gup गुप् – protect; guard; conceal
adjective · verbal root · Word type unspecified · verb
Dictionary sources
AYI dictionary verbal root
protect; guard; conceal
Cappeller 1891 Word type unspecified
Original text · English · Word type unspecified
gup ·pp. gupitá & guptá1 (q.v.) keep, protect, guard from (abl.) D. jugupsate (°ti) beware of, shun, detest; pp. jugupsita detested, abominable, or *detesting (w. abl.). -- prati beware of (abl.). vi D. fly from, be afraid of (abl.). -- Cf. adhigupta, anugupta, abhigupta, saṃgupta.
Original text · English · Word type unspecified
gup2 ·(--°) keeping, guarding.
Monier-Williams 1872 Word type unspecified · verb
Original text · English · Word type unspecified
gup 2 . gup, jugopa and gopayāñcakāra, gopsyati, gopiṣyati, gopāyiṣyati, agau- psīt, agopīt, agopāyīt, goptum, gopitum and go- pāyitum, to guard, defend, protect, preserve; to observe: Caus. or cl. 10. P. A. gopayati, -te, ajūgupat, -yitum, or gopāyayati, &c., to guard, pre- serve, protect, keep; to hide, conceal, keep secret; to speak, to shine: Desid. A. jugupsate (ep. also P.), ju- gupiṣati, -te, or jugopiṣati, -te, or jugopāyiṣati, -te, to seek to defend one's self from, be on one's guard, to beware of, to shun; to avoid, detest, spurn, despise; to feel offended or hurt: Desid. of Desid. jugupsi- ṣate: Intens. jogupyate, jogopti.
Original text · English · Word type unspecified
3. gup, p, p, p, defending, protecting, (in dhar- ma-gup, defending justice, epithet of Viṣṇu.)
Original text · English · Word type unspecified
2. gup; add — cl. 1. P. gopāyati.
Original text · English · verb
gup 1 . gup, cl. 4. P. gupyati, jugopa, go- pitum, to become perplexed or confused.
Petersburger 1855 adjective · Word type unspecified
Original text · German · adjective
4. gup (= 1. gup) adj. hütend, bewahrend in dharmagup das Recht —, Beiw. Viṣṇuʼs MBH. 13,7000. BHĀG. P. 1,12,11.
Original text · German · Word type unspecified
1. √gup (eine secandäre Wurzel, hervorgegangen aus gopay oder gopāy) in den Special-Formen nicht im Gebrauch P. 3,1,28. P. 3,1,31. jugopa; gopsyati und gopiṣyati; goptā und gopitā; sragaupsīt und agopīt P. 7,2,44. P. 3,1,50, Sch. VOP. 8,64. VOP. 8,65. hüten, bewahren, schützen; bewachen, beobachten DHĀTUP. 11,1. de̱vahìtiṃ jugupurdvāda̱śasyà ṛ̱taṃ naro̱ na pra mìnantye̱te ṚV. 7,103,9. AV. 10,9,7. AV. 10,9,8. AV. 19,27,9. AV. 19,27,10. ŚAT. BR. 3,6,2,9. ātmātmānaṃ gopsyati ŚAT. BR. 6,3,3,26. ŚAT. BR. 6,5,4,1. bhīṣmaṃ jugopa samare vartamāne janakṣaye MBH. 6,3897. R. 1,16,31. R. 6,16,25. RAGH. 1,21. RAGH. 2,3. RĀJA-TAR. 5,227. BHĀG. P. 3,21,2. yo no jugopa — durantakṛcchrāt BHĀG. P. 1,15,11. nainaṃ gopsyati durbuddhimadya vāṇahataṃ mayā MBH. 7,3863. MBH. 7,6218. agopiṣṭāṃ purīṃ laṅkāmagoptāṃ (lies: agauptāṃ) rakṣasāṃ balam BHAṬṬ. 