Sanskrit manuscript in Devanāgarī

bhuj भुज् – enjoying; eating

adjective · verbal root · substantive feminine · substantive masculine · Word type unspecified · verb

Dictionary sources

AYI dictionary adjective · verbal root

adjective

enjoying; eating

Derived from

  1. bhuj भुज् verbal root — enjoy; eat

verbal root

enjoy; eat

Cappeller 1891 substantive feminine · substantive masculine · verb

Original text · English · substantive masculine

bhuj ·m. ­ prince, king (lord of the earth).

Original text · English · substantive masculine

bhuj ·m. prince, king (lord of the earth).

Original text · English · verb

bhuj bhujáti ·v pp. bhugna1 (q.v.) bend, turn, make crooked. -- ava & ā bend in. ni bend down. nis & vinis bend aside, turn away. pari encompass, embrace. pra bend, fold. -- Cf. ābhugna, vyābhugna.

Original text · English · verb

bhuj bhunákti bhuṅkté2 ·v (bhuñjati, °te), pp. bhukta (q.v.) enjoy (in older lang. w. instr., later mostly w. acc.), esp. food (i.e. eat, feed on, ± acc.), but also the earth, a country or town (i.e. rule), a woman (i.e. love carnally), etc.; experience, endure, atone for (acc.) at the hands of (gen.); be of use to, serve (acc.). C. bhojayati (°te) cause to enjoy or eat, feed (acc. of pers. & acc. or instr. of th.). D. bubhukṣate (°ti) wish to eat, be hungry. bobhujīti1 enjoy. -- anu reap the fruit of (acc.), partake of, enjoy. abhi be of service to (acc.). upa enjoy (also carnally), eat, consume, use, possess, partake of, live on, reap the fruit of (acc.); be of use or service to (acc.). pari eat before another or leave another without food (acc.); eat, devour, use, employ. sam eat together, keep a common meal, enjoy (also carnally). C. cause to eat, feed with (instr.).

Original text · English · substantive feminine

bhúj3 ·f. enjoyment, profit, advantage, service, use, possession, wealth (dat. bhujé also as infin.); adj. --° enjoying, eating, ruling, loving etc. (v. prec.)

Monier-Williams 1872 adjective · substantive feminine · Word type unspecified · verb

Original text · English · adjective

2. bhuj, k, k, k, in tri-bh˚, q. v.

Original text · English · substantive feminine

4. bhuj, k, f. enjoyment; profit, advantage, wel- fare, usefulness; (k, k, k), enjoying, eating, consum- ing, an eater, &c., (at the end of comps., cf. anna- bh˚, amṛta-bh˚, kravya-bh˚); possessing, ruling, (in comp. with words meaning ‘earth,’ e. g. kāśyapī- bh˚, a ruler of the earth, i. e. king; cf. kṣiti-bh˚); experiencing, enduring, suffering, suffering punish- ment for (e. g. kilviṣa-bh˚, suffering for a crime); passing (as time), fulfilling; useful to, serviceable to.

Original text · English · Word type unspecified

bhuj 3 . bhuj [cf. rt. bhakṣ], cl. 7. P. A. bhunakti, bhuṅkte (3rd pl. bhuñjate, ep. also 3rd sing. bhuñjate, Ved. bhojate), Impf. abhunak, abhuṅkta, Pot. bhuñjyāt (ep. bhuñjīyāt and bhuñjet), bhuñjīta, Impv. bhunaktu, bhuṅk- tām, Perf. bubhoja, bubhuje (1st pl. irreg. bubhuj- mahe, 3rd pl. irreg. bubhujrire), 2nd Fut. bhokṣ- yati, -te, Aor. abhaukṣīt, abhukta (Ved. forms are bhojam, bhujema, bhukṣiṣīya), bhoktum (Ved. Inf. bhuje, bhojase), to enjoy, enjoy a meal, eat and drink, eat, consume, (generally A., especially if without an object; in Ved. with inst. of the thing eaten, but in later Sanskrit with acc.); to possess, have, make use of; to enjoy carnally (with acc.); to rule, govern; to suffer, experience, endure; to pass (as time), live through; (in astronomy) to pass through, fulfil; to be useful to any person (P. with acc. Ved.): Pass. bhujyate, to be enjoyed, to be eaten; to be possessed; to be brought under the power of: Caus. bhojayati (also bhuñjāpayati), -te, -yitum, Aor. abūbhujat, to cause to enjoy or eat, to feed (with double acc. or with acc. of the person and inst. of the thing, e. g. tām annam or annena bhojayām-āsa, he caused her to eat food): Desid. bubhukṣati, -te, to desire to enjoy or eat, to be hungry [cf. bubhukṣu]: Intens. bobhujyate, to be eaten frequently; bobhokti, to eat frequently; [cf. Lat. fung-or, fru-or, fr. frug-or, fruges, fructus, frustum, frustra, frutex; Goth. bugjan, biuhts, biuhti, bruks, brūkjan; Angl. Sax. bycgan, brucan, bryce; Old Germ. brūchan; Old Island. brūka.]

Original text · English · verb

bhuj 1 . bhuj, cl. 6. P. bhujati, bubhoja, bhoktum, to bend, curve, turn round, make crooked: Pass. bhujyate, to be bent, to incline one's self; [cf. Gr. φεύγ-ω, φυγ-ή, φύζα, φυγἀ-ς, φύξ-ις, φύξι-μο-ς, probably φυγών from φυγών: Lat. fug-i-o, fug-a, fug-ax, fugitivu-s, fugare: Goth. biug-an: Angl. Sax. big-an, bug-an, beág, beagrian, boga, eln-boga, el- boga: Old Germ. baug, bogo, elin-bogo, buoc, būh: Mod. Germ. bieg-en: Eng. bow, elbow: Slav. be†g-a, ‘I flee;’ be†g-l-ĭ-c-ĭ, ‘a deserter:’ Lith. be†g-u, ‘I flee, run;’ bug-ti, ‘to be afraid;’ baug- ù-s, ‘fearful, timid:’ Hib. bog-aim, ‘I put in motion;’ bogha, ‘bow;’ boghaighim, ‘I bend;’ boghadoir, ‘an archer.’]

Petersburger 1855 adjective · substantive feminine · Word type unspecified · verb

Original text · German · adjective · substantive feminine

4. √bhuj (= 3. bhuj) 1〉 f. das Nutzenbringen, Zugutekommen, Frommen: Genuss, Vortheil, Nutzen (dat. zugleich als inf. zu betrachten): hu̱ve tu̱viṣṭàmā bhu̱je ṚV. 5,73,2. kastà upo bhu̱je martò amartye ṚV. 1,30,20. bhu̱je maṃhìṣṭhama̱bhi vipràmarcata ṚV. 51,1. ṚV. 127,8. ṚV. 1,11. ni mā̱tarā̀ nayati retàse bhu̱je seminis profectui (durch Attraction) ṚV. 1,155,3. i̱ṣe bhu̱je ṚV. 8,20,8. ṚV. 10,48,9. ṚV. 5,48,11. yeṣā̱ṃ nāmà tve̱ṣaṃ śaśvàtā̱meka̱midbhu̱je ṚV. 8,20,13. ā jā̱miratkè avyata bhu̱je (von BENFEY auf bhuja zurückgeführt) na pu̱tra o̱ṇyòḥ ṚV. 9,101,14. indra̱ dṛhyà maghava̱ntvāva̱didgu̱je ṚV. 10,100,1. tāsā̱mekā̱madàdhu̱rmartye bhujàm ṚV. 3,2,9. yā ìndra bhuja̱ ābhàra̱ḥ svàrvām̐ asùrebhyaḥ ṚV. 8,86,1. māntàrā̱ṃ bhuja̱mā rī̀riṣo naḥ ṚV. 1,104,6. vasvī̀rū̱ pu vā̱ṃ bhujàḥ ṚV. 5. ṚV. 74,10. a̱gnimī̀ḻe bhu̱jāṃ yavìṣṭham ṚV. 10,20,2. vi̱dyāma̱ yāsā̱ṃ bhujò dhenū̱nāṃ na ṚV. 10,22,13. indre̱ bhujàṃ śaśamā̱nāsà āśata ṚV. 10,92,7. ā̱tmanā̱ bhujàmaśnutām so v. a. möge er seines Lebens froh werden AV. 8,2,8. — 2〉 adj. am Ende eines comp. a〉 geniessend, essend H. 7. yajñaśiṣṭāmṛta˚ BHAG. 4,31. śeṣa˚ M. 3,117. śrāddha˚ M. 250. M. 4,109. kālapakva˚ M. 6,17. bhaikṣa˚ M. 11,178. M. 11,255. viḍbhuj M. 12,56. pūya˚ M. 72. ghṛta˚ YĀJÑ. 3,26. anirdiṣṭa˚ HARIV. 11136. amṛṣṭa˚ R. 1,6,8. kṛmi˚ Spr. 411. apathya˚ Spr. 1195. tṛṇāṅkura˚ Spr. 2460. pavana˚ Spr. 4723. asṛkpiśita˚ VARĀH. BṚH. S. 15,27. mṛṣṭānnamadhura˚ VARĀH. BṚH. S. 16,28. māṃsa˚ VARĀH. BṚH. S. 45,15. VARĀH. BṚH. S. 45,47. VARĀH. BṚH. S. 45,25. — VID. 247. KATHĀS. 33,134. RĀJA-TAR. 4,643. RĀJA-TAR. 6,69. BHĀG. P. 4. BHĀG. P. 7. BHĀG. P. 4. MĀRK. P. 14,84. PAÑCAT. 102,4. LA. (II) 87,2. vividhāhārapānageyādibhoga˚ geniessend KATHĀS. 44,81. śamasaukhya˚ Spr. 1055. paradāra˚ MĀRK. P. 14,74. in Verbindung mit Wörtern, die Erde bedeuten, König, Fürst H. 4. kāśyaṣī˚ RĀJA-TAR. 1,45. Ausnahmsweise nicht mit seinem obj. componirt: na prakāmabhujaḥ śrāddhe RAGH. 1,66; vgl. agra˚. — b〉 den Lohn für Etwas geniessend: kilviṣa˚ MĀRK. P. 29,30. — c〉 Nutzen bringend, frommend: viśva˚ MAITRYUP. 5,1. MAITRYUP. 5,6. MAITRYUP. 5,9. — d〉 durchlaufend, erfüllend: vyakta˚ (kāla) BHĀG. P. 3. BHĀG. P. 11,3. aviśeṣa˚ (kāla) 4. — Vgl. a˚, agra˚, anna˚, amṛta˚, kaṇa˚, kaṇṭaka˚ (HIT. 121,16). kravya˚, kṣiti˚, kṣitilava˚, kṣauṇī˚, kṣmā˚, jagatī˚, taru˚, deha˚, dhārā˚, pāṇi˚, piśita˚, puru˚, pṛthivī˚, pṛthvī˚, phaṇi˚, vali˚, bahu˚ (auch SUŚR. 2,542. SUŚR. 2,5), bhāga˚, bhikṣā˚, bhujaṃga˚, bhū˚, bhūmi˚, bheka˚, bhaikṣa˚, mita˚, yajña˚, yajñāṃśa˚, lepa˚, vetana˚, stana˚, havirbhuj, haviṣya˚.

Original text · German · Word type unspecified

1. √bhuj , bhujáti biegen DHĀTUP. 28,124. partic. bhugna P. 8,2,45. VOP. 26. VOP. 88. fg. gebogen, gekrümmt, krumm AK. 3,2,21. AK. 3,2,40. H. 1457. H. 1483. HALĀY. 4,11. darbhāndviguṇānbhugnān ĀŚV. GṚHY. 4,7,8. vāyubhugnāṅga MBH. 13,2281. kṣudhā bhugnaḥ MBH. 12,4265. bharabhugnavitatabāhu VĀSAVAD. 2,4. nyubjo bhugne rujā AK. 2,6,2,12. pāṇiruha BHAṬṬ. 11,8. bhruvau ca bhugnau (masc. !) gefurcht Spr. 4036. zur Seite gedrängt Spr. 777. ˚netra verdrehte Augen Verz. d. Oxf. H. 319,a,8. Verz. d. Oxf. H. b, No. 319,a,758 (bhagnanetra gedr.). bhugna heisst der Saṃdhi von o und au vor nicht-labialen Vocalen ṚV. PRĀT. 2,11. — Vgl. bhuji, bhujyu, 1. bhoga. — ava einbiegen KAUŚ. 19. bhagnāvabhugnabhūyiṣṭhaiḥ (drumaiḥ) niedergebogen MBH. 1,5891. — pratyava zurückbiegen: rṭabhān KAUŚ. 20. — ā einbiegen: paryaṅkamābhujya mit untergeschlagenen Beinen (sitzen) Lot. de la b. l. 334. ābhugna gebogen, gekrümmt RAGH. 1,83. PAÑCAR. 3,6,11. zur Seite gedrängt DAŚAK._in_BENF. Chr. 198,21. — Vgl. ābhoga. — vyā, partic. vyābhugna gebogen: keśivaktravilagnastu kṛṣṇavāhuraśobhata . vyābhugna iva gharmānte candrārdhakiraṇairghanaḥ .. HARIV. 4313. PRAB. 67,11, v. l. — nis bei Seite biegen, — schieben, aus der Stelle rücken: oṣṭhau nirbhujati verzieht die Lippen YĀJÑ. 2,14. SUŚR. 2,331,19. SUŚR. 2,337,3. SUŚR. 2,338,1. prāyo nirbhujyate śārṅgamāyasaṃ ca drückt sich bei Seite, entwischt SUŚR. 1,99,2. nirbhugne netre verdrehte Augen SUŚR. 2,402,11. SUŚR. 2,402,17. śmaśāne — nirbhugnasragvibhūṣite gebogen MBH. 13,6406. — vinis bei Seite biegen: vāmenākṣi vinirbhujya hastena SUŚR. 2,353,12. — pari umspannen, umfangen: tayā̱smānvi̱śvata̱stvamàya̱kṣmayā parì bhuja VS. 16,11. yasyājàsra̱ṃ śavàsā̱ mānàmu̱kthaṃ pàribhu̱jadrodàsī vi̱śvatàḥ sīm ṚV. 1,100,14. pari yadìndra̱ rodàsī u̱bhe abùbhojīrmahi̱nā vi̱śvatàḥ sīm ṚV. 1,33,9. taṃ ṣoḍaśabhirbhogaiḥ paryabhujat PAÑCAV. BR. 13,5,22. paribhugna P. 8,4,31, Sch. gebogen BHAṬṬ. 10,31. — pra beugen: dakṣiṇaṃ jānu prabhujya juhoti KAUŚ. 1. KĀṬH. beim Schol. zu KĀTY. ŚR. 10,7,4. PAÑCAV. BR. 20,2,4. prabhugna P. 8,4,29, Sch. — vi, partic. vibhugna umgebogen VYUTP. 101. — pravi umbiegen: śalyavāraṅgam SUŚR. 1,101,6. — sam, partic. saṃbhugna zusammengebogen BHAṬṬ. 4,42.

