vīrya वीर्य – Energie; Kraft; Samen; Wirksamkeit
Substantiv Neutrum
Wörterbuchquellen
AYI Wörterbuch Substantiv Neutrum
Energie; Kraft; Samen; Wirksamkeit
Herkunft
Cappeller 1891 Substantiv Neutrum
Originaltext · Englisch · Substantiv Neutrum
vīryá ·n. manliness, courage, strength, heroic deed, semen virile.
Monier-Williams 1872 Substantiv Neutrum
Originaltext · Englisch · Substantiv Neutrum
Vīrya, am, n. vigour, strength, power; heroism, prowess, valour, fortitude, courage, firmness; virile energy, virility; dignity, consequence; splendor, lustre; semen virile; the seed of plants, &c.; (ā), f. vigour, energy, virility.
Petersburger 1855 Substantiv Neutrum
Originaltext · Deutsch · Substantiv Neutrum
vīryà (von vīra) ved., vī́rya in der späteren Sprache ŚĀNT. 4,9. n. (nach BHAR._zu_AK. auch vīryā f. ŚKDR.) 1〉 Männlichkeit, Tapferkeit; Kraft, Wirksamkeit, Energie AK. 1,1,7,29. AK. 3,4,24,156. TRIK. 1,1,129. H. 300. H. an. 2,382. MED. y. 40. ṚV. 1,55,3. na̱hīndra̱ṃ ko vī̱ryā̀ pa̱raḥ ṚV. 80,15. ṚV. 163,8. a̱gniḥ sànoti vī̱ryā̀ṇi ṚV. 3,25,2. śuṣmèṇa, vī̱ryèṇa ṚV. 4,50,7. ṚV. 8,24,21. ŚAT. BR. 3,3,3,3. ŚAT. BR. 12,7,1,3. AV. 1,7,5. AV. 3,19,1. AIT. BR. 3,2. AIT. BR. 4,3. ĀŚV. GṚHY. 2,6,3. KENOP. 18. viprāṇāṃ jñānato jyaiṣṭhyaṃ kṣatriyāṇāṃ tu vīryataḥ Spr. 5014. M. 11,31. fg. ˚saṃpanna MBH. 3,2446. arjitaṃ svena vīryeṇa phalaśākam Spr. (II) 580. viṣṇunā sadṛśo vīrye R. 1,1,18. R. 1,3,9. R. 1,55,20. harāmi vīryādduḥkhaṃ te R. 2,21,18. R. 2,36,4. R. 4,5,23. Spr. 2287. Spr. 2376. fgg. svavīryaguptā hi manoḥ prasūtiḥ RAGH. 2,4. RAGH. 3,62. samarthaye vīryaśṛṅgamiva bhagnamātmanaḥ RAGH. 11,72. VIKR. 16. VARĀH. BṚH. S. 46,28. VARĀH. BṚH. S. 63,3. VARĀH. BṚH. S. 76,12. KATHĀS. 32,73. BHĀG. P. 6,17,31. mahāvīryaparākrama adj. MBH. 1,5028. prakhyāto balavīryeṇa MBH. 3,1807. vyāghrabalavīryānvita (śvan) R. 2,70,23. śauryavīryaguṇopeta (senādhyakṣa) Spr. 3174. sattvavīryaguṇopeta (nāga) R. 1,6,22. vīryamojo balam BHĀG. P. 4,18,15. śaurya, vīrya, dhṛti, tejas beim Krieger BHĀG. P. 7,11,22. śakti, bala, aiśvarya, vīrya (vigour, which counteracts change, as that of milk into curds, and obviates alteration in nature) und tejas bei Vāsudeva COLEBR. Misc. Ess. I, 415. ativīryā tapasvinī R. 5,51,20. utkṛṣṭa˚ adj. Spr. (II) 1671. avārya˚ adj. (der Liebesgott) Spr. (II) 1554. samavīrya adj. Spr. (I) 2495, v. l. bhogīva mantrauṣadhiruddhavīryaḥ RAGH. 2,32. retasaḥ AIT. BR. 4,9. chandasām AIT. BR. 1,6. vācaḥ ŚĀṄKH. ŚR. 10,15,12. yathānalo dāruṇi ruddhavīryaḥ BHĀG. P. 3,8,11. agni˚ SUŚR. 1,32,9. bheṣaja˚ SUŚR. 117,11. SUŚR. 147,2. SUŚR. 148,3. śīta˚, snigdha˚, rūkṣa˚, uṣṇavīryatva SUŚR. 12. fgg. carakastvāha vīryaṃ tatkriyate yena yā kriyā VĀGBH. 