15,113. yānagopīt BHAṬṬ. 5,37. pass.: bhū̱taṃ bhavyàṃ ca gupyate TBR. 2,5,1,1. ŚAT. BR. 1,6,1,12. ŚAT. BR. 1,6,1,15. partic. gupitá (vedisch) und guptá a〉 gehütet, geschützt, bewacht AK. 3,2,55. TRIK. 3,3,154. H. 1497. H. an. 2,167. MED. t. 17. ā̱cchadvìdhānairgupi̱to bārhàtaiḥ soma rakṣi̱taḥ ṚV. 10,85,4. tathā̀ rā̱ṣṭraṃ gùpi̱taṃ kṣa̱triyàsya ṚV. 10,109,3. AV. 2,28,4. AV. 10,10,4. AV. 18,4,70. ŚĀṄKH. GṚHY. 1,24. indrèṇa gu̱ptaḥ AV. 5,20,12. AV. 11,10,11. AV. 17,1,29. saṃdṛ̀ṣṭā gu̱ptā vàḥ santu̱ yā nò mi̱trāṇì AV. 11,9,2. TBR. 1,5,3,4. MBH. 1,188. MBH. 3,2715. gṛha M. 7,76. strī M. 8,374. M. 8,376. fgg. purī R. 1,5,20. R. 1,6,20. R. 3,39,36. RAGH. 2,4. yasya vāṅmanasī śuddhe samyaggupte ca sarvadā M. 2,160. guptatamendriya adj. RAGH. 1,55. Vgl. auch gupta. — b〉 verwahrt, geheim gehalten, versteckt, verborgen, heimlich AK. 3,2,38. TRIK. H. 1483. H. an. MED. pracchannaguptaṃ dhanam BHARTṚ. 2,17. suguptasyāpi mantrasya VET. 15,3. vipramaṭha versteckt gelegen VID. 37. andhakāragṛha KATHĀS. 4,51. asti kutracidaraṇye dhanadavinirmitaṃ suguptataraṃ saraḥ PAÑCAT. 256,6. guptena daṇḍena daṇḍitā eine heimliche Strafe so v. a. eine im Geheimen abgeforderte Geldsumme für zubeobachtendes Stillschweigen HIT. 29,18. guptaśīla listig, verschlagen UP. 81 (śīlagupta KATHĀS. 4,83). suguptīkar gut verwahren PAÑCAT. 208,21. guptam adv. auf eine versteckte, heimliche Weise KATHĀS. 5,40. KATHĀS. 5,121. KATHĀS. 13,9. suguptam PAÑCAT. 231,17. — c〉 = saṃgata verbunden(!) ŚABDAR._im_ŚKDR. — desid. jugupsate (ep. auch act.) DHĀTUP. 23,1. P. 3,1,5. VOP. 8,103. VOP. 8,119. 1〉 sich hüten vor (abl.) P. 1,4,24. Vārtt. adharmācca jugupseta ŚĀṄKH. GṚHY. 4,12. jugupseyātāṃ tvevāvratebhyaḥ karmabhyaḥ GOBH. 1,6,7. CHĀND. UP. 5,10,8. jugupsita einen Abscheu habend vor (abl.) VOP. 5,21. — 2〉 meiden, vermeiden, verabscheuen, mit dem acc.: jugupseranna cāpyenaṃ saṃvaseyuśca sarvaśaḥ YĀJÑ. 3,296. M. 11,189. MBH. 5,4620. abhipūjitalābhāṃstu jugutsetaiva sarvaśaḥ M. 6,58. yadā budhyati boddhavyaṃ lokavṛttaṃ jugupsate MBH. 3,13954. sā jugupsāṃ pracakre 'sūn BHAṬṬ. 14,59. kiṃ tvaṃ māmajugupsiṣṭhāḥ BHAṬṬ. 15,19. act.: jugupsāmīva cātmānam R. 2,69,20. stotraṃ jugupsantyapi — pauruṣaṃ vā vigarhitam BHĀG. P. 4,15,25. pass.: jugupsyantām nach einer Conj. von SCHÜTZ zu lesen BHARTṚ. 