsychosis, transmigration, the cycle of existence; life i.g.

Monier-Williams 1872 substantive masculine · Word type unspecified

Original text · English · substantive masculine

Saṃ-sāra, as, m. course, passage, passing through a succession of states, course or circuit of mundane existence, transmigration, metempsychosis, the world, secular life, worldly illusion.

Original text · English · Word type unspecified

saṃsāra saṃ-sāra, &c. See under saṃ-sṛ.

Petersburger 1855 adjective · substantive masculine

Original text · German · adjective · substantive masculine

saṃsāra (von sar mit sam) 1〉 adj. wandernd, Wiedergeburten erfahrend: citta MAITRYUP. 6,34. man könnte aber auch saṃsāre st. saṃsāraṃ vermuthen. — 2〉 m. a〉 das Hindurchgehen: asūcīsaṃsāre tamasi Spr. (II) 785, v. l. (für ˚saṃcāre). — b〉 die Wanderung aus einem Leben in ein anderes, das sich stets wiederholende Dasein, Kreislauf des Lebens, das (sich immer wieder erneuernde) Leben mit allen seinen Leiden TRIK. 1,1,133. H. an. 4,91. MED. ṇ. 111. HALĀY. 5,20. ta ime mithyājñānādayo duḥkhāntā avicchedena pravartamānāḥ ˚śabdārtho ghaṭīcakravanniravadhiranuvartate SARVADARŚANAS. 115,20. fg. vairāgyātprakṛtilayaḥ saṃsāro bhavati rājasādrāgāt SĀṂKHYAK. 45. yatra yatra bhavettṛṣṇā saṃsāraṃ viddhi tatra vai AṢṬĀV. 10,3. ˚mokṣasthitibandhahetu ŚVETĀŚV. UP. 6,16. saṃsāreṣu vicitreṣu pacyamānāḥ MBH. 3,12627. Spr. (II) 4793. saṃsāramadhigacchati KAṬHOP. 3,7. pratipadyate M. 6,74. YĀJÑ. 3,140. saṃsārānpratipadyate M. 12,39. M. 12,54. pāpānsaṃyānti saṃsārān 52. sajīva iha saṃsārāṃstrīnāpnoti MBH. 13,5450. sa ugrānpraiti saṃsārān MBH. 13,5452. pāpānsaṃsṛtya saṃsārān M. 12,70. ˚gamana M. 1,117. saṃsārānmucyate NṚS. TĀP. UP._in_Ind. St. 9,83. saṃsārādabibhayuḥ 88. saṃsāraṃ hātum AṢṬĀV. 16,9. tīrṇaḥ RAGH. 12,60. bhramati saṃsāre Spr. 5357. na saṃsārātparo ripuḥ Spr. (II) 3452. sarvasya saṃsārasya duḥkhātmakatvam SARVADARŚANAS. 13,20. WASSILJEW 12 u. s. w. asmintsaṃsāre MAITRYUP. 1,4. evaṃ patati saṃsāre tāsu tāsviha yoniṣu MBH. 3,117. VARĀH. BṚH. S. 105,13. Spr. 3265. Spr. (II) 4559. Spr. 5961. Spr. 6459. saṃsāre kiṃ sāram Spr. 6639. fg. KATHĀS. 30,63. KATHĀS. 40,30. RĀJA-TAR. 4,68. VET. in LA. (III) 16,15. cakrākāra KATHĀS. 