Original text · German · Word type unspecified

2. √bhuj (= 1. bhuj) s. tri˚.

Original text · German · Word type unspecified

1. √bhuj , hierher zieht BENFEY bhujyate mit der Bed. verneigt sich (besser wird entmuthigt) Spr. 938, welche Stelle bei uns unter 3. bhuj (Sp. 302, Z. 9. fgg.) steht. pratyavaskandabhugna gebeugt, entmuthigt KATHĀS. 71,109.

Original text · German · Word type unspecified

3. √bhuj 1〉 Sp. 302, Z. 9. fgg. vgl. oben u. 1. bhuj. — anu 2〉 anubhoktuṃ mahotsavam so v. a. Theil nehmen an R. 7,91,10. — samā geniessen: samābhokṣyanti pṛthivīm so v. a. werden herrschen über BHĀG. P. 12,1,7. — samupa R. 7,26,21. — sam 1〉 fleischlich geniessen R. 7,17,6.

Original text · German · Word type unspecified

1. √bhuj mit ni beugen, senken: nibhujati jānuśirasī PAT. a. a. O. 1,254,a. — pra falten, zusammenlegen: prabhujati vāsasī ebend.

Original text · German · Word type unspecified

3. √bhuj 1〉 bhukṣiṣīya PAÑCAV. BR. 1,1,1. — Z. 4 lies bhu̱jantā̀ st. bhu̱ñjantā̀. — intens. bobhujīti geniessen Spr. (II) 4053.

Original text · German · Word type unspecified

4. √bhuj 1〉 füge bei das Haben, die Habe. Z. 5 lies 5,48,4.