1,51. jugupsita vor dem oder wovor man einen Abscheu hat: brahmaheva jugupsitaḥ MBH. 3,1288. R. 3,35,8. R. 4,55,4. MĀRK. P. 8,200. viduṣāṃ ca jugupsitam (annam) M. 4,209. śūdrasya tu jugupsitaṃ (nāma syāt) M. 2,31. karman R. 2,106,9. R. 2,111,29. R. 3,46,8. R. 3,59,8. MBH. 3,13367. MĀRK. P. 8,198. MĀRK. P. 15,34. narāsthi BHARTṚ. 2,9. KATHĀS. 2,56. jugupsitatamaḥ kāyaḥ ŚĀNTIŚ. 1,20. ajugupsita M. 3,209. MBH. 3,13365. jugupsita n. eine Abscheu erregende That BHĀG. P. 1,5,15. karmajugupsita dass. BHĀG. P. 7,42. — 3〉 sich zurückgestossen —, unangenehm berührt —, beleidigt fühlen: jugupsamāno nṛpatirmanasedaṃ vicintayan MBH. 1,6375. duḥśāsanasya tā vācaḥ śrutvā te daruṇodayāḥ . — jugupsantīti me matiḥ MBH. 3,1934. — desid. vom desid. jugupsiṣate PAT._zu_P. 3,1,7. Sch. zu P. 1,3,62. P. 6,1,9. — Vgl. gopay und gopāy. — adhi, partic. adhigupta behütet, bewahrt: brahmādhiguptaḥ ĀŚV. GṚHY. 2,4. — Vgl. u. abhi. — anu, partic. anugupta 1〉 behütet, beschützt: bhavatā cānugupto 'sau carettīrthāni sarvaśaḥ MBH. 3,8436. nārī KAUŚ. 60. — 2〉 bedeckt, versteckt: āpaḥ GOBH. 1,1,9. GOBH. 1,1,24. GOBH. 1,5,21. deśa ŚĀṄKH. GṚHY. 2,14. anuguptāgāre PĀR. GṚHY. 1,8. PĀR. GṚHY. 2,1. PĀR. GṚHY. 2,14. anuguptam im Geheimen: avocanmāṃ dhṛtarāṣṭro 'nuguptam MBH. 3,251. — abhi, partic. abhigupta behütet, beschützt, bewahrt: brahmābhiguptaḥ PĀR. GṚHY. 3,3. vedābhigupto brahmaṇā parivṛtaḥ KAUŚ. 125. sainyena mahatā śaurirabhiguptaḥ MBH. 1,7989. MBH. 3,8438. MBH. 8,3506. DRAUP. 2,14. R. 6,39,32. rākṣasaiḥ sāyudhairugrairadhiguptam (dvāram) R. 6,16,29. laṅkāyāmabhiguptāyāṃ sāgareṇa samantataḥ R. 4,58,26. BHĀG. P. 5,20,19. gurudharmābhiguptā MBH. 2,2590. svacaritrābhiguptā R. 5,51,17. — Vgl. abhigupti, abhigoptar. — upa, partic. upagupta versteckt, verborgen: ˚vitta BHĀG. P. 4,16,10. — nis behüten, beschützen: nirjugopa niśācarān BHAṬṬ. 14,106. — pari desid. sich hüten vor (abl.): tebhyaḥ parijugupsethāḥ MBH. 12,3136. — prati, partic. pratigupta behütet, geschützt in einer Inschr. LIA. II, 971, N. pratigupyamevaitasmāt cavendum ŚAT. BR. 3,2,2,27. — vi desid. sich scheu zurückziehen: yadaitamanupaśyatyātmānaṃ devamañjasā . īśānaṃ bhūtabhavyasya na tato vijugupsate (vicikitsati ŚAT. BR. 14,7,2,18) BṚH. ĀR. UP. 4,4,15. KAṬHOP. 4,5. KAṬHOP. 4,12. ĪŚOP. 6. — sam, partic. saṃgupta 1〉 gehütet, beschützt, bewahrt: bālabhāvena saṃguptaḥ śatrubhiśca na dharṣitaḥ MBH. 13,284. susaṃgupta MBH. 5,900. — 2〉 verwahrt, versteckt, verborgen, geheim gehalten: (vījāni) nāvi susaṃguptāni bhāgaśaḥ MATSYOP. 31. na caiva tiṣṭhāmi (Śrī spricht) tathāvidheṣu nareṣu saṃguptamanoratheṣu MBH. 13,514. — abhisam, partic. abhisaṃgupta gehütet, beschützt MBH. 3,274.
