Sanskrit manuscript in Devanāgarī

bhaj भज् – divide; apportion; choose; prefer; partake; obtain

verbal root · Word type unspecified · verb

Dictionary sources

AYI dictionary verbal root

divide; apportion; choose; prefer; partake; obtain

Cappeller 1891 verb

Original text · English · verb

bhaj bhájati bhája°te ·v pp. bhaktá (q.v.) deal out, apportion, dispense, distribute (w. gen. or dat. of pers.), share, divide (M. among each other); M. grant, bestow, endow, furnish with (instr.); M. (A.) receive as a portion, partake of, enjoy, prefer, choose, take or go to, pursue, practise, belong or be attached to, revere, honour, worship, love, court. C. bhājáyati deal out, distribute, divide; make a pers. (acc.) share in (gen.). -- apa give a pers. (gen. or dat.) a share of (gen.); content, satisfy; divide, distribute. ā A. (M.) deal out, give a pers. (acc.) a share in (loc.). anvā M. make a person share in (loc.) after or along with others. nis exclude from (abl.), content or satisfy with (instr.); C. disinherit. pari divide. prati fall again to the share of (acc.). vi part asunder, divide, distribute (2 acc., acc. of th. & dat. or loc. of pers., or acc. of pers. & instr. of th.); M. also share among each other or with (instr.). pravi divide, distribute. saṃvi sever, sunder; divide with (instr. ±saha, dat., or gen.); give a share, present with (instr.). sam distribute, divide, share, present with a gift, endow. -- Cf. anvābhakta (add.), ā́bhakta, pravibhakta, vibhakta, saṃbhakta.

Monier-Williams 1872 verb

Original text · English · verb

bhaj bhaj, cl. 1. P. A. bhajati, -te, ba- bhāja (2nd sing. babhaktha or bhejitha, 3rd pl. bhejus), bheje (part. bhejāna), bhakṣyati, -te (in later Sanskrit also bhajiṣyati, -te), abhā- kṣīt, abhakta, bhakṣīṣṭa, (Vedic forms are, 2nd sing. impv. bhakṣi, abhāk, abhākta, bha- kṣata), bhaktum (ep. also bhajitum), to assign, allot, apportion, dispense, distribute; to share, divide (e. g. bhajeran paitṛkaṃ riktham, they may divide the property of their father); to grant, bestow; to supply, furnish, provide (Ved.); to receive as a por- tion, obtain as one's share (A.), share in, partake of (with acc. and in the earlier language also with gen.); to obtain, get, take for one's self (A.); take posses- sion of, recover; to enjoy, possess, have; to enjoy carnally; to embrace (A.); to be devoted to, betake one's self to, resort to, have recourse to, go to, fre- quent (with acc.); to come to, turn towards any one (with acc.); to favour (A.); prefer, choose, elect; decide in favour of, declare for; to serve, honour, revere, worship, adore, esteem, wait upon, attend upon; to be attached to, love, court (affection); to fall to the lot of any one (acc.); to apply one's self to, pursue, practise, cultivate, be engaged in; to cook, dress (food); to employ, engage. The above meanings of bhaj may be variously extended by connecting it with nouns, e. g. patnīm bhaj, to take as a wife; āsanam bhaj, to take a seat; rūpam bhaj, to assume a form; sukham (or duḥkham) bhaj, to experience pleasure (or pain); bhayam bhaj, to feel terror or alarm; maunam bhaj, to become silent; mūrchām bhaj, to fall into a swoon, faint away; śayanam bhaj, to go to bed, lie down to rest; diśo bhaj, to flee in all directions, run away: Caus. bhājayati, -yitum, Aor. abhī- bhajat, ababhājat, to cause to share, give any one (acc.) a share of anything (gen. or acc., Ved.); to divide; to cause to go towards, cause to flee, put to flight, pursue; (according to Vopa-deva) to cook: Desid. bibhakṣati, -te: Intens. bābhajyate, bābhakti; [cf. Gr. φώγω, φώγνυμι: perhaps Lat. fa-mulus, familia: Goth. anda-bahti, bahtjan: Angl. Sax. bacan: Old Germ. bachan: Hib. fuighim, ‘I get, obtain;’ fuigheall, ‘profit, gain, remainder;’ faghail, ‘getting, finding, obtaining.’]