Original text · German · verb

3. √bhuj , bhunakti (bhuñjati GṚHYASAṂGR. 2,30. Spr. 4059. Spr. 4844) und bhuṅkte (upabhuñjase MBH. 3,15118. bhuñjate 3. sg. MBH. 3,8085. HARIV. 1173 [die neuere Ausg. bhunakti ca st. ca bhuñjate]. M. 3,131, wo aber auch der pl. gemeint sein kann) DHĀTUP. 29,17 (pālanābhyavahārayoḥ). 3. pl. bhuñjáte und bhuñjaté, ved. bhójate und bhojam; bhunajāmahai, bhuñjyām (bhuñjīyām MBH. 3,2599. bhuñjet MBH. 13,5044. Ind. St. 3,395,4. upabhuñjītam MBH. 3,227); bhubhoja und bubhuje, bubhujmáhe, bubhujriré; bhokṣyati und bhokṣyate Kār. 2 aus SIDDH. K._zu_P. 7,2,10; abhukta, ved. bhujema; bhuktvā, bhoktum, bhójase ṚV. 1,55,3. ṚV. 8,54,3. VĀLAKH. 3,3. 1〉 geniessen, Etwas zu geniessen haben, sowohl zu Nutzen haben, mit Vortheil besitzen, als vom Genuss von Speisen; in der älteren Sprache mit dem instr. ṚV. 1,138,3. śaśva̱ddhi và ū̱tibhìrbubhu̱jmahè ṚV. 8,56,16. ṚV. 7,81,5. a̱ru̱ṇebhi̱ryojànebhirbhu̱ñjantā̀ ṚV. 6,62,6. bhe̱ṣa̱jenà AV. 6,24,3. yena̱ janā̀ u̱bhayè bhuñja̱te viśàḥ ṚV. 2,24,10. ṚV. 10,19,6. ye bhu̱ñjate̱ apṛ̀ṇanto na u̱kthaiḥ ṚV. 5,42,9. ū̱rvaṃ yenā̱ nu ka̱ṃ mānùṣī̱ bhojàte̱ viṭ ṚV. 1,72,8. na tairbhuñjate man geniesst d. h. isst sie nicht AIT. BR. 4,22. ūrjā TS. 5. TS. 2,8,7. TS. 6,7,4,1. ṢAḌV. BR. 2,1. ŚAT. BR. 2,2,2,13. ŚAT. BR. 3,9,3,27. ŚAT. BR. 9,4,2,11. yadi yajñāgārairbhokṣyamāṇā bhavanti ŚĀṄKH. ŚR. 18,24,13. TS. 2,5,2,7. KAUṢ. UP. 4,20. tena bhukṣiṣīya (prec. aor.) das möchte ich geniessen ĀŚV. GṚHY. 1,23,19. PAÑCAV. BR. 1,1,1. anantaraṃ sā bhuñjīta (vai bhuñjānā die neuere Ausg.) payasā vā ghṛtena vā HARIV. 7876. ayācitena HARIV. 7879. In der späteren Sprache und zwar schon in den SŪTRA mit dem acc. construirt und gewöhnlich med. essen, verzehren, ohne Object seine Mahlzeit halten; med. P. 1,3,66. na pakṣimāṃsaṃ bhuñjīta GOBH. 3,2,41. ŚĀṄKH. GṚHY. 3,1. ŚĀṄKH. GṚHY. 2,6. LĀṬY. 8,2,9. LĀṬY. 8,6,30. M. 1,101. M. 3,116. M. 3,170. M. 3,238. M. 4,62. M. 4,222. M. 11,155. BHAG. 2,5. HARIV. 13961. R. 1,13,17. R. 1,13,18. R. 1,59,14. R. 1,65,5. R. 2,24,3. SUŚR. 1,244. SUŚR. 1,15. KĀM. NĪTIS. 14,63. Spr. 180. Spr. 2445. bhuñjānāḥ pavanaṃ sarīsṛpagaṇāḥ Spr. 2053. Spr. 3056. Spr. 4131. KATHĀS. 28,126. KATHĀS. 43,63. KATHĀS. 45,230. MĀRK. P. 114,28. dhānyaṃ bubhuje viharanhayaḥ RĀJA-TAR. 1,246. kathaṃ sadasi bhoktāro havistasya surarṣayaḥ R. 1,59,13. yasya bhuñjīta śrāddham M. 3,146. M. 3,222. M. 3,249. aghaṃ sa kevalaṃ bhuṅkte yaḥ pacatyātmakāraṇāt M. 118. na bhinnabhāṇḍe bhuñjīta M. 4,65. śayanastho na bhuñjīta M. 74. M. 3,236. MBH. 1,7623. Spr. 1103. Spr. 2663. R. 3,53,7. bhokṣyase dhuri cānyeṣām so v. a. du wirst bei der Tafel obenan sitzen KATHĀS. 5,113. KATHĀS. 7,48. KATHĀS. 45,221. KATHĀS. 45,221. KATHĀS. 49,15. RĀJA-TAR. 6,262. BHĀG. P. 9,21,7. MĀRK. P. 26,14. PRAB. 43,10. mattakruddhāturāṇāṃ (sc. annaṃ) ca na bhuñjīta M. 4,207. bhuñjāna M. 2,195. M. 3,115. M. 3,176. SUŚR. 1,118,6. a˚ R. 1,64,20. bhuktvā gegessen habend, nach der Mahlzeit M. 2,53. M. 2,98. M. 4,129. Spr. 2052. KATHĀS. 44,107. PAÑCAR. 1,2,75. a˚ GOBH. 4,5,20. R. 1,65,6. bhojaṃ bhojaṃ vrajati = bhuktvā bhuktvā vra˚ P. 3,4,22, Sch. bhoktum M. 7,216. HIḌ. 3,17. BHĀG. P. 9,21,5. act.: dhenuścānaḍvāṃśca bhūyiṣṭhaṃ bhuṅktaḥ fressen am meisten ŚAT. BR. 3,1,2,21. PAÑCAV. BR. 25,1,13. bhuṅkta MBH. 1,7132. bhuñjati Spr. 4844. bhuñjanti Spr. 2853, v. l. bhuñjīyām MBH. 3,2599. bubhujuḥ MBH. 7,2308. HARIV. 8438. samānamekapātre tu bhuñjennānnam (so mit der ed. Bomb. zu lesen) MBH. 13,5044. bhuñjatā (partic.) MĀRK. P. 51,33. pass.: sarvaḥ sarvadā . anekayuddhajayinaḥ pratāpādeva bhujyate wird verspeist so v. a. zu Nichte gemacht Spr. 938. impers.: bhakṣyatāṃ bhujyatām MBH. 1,7649. R. 1,13,13. bubhuje BHAṬṬ. 14,92. bhuktaṃ tena P. 3,4,76, Sch. bhukta odanastena ebend. AK. 3,2,60. M. 2,55. M. 3,144. M. 3,170. ajñātabhukta M. 5,21. M. 11,160. ardhabhukta MĀRK. P. 22,38. geniessen in allgemeinerer Bed., in Verbindung mit einem Object. das keine Speise ist: bhogānbhuṅkte Spr. 3756. Spr. 5010. R. GORR. 2,35,38. R. GORR. 3,53,3. R. GORR. 3,54,18. KATHĀS. 39,161. MĀRK. P. 61,64. MĀRK. P. 110,33. VET. in LA. (II) 36,1. bhogā na bhuktā vayameva bhuktāḥ (ausgebeutet) Spr. 2070. bhuktabhogā adj. Ind. St. 1,428, N. bubhuje viṣayān BRAHMA-P. in LA. (II) 54,22. BHĀG. P. 7,3,33. upacchannānbahūnkāmāṃste bhuñjanti MBH. 1,5006. bhoktuṃ phalaṃ vāñchitam Spr. 2487. lakṣmīm Spr. 4947. artham, mitravargam, aiśvaryaṃ kulānvitam. śriyam MBH. 13,309. MBH. 3,10618. Spr. 5010. KATHĀS. 