Original text · German · Word type unspecified
2. √gup , gúpyati verwirrt werden DHĀTUP. 26,123. dhīro na gupyati mahatyapi kāryajāte HALĀY. 7_bei_WEST.
Original text · German · Word type unspecified
3. √gup , gópati(?) GĪT. 6,12.
Original text · German · Word type unspecified
1. √gup , gopataḥ (gen. partic.) GĪT. 12,6. = gopayataḥ Schol. Diese Lesart wird aber schwerlich richtig sein; der Schol. D. hat offenbar die Lesart rādhāyā vacanaṃ tadadhvagamukhānnandanti kecittato vor Augen gehabt. gupta a〉 khanyete tasya dvau pādau suguptamapi dhāvataḥ sehr vorsichtig Spr. 4866. suguptaṃ rakṣyamāṇaḥ sicher Spr. 5254. — b〉 dattāmbuyavasau gupte 'vasthāpya cātra an einem versteckten Orte KATHĀS. 75,92. — desid. 1〉 Z. 2 lies tvevāvratyebhyaḥ. — Vgl. jugupiṣu. — adhi vgl. adhigoptar. — anu 2〉 Z. 3 lies 1,9 st. 1,8.
Original text · German · Word type unspecified
3. √gup s. oben u. 1. gup.
Original text · German · Word type unspecified
4. √gup , dharmaguptanu Beiw. Kṛṣṇaʼs BHĀG. P. 10,84,8.
Böhtlingk 1879 adjective · verbal root
Original text · German · adjective
2. ˚gup Adj. — 1〉 hütend, bewahrend. — 2〉 sich hütend vor NAIṢ. 6,66.
Original text · German · verbal root
1. √gup (ohne Präsensstamm; gopant = gopayant GĪT. 6,12 verdächtig), jugopa u. s. w. — 1〉 hüten, bewahren, bewachen, schützen, — vor (Abl.). gupitá und [Page2-171-c] guptá (jünger) gehütet, bewacht, geschützt. Superl. guptatama. — 2〉 gut verwahren, verheimlichen, geheim halten. gopitum Chr. 179,3. gupta gut verwahrt, geheim gehalten, versteckt, verborgen. daṇḍa eine heimliche Strafe, so v. a. eine erpresste Geldsumme. guptam Adv. im Geheimen, — Verborgenen, ungesehen, versteckt Chr. 114,17. Chr. 114,24. Chr. 116,18. Chr. 116,22. Chr. 117,16. Chr. 126,28. gupta˚ dass. HEMĀDRI 1,89,9. — Desid. jugupsate (episch auch Act.) — 1〉 sich hüten vor (Abl.). jugupsita *einen Abscheu habend vor (Abl.). — 2〉 meiden, vermeiden, verabscheuen; mit Acc. Chr. 166,10. jugupsita vor dem oder wovor man einen Abscheu hat. Superl. ˚tama — 3〉 sich abgestossen —, sich unangenehm berührt —, sich beleidigt fühlen. — Mit adhi, ˚gupta beschützt von (im Comp. vorangehend). — Mit anu, ˚gupta — 1〉 behütet, beschützt, bewahrt. ˚guptaṃ nidhāpay Etwas gut verwahren CARAKA. 3,7. — 2〉 verdeckt, versteckt. ˚m Adv. im Geheimen. — Mit abhi, ˚gupta behütet, beschützt, bewahrt. — Mit upa, ˚gupta versteckt, verborgen. — Mit *nis behüten, beschützen. — Mit pari Desid. sich hüten vor (Abl.). — Mit prati — 1〉 sich hüten vor (Abl.). — 2〉 pratigupta behütet, geschützt. — Mit vi Desid. sich scheu zurückziehen. — Mit sam, saṃgupta — 1〉 gehütet, beschützt, bewacht. — 2〉 verwahrt, versteckt, verborgen, geheim gehalten. — Mit abhisam, ˚saṃgupta gehütet, beschützt.