Petersburger 1855 Word type unspecified

Original text · German · Word type unspecified

bhaj , bhájati, ˚te DHĀTUP. 23,29 (sevāyām; VOP. fügt. bhāge hinzu); bhakṣi 2. pers.; abhāk 2. u. 3. pers., abhākta (fälschlich abhaṅkta BHĀG. P. 9,4,2); bhakṣat, abhākṣīt, abhākṣus (fälschlich abhāṅkṣus BHĀG. P. 9,4,2); babhāja, babhaktha. bhejitha, bhejatus (P. 6,4,122. VOP. 8,52. VOP. 8,132), babhajvaṃs (VOP. 26,132); bhakṣyāmi (Kār. 2 aus SIDDH. K._zu_P. 7,2,10), bhajiṣyāmi (nach VYĀGHRABHŪTI, wie WEST. bemerkt; in den nachvedischen Schriften nur diese Form); med. bhájate; abhakṣi 1. pers., abhaktaḥ bhakṣataḥ bheje, bhejire, bhejānáḥ bhakṣyase (VOP. 23,18), bhajiṣyate (nach VYĀGHRABH._bei_WEST.; häufig in der nachvedischen Sprache); bhakṣīyá prec.; bhaktvā, bhajitum (MBH. 1,3260). (saṃvi) bhaktum (R. GORR. 2,32,39); pass. (vi)bhajyate; partic. bhakta. 1〉 austheilen, zutheilen: rājā̀ ci̱dyaṃ bhagàṃ bha̱kṣītyāhà ṚV. 7,41,2. aṃśèva no bhajataṃ ci̱tramapnàḥ ṚV. 10,106. ṚV. 7,9. AV. 19,8,2. gāyatrīmagnaye 'bhajat AIT. BR. 3,13. kiṃ mahyamabhākta. tvāṃ mahyamabhākṣuḥ (abhaṅkta und abhāṅkṣuḥ neben bhajāma BHĀG. P. 9,4,2) AIT. BR. 5,14. ajāvikaṃ saikaśaphaṃ na jātu viṣamaṃ bhajet vertheilen M. 9,119. na tatputrairbhajetsārdham er theile dieses nicht mit den Söhnen M. 209. mitrāṇāṃ na bhajanti (bhavanti Spr. 3124) ye die nicht den Freunden Etwas zukommen lassen R. 4,30,12. auch mit acc. der Person: kiṃ māṃ babhaktha ŚAT. BR. 1,9,2,35. tammāddharmeṇa taṃ bhajet M. 9,121. med.: ye no̱ rādhā̱ṃsyaśvyā̀ ga̱vyā bhajànta sū̱rayàḥ ṚV. 5,59,7. pṛthakpadāni bhajeran vertheilen LĀṬY. 7,5,21. sa eva tā (dakṣiṇāḥ) ādadīta bhajeransarva eva vā unter sich vertheilen M. 8,208. bhajeranpaitṛkaṃ riktham M. 9,104. M. 9,124. M. 9,156. M. 9,192. M. 9,200. theilen so v. a. dividiren: bhaktvā SŪRYAS. 2,16. bhakta SŪRYAS. 1,67. SŪRYAS. 2,31. SŪRYAS. 3,9. Journ. of the Am. Or. S. 6,558,3. — 2〉 verleinen, bringen: artha eva hi keṣāṃcidanarthaṃ bhajate nṛṇām Spr. 3587. evaṃ susattvānāṃ sāhāyyaṃ bhajate vidhiḥ KATHĀS. 35,52. — 3〉 begeben, ausrüsten: triṣàṃdhiṃ de̱vā àbhaja̱ntaujàse AV. 11,10,11. — 4〉 als Theil oder Loos empfangen, erhalten; einer Sache theilhaftig werden, sich betheiligen an (acc.; in der älteren Sprache auch gen.); Etwas zu geniessen haben, sich einer Sache erfreuen, sich hingeben; med.: abhàjanta sukṛ̱tyayā̀ bhā̱gaṃ de̱veṣù ya̱jñiyàm ṚV. 1,20,8. tava̱ praṇī̀tī pi̱terā̀ na indo de̱veṣu̱ ratnàmabhajanta̱ dhīrā̀ḥ ṚV. 91,1. ṚV. 123,4. dakṣìṇāvanto a̱mṛtàṃ bhajante ṚV. 125,6. ṚV. 157,2. bha̱kṣī̱ya vo 'vàso̱ daivyàsya ṚV. 5,57,7. bha̱kṣī̱mahì pra̱jāmiṣàm ṚV. 7,96,6. ṚV. 7,98,6. svā̱doràrbhakṣi̱ vayàsaḥ ṚV. 8,48,1. ṚV. 8,48,7. ṚV. 8,88,3. ṚV. 9,86,12. bhajànta pi̱tvaḥ ṚV. 10,15,3. ṚV. 10,94,8. ṚV. 10,107,2. ūrjàṃ pṛthi̱vyā bha̱ktvāyà ṚV. 109,7. ṚV. 153,1. manyè bhejā̱no a̱mṛtàsya̱ tarhi̱ hiràṇyavarṇā̱ atṛ̀paṃ ya̱dā vàḥ AV. 3,13,6. abhàkta̱ vipràḥ suma̱tiṃ na̱dīnā̀m ṚV. 3,33,12. VS. 3,20. AV. 12,1,23. AV. 12,3,4. ŚAT. BR. 9,5,2,9. ŚĀṄKH. BR. 10,6. GOBH. 4,5,3. yastu sūktaṃ bhajate yasmai havirnirupyate wem das Lied gehört NIR. 7,18. PAÑCAV. BR. 7,6,13. PAÑCAV. BR. 7,6,14. antānvaḥ prajā bhakṣīṣṭa euren Nachkommen sollen die Grenzen gehören AIT. BR. 7,18. kuśadhvajasute ime . patnyau bhajetāṃ sahitau śatrughnabharatau erhielten zu Gattinnen R. 1,72,11. pitryaṃ vā bhajate śīlaṃ māturvobhayameva vā M. 10,59. svaṃ rūpaṃ kālarūpābhaṃ bheje vaiśravaṇātujaḥ nahm seine Gestalt an R. 3,55,3. tāmasīṃ bhajamānāyāṃ yoniṃ mātari MĀRK. P. 74,48. tanutrāṇyatha bhejire legten die Panzer an MBH. 4,1009. utpalāni ca nīlāni bhejire vārijāṃ śriyam HARIV. 3830. sarve bhajire manasaḥ sukham genossen, empfanden HARIV. 4940. bheje — asamānbhogān KATHĀS. 35,91. tayā saha — bheje suratasaṃbhogam KATHĀS. 45,218. svargalokā amṛtatvaṃ bhajante KAṬHOP. 1,13. bahudoṣatām MBH. 3,1037. rākṣasatvam R. 1,27,11. bhajipye guruvartitām R. 2,115,19. mūrkhatvaṃ sulabhaṃ bhajasva Spr. 4733. alaukikabhāvaśabdavācyatvam SĀH. D. 25,12. śṛṅgārarūpatām SĀH. D. 77,8. abhitaptamayo 'pi mārdavaṃ bhajate RAGH. 8,43. maunaṃ bhajante raśanākalāpāḥ werden still RAGH. 16,65. jñānamantrasadācārairgauravaṃ bhajate guruḥ Spr. 4090. garbhakleśaḥ striyo manye sāphalyaṃ bhajate tadā MĀRK. P. 22,45. mahīyasāṃ hi māhātmyaṃ bhajamānān PAÑCAR. 4. PAÑCAR. 3,201. cintāṃ paramikāṃ bheje MBH. 13,1479. bheje sā mūrchām fiel in Ohnmacht MĀRK. P. 21,23. vāñchitāsiddhikhedaṃ ca bheje KATHĀS. 22,237. na bhejire bhīmaviṣeṇa bhītim geriethen nicht in Furcht Spr. 2585. virāgaṃ bhajate Spr. 5011. bheje rājavadhūmadhye vālavyajanavījanam RĀJA-TAR. 5,386. bheje nidrām er genoss des Schlafes KATHĀS. 43,132. In der späteren Sprache auch act.: diṣṭakṣaye svāṃ prakṛtiṃ bhajanti MBH. 1,3587. atra kanakasikatasthalīḥ — bhaja nijapuṇyajitāṃśca sarvabhogān PRAB. 101,18. na bhajetstrī svatantratām M. 5,148. VID. 338. dhūmacchāyāmabhajatāṃ netre MBH. 4,466. vyaktiṃ bhajantyāpagāḥ ŚĀK. 167. naiṣa bhajati nirvṛtim KATHĀS. 