32,181. KATHĀS. 38,40. virajāṃsi ca vāsāṃsi divyāścitrāḥ srajastathā . bhūṣaṇāni ca mukhyāni devānprāpya tu bhuṅkṣva vai .. MBH. 3,2167. āyuṣyam, yaśasyam, śriyam, ṛtam M. 2,52. trailokyavijayaṃ putra (so ist mit der ed. Bomb. zu lesen) saha bhokṣyasi R. 1,46,14. bhoktuṃ rūpam, kundam ŚĀK. 115, v. l. MEGH. 19. prītim R. 1,70,4. sukhāni KATHĀS. 45,374. tṛṣṇāvinayanam MBH. 15,15. vyasanam MBH. 2,2608. śvānayoniśatam VṚDDHA-CĀṆ. 13,20. rājyaṃ samṛddham BHAG. 11,33. R. 1,31,4. R. 2,61,15. R. 2,66,3. R. 2,82,6. R. GORR. 2,8,28. PAÑCAT. 202,20. tasya rājyaṃ nyāsamivābhunak so v. a. besass die Herrschaft, benutzte sie aber nicht RAGH. 12,18. ādhim benutzen M. 8,144. M. 8,150. YĀJÑ. 2,90. dhenum, uṣṭram u. s. w. M. 8,146. fg. M. 8,168. kṣetram Spr. 1846. (bhūmeḥ) pareṇa bhujyamānāyāḥ YĀJÑ. 2,24. grāmasaṃcayam so v. a. die Einkünfte von ihnen erhebend VID. 60. M. 7,119. RĀJA-TAR. 3,356 (act.). evaṃ rāṣṭramupāyena bhuñjāno labhate phalam Spr. 4917. DHŪRTAS. in LA. 96,4. pṛthivīm, mahīm, medinīm u. s. w. die Erde geniessen so v. a. den Nutzen von ihr haben, sie beherrschen (von Fürsten gesagt); med. M. 7,148. BHAG. 2,37. MBH. 4,206. MBH. 5,558. KĀM. NĪTIS. 1,58. Spr. 2245. Spr. 2829. RAGH. 3,4. RAGH. 8,7. RAGH. 15,1. MĀRK. P. 133,4. act. M. 9,67. RAGH. 18,3. ŚĀK. 48. BHĀG. P. 1,17,27. MĀRK. P. 111,17. RĀJA-TAR. 1,196. bhuvaṃ bhuṅktvā RĀJA-TAR. 1,273. RĀJA-TAR. 1,311. bhuktā rājabhirvasuṃdharā RAGH. 4,7. Spr. 193. kālakanyāpi vubhuje puraṃjayapuraṃ balāt setzte sich in den Besitz BHĀG. P. 4,28,3. Jmd geniessen so v. a. sich zu Nutzen machen, ausbeuten: devīṃ saṃprati bhuñjmahe KATHĀS. 32,140. KATHĀS. 34,206. KATHĀS. 43,65. BHĀG. P. 1,16,21. bhogā na bhuktā vayameva bhuktāḥ Spr. 2070. Jmd geschlechtlich geniessen: surūpaṃ vā virūpaṃ vā pumānityeva bhuñjate (striyaḥ) Spr. 1561. Spr. 1647. vyañjanaistu samutpannaiḥ somo bhuñjati (bhuṅkte hi Spr. 2907) kanyakām GṚHYASAṂGR. 2,30. striyaḥ pūrvaṃ surairbhuktāḥ somagandharvavahnibhiḥ . bhuñjate mānuṣāḥ paścāt Spr. 3301. Spr. 5010. MBH. 1,3901. MBH. 1,7268. rudatī prasabhaṃ bhuktā HARIV. 9964. BHAṬṬ. 6,136. kiṃ tayā kriyate lakṣmyā yā vadhūriva kevalā . yā na veśyeva sāmānyā pathikairapi bhujyate .. Spr. 677. Spr. 4677. — 2〉 Etwas (acc.) zu geniessen — so v. a. zu büssen haben bei Jmd (gen.), den Lohn für Etwas (acc.) davontragen; act.: mā va̱ enò a̱nyakṛ̀taṃ bhujema ṚV. 6,51,7. ṚV. 7,52,2. ṚV. 4,3,13. mā ta̱ enàsvanto yakṣinbhujema ṚV. 7,88,6. mā kasyà ya̱kṣaṃ bhùjemā ta̱nūbhìḥ ṚV. 5,70,4. bhunaktyekaḥ (Conj. für bhuñjatyekaḥ) śubhāśubham Spr. 4059. med.: yasyāṃ yasyāmavasthāyāṃ yatkaroti śubhāśubham . tasyāṃ tasyāmavasthāyāṃ bhuṅkte janmani janmani .. MBH. 13,347 (vgl. Spr. 4864). svāni puṇyāni bhuñjānāḥ R. 2,27,4. sa pāpaṃ kevalaṃ bhuṅkte MĀRK. P. 29,31. pass.: kṛtaṃ phalati sarvatra nākṛtaṃ bhujyate kvacit Spr. 5077. Mit instr. der Sache: māhaṃ rā̀janna̱nyakṛ̀tena bhojam ṚV. 2,28,9. — 3〉 act. Jmd (acc.) zu Nutzen sein, zu Gute kommen, frommen, dienen: tānna bhunakti śrutaṃ tat NIR. 2,4. ṚV. 10,89,17. na haiva tadyajamānaṃ bhunakti AIT. BR. 3,46. yajño sarvāṇi bhūtāni bhunakti ŚAT. BR. 9,4,1,11. ŚAT. BR. 9,1,2,17. lokaḥ pacyamānaścaturbhirdharmairvrāhmaṇaṃ bhunakti ŚAT. BR. 11,5,7,1. yathā ha vai bahavaḥ paśavo manuṣyaṃ bhuñjyurevamekaikaḥ puruṣodevānbhunakti ŚAT. BR. 14,4,2,22. ŚAT. BR. 14,4,2,28. ŚAT. BR. 14,4,3,26. bhu̱ñja̱tyèna̱ṃ viḍupàtiṣṭhate TS. 2,1,4,8. kiṃ mā̀ bhuñjyāḥ wozu kannst du mir dienen? TS. 4,12,6. TBR. 3,7,6,1. KAṬHOP. 6,19 = TAITT. UP. 2,1. KAUṢ. UP. 4,20 (v. l. med.). bhuj in dieser Bed. wird von den Commentatoren durch pālay erklärt, womit zu vergleichen ist, dass nach P. 1,3,66 bhuj im med. gebraucht wird, wenn es eine andere Bedeutung als avana hat. Für diese letzte Bed. führt aber der Schol. das Beispiel mahīṃ bhunakti auf; vgl. VOP. 23,49. — 4〉 in der Astr. durchlaufen, mit dem acc.: (grahāḥ) bhāni bhuñjate SŪRYAS. 1,26. SŪRYAS. 12,76. fg. WEBER, JYOT. 42. yāvannabhomaṇḍalaṃ bhuñjīta BHĀG. P. 5,22,7. arkasya saṃvatsarabhuktim BHĀG. P. 5,22,8. act. Schol. zu SŪRYAS. 1,26. SŪRYAS. 3,64. bhukta SŪRYAS. 3,45. SŪRYAS. 