9,13. ŚĀRṄG. SAṂH. 1,2,12. dhanuṣaḥ R. 1,33,10. dharma˚ MBH. 13,4556. R. 1,3,4. tapasaḥ R. 1,60,12. ŚĀK. 53. BRAHMA-P. in LA. (III) 49,17. tapo˚ BRAHMA-P. in LA. (III) 54,6. mantra˚ RĀJA-TAR. 4,602. yoga˚ BHĀG. P. 5,1,12. vijñāna˚ BHĀG. P. 10,19. teṣāmamṛtavīryāṇāṃ rasānām MBH. 1,1138. Kraft, Macht eines Planeten VARĀH. BṚH. 2,21. VARĀH. BṚH. 4,12. VARĀH. BṚH. 4,15. vīryānvita VARĀH. BṚH. 25 (23), 9. ˚ga eine Stelle einnehmend, wo er (der Planet) mächtig ist, VARĀH. BṚH. 15,1. — 2〉 Mannesthat, Heldenthat: indràsya̱ nu vī̱ryā̀ṇi̱ pra vòca̱ṃ yānì ca̱kārà ṚV. 1,32,1. ṚV. 1,131,4. ṚV. 1,154,1. ṚV. 3,12,9. ṚV. 10,39,5. kṣatriyo vīryaṃ kartumarhati AIT. BR. 8,17. kṛtavānvīryāṇi BHĀG. P. 1,1,20. BHĀG. P. 1,3,22. BHĀG. P. 7,10,69. BHĀG. P. 10,37,21. aniruddhasya vīryākhyo vivāhaḥ kriyatām so v. a. durch eine Heldenthat erreicht HARIV. 10888. — 3〉 männliche Kraft, Samen AK. 2,6,2,13. AK. 3,4,30,229. TRIK. 3,3,317. H. an. MED. HALĀY. 3,16. HALĀY. 5,75. ŚĀRṄG. SAṂH. 1,5,25. tasyāṃ samabhavadgarbho bhṛguvīryasamudbhavaḥ MBH. 1,875. MBH. 1,2389. caskande vīryamambhasi MBH. 9,2219. agnau tasminvīryaṃ svamādadhe KATHĀS. 20,81. KATHĀS. 32,102. BHĀG. P. 2,10,13. fg. BHĀG. P. 3,5,26. tasyāṃ sasarja katidhā vīryam BHĀG. P. 21,4. BHĀG. P. 7,7,9. BHĀG. P. 8,17,23. BHĀG. P. 9,20,36. bādarāyaṇavīryaja BHĀG. P. 3,5,19. BHĀG. P. 8,13,34. MĀRK. P. 63,4. tadudare vīryādhānaṃ ca̱kāra saḥ PAÑCAR. 2,3,33. — 4〉 Gift BHĀG. P. 10,6,10. — Vgl. a˚, amita˚, uktha˚, go˚, dṛṣṭa˚, nānā˚, ni˚, nirvīrya, prati˚, bala˚, bahu˚ (adj. kräftig, sehr wirksam: oṣadhayaḥ MBH. 13,4699), bāhu˚ (auch MBH. 5,7082. R. GORR. 2,52,24. Spr. 4633), makṣa˚, mahā˚ (adj. auch MBH. 1,5878. MBH. 12,4264), muni˚, yajña˚, yathāvīryam, vāgvīrya, vicitra˚, viśvato˚, viśvadhā˚, śata˚, su˚ u. s. w.
Böhtlingk 1879 Substantiv Neutrum
Originaltext · Deutsch · Substantiv Neutrum
vīryà, vīría — 1〉 n. (adj. Comp. f. ā) — a〉 Männlichkeit, Tapferkeit. — b〉 Kraft, Wirksamkeit, Energie, Macht. — c〉 Mannesthat, Heldenthat. — d〉 männliche Kraft, so, v. a. männliche Same. — e〉 Gift. — 2〉 vīryā N. pr. einer Nāga-Jungfrau KĀRAṆḌ. 4,10.
Apte 1890 Substantiv Neutrum
Originaltext · Englisch · Substantiv Neutrum
vīryaṃ [vīr-yat, vīrasya bhāvo yat vā] 1 1 Heroism, prowess, valour; vīryāvadāteṣu kṛtāvamarṣaḥ Ki. 3. 43; R. 2. 4, R. 3. 62, R. 11. 72; Ve. 3. 3. 2 Vigour, strength. 3 Virility. 4 Energy, firmness, courage. 5 Power, potency; jāne tapaso vīryaṃ Ś. 3. 2. 6 Efficacy (of medicines); ativīryavatīva bheṣaje bahuralpīyasi dṛśyate guṇaḥ Ki. 2. 4; Ku. 2. 48. 7 Semen virile; Ku. 3. 15; Pt. 4. 50. 8 Splendour, lustre. 9 The seed of plants. 10 Dignity, consequence. Comp. — jaḥ a son. — prapātaḥ seminal effusion, discharge of semen. — śālin a. strong. — hīna a. 1 cowardly, pusillanimous. 2 seedless. 3 impotent.
Cappeller 1887 Substantiv Neutrum
Originaltext · Deutsch · Substantiv Neutrum
vīrya n. Männlichkeit, Kraft, Tapferkeit, Heldenthat; Manneskraft, Same.
Burnouf 1866 Substantiv Neutrum
Originaltext · Französisch · Substantiv Neutrum
vīrya vīrya n. (vīra) vigueur; héroïsme; éclat, lustre. Virilité, semence virile. vīryapāramitā la perfection de l'énergie, une des 6 vertus cardinales, Bd. vīryavat a. (sfx. vat) valeureux, énergique, vigoureux. vīryaśālin a. mms.
Quelltextfundstellen (12)
DYS 3 Fundstellen
HTK 1 Fundstelle
MAN 1 Fundstelle
PJH 1 Fundstelle
PYS 2 Fundstellen
SiSa 3 Fundstellen
SS 1 Fundstelle
Mit AYI Free weitermachen
Bildquelle: AYI Archiv.