43,191. abhajanmudam KATHĀS. 46,79. duḥkham PAÑCAT. 69,4. bhayam PRAB. 100,11. bhajati (khaṅge prakampaṃ) ca bhajati prakampamarivargaḥ Spr. 2216. pikanikare bhaja bhāvam GĪT. 11,4. kṣamām Spr. 1051. sādhusamāgamam Spr. 4142. jāgarotsavān RĀJA-TAR. 2,141. kauṭilyam (so ist mit der ed. Calc. zu lesen) RĀJA-TAR. 6,325. — 5〉 betreiben, ausüben: na viṣamakāyaḥ kriyāṃ bhajedbhuñjīta vā SUŚR. 2,145,7. yamānpatatyakurvāṇo niyamānkevalānbhajan M. 4,204. ye ca citraṃ bhajanti vai sich mit Mahlerei beschäftigen R. GORR. 2,90,23. satyameva bhajettataḥ Spr. 4673. med.: yaṃ tu karmaṇi yasminsa nyayuṅkta prathamaṃ prabhuḥ . sa tadeva svayaṃ bheje sṛjyamānaḥ punaḥ punaḥ .. M. 1,28. bhajate tādṛśīḥ krīḍāḥ BHĀG. P. 10,33,37. bheje dharmam RAGH. 1,21. kṣipraṃ vijānāti ciraṃ śṛṇoti vijñāya cārthaṃ bhajate na kāmāt sich daran machen Spr. 3995. — 6〉 Jmd (acc.) zu Theil werden, treffen: guṇā daśa snānaśīlaṃ bhajante Spr. 4017. Spr. 4019. Spr. 4567. Spr. 4636. SUŚR. 1,114,17. act. R. GORR. 1,67,16. nādātāraṃ bhajantyarthāḥ MBH. 13,311. nālakṣmīstānbhajipyati MBH. 3,3077. MBH. 7,2115. HARIV. 11056. visarjanīyānumvārau bhajete pūrvamakṣaram gehören zu ṚV. PRĀT. 18,18. — 7〉 sich begeben zu, auf, in: bhe̱je pa̱tho vàrti̱niṃ patyàmānaḥ auf des Weges Bahn begab sich wer da konnte ṚV. 7,18,16. bhe̱jāte̱ adrī̀ ra̱thyèva̱ panthā̀m machten sich auf den Weg ṚV. 7,18,39. ṚV. 7,18,1. bhejire dīrghamadhvānam HARIV. 5651. na kaścidvarṇānāmapathaṃ bhajate ŚĀK. 107. ato nānāvidhān śailānkānanāni ca bhejire R. 1,16,28. dakṣiṇaṃ śālasaṃkāśamūruṃ bheje śubhānanā MBH. 1,3867. khaṃ bheje MBH. 7,2844 (nach der Lesart der ed. Bomb.). kṣetraṃ kṣatrapradhānapiśunaṃ kauravaṃ tadbhajethāḥ MEGH. 49. sītā ca bhajatāṃ guhām R. 2,97,15. (paṭalaṃ tamasaḥ) adhikamabhakta guhāḥ ŚIŚ. 9,19. niketāni VĀYU-P._bei_MUIR, ST. I, 30, N. 53. ko 'pi tatpārśvaṃ na bhajate HIT. 10,10. KIR. 5,42. videśam ŚIŚ. 9,48. visaṃjñā bhejire diśaḥ flohen nach allen Richtungen MBH. 3,11113. R. 2,103,42. diśaścatasro vai bhajya (vibhajya MBH. 3,15607) DRAUP. 3,6. bheje diśaḥ KIR. 15,1. bhejuranāthā kakubho daśa BHAṬṬ. 6,123. laṅkāṃ tadā bhejuḥ BHAṬṬ. 14,113. BHAṬṬ. 6,72. bhajantyāstalpāntam GĪT. 11,33. bhajantyete kommen heran R. 2,97,20. āsanam sich auf einen Sitz setzen: nirdiṣṭamāsanaṃ bheje MBH. 1,5. HARIV. 7251. bhajāsanam HARIV. 7250. svayaṃ bheje nṛpāsanam vom Thron Besitz nehmen RĀJA-TAR. 4,410. śayanam, śayyām sich aufʼs Ruhebett legen, auf dem Ruhebett liegen: śayanaṃ naiva bhejire R. 2,41,17. naktaṃ sa bheje śayanottamam KATHĀS. 43,65. nyagrodhe sukṛtāṃ śayyāṃ bhejāte R. 2,53,34. sa punarbheje svavaṃśaṃ rājyakāmukaḥ er kehrte wieder zu seinem Geschlecht zurück BHĀG. P. 9,23,17. mit dem acc. der Person zu Jmd kommen, hingehen, sich hinbegeben zu, sich wenden an: māṃ bhajadhvaṃ smṛtāni R. GORR. 1,30,25. bhajatāśu vipram BHĀG. P. 6,7,25. padmā padmātapatreṇa bheje sāmrājyadīkṣitam RAGH. 4,5. dogdhrīṃ bheje RAGH. 2,23. sajjanānbhajata suchet die Guten auf Spr. 3484. kadaryaṃ bhajate yaśca Spr. 3635. kasmādbhajanti kavayo dhanadurmadāndhān Spr. 4053. yathā bhajeranna parānprataptāḥ KĀM. NĪTIS. 15,22. mahātmāno 'nugṛhṇanti bhajamānānripūnapi die sich in ihren Schutz begeben Spr. 2146. bhaktaṃ ca bhajamānaṃ ca tavāsmīti vādinam MBH. 5,1037. — 8〉 sich auserwählen, sich entscheiden für, vorziehen: yattvaṃ bhajasi kalyāṇi pumāṃsaṃ devasaṃnidhau MBH. 3,2221. bhajante pūrvacodanam (adj. nach dem Schol.) MBH. 5,72. santaḥ parīkṣyānyataradbhajante Spr. 4559. kiṃ na bhajate dīnānsvabandhūnayam Spr. 1751. sūdo 'smi narendra ballavo bhajasva (vgl. bharasva MBH. 3,2637) māṃ vyañjakāramuttamam so v. a. nimm mich in Dienst MBH. 4,237. — 9〉 Jmd angehören, sich zu Jmd hingezogen fühlen, verehren, lieben, Jmd gut sein, mit Jmd der Liebe pflegen: sarvabhūtasthitaṃ yo māṃ (kṛṣṇaṃ) bhajati BHAG. 6,31. BHAG. 9,13. Spr. 1597. PAÑCAR. 1. PAÑCAR. 4,9. BHĀG. P. 1,2,26. bhajate yo mām (kṛṣṇam) BHAG. 6,47. BHAG. 7,17. BHAG. 9,30. PAÑCAR. 1,2,62. BHĀG. P. 1,2,25. ye yathā māṃ prapadyante tāṃstathaiva bhajāmyaham BHAG. 4,11. āsannameva nṛpatirbhajate manuṣyam Spr. 404. kaccitprakṛtayaḥ sarvā bhajante tvāṃ yathā purā MBH. 3,16003. atibhīrum u. s. w. na bhajanti nṛpaṃ prajāḥ Spr. 3405. PAÑCAR. 4. PAÑCAR. 3,201. tvadbhaktyā tu bhajiṣyāmi prakhyātaṃ bhārataṃ kulam MBH. 1,3876. manaśca bhadraṃ bhajatāt liebe das Gute BHĀG. P. 5,18,9. yatpratāpo ripustrīṇāṃ sanetrāmbho 'bhajanmukham RĀJA-TAR. 3,478. yādṛśaṃ bhajate hi strī sutaṃ sūte tathāvidham M. 9,9. mitho bhajetā prasavātsakṛtsakṛdṛtāvṛtau M. 70. bhajamānāṃ bhajasva mām MBH. 1,3869. MBH. 1,5953. MBH. 3,2163. MBH. 5,5987. MBH. 13,2215. R. 3,53,42. R. 3,55,16. RAGH. 12,34. KATHĀS. 4,14. KATHĀS. 4,44. KATHĀS. 