upari उपरि – oben; oberhalb; auf
Adverb · Partikel · Worttyp nicht bestimmt
Wörterbuchquellen
AYI Wörterbuch Adverb
oben; oberhalb; auf
Cappeller 1891 Adverb
Originaltext · Englisch · Adverb
upári ·adv. above, upwards, moreover, further, then; doubled = higher and higher, more and more. As prep. above, over, beyond, upon, up into (acc., gen., abl., loc., °-- or --° in an adv.); above in number or order (gen. or --° in an adv.), after (gen. or --°); concerning, as to (gen.); doubled = immediately over (acc.), high over (gen.).
Monier-Williams 1872 Partikel · Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Englisch · Partikel
upari upari, ind. (as a separable adverb) above, upon, on, upwards, towards the upper side of (opposed to adhas and nīcā, e. g. upari yā, to go upwards; sometimes written with a following word as if compounded with it, e. g. upari-cihnita, marked above); besides, in addition to, further (sahasraṃ śatāny upari cāṣṭau, 1000 and 800 in addition); afterwards (e. g. upari payaḥ pibet, he should drink milk afterwards); upari upari, higher and higher; repeatedly, continuously. (As a separable preposition, with acc., loc., or gen.) over, above, upon, on, at the head of, on the upper side of, beyond (e. g. upari śailaṃ gam, to go over the mountain; upari Laṅkāyāṃ samprāptaḥ saḥ, he arrived over Laṅkā; upary upari sarveṣām atiṣṭhat, he stood at the very head of all; ātmānaṃ tasya upari kṣiptvā, having thrown himself upon him); in connection with, with reference to, with regard to, towards (with gen., e. g. mama upari vikāritaḥ, changed in feeling with regard to me; putrasya upari kruddhaḥ, enraged towards his son); after (with abl., e. g. muhūrtād upari, after a minute); [cf. Zend upara; Goth. ufar; Old Germ. obar; Mod. Germ. über; Eng. over; Gr. ὑπέρ Lat. super.]
Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt
Upari may also be used at the end of a compound; e. g. tadupari gantum, to fall upon him, to attack him.
Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt
Upari often stands at the beginning of a com- pound, as in the following examples.
Petersburger 1855 Adverb · Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Deutsch · Adverb