Original text · German · verbal root
3. √gup , gupyati verwirrt werden.
Original text · German · verbal root
1. √gup mit ni verbergen KIR. 6,38. KIR. 15,19. — Mit vi Desid. II. Jmd (Acc.) tadeln JĀTAKAM. 23,23. sich tadelnd äussern JĀTAKAM. 26. [Nachtrag, Band 7]
Whitney Roots 1885 verbal root
Original text · English · verbal root
gup — protect
Apte 1890 verbal root
Original text · English · verbal root
gup I. 1 P. (gopāyati, gopāyita or gupta) 1 To guard, protect, defend, watch over; gopāyaṃti kulastriya ātmānaṃ Mb.; jugopātmānamatrastaḥ R. 1. 21; jugopa gorūpadharāmivorvī R. 2. 3; Bk. 17. 80. 2 To hide, conceal; kiṃ vakṣaścaraṇānativyatikaravyājena gopāyyate Amaru. 22; see gupta. II. 1 A. (jugupsate strictly desid. of gup) 1 To despise, shun, abhor, detest, censure; (with abl., sometimes acc. also); pāpājjugupsate Sk.; kiṃ tvaṃ māmajugupsiṣṭhāḥ Bk. 15. 19; Y. 3. 296. 2 To hide, conceal (gopate in this sense). III. 4 P. (gupyati) To be confused or disturbed. IV. 10 U. (gopayati-te) 1 To shine. 2 To speak. 3 To conceal; tava gopyate kimiva Śi. 9. 59, Śi. 11. 34; (the following stanza from kavirahasya illustrates the root in its different conjugations: — gopāyati kṣitimimāṃ caturabdhisīmāṃ pāpājjugupsata udāramatiḥ sadaiva . vittaṃ na gopayati yastu vaṇīyakebhyo dhīro ([Page 0462-c]) na gupyati mahatyapi kāryajāte ..)
Cappeller 1887 Word type unspecified · verb
Original text · German · Word type unspecified
2. gup (—˚) hütend, beschützend.
Original text · German · verb
1. gup (ohne Praes.) hüten, beschützen, bewachen, verwahren, verheimlichen. p.p. gupitá u. guptá (letzteres s. bes.). Des. jugupsate (˚ti) sich hüten vor (Abl.), meiden, verabscheuen (Acc.); p.p. jugupsita (*act. mit Abl. verabscheuend, u.) pass. verabscheut. anu p.p. anugupta bewacht, behütet. sam p.p. dass.
Burnouf 1866 verbal root
Original text · French · verbal root
*gup gup. gope 1; etc. Refuser, dénier. Cf. gup 10.
Original text · French · verbal root
*gup gup. gupyāmi 4; p. jugopa; etc Etre troublé, être confondu.
Original text · French · verbal root
*gup gup. [rac. douteuse; cf. gopa]. gopāyāmi 10; p. jugopa; f1. goptāsmi, gopitāsmi et gopāyitāsmi; f2. gopsyāmi, gopiṣyāmi et gopāyiṣyāmi; a1. agopiṣam, agaupṣiṣam et agopāyiṣam; pp. gupta. Garder, veiller sur, protéger, défendre: goṣṭham une bergerie; striyam une femme; dharmam la loi. Cf. gopayāmi et jugupiṣāmi.
Occurrences in source texts (39)
HP 7 occurrences
IVU 1 occurrence
SiSa 31 occurrences
16 more source pages
SiSa 4.31-4.36: Mahāmudrā-Wirkung 2 occurrences
Direct occurrences
SiSa 4.95-4.100: Sahajolī und Amarolī 3 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 4.97 Segment 14
-
SiSa 4.99 Segment 9
-
SiSa 4.100 Segment 12
SiSa 5.156-5.181: Sahasrāra 2 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 5.177 Segment 9
-
SiSa 5.181 Segment 11
SiSa 5.253-5.260: Haushalter-Abschluss 4 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 5.253 Segment 5
-
SiSa 5.253 Segment 14
-
SiSa 5.254 Segment 4
-
SiSa 5.254 Segment 11
Continue with AYI Free
Image source: AYI archive.