10,145. KATHĀS. 37,209. KATHĀS. 42,162. KATHĀS. 49,50. KATHĀS. 49,63. KATHĀS. 49,116. ato bhajiṣye samayena sādhvīṃ yāvattejo bibhṛyādātmano me BHĀG. P. 3,22,19. PAÑCAT. 46,18 (PAÑCAT. ed. orn. 55,1). Spr. 3271, v. l. LA. (II) 36,2. māṃ bhaktāṃ bhajitumarhasi MBH. 1,3260. act.: kanyāṃ bhajantīmutkṛṣṭaṃ na kiṃcidapi dāpayet M. 8,365. bhajantīṃ (so ist mit der ed. Bomb. zu lesen) MBH. 1,3871. bhaktāṃ ca bhaja mām MBH. 1,7804. MBH. 3,1860. MBH. 5,452. mitrabhāryāṃ bhajiṣyati HARIV. 11135. R. 6,8,23. BHĀG. P. 3,21,28. SUŚR. 2,423,6. Spr. 2366. PAÑCAT. 44,20. LA. (II) 37,8. CAURAP. 36. — Vgl. bhakta, bhakti, bhajaka fgg., bhāga, bhāgin, bhāj. — caus. bhājáyati 1〉 theilen, dividiren SŪRYAS. 7,4. bhājita SŪRYAS. 1,50. SŪRYAS. 2,65. SŪRYAS. 3,41. bhāja pṛthakkarmaṇi DHĀTUP. 35,34. — 2〉 theilhaftig machen, geniessen lassen: yo vàḥ śi̱vatàmo̱ rasa̱stasyà bhājayate̱ha nàḥ ṚV. 10,9,2. imāṃ lokānūrjā rasena bhājayati ŚAT. BR. 3,6,1,12. dve devānabhājayat ŚAT. BR. 14,4,3,1. ŚAT. BR. 14,4,3,3. abībhajuḥ ŚAT. BR. 4,1,3,16. bhāja viśrāṇane DHĀTUP. 33,60. — 3〉 hingehen lassen, jagen: diśaścārīnabhājayat jagte in alle Weltgegenden BHAṬṬ. 17,80. — Nach VOP. auch kochen. Vgl. bhājana. — anu verehren: govindacaraṇāmbujam — anubhajan BHĀG. P. 4,29,82. BHĀG. P. 4,9,17. — apa einen Theil abtreten: apà te̱ gavā̀ṃ subhage bhajāma ṚV. 10,108,9. ŚAT. BR. 3,8,3,29. jyeṣṭhaṃ putramapabhajya abfinden KĀTY. ŚR. 22,1,9. abtheilen: somam ŚĀṄKH. ŚR. 13,13,1. PAÑCAV. BR. 9,3,1. — abhi sich hinbegeben nach, fliehen: diśo 'bhyabhajatāṃ niḥśastrau HARIV. 16014. — ā 1〉 act., zuweilen auch med., Jmd an Etwas (loc.) Theil nehmen —, geniessen lassen, Jmd zu Etwas verhelfen; partic. ābhakta particeps. ṚV. 1,27,5. ā nà indo̱ vājè bhaja ṚV. 43,8. ṚV. 104,6. ṚV. 121,15. ṚV. 2,38,1. ṛ̱tasyà bhā̱ge yajàmāna̱mābhàjat ṚV. 1,156,5. ṚV. 1,164,8. ā gomàti vra̱je bhàjā̱ tvaṃ nàḥ ṚV. 7,27,1. ṚV. 7,46,4. ṚV. 7,56,21. yām̐ ābhàjo ma̱rutà indra̱ somè ṚV. 3,35,9. ṚV. 4,30,16. ṚV. 5,34,5. tvaṃ sūryè na̱ ā bhàja lass uns das Sonnenlicht geniessen ṚV. 9,4,5. ṚV. 9,67,10. ṚV. 10,112,10. mā sī̀mava̱dya ā bhā̀k der Schande anheimfallen lassen ṚV. 8,69,8. ā nò bhajasva̱ rādhàsi ṚV. 4,32,21. AV. 4,22,2. AV. 4,6,55. AV. 4,22,2. ā mā̱ sucàrite bhaja VS. 4,28. VS. 17,54. hantemānasminnuktha ābhajā iti tānetasminnuktha ābhajat AIT. BR. 3,20. AIT. BR. 3,29. AIT. BR. 4,19. AIT. UP. 3,5 (wo vāṃ für vā zu lesen ist). ĀŚV. ŚR. 1,2. ŚAT. BR. 1,5,2,4. ŚAT. BR. 1,6,1,1. ābhakto ha vai tasyāṃ puṇyakṛtyāyāṃ bhavati ŚAT. BR. 8. ŚAT. BR. 4,1,3,12. ŚAT. BR. 13,8,1,6. — 2〉 verehren: athābhaje tvākhilapūruṣottamaṃ guṇālayaṃ padmakareva lālasaḥ BHĀG. P. 4,20,27. — Vgl. ābhaga. — caus. ābhājayasva zur Erklärung von ābhajasva ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. 1,3,18. — anvā nach oder neben Jmd Theil nehmen —, mit ankommen lassen: anvābhakta mitbetheiligt. ŚAT. BR. 1,2,5,4. ŚAT. BR. 1,5,2,4. ŚAT. BR. 1,6,3,18. ŚAT. BR. 1,7,3,7. ŚAT. BR. 2,3,1,20. yatra vai kṣatramujjayatyanvābhaktā vai tatra viṭ ŚAT. BR. 4,3,6. ŚAT. BR. 3,4,1,8. ŚAT. BR. 3,6,2,26. ŚAT. BR. 3,9,4,9. ŚAT. BR. 13,5,4,24. AIT. BR. 6,12. TS. 6,4,6,2. TBR. 2,1,6,4. med.: anu no 'sminnanna ābhajasva ŚAT. BR. 14,4,1,19. tadenānindraḥ somapīthe 'nvābheje ŚĀṄKH. ŚR. 14,62,2. — upa einnehmen, in Besitz kommen: upà tri̱tasyà pā̱ṣyo̱3̱̀rabhàkta̱ yadguhā̀ pa̱dam ṚV. 9,102,2. — nis nicht Theil nehmen lassen an, ausschliessen von (abl.); abfinden mit (instr.): indra̱ mā vo̱ vaso̱rnirbhā̀k ṚV. 8,70,6. ṚV. 9,72,8. pṛ̱thi̱vyāstaṃ nirbhàjāmaḥ AV. 10,5,25. AV. 4,22,2. AV. 2,35,2. TS. 2,6,4,1. ŚAT. BR. 1,5,4,11. ŚAT. BR. 1,9,2,35. ŚAT. BR. 2,1,1,9. ŚAT. BR. 11,5,9,5. ŚAT. BR. 11,7,4,2. tuṣai rakṣāṃsi nirabhajan AIT. BR. 2,7. nābhānediṣṭhaṃ bhrātaro nirabhajan schlossen ihn bei der Erbtheilung aus AIT. BR. 5,14. — nirbhajanti R. 5,73,37 fehlerhaft für nirbhañjanti. — caus. Jmd ausschliessen von der Erbschaft, enterben KĀTY._in_DĀY. 95. — Vgl. nirbhājya. — pari theilen: ātmānaṃ paribhajya MBH. 7,1279. — pra 1〉 ausführen, vollführen: amumeva ramāpuraḥsaraṃ prabhajedyo manujo vidhiṃ budhaḥ PAÑCAR. 3,2,15. japahomārcanadhyānairyo 'muṃ prabhajate manum PAÑCAR. 15,47. — 2〉 verehren AŚOKĀVAD. 3,9. — Vgl. prabhāga (wo bhaj st. bhañj zu lesen ist) und prabhāj. — prati wieder Jmd (acc.) zu Theil werden, — zufallen: carmaratnaṃ ca dhanamitrameva pratibhajiṣyati DAŚAK._in_BENF. Chr. 193,6. pratibhajati MBH. 12,11290 fehlerhaft für pravibhajati, wie die ed. Bomb. hat. — Vgl. pratibhāga. — vi 1〉 vertheilen, zutheilen: pra̱jābhyàḥ pu̱ṣṭiṃ vi̱bhajànta āsate ṚV. 2,13,4. ṚV. 2,24,14. yajvedayàjyo̱rvi bhàjāti̱ bhojànam ṚV. 26,1. ṚV. 10,48,1. ṚV. 1,81,6. ṚV. 103,6. ṚV. 4,54,1. vyanàvasya̱ tṛtsàve̱ gayàṃ bhāk ṚV. 7,18,13. ṚV. 7,18,24. VS. 7,45. AIT. BR. 3,13. AIT. BR. 3,7. AIT. BR. 3,1. tau vi̱bhāja̱ṃ nāśàknot TBR. 1,1,5,6. TS. 3,1,9,4. TS. 6,1,4,2. vibhajandāyaṃ pitryam M. 9,164. MBH. 13,7322. yadyadicchanti tatsarvaṃ labhante (bhajante ed. Bomb.). vibhajanti ca MBH. 14,1055. avibhajya paratra taṃ mayā sahitaḥ pāsyati KUMĀRAS. 