upári P. 5,3,31. VOP. 7,110. AK. 3,4,185. AK. 3,4,192. H. 1526. 1〉 adv. a〉 oben, darauf; nach oben (Gegens. adhas, nīcā): nī̱cīnā̀ sthuru̱parì bu̱dhna èṣām ṚV. 1,24,7. nī̱cā vàrtanta u̱parì sphuranti ṚV. 10,34,9. a̱dhaḥ pàśyasva̱ moparì ṚV. 8,33,19. a̱dhaḥ svìdā̱sī3du̱parì svidāsī3t ṚV. 10,129,5 (vgl. P. 8,2,102). pa̱kṣā vayo̱ yatho̱pari̱ vya1̱̀sme śarmà yacchata ṚV. 8,47,2. ṚV. 5,61,12. AV. 8,9,6. AV. 18,3,25. VS. 13,58. VS. 15,19. VS. 18,44. TS. 5,2,10,4. TS. 5,5,7,4. uparīva vai tadyadūrdhvam ŚAT. BR. 4,2,4,14. ŚAT. BR. 5,2,1,22. upari śayīta ŚAT. BR. 6,2,2,39. ŚAT. BR. 14,3,1,3. upari sthāsyati MBH. 1,1511. yeṣāṃ nopari nādhaśca na tiryaksajjate gatiḥ R. 5,53,20. upari yā nach oben gehen PAÑCAT. II, 74. upari im Gegens. zu tala MṚCCH. 51,18. upari — tiryak BHARTṚ. 1,43. — KATHĀS. 12,153. KATHĀS. 12,174. KATHĀS. 12,182. mañjūṣāyām — uparinyastadīpāyām KATHĀS. 15,38. KATHĀS. 15,48. uparisthita KATHĀS. 24,219. VID. 283. uparistha MBH. 1,2347. P. 6,2,188. uparisthita AK. 2,2,13. uparisthāpana das Darauflegen P. 3,3,80, Sch. uparyākāśaga MBH. 1,8320. nayanamuparispandi MEGH. 93. svamudroparicihnita mit seinem Siegel oben gesiegelt YĀJÑ. 1,318. wiederholt: uparyuparyeva prokṣaṇīṣu dhāryamāṇāsu ŚAT. BR. 1,2,5,20. ŚAT. BR. 3,9,2,9. ŚAT. BR. 14,8,15,4. CHĀND. UP. 8,3,2. KĀTY. ŚR. 2,7,29. KĀTY. ŚR. 8,9,10. adho 'dhaḥ paśyataḥ kasya mahimā nopacīyate . uparyupari paśyantaḥ sarva eva daridrati .. HIT. II, 2. uparyuparividyamānānām stets höher und höher VEDĀNTAS._in_BENF. Chr. 209,2. — b〉 überdies, dazu, ferner (vgl. 2,b〉): sahasrāṇyekaviṃśatiḥ .. śatānyupari caivāṣṭau tathā bhūyaśca saptatiḥ . MBH. 1,294. — c〉 nachher: tasyopari bandhuḥ ŚAT. BR. 6,2,2,39. ŚAT. BR. 8,1,4,10. ŚAT. BR. 8,2,4,20. ŚAT. BR. 8,3,4,15. ŚAT. BR. 8,4,4,12. niranno niśi tatsarpiḥ pītvopari payaḥ pivet SUŚR. 2,364,10. KĀTY. ŚR. 14,1,6. KĀTY. ŚR. 14,1,8. yadā pūrvaṃ nāsīdupari ca tathā naiva bhavitā ŚĀNTIŚ. 2,6. wiederholt: nach einander, Schlag auf Schlag: uparyupari duḥkham P. 8,1,7, Sch. — 2〉 praep. a〉 über, oberhalb, über — hinaus, auf (bei Ruhe und Bewegung): α〉 mit dem loc.: uparyeva sa laṅkāyāṃ hanūmānmārutātmajaḥ . saṃprāpto yatra sugrīvaḥ R. 6,85,3. — β〉 acc.: bhuvàno̱parì ṚV. 9,54,3. ṚV. 1,34,8. (śravaḥ) varṣìṣṭha̱ṃ dyāmìvo̱parì ṚV. 4,31,15. catvāri vipulānyasyā (laṅkāyāḥ) dvārāṇi sumahānti ca . yantrāṇyupari yantrāṇi balavanti dṛḍhāni ca .. R. 5,72,8. R. 6,3,26. R. 6,82,63. wiederholt: tamindrà u̱paryùpa̱ryatyàkrāmat TS. 6,2,4,2. uparyuparyevākṣam ŚAT. BR. 5,1,2,18. ŚAT. BR. 5,4,1,8. ŚAT. BR. 5,1,2,6. somaṃ bibhrata uparyupari caranti ŚAT. BR. 3,6,2,20. dakṣiṇāṃ bhruvamuparyupari ŚAT. BR. 3,2,1,29. uparyupari gacchantaḥ śailarājamudaṅmukhāḥ MBH. 1,4648. MBH. 3,11108. R. 3,60,4. R. 5,13,40. R. 5,15,30. R. 6,82,48. R. 6,82,86. SIDDH. K._zu_P. 2,3,2. uparyupari grāmam P. 8,1,7, Sch. lokānuparyuparyāste mādhavaḥ VOP. 5,7. — γ〉 mit dem gen. VOP. 5,23. di̱vi sva̱no yàtate̱ bhūmyo̱parì (für bhūmyā upari) ṚV. 10,75,3. dakṣiṇasyā bhruva upari KĀTY. ŚR. 7,3,31. pṛṣṭhasyopari KĀTY. ŚR. 16,2,19. KĀTY. ŚR. 18,2,9. upari parvaṇām KAUŚ. 1. tava tiṣṭheyamupari MBH. 1,1507. cīraṃ babandha sītāyāḥ kauśeyasyopari R. 2,37,14. R. 4,44,71. R. 5,7,9. R. 6,4,15. sa tu tasya — dakṣiṇaṃ pāṇimupari kṛtvā PAÑCAT. 16,4. PAÑCAT. 30,20. ātmānaṃ tasyopari kṣiptvā PAÑCAT. 58,8. PAÑCAT. 91,4. PAÑCAT. 115,4. PAÑCAT. 118,15. PAÑCAT. 123,16. PAÑCAT. 145,14. PAÑCAT. 172,4. PAÑCAT. 217,21. PAÑCAT. I, 372. HIT. 43,15. ŚĀK. 41. ŚĀK. 78. ŚĀK. 166. RAGH. 2,60. MUDRĀR. 120,14. KATHĀS. 10,122. KATHĀS. 12,178. VID. 84. VID. 326. ŚUK. 39,5. AK. 2,6,2,31. H. 617. jñānasya svaprakāśatvamanaṅgīkurvatāmupari vedāntibhireva nipātanīyo daṇḍaḥ SĀH. D. 31,13. deśānāmupari kṣmābhṛdāturāṇāṃ cikitsakāḥ . baṇijo grāhakāṇāṃ ca mūḍhānāmapi paṇḍitāḥ .. PAÑCAT. I, 171. devīnāmupari (dem Range nach) — kṛtavān KATHĀS. 6,167. asyopari vigrahaṃ kartum über ihn einen Kampf erheben, mit ihm sich in einen Kampf einlassen PAÑCAT. 78,20. wiederholt: uparyupari sarveṣāmāditya iva tejasā N. 1,2. MBH. 3,11541. MBH. 3,13861. R. 3,36,22. — δ〉 am Anf. eines adv. comp.: uparibhūmí über dem Boden ŚAT. BR. 3,6,1,18. uparinābhí über dem Nabel ŚAT. BR. 6,4,3,10. ŚAT. BR. 6,7,1,8. KĀTY. ŚR. 7,3,1. KĀTY. ŚR. 16,3,9. — ε〉 am Ende eines adv. comp.: tacchūlavarṣam — apatanmadrarathopari MBH. 3,12106. papāta — vajrastaruvaropari R. 3,35,92. R. 6,28,29. BHARTṚ. 1,92. valmīkopari (so zu trennen) kṛtamūrdhā PAÑCAT. 184,10. PAÑCAT. 198,10. PAÑCAT. 198,11. PAÑCAT. 242,6. PAÑCAT. 263,8. VIKR. 153. CAURAP. 17. VET. 10,18. KATHĀS. 5,20. KATHĀS. 7,61. KATHĀS. 15,49. sarvoparivartin KATHĀS. 18,5. śiṃśipopari sthitāṃ (so ist wohl zu lesen) balākām ŚUK. 41,1. tadupari gantum über ihn herfallen, sich mit ihm in einen Kampf einlassen PAÑCAT. 173,9. — b〉 auf d. i. im Anschluss an (vgl. 1,b), mit dem gen.: paṇyasyoyari saṃsthāpya vyayaṃ paṇyasamudbhavam auf die Waare die Kosten hinzurechnend, welche sie verursacht hat, YĀJÑ. 2,253. — c〉 nach, mit dem abl.: muhūrtāduparyupādhyāyaścedgacchet P. 3,3,9, Sch. mit dem gen.: upari bhuktasya SUŚR. 2,321,18. am Ende eines adv. comp.: bhaktopari SUŚR. 2,364,9. kathitavelopari nāgataḥ ŚUK. 44,16. — d〉 in Bezug auf, in Betreff; mit dem gen.: aho mamopari vidheḥ saṃrambho dāruṇo mahān N. (BOPP) 13,31. yadete sādhūnāmupari vimukhā bhavanti ŚĀNTIŚ. 