3,49. WEBER, JYOT. 21. WEBER, JYOT. 112. bhuktaḥ kālaḥ die durchlaufene —, verlebte —, abgelaufene Zeit RĀJA-TAR. 1,50. trasareṇutrikaṃ bhuṅkte yaḥ kālaḥ sā truṭiḥ syāt durchlaufen, erfüllen BHĀG. P. 3,11,6. yo (kālaḥ) bhuṅkte paramāṇutām 4. svaṃ svaṃ kālaṃ manurbhuṅkte sādhikāṃ hyekasaptatim BHĀG. P. 23. (kalpaḥ) bhuñjanmanūṃścaturdaśa so v. a. währt ebend. — In der folgenden Stelle ist eine Verwechselung zwischen bhuj und yuj (vgl. weiter unten u. upa) anzunehmen: nirvedastu na kartavyo bhuñjānena (lies yuñjānena; der Schol. ergänzt yogaiśvaryam zu bhuñjānena) kathaṃ ca na MBH. 14,562. — Vgl. abhuñjant, bhukta, bhukti, bhujiṣya, bhoktar, bhoktavya, 2. bhoga, bhogya, bhojaka, bhojana, bhojin, bhojya. — caus. act. 1〉 bhojayati (P. 1,3,87. VOP. 22,2) Jmd Etwas essen lassen, speisen mit; mit doppeltem acc. (P. 1,4,52. VOP. 5,5) oder mit acc. der Person und instr. der Sache. KĀTY. ŚR. 4,6,10. KĀTY. ŚR. 25,8,1. sarpirmadhubhyāmṛtvijo bhojayet LĀṬY. 3,6,8. ṛtvijo brahmaudanaṃ bhojayitvā LĀṬY. 9,9,8. KAUŚ. 6. KAUŚ. 17. KAUŚ. 24. KAUŚ. 43. KAUŚ. 61. ĀŚV. GṚHY. 1,22,18. ĀŚV. GṚHY. 2,3,13. PĀR. GṚHY. 2,2. vaiśyaśūdrau bhojayet M. 3,112—M. 3,114. M. 3,125. M. 3,129. YĀJÑ. 1,108. MBH. 1,4965. MBH. 4,539 (pātrīhastā — bhojayantyuta mit der ed. Bomb. zu lesen). MBH. 4,595. HARIV. 9753. DAŚ. 2,33. R. 2,61,12. KATHĀS. 36,22. PAÑCAR. 3,14,24. RĀJA-TAR. 1,164. BHĀG. P. 7,15,3. PAÑCAT. 26,20. ŚUK. in LA. (II) 34,19. na vai svayaṃ tadaśnīyādatithiṃ yanna bhojayet Spr. 4355. MBH. 14,1852. R. 3,16,15. svadu ca bhojitā KATHĀS. 21,51. BHĀG. P. 9,4,34. PAÑCAR. 1,6,52 (nāradaṃ st. nārada zu lesen). dvijāteḥ saṃsthitasya tu . adaivaṃ bhojayecchrāddham M. 3,247. hayān — abhojayan — bhojyam R. 2,91,53. fg. (R. 2,100,52 GORR.). bhojayet — annādyenāsakṛccaitān M. 3,233. MBH. 3,1007. VARĀH. BṚH. S. 46,32. PAÑCAT. 121,12. HIT. 25,16, v. l. HIT. 31,21. bhojayate (ohne Ergänzung) aus metrischen Rücksichten (bhuñjāpayati v. l.) Spr. 1103. Jmd Etwas geniessen lassen: (daṃpatī) bhogāniṣṭān — bhojayāmāsa ad MEGH. 113. bhojayiṣyāmi bhavatīṃ bhuvanatrayam BHAṬṬ. 8,83. Vgl. bhojanīya. — 2〉 bhuñjāpayati Spr. 1103, v. l. — desid. zu essen wünschen, hungrig sein: annaṃ bubhukṣamāṇaḥ MBH. 13,5009. rājanme dīyatāmannaṃ sagaṇāya bubhukṣate BHĀG. P. 9,21,8. zu geniessen wünschen: na sa rājyaṃ bubhukṣati MBH. 1,5667. — Vgl. bubhukṣā, bubhukṣita (auch NIR. 7,13. SUŚR. 1,242,1. SUŚR. 1,244,15. PAÑCAR. 4,3,202), bubhukṣu. — intens. bobhujyate mit pass. Bed. vielfach verspeist werden: bobhujyate 'tithisuhṛtsvajanaiḥ sahānnam VARĀH. BṚH. S. 19,18 (pepīyate ebendas. ist gleichfalls pass.; hiernach sind u. 2. pā intens. die Worte «mit pass. Bed.» eine Zeile höher vor pepīyate zu stellen). — adhi verspeisen: śrāddhāni no 'dhibubhuje prasabhaṃ tanūjairdattāni (Worte der Manen) BHĀG. P. 7,8,44. geniessen: adhibhujyamānam — rikthaṃ pitṛpaitāmaham BHĀG. P. 5,7,8. rājyamidaṃ svecchayādhibhujyatām (upabhujyatām v. l.) HIT. 130,4. — anu 1〉 den Lohn für Etwas (acc.) geniessen: eko 'nubhuṅkte sukṛ- tamekaḥ eva ca duṣkṛtam Spr. 3822. — 2〉 geniessen: durvinayavṛkṣaphalamanu- bhuṅkṣva PAÑCAT. 259,15. bhogān BHĀG. P. 7,10,10. anvabhuṅkta — candrikām RAGH. 19,39. maṇḍanānmaṇḍanamanvabhuṅkta sie ward eines Schmuckes nach dem andern theilhaftig KUMĀRAS. 7,5. — 3〉 durchlaufen (in astr. Sinne): (aṅgārakaḥ) tribhistribhiḥ pakṣairekaikaśo rāśīndvādaśānubhuṅkte BHĀG. P. 5,22,14. — abhi Jmd (acc.) nützlich sein, dienen: ime lokā anyo'nyamabhibhuñjanti ŚĀṄKH. ŚR. 16,21,21. — ā s. ābhogi und vgl. ābhojin in bhujagābhojin. — upa 1〉 geniessen, essen, verspeisen, verzehren: yathā kathaṃcitpiṇḍānāṃ catvāriṃśacchatadvayam . māsenaivopabhuñjīta YĀJÑ. 3,325. rasāyanam Spr. 2951. tānmṛtānapi kravyādāḥ kṛtaghnānnopabhuñjate Spr. 5124. ghṛtaṃ madhu payastoyaṃ dadhīni rasavanti ca . phalaṃ mūlaṃ ca susvādu dvijāstatropabhuñjate .. MBH. 7,2311. HARIV. 7839. R. 2,30,16. R. 2,61,5 (med. ed. Bomb.). taruṇāḥ saṃtaptā nopabhuñjate essen nicht R. 2,114,12. R. GORR. 2,55,19. RAGH. 2,65. BHAṬṬ. 8,40. so (mārjāraḥ) 'tha ḍiṇḍikaṃ (mūṣikaṃ) hyupabhuktavān MBH. 5,5443. MBH. 13,227. MĀRK. P. 23,72. payaḥ pūrvaiḥ svaniśvāsakavoṣṇamupabhujyate RAGH. 1,67. Spr. 3848. RĀJA-TAR. 1,217. MĀRK. P. 14,85. HIT. 122,15. ardhopabhuktena bisena KUMĀRAS. 3,37. PAÑCAT. 104,6. tvaṅgatturaṃgasaṃghātakhurāgrāṅkanakhakṣatā . pathi tasyābhavadbhūmirupabhukteva bhūyateḥ .. wie verzehrt KATHĀS. 18,7. āśayā saṃcitaṃ dravyaṃ kālenaivopabhujyate MBH. 13,7592. anupabhujyamānaśca niṣprayojana eva saḥ (arthaḥ) HIT. 46,8, v. l. tapasāmupabhuñjānāḥ phalāni geniessend KUMĀRAS. 