4,27. PAÑCAT. 64,2. sama vibhajya gleich vertheilend KĀTY. ŚR. 2,4,34. vibhajya tanayebhyaḥ kṣmām BHĀG. P. 4,28,33. vibhaktaṃ vyabhajattasmai BHĀG. P. 9,21. BHĀG. P. 9,7. taṃ kṣurapraśakalīkṛtaṃ kṛtī patriṇāṃ vyabhajat RAGH. 11,29. Spr. 4395. (rājyam) vibhajya bandhubhṛtyeṣu RĀJA-TAR. 5,21. med. ṚV. 10,84,2. manuḥ putrebhyo dāyaṃ vyabhajata P. 8,3,53, Sch. MBH. 14,2667. sa tejo vaiṣṇavaṃ patnyorvibheje RAGH. 10,55. BHĀG. P. 8,9,12. sthāneṣu cārciṣmatīḥ saṃdhyāmaṅgaladīpikā vibhajate VIKR. 43. mit dem acc. der Person und instr. oder acc. der Sache: svecchayā vibhajetsutān . jyeṣṭhaṃ vā śreṣṭhabhāgena YĀJÑ. 2,114. yaṃ tataṃ bhrātaraḥ — vyabhajandāyam BHĀG. P. 9,4,1. na ca pitrā vibhajyante putrāḥ der Vater vertheilt nicht sein Vermögen unter die Söhne MBH. 1,2344. unter sich vertheilen; med.: vi ye tè agne bheji̱re anī̀kam ṚV. 7,1,9. ṚV. 7,32,7. ṚV. 7,1,8. ṚV. 7,40,6. ṚV. 10,108,8. AV. 3,29,1. athaìṣā̱ṃ vedā̀ṃsi śata̱śo vi bhàjāmahai AV. 6,66,3. AV. 10,7,27. AIT. BR. 5,24. de̱va̱ma̱nu̱ṣyā diśo̱ vyàbhajanta TS. 6,1,1,1. ŚAT. BR. 1,2. ŚAT. BR. 5,2. ŚAT. BR. 11,6. ŚAT. BR. 1,3. ŚAT. BR. 14,1,1,15. sodaryā vibhajeraṃstaṃ (bhāgaṃ) sametya sahitāḥ samam M. 9,212. YĀJÑ. 2,117. YĀJÑ. 2,126. vibhajadhvaṃ paśūn MBH. 9,2322. MBH. 14,2655. HARIV. 11148. BHĀG. P. 9,20,26. siṃhāsanāni bhūrīṇi vicitrāṇi vibhejire MBH. 2,2053. naktaṃdinaṃ vibhajyobhauṃ śītoṣṇakiraṇāviva MĀLAV. 88. diśaścatasro vibhajya (vai bhajya v. l.) pārthā mṛgayāṃ prayātāḥ MBH. 3,15607. vibhajeta sa taiḥ saha er theile mit ihnen M. 9,216. act.: (vedīm) khaṇḍaśastadā vyabhajan MBH. 3,10208. sarvaṃ tadvyabhajan MBH. 3,14. MBH. 3,2668. R. 5,25,49. (tau) tadīyasyāgrahārāderardhamardhaṃ vibhejatuḥ sie theilten zur Hälfte KATHĀS. 20,10. theilen, zertheilen, scheiden: vyabhajatsa peśīm theilte, zertheilte MBH. 1,4536. med. SUŚR. 1,328,21. vibhajya cāpyanīkāni SUŚR. 4,985. vyabhajattānyanīkāni daśa caikaṃ ca SUŚR. 5,5243. vibhajātmānam VP._bei_MUIR, ST. 4,331. BHĀG. P. 2,9,29. MAHĪDH._zu_VS. 5,15. pañcadhātmānaṃ vibhajya MAITRYUP. 2,6. MAITRYUP. 6,26. MBH. 14,2665. HARIV. 969. R. GORR. 1,14,30. PRAB. 18,6. VEDĀNTAS. (Allah.) No. 68. vedadrumaṃ vipaṭaśo vibhajiṣyati BHĀG. P. 2,7,36. HARIV. 9764. ahorātre vibhajate sūryaḥ M. 1,65. vibhajya karmāṇi PRAB. 109,13. SUŚR. 1,25,19. yogo vibhajyate Schol. zu P. 1,3,46. SIDDH. K._zu_P. 2,3,71. P. 3,2,4. KAIYY._zu_P. 8,2,86. kaccidarthaṃ ca dharmaṃ ca kāmaṃ ca — vibhajya kāle kālajña samaṃ varada sevase MBH. 2,154. vibhajansādhvasādhūni Spr. 3495. gaṇudoṣānaśāstrajñaḥ kathaṃ vibhajate janaḥ Spr. 4013. theilen so v. a. öffnen: samudgakāni KATHĀS. 38,51. dividiren SŪRYAS. 1,65. SŪRYAS. 2,31. SŪRYAS. 3,22. SŪRYAS. 7,4. SŪRYAS. 9,16. VARĀH. BṚH. S. 8,21. WEBER, JYOT. 72. WEBER, JYOT. 85. jñeyarāśigatānvyastānvibhajejjñānarāśinā WEBER, JYOT. 109. partic. vibhakta vertheilt MBH. 4,1327. AV. 1,30,4. sama˚ KĀTY. ŚR. 16,8,21. KĀTY. ŚR. 23,1,10. tave̱me pañcà pa̱śavo̱ vibhàktāḥ AV. 11,2,9. vṛṣṭiḥ stokaśo vibhaktā AIT. BR. 2,12. Spr. 2790. strībhūjaladrumairenaḥ — vibhaktam vertheilt unter BHĀG. P. 6,13,5. asmin (pitari) sthitimati ca vibhaktā tvayi (lakṣmīḥ) VIKR. 160. vibhakte nach erfolgter Vertheilung YĀJÑ. 2,126. abgetheilt so v. a. der seinen Theil erhalten hat: vibhaktāḥ saha jīvanto vibhajeranpunaryadi M. 9,210. bhrātṝṇāmavibhaktānām M. 215. BHĀG. P. 9,21,7 an der ersten Stelle (nach dem Schol. der eine Theilung veranstaltet hat), zertheilt, getheilt, geschieden: vibhaktaṃ krakaceneva gireḥ śṛṅgaṃ dvidhākṛtam HARIV. 6910. romarājyā (so ist zu schreiben) vibhaktaṃ ca dvidheva tava — viśālaṃ jaghanam R. 3,52,32. rekhā˚ KUMĀRAS. 7,18. vibhaktātman RAGH. 10,66. Verz. d. Oxf. H. 238,b,17. KATHĀS. 45,342. avibhaktaṃ ca bhūteṣu vibhaktamiva sthitam BHAG. 13,16. RĀJA-TAR. 5,109. ā malayādvibhaktaṃ matsetunā phenilamamburāśim RAGH. 13,2. aṣṭabhirmaryādāgiribhiḥ suvibhaktāni (nava varṣāṇi) bhavanti BHĀG. P. 5,16,6. saptakakṣyā˚ KATHĀS. 38,27. RAGH. 3,24. saptaṣaṣṭistathā lakṣāḥ sārdhāḥ svedāyanaiḥ saha . vāyavīyairvigaṇyante vibhaktāḥ paramāṇavaḥ .. getrennt von den luftigen (Atomen) d. i. ohne die l. A. YĀJÑ. 3,103. fg. Trennung, Absonderung (= vibhāga Schol.) P. 2,3,42. getheilt, dividirt SŪRYAS. 2,15. abgeschieden so v. a. vereinsamt: antaḥpura (vigatasaṃskāram bhaktaṃ sevitaṃ saṃskṛtam tadbhinnam Schol.) R. 2,114,17. subst. Abgeschiedenheit, Einsamkeit: paricita˚ adj. (manas) ŚĀK. 107. gesondert, unterschieden, besonders, verschieden, mannichfaltig: yasyāvibhaktaṃ (= sādhāraṇaṃ Schol.) vasu sahāyaiḥ nicht gesondert, gemeinschaftlich MBH. 12,259. R. 4,7,7. astraṃ prayogasaṃhāravibhaktamantram RAGH. 5,57. nānāvarṇavibhaktānām (gavām) R. 1,53,20 (R. 1,54,22 GORR.). vibhaktairadhikāribhiḥ RĀJA-TAR. 5,168. KĀM. NĪTIS. 