3,23. kiṃ tava mamopari cintayā PAÑCAT. 94,12. tena mayā tasyopari vadhopāya eva viracitaḥ PAÑCAT. 86,18. mama tasyopari cittavṛttirna vikṛtiṃ yāti PAÑCAT. 57,25. HIT. 73,18. HIT. 75,11. ayaṃ tāvatsaṃjīvakastavopari na sadṛśavyavahāraḥ HIT. 69,4. putrasyopari (über den Sohn) kruddhaḥ HIT. 66,17. PAÑCAT. 56,2. PAÑCAT. 72,22. PAÑCAT. 73,15. PAÑCAT. 162,25. yuṣmatpadānāmupari drohabuddhiḥ PAÑCAT. 57,21. mamopari duṣṭabuddhiḥ PAÑCAT. 22,11. viraktiḥ saṃjātā me sāṃpratamasya deśasyopari PAÑCAT. 114,2. mamopari yatsvāmināvajñā kriyate PAÑCAT. 18,17. mamopari prasādayitavyaḥ PAÑCAT. 163,8. PAÑCAT. 112,19. (prema) tayoḥ parasparasyopari paryacīyata RAGH. 3,24. anyathā tavopari (über dich, deinetwegen) prāyopaveśanaṃ kariṣyāmi PAÑCAT. 214,6. PAÑCAT. 207,6. wiederholt: kopāduparyupari vānarasya PAÑCAT. 259,7. — Vgl. upariṣṭāt.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
upari 1〉a〉 śoṇapadmamivopari bhramatākulaṃ bhramareṇa GĪT. 3,5. uparigata = svargata (Schol.) BHĀG. P. 5,14,40. uparigāḥ khagāḥ darüber fliegend BHĀG. P. 10,16,4. ˚sthita KATHĀS. 95,20. ˚puruṣa ein obenstehender —, darauf befindlicher Mann (kein adj. comp., wie BENFEY annimmt) DAŚAK._in_BENF. Chr. 188,16. — 2〉a〉β〉 aṃśukāntāśca kāsāṃcinmukhamārutaghaṭṭitāḥ . uparyupari vaktrāṇi vyādhūyante punaḥ punaḥ .. R. 5,13,40. — γ〉 gṛhasyopari bhūmau KATHĀS. 58,70. Sp. 967, Z. 7 lies ad 78 st. 78. — mit dem abl.: yāvatsvargāduparyagāt hinauf in den Himmel KATHĀS. 53,125. — ε〉 karparopari patitaḥ PAÑCAT. 218,12. — b〉 Z. 2 lies paṇyasyopari. sahasroparisaṃkhyā mehr als Tausend BHĀG. P. 10,12,2.
Böhtlingk 1879 Adverb · Partikel
Originaltext · Deutsch · Adverb · Partikel
upári — 1〉 Adv. — a〉 oben, darauf, nach oben. Wiederholt über einander Chr. 268,3. SUŚR. 1,238,13. — b〉 überdies, dazu, ferner. Wiederholt immer wieder KĀD. 188,18. KĀD. II,89,17. — c〉 nachher. — 2〉 Praep. — a〉 über, oberhalb, über — hinaus, auf, hinauf in; mit Acc., Gen., Abl., Loc. und am Anfange oder Ende eines adv. Comp. uparyupari mit Acc. unmittelbar über TĀṆḌYA-BR. 6,5,14. mit Gen. hoch über MBH. 3,53,2. — b〉 über (der Zahl, dem Werthe nach); mit Gen. oder am Ende eines adv. Comp. — c〉 nach (zeitlich), mit Gen. oder am Ende eines adv. Comp. — d〉 in Bezug auf, in Betreff von, wegen; mit Gen.
