Sanskrit-Quelltext als Insight-Motiv

viveka विवेक – Unterscheidung

Substantiv Maskulin

Wörterbuchquellen

AYI Wörterbuch Substantiv Maskulin

Unterscheidung

Herkunft

  1. vi वि Präfix — auseinander; getrennt; unterscheidend
  2. vic विच् Verbalwurzel — scheiden; unterscheiden
  3. a अ Suffix — Nominalbildungssuffix -a
Cappeller 1891 Substantiv Maskulin

Originaltext · Englisch · Substantiv Maskulin

viveka ·m. separation, discrimination, discernment, examination, consideration, judgment insight, penetration; poss. viveka°vant & vive°kin.

Monier-Williams 1872 Substantiv Maskulin

Originaltext · Englisch · Substantiv Maskulin

Vi-veka, as, m. discrimination, judgment, the faculty of distinguishing and classifying things ac- cording to their real properties; (in the Vedānta system) the power of separating the invisible Spirit from the visible world, (or spirit from matter, truth from untruth, reality from mere semblance or illu- sion); true knowledge; discretion; discussion, in- vestigation; a receptacle for water, reservoir, basin (= jala-droṇī).

Petersburger 1855 Substantiv Maskulin

Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin

viveka (von 1. vic mit vi) m. 1〉 Scheidung, Sonderung, Trennung; Unterscheidung; = pṛthagātmatā AK. 2,7,37. H. 79. = pṛthagbhāva MED. k. 158. = ekānta H. an. 3,99. — SUŚR. 1,48,4. SUŚR. 2,176,13. karmaṇāṃ ca vivekārthaṃ dharmādharmau vyavecayat M. 1,26. karmavivekārtham M. 102. vivekaṃ kartum R. 5,13,64. varṇadoṣavivekārtham VS. PRĀT. 1,26. sthānaprayatna˚ P. 1,1,9, Schol. parātmīya˚ BHAṬṬ. 17,60. kāryākārya˚ SARVADARŚANAS. 78,13. prakṛtipuruṣa˚ SARVADARŚANAS. 104,16. yuktāyukta˚ Spr. 5146. NĪLAK. 12. NĪLAK. 61. SARVADARŚANAS. 81,12. a˚ KAP. 1,55. ˚rahita nicht gesondert, aneinanderstossend: payodharayuga Spr. (II) 1446. — 2〉 Untersuchung, Kritik, Prüfung; = vicāra H. an. MED. śṛṅgāravivekatattva GĪT. 12,28. śāstrasaṃbhāravivekakṛtaniścaya MĀRK. P. 20,4. dānapratigrahadharma˚ SARVADARŚANAS. 104,16. SARVADARŚANAS. 59,10. fgg. vīṇādibhidām Verz. d. Oxf. H. 200,b,11. melānām Verz. d. Oxf. H. 200,b,13. rāga˚ Verz. d. Oxf. H. 200,b,14. ˚pañcaka d. i. tattva˚, bhūta˚, kośa˚, dvaita˚, vākyārtha˚ oder mahāvākya˚ Verz. d. Oxf. H. 222, No. 540. 3〉 richtige Unterscheidung, — Einsicht; Verstand, Urtheilskraft: na vivekaṃ labhante 'muṣyāhaṃ vṛkṣasya raso 'smīti CHĀND. UP. 6,9,2. KAP. 3,47. KAP. 3,75. SARVADARŚANAS. 33,21. viveko duḥkhanāśāya Spr. (II) 257. vivekodaya Spr. (II) 1443. Spr. (II) 1466. Spr. (II) 2391. nirmalavivekadīpaka Spr. (I) 1026. ˚viraha Spr. (I) 2641. Spr. (I) 2844. fg. ghana˚ (Conj.) Spr. (I) 2971. viveko nāsti mūrkhāṇām Spr. (I) 3146. Spr. (I) 4561. īrṣyā hi ˚paripanthinī KATHĀS. 5,15. ˚padravīṃ prāpya KATHĀS. 33,81. RĀJA-TAR. 4,27. PRAB. 5,16. hṛto vivekaḥ BRAHMA-P. in LA. (III) 56,22. a˚ Spr. 3226. BHĀG. P. 5,13,22. BHĀG. P. 6,17,30. vivekāśraya Verz. d. Oxf. H. 209,a,20. ˚tīrtha Verz. d. Oxf. H. 263,b, No. 636. fg. ˚viśada RĀJA-TAR. 2,113. ˚viguṇa RĀJA-TAR. 5,352. ˚viśrānta (˚śūnya v. l.) MĀLAV. 4,1. ˚rahita Spr. (II) 1446. PAÑCAT. 3,14. ˚bhraṣṭa Spr. 2982. prāpta˚ adj. KAP. 1,83. vigalita˚ adj. Spr. (II) 526. yāta˚ adj. SARVADARŚANAS. 101,4. a˚ adj. Spr. 2730. KATHĀS. 49,223. sa˚ adj. KATHĀS. 15,62. — 4〉 abgekürzter Titel eines Werkes Verz. d. Oxf. H. 279,a,50. Verz. d. Oxf. H. 292,b,13. — 5〉 Wassertrog (jaladroṇī) H. an. MED. — Vgl. a˚, kāla˚, jāti˚, tattva˚, tithi˚ (unter tithi), dharma˚, nirviveka, pratyaktattva˚, prāyaścitta˚ (unter 1. prāyaścitta), bhāvanā˚, bhāvasāra˚, varṇa˚, vidhi˚, vyakti˚, śuddhi˚, śrāddha˚, saṃbandha˚.