16,4. valāhakacchedavibhaktarāgāmakālasaṃdhyām KUMĀRAS. 1,4. abgezirkelt, regelmässig, symmetrisch: nagaraṃ vibhaktairyuktamāpaṇaiḥ RĀJA-TAR. 3,358. ˚prapathā adj. BHĀG. P. 8,15,15. sama˚ (aṅga) R. 1,1,13. su˚ (aṅga) MBH. 1,6524. VYUTP. 11. suvibhaktāntaradvārā, suvibhaktamahāpathā R. 1,5,8. R. 1,5,10 suvibhaktāni dvārāni MBH. 15,186. verziert, geschmückt (vgl. bhakti): ˚gātra (= candanādyanuliptāvayava Schol.) HARIV. 8437. KUMĀRAS. 7,18. aṅgaṃ gorocanāpatravibhaktam KUMĀRAS. 15. suvibhaktavarūtha adj. HARIV. 9288. vibhakta unter den Beinamen des Kārttikeya MBH. 3,14633. — 2〉 verehren: svāhoccāraṇato devānsvadhoccāraṇataḥ pitṝn . vibhajatyannadānena bhūtādyānatithīnapi .. MĀRK. P. 95,5. — caus. zur Vertheilung bringen: vibhājyamāna AV. 12,5,28. AV. 11,1,13. theilen, eintheilen: navadhā — vibhājitā deśāḥ VARĀH. BṚH. S. 14,1. śrutibhāgavibhājitā (vīṇā) KATHĀS. 9,81. dividiren SŪRYAS. 1,49. SŪRYAS. 1,53. SŪRYAS. 1,60. SŪRYAS. 2,39. SŪRYAS. 2,41. SŪRYAS. 2,46. VARĀH. BṚH. S. 8,20. — Vgl. vibhaktar, vibhaja, vibhajanīya, vibhajya, vibhāga, vibhājya. — abhivi med. vertheilen SUŚR. 1,327,14 (vibhajati v. l. der Berl. Hdschr.). — pravi theilen, scheiden, sondern: pañcadhātmānaṃ pravibhajati PRAŚNOP. 2,3. tatraikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ pravibhaktamanekadhā BHAG. 11,13. MBH. 1,7160. MBH. 3,16140. balaṃ ca pravibhajya R. 6,16,2. MBH. 8,2128. MBH. 12,11290 (wo die ed. Bomb. pravibhajati st. pratibha˚ liest). suranaratiryagādipravibhaktaṃ jagat KULL._zu_M. 1,21 (S. 23, Z. 1). Kār. 5 aus der KĀŚ._zu_P. 7,2,10. brāhmaṇakṣatriviśāṃ śūdrāṇāṃ ca — karmāṇi pravibhaktāni svabhāvaprabhavairguṇaiḥ BHAG. 18,41. nāmarūpapravibhaktaviśeṣa ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. S. 26. BṚH. ĀR. UP. S. 172. BṚH. ĀR. UP. S. 271. pūrvaṃ pūrvamaparamaparaṃ pravibhajya nirbrūyāt NIR. 2,2. SUŚR. 1,144,5. vertheilen: ṛṇe dhane ca sarvasminpravibhakte M. 9,218. pravibhaktaraśmi ŚAK. 165. pravibhaktodakā (gaṅgā) samam MĀRK. P. 56,4. bāndhavaiḥ pravibhaktaiḥ die unter einander getheilt haben M. 8,166. mānuṣeṣvekapādena vasa tvaṃ (jvara) pravibhajya vai dich theilend HARIV. 10556. pravibhaktamahāharmyā adj. vertheilt so v. a. an verschiedenen Orten stehend R. GORR. 1,5,11. — Vgl. pravibhāga. — prativi auf den Einzelnen vertheilen: ṣaḍdakṣiṇāḥ prativibhajya dadāti KĀTY. ŚR. 4,10,12. KĀTY. ŚR. 13,4,15. — Vgl. prativibhāga. — saṃvi 1〉 theil n, sondern SUŚR. 1,6,2. SUŚR. 1,106,13 (act.). mit (saha) Jmd Etwas theilen, Jmd (dat. gen.) einen Theil abgeben: siṃhastena saṃvibhajya — taṃ bhakṣitavān PAÑCAT. 217,12. yastviha vā asaṃvibhajyāśnāti BHĀG. P. 5,26,18. āśvāghāntevāsibhyaḥ kāmānsaṃvibhajedyathā BHĀG. P. 7,14,11. vittaṃ yadā yasya ca saṃvibhaktam Spr. 2790, v. l. ekaḥ saṃpannamaśnāti vaste vāsaśca śobhanam . yo 'saṃvibhajya bhṛtyebhyaḥ Spr. 537. Spr. 4717. dainyabhāvācca bhūtānāṃ saṃvibhajya sadā MBH. 14,1292. tasmai saṃvyabhajatso 'nnam BHĀG. P. 9,21,6. BHĀG. P. 7,15,6. — 2〉 Jmd (acc.) mit Etwas (instr.) versehen, bedenken, beschenken: yaṃ tu rakṣitumicchanti (devāḥ) budhyā saṃvibhajanti tam Spr. 4304. ko 'smānsaṃvibhajiṣyati MBH. 9,2912. (prajāḥ) śubhaiḥ saṃvibhajankāmaiḥ MBH. 13,5780. KATHĀS. 25,290. KATHĀS. 38,130. indumaṇḍalam . svatejasā saṃvibhajan (sūryaḥ) RĀJA-TAR. 6,62. (tām) vasobhirannapānaiśca saṃvibhajya MBH. 1,3399. MBH. 1,3. MBH. 1,12683 (wo mit der ed. Bomb. saṃvibhajya zu lesen ist). KATHĀS. 25,17. KATHĀS. 38,90. R. GORR. 2,32,11. R. GORR. 2,32,15. saṃvibhaktum R. GORR. 2,32,39. (tau) kṣitikanakavastravāhanabhavanadhanaiḥ saṃvibheje saḥ KATHĀS. 8,36. KATHĀS. 29,54. KATHĀS. 32,190. KATHĀS. 36,62. KATHĀS. 43,240. KATHĀS. 45,11. RĀJA-TAR. 1,243. RĀJA-TAR. 3,113. RĀJA-TAR. 6,119. vividhāḥ kṣitīḥ . saṃvibheje vibhaktena nādeyena sa vāriṇā .. RĀJA-TAR. 5,109. mayā yathocitājīvyaiḥ saṃvibhaktāśca vṛttibhiḥ MBH. 3,8452. MBH. 13,1805. R. GORR. 2,9,9. HARIV. 10301. KĀM. NĪTIS. 7. KĀM. NĪTIS. 31. ŚĀK. 105, v. l. KATHĀS. 45,11. — caus. saṃvibhājya MBH. 3,12683 fehlerhaft für saṃvibhajya. — Vgl. saṃvibhāga. saṃvibhāgin. — sam 1〉 theilen, dividiren: saṃbhakta SŪRYAS. 4,19. — 2〉 Jmd sich betheiligen lassen an: yathārhaṃ bhikṣukānatithīṃśca saṃbhajeran PĀR. GṚHY. 2. PĀR. GṚHY. 10. yacca bhūtaṃ saṃbhajate (annādinā sevate) Schol. MBH. 12,3415. saṃbhakta Theil habend an, begabt mit (gen.): madhoḥ saṃbhaktāḥ (vīrudhaḥ) AV. 8,7,12. — 3〉 vertheilen, verschenken: samabhākṣīt zur Erkl. von sanat SĀY._zu_ṚV. 1,100,18. — 4〉 saṃbhakta (saṃsakta die neuere Ausg.) = bhakta ergeben, treu anhängend HARIV. 7591. — Statt saṃbheje MBH. 7,2844 liest die ed. Bomb. richtiger khaṃ bheje. — caus. saṃbhājyamāna MBH. 14,2673 fehlerhaft für sabhā˚, wie die ed. Bomb. liest.