Apte 1890 Partikel
Originaltext · Englisch · Partikel
upari ind. 1 As a separable preposition (usually with gen., rarely ([Page 0328-c]) with acc. or loc.) it means (a) Above, over, upon, on, towards; (opp. adhaḥ) (with gen.); gatamupari ghanānāṃ Ś. 7. 7; avāṅmukhasyopari vṛṣṭiḥ papāta R. 2. 60; arkasyopari Ś. 2. 8; prāsādānāṃ Māl. 7. 5; U. 5. 2; Śi. 16. 9; Śi. 12. 37; so ˚sthāpanaṃ, ˚sthita &c.; with loc. uparyeva sa laṃkāyāṃ Rām.; or acc. yaṃtrāṇyupari yaṃtrāṇi ibid.; oft. at the end of comp.; ratha˚, taruvara,˚tad˚. (b) At the end of, at the head of; sarvānaṃdānāmupari vartamānā K. 158. (c) Beyond, in addition to; paṇasyopari saṃsthāpya vyayaṃ Y. 2. 253; bhuktasyopari Suśr. (d) In connection with, with regard to, towards, upon; parasparasyopari paryacīyata R. 3. 24; Śānti. 3. 23; tasyopari kruddhaḥ, mamopari duṣṭabuddhiḥ &c.; tavopari prāyopaveśanaṃ kariṣyāmi on your account. (e) After; muhūrtādupari upādhyāyaścedāgacchet P. III. 3. 9 Sk. upari joined to upari (with acc. or gen. or by itself) means (a) Just above; lokānuparyuparyāste mādhavaḥ Vop. (b) higher and higher, far high, high above; uparyupari sarveṣāmāditya iva tejasā Mb. 2 (As a separable adverb) It means (a) high above, upon, towards the upper side of (opp. adhaḥ); uparyupari paśyaṃtaḥ sarva eva daridrati H. 2. 2; so upariyā; ˚sthāpana, ˚sthita &c.; oft. in comp. svamudroparicihnitaṃ Y. 1. 319. (b) Besides, in addition, further, more; śatānyupari caivāṣṭau tathā bhūyaśca saptatiḥ Mb. (c) Afterwards; yadā pūrvaṃ nāsīdupari ca tathā naiva bhavitā Śānti. 2. 7; sarpiḥ pītvopari payaḥ pibet Suśr.; uparyupari more and more, repeatedly, continuously. [cf. Zend upairi, upara; Gr. huper; L. super; Old Germ. obar; Germ. uber; Eng. over; Hind. upar]. Comp. — āsanaṃ sitting on high. — gata a. gone up, ascended. — cara a. moving above (as a bird). — cita a. piled over or above. — ja a. produced above, elevated, high. — tana, stha a. upper, higher. — pruta a. Ved. coming from above. — budhna a. Ved. raised above the ground. — bhāgaḥ the upper portion or side. — bhāvaḥ being above or higher. — bhūmiḥ f. the ground above — martyaṃ ind. Ved. above men. — śayanaṃ a place of rest. — śreṇika a. being in the upper line or series. — sada a. lying ([Page 0329-a]) or sitting above. ( — m.) a class of gods. — sadyaṃ sitting above.
Cappeller 1887 Adverb
Originaltext · Deutsch · Adverb
upári Adv. oben, herauf, überdies, nachher; Praep. über, oberhalb, über— hinaus, mit Acc., Gen. (auch verdoppelt), Abl., Loc. u. adv. (—˚ o. ˚—); über (an Zahl und Rang) nach (Zeit) [Page059-2] mit Gen. o. adv. (—o.); in Bezug auf, wegen (Gen.).
Burnouf 1866 Adverb
Originaltext · Französisch · Adverb
upari upari adv. et prép. avec le g. Sur, dessus, au-dessus, par-dessus. Zd. upairi; gr. ὑπέρ; lat. super; got. ufar; germ. über; angl. upon.
Quelltextfundstellen (17)
DYS 2 Fundstellen
GoS 2 Fundstellen
HP 7 Fundstellen
SiSa 5 Fundstellen
VBT 1 Fundstelle
Mit AYI Free weitermachen
Bildquelle: AYI Archiv.