70,118. cakravadgati Spr. (II) 293. parivartin Spr. (II) 6681. mṛgatṛṣṇāsama Spr. (II) 2318, v. l. kadalīstambhaniḥsāra Spr. (II) 4823, v. l. asāra Spr. (II) 4464 (und virasa). Spr. (II) 6641. fg. RĀJA-TAR. 2,113. PAÑCAT. 33,12. PAÑCAT. 165,17. gatasāra Spr. (II) 2067. ˚parivartana MBH. 12,7755. ˚bandhanāni MĀRK. P. 16,8. ˚bīja SARVADARŚANAS. 40,3. BHĀG. P. 7,10,3. ˚hetūparama BHĀG. P. 2,2,6. ˚duḥkha BHĀG. P. 3,5,38. ˚paritāpa BHĀG. P. 5,6,18. ˚pariśrama BHĀG. P. 8,24,46. ˚śrāntacitta Spr. (II) 6637. saṃsārārtibhayāpaha WEBER, KṚṢṆAJ. 291. ˚sukha CAURAP. Comm. Einl. ˚sāra DHŪRTAS. 88,1. ˚sāracakra Verz. d. Oxf. H. 120,a,39. tyaktasaṃsārasaṅga Spr. (II) 3085. saṃsārānte Spr. (II) 2004. ā saṃsārāt so v. a. vom Anfang der Welt (vgl. āsaṃsāram) KATHĀS. 32,167. janmasaṃsārabandhana die Fessel der Geburt und des weltlichen Daseins MBH. 13,6938. mit mṛtyu verbunden BHAG. 9,3. BHAG. 12,7. ˚kārin Verz. d. Oxf. H. 150,a,6. ˚poṣaka AṢṬĀV. 18,38. ˚hṛt Spr. (II) 6638. ˚vairi (vairin?) PAÑCAR. 4,1,29. ˚varjita SARVADARŚANAS. 69,20. ˚vāsanā (vgl. AṢṬĀV. 9,8) PAÑCAR. 1,9,10. PAÑCAR. 1,15,19. GĪT. 3,1. ˚vartman Spr. (II) 2847. KATHĀS. 28,182. BHĀG. P. 4,25,6. ˚padavī BHĀG. P. 3,27,3. ˚saraṇi Spr. (II) 127. ˚cakra MAITRYUP. 6,28 (sañcāra˚ der Text, vgl. aber Comm.). MBH. 13,5434. Ind. St. 2,49. KATHĀS. 70,107. Verz. d. Oxf. H. 60,b,40. PRAB. 69,15. BHĀG. P. 6,11,27. BHĀG. P. 6,17,18. BHĀG. P. 7,9,16. BHĀG. P. 7,9,21. ˚maṇḍala ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. S. 26. ˚kārāgṛha Spr. (II) 2578. ˚sāgara WEBER, KṚṢṆAJ. 295. PAÑCAR. 2,4,16. PAÑCAT. 33,21. ˚samudra 15. saṃsārodadhi Spr. (II) 6643. saṃsārābdhi PAÑCAR. 3,12,20. saṃsārārṇava PAÑCAR. 1,5. Spr. (II) 1269. ˚kūpa BHĀG. P. 7,15,46. Verz. d. Oxf. H. 5,b,35. ˚vana Spr. (II) 6643, v. l. ˚kānana Spr. (II) 6895. ˚kāntāra AṢṬĀV. 10,7. ˚vṛkṣa Ind. St. 2,214. Verz. d. Oxf. H. 83,a,2. ˚viṣavṛkṣa Spr. (II) 6636. ˚taru BHĀG. P. 3,25,11. ˚viṭapāṅkura AṢṬĀV. 16,7. ˚bāhīka AṢṬĀV. 4,1. saṃsārāṅgāra SARVADARŚANAS. 154,15. saṃsārānala VEDĀNTAS. (Allah.) No. 19. putradārādi˚, śāstra˚ so v. a. Erbärmlichkeit, Armseligkeit Spr. (II) 4107. — Vgl. āsaṃsāram, bhūtasaṃsāra, saṃsaraṇa und saṃsṛti.