Original text · German · Word type unspecified

bhaj mit anu BHĀG. P. 10,47,60. Jmd (acc.) im Verehren nachfolgen BHĀG. P. 32,16. — ā 2〉 BHĀG. P. 11,2,37. BHĀG. P. 11,10,29. — vi 1〉 Sp. 183, Z. 32 lies 3,259 st. 12,259.

Böhtlingk 1879 verbal root

Original text · German · verbal root

√bhaj bhájati, ˚te, abhaṅkta und abhāṅkṣus BHĀG. P. fehlerhaft für abhākta und abhākṣus Partic. bhaktá — 1〉 austheilen, zutheilen, zukommen lassen (mit Dat. oder Gen. der Person), vertheilen, mit Jmd (Instr.) Med. auch unter sich vertheilen GAUT. 21,16. 28,1. 21. 41. bhaktá zugetheilt ṚV. 1,127,5. Am Ende eines Comp. einen Theil von — bildend, zu — gehörig. — 2〉 Jmd (Acc.) einen Theil geben, — zukommen lassen. — 3〉 theilen, so v. a. dividiren. bhakta dividirt. — 4〉 Med. verleihen, bringen. — 5〉 Med. begaben —, versehen mit (Instr.) — 6〉 Act. (seltener) und Med. als Theil oder Loos empfangen, erhalten, — zu (z. B. zur Gattin, mit doppeltem Acc.) einer Sache theilhaftig werden, sich betheiligen an, Etwas zu geniessen haben, sich einer Sache erfreuen; mit Acc., in der älteren Sprache auch mit Gen. — 7〉 Act. (seltener) und Med. annehmen (eine Gestalt), sich anlegen (ein Kleidungsstück), einen Zustand annehmen, so v. a. erwählen, gerathen —, verfallen in, sich hingeben ĀPAST. — 8〉 sich auserwählen, sich entscheiden für, vorziehen, Jmd in Dienst nehmen. — 9〉 betreiben, ausüben, obliegen, sich an Etwas machen. — 10〉 Jmd (Acc.) zu Theil werden, treffen. — 11〉 sich begeben zu, auf oder in (Acc.) herabkommen, sich setzen —, sich legen auf; zu Jmd (Acc.) kommen, hingehen, sich begeben, sich an Jmd (Acc.) wenden. — 12〉 Jmd angehören, sich zu Jmd hingezogen fühlen, Jmd verehren, lieben, Etwas gern haben, Jmd gut sein, mit Jmd der Liebe pflegen. bhakta — a〉 am Ende eines Comp. von Jmd geliebt, gern gemocht (eine Gegend.) — b〉 zugethan, zugeneigt, ergeben, treu anhängend, Verehrer; die Ergänzung im Loc., Gen., Acc. oder im Comp. vorangehend. — Caus. bhājáyati — 1〉 austheilen, vertheilen GAUT. 10,23. — 2〉 theilen, dividiren. bhājita dividirt. — 3〉 theilhaftig machen, geniessen lassen. — 4〉 hingehen lassen —, jagen in; mit doppeltem Acc. BHAṬṬ. — 5〉 kochen (!) — Mit anu — 1〉 verehren. — 2〉 Jmd (Acc.) im Verehren nachfolgen. — Mit apa — 1〉 Jmd (Dat. oder Gen.) einen Theil von (Gen.) abtreten. — 2〉 Jmd (Acc.) abfinden. — 3〉 abtheilen. — Mit abhi sich hinbegeben —, fliehen nach (Acc.) — Mit ā — 1〉 Act., selten Med. Jmd an Etwas (Loc.) Theil nehmen —, geniessen lassen, Jmd zu Etwas verhelfen avadyé der Schande anheimfallen lassen. ā́bhakta theilhaftig, mit Loc. [Page4-246-b] — 2〉 verehren. — Caus. Med. als Erklärung von ā-bhaj 1〉. — Mit anvā Med. nach oder neben Jmd an Etwas (Loc.) Theil nehmen —, mit ankommen lassen. anvā́bhakta mitbetheiligt an (Loc.) — Mit upa Med. einnehmen, in Besitz kommen. — Mit nis — 1〉 nicht Theil nehmen lassen an, ausschliessen von (Abl.) — 2〉 Jmd abfinden mit (Instr.). — nirbhajanti R. 5,73,3 fehlerhaft für nirbhañjanti — Caus. Jmd von der Erbschaft ausschliessen, enterben. — Mit pari theilen. — Mit pra — 1〉 ausführen, vollführen. — 2〉 verehren. — Mit prati wieder Jmd (Acc.) zu Theil werden, — zufallen. — pratibhajati MBH. 12,1129 fehlerhaft für pravibhajati. — Mit vi — 1〉 vertheilen, austheilen (mit Acc. der Sache und Dat. oder Loc. der Person, mit doppeltem Acc. oder mit Acc. der Person und Instr. der Sache). ardhamardham mit Du. Etwas (Gen.) unter sich zur Hälfte theilen. Med. auch unter sich theilen und theilen mit (Instr.). pass. einen Vermögensantheil erhalten von (Instr.). vibhakta — a〉 vertheilt, — unter (Instr.). — b〉 abgetheilt, so v. a. der seinen Theil empfangen hat. — c〉 der eine Vertheilung vorgenommen hat. — 2〉 theilen, zertheilen, scheiden, trennen. vibhakta — a〉 getheilt, zertheilt, geschieden, getrennt durch (Instr. oder im Comp. vorangehend), getrennt von (Instr.), so v. a. ohne — seiend. — b〉 abgesondert, so v. a. vereinsamt. — c〉 gesondert, unterschieden, besondere, verschieden, mannichfaltig. — d〉 in regelmässige Theile eingetheilt, regelmässige Linien zeigend, abgezirkelt, symmetrisch. — 3〉 theilen, so v. a. dividiren. vibhakta dividirt. — 4〉 auseinanderthun, öffnen (eine Dose). — 5〉 verehren. — Caus. — 1〉 zur Vertheilung bringen. — 2〉 theilen, eintheilen. — 3〉 dividiren. — Mit anuvi regelmässig eintheilen CARAKA. 3,8. — Mit abhivi Med. vertheilen. — Mit pravi — 1〉 vertheilen. ˚bhakta — a〉 vertheilt. — b〉 abgetheilt, so v. a. der seine Theil empfangen hat. — 2〉 theilen, scheiden, sondern. ˚bhakta — a〉 getheilt, — in, so v. a. bestehend aus (im Comp. vorangehend), geschieden, — durch oder nach (Instr. oder im Comp. vorangehend). — b〉 getheilt, so v. a. an verschiedenen Orten stehend. — 3〉 sich theilen. — Mit prativi auf den Einzelnen vertheilen. — Mit saṃvi — 1〉 mit Jmd (Instr. mit und ohne saha Dat. oder Gen.) theilen. ˚bhakta getheilt. — 2〉 theilen, sondern. — 3〉 Jmd (Acc.) mit Etwas (Instr.) versehen, bedenken, beschenken. ˚bhakta beschenkt mit (Instr.). — Caus. ˚bhājya MBH. 3,1268 fehlerhaft für ˚bhajya. — Mit sam — 1〉 Med. Jmd mit [Page4-246-c] einer Gabe bedenken PĀR. GṚHY. 2,9,12. saṃbhakta Theil habend an, begabt mit (Gen.). — 2〉 vertheilen, verschenken. — 3〉 theilen, dividiren. saṃbhakta dividirt. — 4〉 saṃbhakta ergeben, treu anhängend. saṃsakta v. l. — saṃbheje MBH. 7,284 fehlerhaft für khaṃ bheje. — Caus. saṃbhājyamāna MBH. 14,267 fehlerhaft für sabhājyamāna.