6,16. bhogam KATHĀS. 28,118. PAÑCAT. 130,21. viṣayān Spr. 1652. pitrā dattaṃ yathābhāgamupabhoktuṃ tvamarhasi R. 2,101,26. fg. KATHĀS. 38,36. BHĀG. P. 7,14,7. yuṣmadāyattaṃ rājyamidaṃ svecchayopabhujyatām HIT. 130,4, v. l. pāṇḍaveyāni ratnāni tvamadyāpyupabhuñjase MBH. 3,15118. HARIV. 7193 (act.). upabhokṣyāmi tadvanam HARIV. 8271. nānyopabhuktanavayauvanabhārasārā CAURAP. 33. ratakrīḍāsukham KATHĀS. 45,181. duḥkham R. GORR. 2,34,25. MĀRK. P. 21,40. lokānupabhokṣyasi puṣkalān MBH. 1,8343. mama prabhāvācca gavāmayutānyupabhokṣyatha HARIV. 3881. kṣitipatirupabhuṅkte trivargaṃ cirāya KATHĀS. 13,95. pānaśayyāsanānyasya kūpodyānagṛhāṇi ca . adattānyupabhuñjānaḥ benutzend, gebrauchend M. 4,202. upabhuktaṃ yathā vāsaḥ R. 3,37,19. DAŚAK._in_BENF. Chr. 189,21. rāṣṭram so v. a. Abgaben im Reiche erheben Spr. 2951. dharmavāṇijakā hyete ye dharmamupabhuñjate leben von MBH. 13,7595. tayopabhujyamānāṃ purīm so v. a. beherrscht BHĀG. P. 4,28,4. Jmd benutzen: ahaṃ ca kururājyaṃ ca yatheṣṭamupabhujyatām MBH. 1,5392. preṣyavatpāṇḍupāñcālānupabhokṣyāmahe tataḥ MBH. 7,8267. strīratnamupabhuṅkṣvemām so v. a. der Liebe pflegen HARIV. 11262. KATHĀS. 17,91. KATHĀS. 32,150. KATHĀS. 32,152. KATHĀS. 32,168. KATHĀS. 45,360. Spr. 3833. MĀRK. P. 70,7. PAÑCAT. 45,12 (53,20 ed. orn.). MALLIN._zu_RAGH. 19,3. yā (lakṣmīḥ) na veśyeva sāmānyā pathikairupabhujyate Spr. 677, v. l. tathemāmupabhuñjataḥ (gen. partic.) MĀRK. P. 113,21. tenopabhujyamānaṃ śarīram (striyāḥ) KATHĀS. 38,36. Es liegt nahe da, wo yuj mit upa die Bed. essen, verspeisen hat, eine Verwechselung mit bhuj anzunehmen, aber an den vielen Stellen, die WESTERGAARD anführt, liest die ed. Bomb. des MBH. nur MBH. 1,6221 upabhokṣyati st. upayokṣyati; vgl. u. bhuj simpl. am Ende. — 2〉 den Lohn für Etwas (acc.) haben: mānasaṃ manasaivāyamupabhuṅkte śubhāśubham . vācā vācā kṛtaṃ karma kāyenaiva ca kāyikam .. M. 12,8. svakṛtaṃ hyupabhujyate R. 6,98,29. — 3〉 act. Jmd (acc.) zu Nutzen sein, dienen: upa vayaṃ taṃ bhuñjāmo (= pālayāmaḥ ŚAṂK.) 'smiṃśca loke 'muṣmiṃśca CHĀND. UP. 4,11,2. — Vgl. upabhuktadhana, upabhoktar fgg. — caus. zu geniessen geben: rasānupabhojayet SUŚR. 2,441,11. — pratyupa geniessen, verspeisen: gṛheṣu balikarmāṇi pretāḥ samupabhuñjate R. 6,11,39. — Vgl. pratyupabhoga. — samupa geniessen so v. a. der Liebe pflegen mit (acc.): vaśyāṃ kumārīṃ balato ye tāṃ samupabhuñjate MBH. 13,2482. Verz. d. Oxf. H. 259,b,26. — Vgl. samupabhoga. — pari 1〉 Etwas (acc.) vorweg essen: parocchiṣṭaṃ ca yadbhuktaṃ paribhuktaṃ ca yadbhavet MBH. 13,1579. — 2〉 Jmd (acc.) beim Essen übergehen, ohne Essen lassen: api svitparyabhuṅkthāstvaṃ saṃbhojyānvṛddhabālakān BHĀG. P. 1,14,43. — 3〉 verspeisen: (śarīraṃ me) balimiva paribhoktuṃ vāyasāstarkayanti MṚCCH. 157,11. geniessen, benutzen, gebrauchen: yadi me sa putra imaṃ dhanaskandhaṃ paribhuñjīyāt SADDH. P. 4,11,a. aparibhukta SADDH. P. 4,10,b. suravadhūparibhuktalatāgṛhāḥ KIR. 5,5. ŚĀK. 41,17. ŚĀK. 41,115. priyeṇa paribhuktamavekṣya gātram ṚT. 4. ṚT. 16. priyajanaparibhukta (dukūla) SĀH. D. 43,10. paribhuktāmiva srajam R. GORR. 2,62,24. nirmālyadāma paribhuktamanojñagandham (so ist zu lesen) ṚT. 4. ṚT. 15. jīrṇaṃ ca paribhuktaṃ ca yātayāmamidaṃ dvayam AK. 3,4,23,147. — st. paribhujyantam MBH. 11,97 liest die ed. Bomb. paribhṛjjantam (d. i. ˚bhṛjjyantam). Vgl. paribhoktar fg. — desid. partic. paribubhukṣita überaus hungrig MBH. 9,1483. Kann auch in pari + bu˚ zerlegt werden. — pra 1〉 zu essen anfangen: prabhukta odanaḥ P. 1,2,21, Sch. — 2〉 dienstfertig sein: ā ghā̱ yoṣèva sū̱naryu̱ṣā yā̀ti prabhuñja̱tī ṚV. 1,48,5. — prati geniessen: asyāvahāsasya phalaṃ pratibhokṣyatha MBH. 9,1863. — Vgl. pratibhoga. — vi. partic. in bhuktavibhukta gaṇa śākapārthivādi aus SIDDH. K._zu_P. 2,1,69. — sam 1〉 zusammen geniessen, geniessen: dadhyodanaṃ saṃbhuñjīyātām ŚĀṄKH. ŚR. 1,17,7. apathyaiḥ saha saṃbhukte vyādhirannarase yathā DAŚ. 2,57. saṃbhoktuṃ viṣayān Spr. 1337. paraiḥ saṃbhujyate rājyam Spr. 1728. fleischlich geniessen: samabhujyata tābhiḥ sa yatheccham RĀJA-TAR. 2,106. sugandhādityam — saṃbubhuje RĀJA-TAR. 5,283. saṃbhuktabhūrijārā RĀJA-TAR. 6,321. — 2〉 sich nützlich erweisen: sarvā̀nya̱jñānsàṃbhuñja̱tī bei allen Opfern dienend AV. 3,10,7. — Vgl. saṃbhoga u. s. w. — caus. Jmd (acc.) speisen mit (instr.) YĀJÑ. 1,105. BHĀG. P. 9,5,18. atithīnannapānena bhṛtyānatyaśanena ca . saṃbhojya MBH. 3,12672.