Böhtlingk 1879 adjective · substantive masculine

Original text · German · adjective · substantive masculine

saṃsāra — 1〉 Adj. wandernd, Wiedergeburten erfahrend. — 2〉 m. — a〉 die Wanderung aus einem Leben in ein anderes, das sich stets wiederholende Dasein, Kreislauf des Lebens, das (sich immer wieder erneuernde) Leben mit allen seinem Leiden, das weltliche Dasein. ā saṃsārāt (vgl. āsaṃsāram) so v. a. von Anfang der Welt. ˚cakra, ˚maṇḍala (ŚIŚ. 14,87); ˚padavī, ˚vartman, ˚saraṇi; ˚kārāgṛha (Ind. St. 15,368); ˚samudra, ˚sāgara, (Chr. 105,16), saṃsārābdhi, saṃsārārṇava, saṃsārodadhi; ˚kūpa; ˚kānana, ˚kāntāra, ˚vana; ˚taru, ˚vṛkṣa, ˚viṣavṛkṣa, ˚viṭapāgkura; saṃsāranala, saṃsāṅgāra. — b〉 Erbärmlichkeit, Armseligkeit. — c〉 fehlerhaft für saṃcāra Spr. 785. v. l.

Apte 1890 substantive masculine

Original text · English · substantive masculine

saṃsāraḥ 1 Course, passage. 2 The course or circuit of worldly life, secular life, mundane existence, the world; asāraḥ saṃsāraḥ U. 1; Māl. 5. 30; saṃsāradhanvabhuvi kiṃ sāramāmṛśasi śaṃsādhunā śubhamate Aśvad. 22; or parivartini saṃsāre mṛtaḥ ko vā na jāyate Pt. 1. 27. 3 Transmigration, metempsychosis, succession of births. 4 Worldly illusion. Comp. — gamanaṃ transmigration. — guruḥ 1 an epithet of the god of love. 2 the preceptor of the world. — cakraṃ succession of births and deaths, metempsychosis. — mārgaḥ 1 the course of worldly affairs, ([Page 1072-b]) worldly life. 2 the vulva. — mokṣaḥ, — mokṣaṇaṃ final liberation or emancipation from worldly life.

Cappeller 1887 Word type unspecified

Original text · German · Word type unspecified

saṃsāra wandernd, bes. durch die verschiedenen Geburten; m. die Wanderung durch d. v. G., Lebenslauf, Dasein, Existenz, Welt.

Burnouf 1866 substantive masculine

Original text · French · substantive masculine

saṃsāra saṃsāra m. (sṛ) concours, marche simultanée; vicissitude, mṛtyusaṃsāra les vicissitudes de la mort [et de la vie]. Le monde des humains. saṃsāraguru m. Kāma. saṃsāramārga m. [la voie par où l'on entre dans le monde des vicissitudes] l'utérus, la vulve. saṃsārayāmi (c. de sṛ) faire aller d'un mouvement simultané, donner le branle, ac. saṃsārin m. animal, en gén.

Occurrences in source texts (21)

HP 1 occurrence
HP 1.4-1.10: Lineage of Siddhas 1 occurrence

Direct occurrences

MAN 1 occurrence
Aṣṭāṅga Yoga Mantra 1 occurrence

Direct occurrences

  • MAN AY 1.2 Segment 3

    Attested form: saṃsāra Grammar of the segment: tatpuruṣa-compound genitive

PJH 1 occurrence
PJH: Maṅgala and Invocation Verses 1 occurrence

Direct occurrences

  • PJH 0.2 Segment 11

    Attested form: saṃsāra Grammar of the segment: tatpuruṣa-compound genitive

SiSa 17 occurrences
SiSa 1.45-1.50: Rückkehr zum Bewusstsein 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 1.51-1.64: Selbst als Licht 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 1.91-1.92: Wahres Wissen 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 2.44-2.48: Erkenntnisweg 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 2.49-2.54: Befreiungswissen 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 3.32-3.33: Praxis-Hindernisse 1 occurrence

Direct occurrences

9 more source pages
SiSa 3.41-3.48: Atemkraft und Hindernisse 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 3.55-3.60: Ghaṭāvasthā 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 3.68-3.80: Vāyusādhana 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 3.84-3.87: Siddhāsana 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 4.64-4.68: Mūlabandha 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 4.78-4.80: Vajrolī-Weg 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.38-5.47: Nāda-Laya 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.156-5.181: Sahasrāra 2 occurrences

Direct occurrences

SiSa 5.191-5.207: Kailāsa und Mahāśūnya 2 occurrences

Direct occurrences

SVU 1 occurrence
SVU 6.14–6.17: Light and Immortality 1 occurrence

Direct occurrences

Continue with AYI Free

Image source: AYI archive.