Original text · German · verbal root

√bhaj mit vi IV. gründlich verstehen [Page7-364-d] DIVYĀVAD. 494,26. [Nachtrag, Band 7]

Whitney Roots 1885 verbal root

Original text · English · verbal root

bhaj — divide, share

Apte 1890 verbal root

Original text · English · verbal root

bhaj I. 1 U. (bhajati-te) but usually Atm. only; babhāja, bheje, abhākṣīt, abhakta, bhakṣyāti-te, bhakta) 1 (a) To share, distribute, divide; bhajeran paitṛkaṃ rikthaṃ Ms. 9. 104; na tatputrairmajetsārdhaṃ Ms. 9. 209, Ms. 9. 119. (b) To assign, allot, apportion; gāyatrīmagnaye'bhajat Ait. Br. 2 To obtain for oneself, share in, partake of; pitryaṃ vā bhajate śīlaṃ Ms. 10. 59. 3 To accept, receive; Māl. 5. 25. 4 (a) To resort to, betake oneself to, have recourse to; śilātalaṃ bheje K. 179; mātarlakṣmi bhajasva kaṃcidaparaṃ Bh. 3. 64; na kaścidvarṇanāmapathamapakṛṣṭopi bhajate Ś. 5. 10; Bv. 1. 83; R. 17. 28. (b) To practise, follow, observe; bheje dharmamanāturaḥ R. 1. 21; Mu. 3. 10. 5 To enjoy, possess, have, suffer, experience, entertain; vidhurapi bhajatetarāṃ kalaṃkaṃ Bv. 1. 74; na bhejire bhīmaviṣeṇa bhītiṃ Bh. 2. 80; vyaktiṃ bhajaṃtyāpagāḥ Ś. 7. 8; abhitaptamayopi mārdavaṃ bhajate kaiva kathā śarīriṣu R. 8. 43; Māl. 3. 9; U. 1. 35. 6 To wait or attend upon, serve; R. 2. 23; Pt. 1. 181; Mk. 1. 32. 7 To adore, honour, worship (as a god). 8 To choose, select, perfer, accept; saṃtaḥ parīkṣyānyataradbhajaṃte M. 1. 2. 9 To enjoy carnally; Pt. 4. 50. 10 To be attached or devoted to; Pt. 1. 35. 11 To take possession of. 12 To fall to the lot of any one. 13 To grant, bestow. 14 To supply, furnish (Ved.). 15 To favour. 16 To decide in favour of, declare for. 17 To love, court (affection). 18 To apply oneself to, be engaged in. 19 To cook, dress (food). 20 To employ, engage. (The meanings of this root are variously modified according to the noun with which it is connected: — e. g. nidrāṃ bhaj to go to sleep; mūrchāṃ bhaj to swoon; bhāvaṃ bhaj to show love for &c. &c.). — Caus. 1 To divide. 2 To put to flight, ([Page 0807-b]) pursue. 3 To cook, dress. II. 10 U. (bhājayati-te), regarded by some as the caus. of bhaj I 1 To cook. 2 To give.

Cappeller 1887 verb

Original text · German · verb

bhaj, bhájati, ˚te austeilen, verteilen (Med. unter sich); jemd. (Acc.) etwas mitteilen, zukommen lassen; (meist Med.) als sein Teil empfangen o. erwählen, erlangen, genießen, vorziehen, betreiben, sich begeben zu legen auf, wenden an, sich hingeben, verehren, lieben (auch fleischl.). p. p. bhaktá zugeteilt, gehörig zu (—˚); zugethan, anhänglich, ergeben (Loc., Gen., Acc. o. —˚). Caus. bhājáyati austeilen, erteilen, teilhaft machen. apa jemd. (Dat.) abgeben von (Gen.). ā jemd. (Acc.) an etw. (Loc.) teilnehmen lassen. p. p. ā́bhakta teilhaftig (Loc.). nis nicht teilnehmen lassen an (Abl.), ausschließen (auch Caus.). vi verteilen, austeilen (Med. unter sich), einteilen; verehren. p. p. vibhakta verteilt, geteilt, geschieden, getrennt, verschieden, mannigfaltig. pravi verteilen; p. p. verteilt. saṃvi mit jemd. (Instr. mit u. ohne saha, Dat, o. Gen.) teilen; jemd. (Acc.) mit etw. (Instr.) beteilen o. beschenken. sam verteilen, verschenken, jemd mit etw. bedenken; p. p. sambhakta teilhaft, begabt mit (Gen.); anhänglich, ergeben.

Burnouf 1866 verbal root

Original text · French · verbal root

*bhaj bhaj. bhajāmi, bhaje 1; p. babhāja, bheje; f. 1. bhaktāsmi; f. 2. bhakṣyāmi, bhakṣye; a. 1. abhākṣam, abhakṣi; pp. bhakta. [imp. vd. 2p. bhakṣi; a2. 3p. bhāg]. I. Diviser, partager [par ex. un héritage]; donner: bhagam bhakṣi nas donne nous une part de bonheur, Vd. Rendre un culte: devān aux dieux [m à m. leur donner leur part]; honorer, respecter, kulam une famille; aimer, avoir commerce [avec un homme, avec une femme]; exécuter, yamān des pénitences. II. Obtenir en partage, prajām des enfants, Vd., rākṣasatvam la condition de rākṣasa; recouvrer, svām prakṛtim sa condition naturelle; posséder, svatantratām l'indépendance; se servir, employer, karmakāram qqn. comme ouvrier; habiter [avoir en partage], vanāni les forêts; aller vers, s'enfuir, diśas sarvās vers tous les points de l'horizon. III. Qqf. au moy. échoir en partage; appartenir à; se rapporter à, ac.

Derived words

  • bhakta भक्त adjective divided; separate
  • pravibhāga प्रविभाग substantive masculine distinction; separation
  • vibhāga विभाग substantive masculine division; separation; distinction
Further derivatives (1)
  • vibhāgaśas विभागशस् adverb in parts; separately; by divisions

Occurrences in source texts (17)

HP 2 occurrences
HP 1.33-1.43: Siddhāsana 1 occurrence

Direct occurrences

HP 4.0*1-4.0*14: Samādhi and Laya 1 occurrence

Direct occurrences

HTK 3 occurrences
HTK 10.0*1–5: Sītkā, Śītalī and Sūryabheda 2 occurrences

Direct occurrences

HTK 10.21*2–23*1: Utkarṣa and Apakarṣa 1 occurrence

Occurrences through derived words

PYS 2 occurrences
PYS 3.17–20: Extraordinary Knowledge 1 occurrence

Occurrences through derived words

PYS 4.15–17: Object and Citta 1 occurrence

Occurrences through derived words

SiSa 5 occurrences
SiSa 1.17-1.19: Geheime Yoga-Lehre 1 occurrence

Occurrences through derived words

SiSa 5.10-5.14: Subtile Hindernisse 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.72-5.73: Körper-Ernährung 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.102-5.107: Svādhiṣṭhāna 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.208-5.222: Rājayoga 1 occurrence

Direct occurrences

VBT 5 occurrences
VBT 1–3: Devī’s Question 1 occurrence

Occurrences through derived words

VBT 18–21: Śakti and Śiva 2 occurrences

Occurrences through derived words

VBT 43–48: Body as Space 1 occurrence

Occurrences through derived words

VBT 156–162: Secret and Closure 1 occurrence

Occurrences through derived words

Continue with AYI Free

Image source: AYI archive.