Böhtlingk 1879 Substantiv Maskulin

Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin

viveka m. — 1〉 Scheidung, Sonderung, Trennung, Unterscheidung. — 2〉 Untersuchung, Kritik, Prüfung. — 3〉 richtige Unterscheidung, — Einsicht; Verstand, Urtheilskraft. — 4〉 abgekürzter Titel eines Werkes. — 5〉 *Wassertrog.

Apte 1890 Substantiv Maskulin

Originaltext · Englisch · Substantiv Maskulin

vivekaḥ 1 Discrimination, judgment, discernment, discretion; ([Page 0994-a]) kāśyapi yātastavāpi ca vivekaḥ Bv. 1. 68, Bv. 1. 66; jñātoyaṃ jaladhara tāvako vivekaḥ Bv. 1. 96; vivekabhraṣṭānāṃ bhavati vinitaḥ śatamukhaḥ Bh. 2. 10. 2 Consideration, discussion, investigation; yacchṛgāravivekatattvamapi yatkāvyeṣu līlāyita Gīt. 12, so dvaita,˚ dharma˚ 3 Distinction, difference, discriminating (between two things); nīrakṣīraviveke haṃsālasyaṃ tvameva tanuṣe cet Bv. 1. 13; Bk. 17. 60. 4 (In Vedānta phil.) The power of distinguishing between the visible world and the invisible spirit, or of separating reality from mere semblance or illusion. 5 True knowledge. 6 A receptacle for water, basin, reservoir. Comp. — jña a. judicious, discriminative; Pt. 1. 262, Pt. 1. 387. — jñānaṃ the faculty of discrimination. — dṛśān m. a discerning man. — padavī reflection, consideration.

Cappeller 1887 Substantiv Maskulin

Originaltext · Deutsch · Substantiv Maskulin

viveka m. Scheidung, Trennung, Unterscheidung, Untersuchung, Prüfung; Einsicht, Verstand.

Burnouf 1866 Substantiv Maskulin

Originaltext · Französisch · Substantiv Maskulin

viveka viveka m. (vic) distinction; faculté d'analyse et de comparaison. Réservoir d'eau, bain. vivekitā f. (sfx. tā) qualité de pouvoir être distingué, analysé et comparé. vivekin a. (sfx. in) qui sait faire les distinctions, les analyses. vivecana n. (sfx. ana) distinction, analyse. vivecanīya a. (sfx. īya) discernable, analysable. vivecayāmi (c. de vic) distinguer dharmādharmau le juste et l'injuste.

Abgeleitete Wörter

  • aviveka अविवेक Substantiv Maskulin Nicht-Unterscheidung
  • vivekaja विवेकज Adjektiv aus Unterscheidung geboren
  • vivekakhyāti विवेकख्याति Substantiv Feminin Unterscheidungserkenntnis
  • vivekin विवेकिन् Adjektiv unterscheidend; urteilsfähig

Quelltextfundstellen (9)

PYS 7 Fundstellen
PYS 2.15–17: Alles ist Leiden 1 Fundstelle

Über Ableitungen belegt

PYS 2.23–26: Von Avidyā zu Kaivalya 1 Fundstelle

Direkt belegt

PYS 2.27–29: Aṣṭāṅga als Befreiungsweg 1 Fundstelle

Direkt belegt

PYS 3.52–55: Viveka und Kaivalya 2 Fundstellen

Über Ableitungen belegt

PYS 4.25–26: Citta fließt zum Kaivalya 1 Fundstelle

Direkt belegt

PYS 4.29–32: Dharmamegha-Samādhi 1 Fundstelle

Über Ableitungen belegt

SS 2 Fundstellen
SS 1.7–1.11: Turya in drei Zuständen 1 Fundstelle

Über Ableitungen belegt

  • SS 1.10 Segment 1

    Über: aviveka Belegte Form: avivekaḥ Grammatik des Segments: Nominativ Singular

SS 3.2–3.3: Bindung und Māyā 1 Fundstelle

Über Ableitungen belegt

  • SS 3.3 Segment 4

    Über: aviveka Belegte Form: avivekaḥ Grammatik des Segments: Nominativ Singular

Mit AYI Free weitermachen

Bildquelle: AYI Archiv.