Böhtlingk 1879 adjective · verbal root · substantive feminine · Word type unspecified

Original text · German · adjective · substantive feminine

4. bhúj — 1〉 f. das Nutzenbringen, Zugutekommen, Frommen; Genuss, Vortheil, Nutzen; das Haben, die Habe. Dat. bhjé auch als Infin. — 2〉 Adj. am Ende eines Comp. — a〉 geniessend, essend, theilhaftig, fleischlich geniessend. In Verbindung mit Wörtern, die Erde bedeuten, so v. a. beherrschend, Fürst, König. — b〉 den Lohn für Etwas geniessend. — c〉 Nutzen bringend, frommend. — d〉 durchlaufend, erfüllend (von der Zeit).

Original text · German · verbal root

1. √bhuj , bhújati biegen. — Pass. bhujyate gebeugt —, entmuthigt werden. — bhugna — 1〉 gebogen, gekrümmt, gefurcht (Brauen), Seitwärts gedrängt, verdreht (Augen). — 2〉 gebeugt, entmuthigt. — 3〉 Bez. des Saṃdhi von o und au vor nicht-labialen Vocalen. — Mit ava einbiegen. ˚bhugna niedergebogen. — Mit pratyava zurückbiegen. — Mit ā einbiegen. paryaṅkamābhujya die Beine beim Sitzen unterschlagend VAJRACCH. 19,9. 10. KĀRAṆḌ. 85,8. 86,8. ābhugna gebogen, gekrümmt, zur Seite gedrängt. — Mit vyā, ˚bhugna gebogen. n. — Mit ni beugen, senken. — Mit nis bei Seite legen, — schieben, aus der Stelle rücken, herausschieben aus (Abl. ṚV. 6,62,6). oṣṭhau die Lippen verziehen. Pass. sich bei Seite drücken, entwischen. nirbhugna gebogen, verdreht (Augen). — Mit vinis bei Seite biegen. — Mit pari umspannen, umfangen. ˚bhugna gebogen BHAṬṬ. — Mit pra beugen; falten, zusammenlegen. — Mit *vi, ˚bhugna umgebogen. — Mit pravi umbiegen. — Mit sam umwinden Comm. zu ĀPAST. ŚR. 7,11,5. saṃbhugna zusammengebogen.

Original text · German · verbal root

3. √bhuj , bhā́jati, bhunakti, bhuṅkte, bhuñjati (bhuñjatī́ Partic. f.). ˚te, bhukta Partic. — 1〉 geniessen, Etwas zu geniessen haben, sowohl zu Nutzen haben, mit Nutzen besitzen, benutzen, sich dem Genuss von Etwas hingeben, als vom Genuss von Speisen; in der älteren Sprache mit Instr., in der späteren meistentheils mit Acc. ohne Object seine Mahlzeit halten und fressen (von Thieren); die Erde, ein Land, eine Stadt (Acc.) geniessen, den Nutzen von ihr haben, so v. a. beherrschen und sich in den Besitz setzen (von einem Fürsten gesagt); Jmd (Acc.) geniessen, so v. a. sich zu Nutzen machen, ausbeuten und geschlechtlich geniessen. In der späteren Sprache gewöhnlich Med. — 2〉 Etwas (Acc., ausnahmsweise Instr.) zu geniessen haben, so v. a. zu büssen haben bei Jmd. (Gen.) den Lohn für Etwas (Acc.) davontragen. — 3〉 Act. Jmd (Acc.) zu [Page4-270-b] Nutzen sein, zu Gute kommen, frommen, dienen. Einmal v. l. Med. — 4〉 in der Astr. durchlaufen, mit Acc. Spr. 7740 (zugleich geniessen, verzehren) Eine best. Zeit durchlaufen, so v. a. verleben, währen, erfüllen, dauern. — Wird mit yuj verwechselt. — Caus. bhojayati. ˚te (metrisch) — 1〉 Jmd Etwas essen lassen, speisen mit; mit doppeltem Acc. oder mit Acc. der Person und Instr. der Sache. — 2〉 ausnahmsweise Jmd Etwas geniessen lassen überh. — 3〉 als Nahrung geniessen, — gebrauchen CARAKA. 6,18. — Desid. bubhukṣati (einmal), ˚te — 1〉 zu essen wünschen, hungrig sein. — 2〉 zu geniessen —, theilhaftig zu werden wünschen NAIṢ. 6,100. — bubhukṣita s. bes. — Intens. — 1〉 bobhujīti geniessen. — 2〉 bobhujyate vielfach verspeist werden. — Mit adhi verspeisen, geniessen überh. Mit anu — 1〉 den Lohn für Etwas (Acc.) geniessen. — 2〉 geniessen, theilhaftig werden, theilnehmen an. — 3〉 in der Astr. durchlaufen. — Mit abhi Jmd (Acc.) nützlich sein, dienen. — Mit ā in 2. *ābhoga, ābhogayá u. s. w. — Mit samā geniessen, so v. a. herrschen über (Acc.). — Mit upa — 1〉 geniessen, essen, verspeisen, verzehren; geniessen auch so v. a. benutzen, gebrauchen, Nutzen ziehen aus, leben von, beherrschen; theilhaftig werden (auch von Unangenehmem). Jmd benutzen auch so v. a. der Liebe pflegen mit (statt des Acc. der Person auch śarīram). — 2〉 den Lohn für Etwas (Acc.) haben. — 3〉 Act. Jmd (Acc.) zu Nutzen sein, dienen. — Mit pratyupa geniessen, verspeisen. — Mit samupa der Liebe pflegen mit (Acc.) — Mit pari — 1〉 Etwas vorweg essen. — 2〉 Jmd (Acc.) beim Essen übergehen, ohne Essen lassen. — 3〉 verspeisen, auf-, verzehren KĀD. 2,118,1. (KĀD. 2,145,6). — 4〉 geniessen, benutzen, gebrauchen. — paribhujyantam MBH. 11,97 fehlerhaft für ˚bhṛjjyantam. — paribubhukṣita s. bes. (Nachtr. 4) — Mit pra — 1〉 *zu essen anfangen. — 2〉 Act. dienstfertig sein. — Mit prati — 1〉 geniessen. — 2〉 neben der Cur Etwas geniessen CARAKA. 1,13. pratibhukta Diät gehalten habend CARAKA. 6,26. neben der Cur von — (Instr.) gelebt habend CARAKA. 6,20. — Caus. laghvannapratibhojita den man neben der Cur leichte Speisen geniessen liess BHĀVAPR. 3,21,38. — Mit vi in *bhuktavibhukta. — Mit sam — 1〉 zusammen geniessen, ein gemeinsames Mahl halten AV. 3,10,7. 11,2,31. ĀPAST. 2,17,9. (wohl saṃbhuñjatāṃ zu lesen). — 2〉 geniessen, fleischlich geniessen. — 3〉 in der Astr. durchlaufen. saṃbhukta MAṆITTHA bei UTPALA zu VARĀH. BṚH. 26 (24),4. — Caus. Jmd (Acc.) speisen mit (Instr.).

Original text · German · verbal root

3. √bhuj mit upa Desid. zu geniessen (ehelich) Willens sein HEM. PAR. 1,380. [Nachtrag, Band 5]

Original text · German · verbal root

3. √bhuj mit upa Desid. 5. [Nachtrag, Band 7]

Original text · German · Word type unspecified

2. bhuj in tribhuj.

Whitney Roots 1885 verbal root

Original text · English · verbal root

bhuj [1] — bend

Original text · English · verbal root

bhuj [2] — enjoy

Apte 1890 adjective · verbal root

Original text · English · adjective

bhuj a. 1 (At the end of comp.) Eating, enjoying, suffering, ruling, governing; svadhābhuj, hutabhuj, pāpa˚, kṣiti˚, nahī˚ &c. 2 Useful, serviceable. — f. 1 Enjoyment. 2 Profit, advantage.

Original text · English · verbal root

bhuj I. 6 P. (bhujati, bhugna) 1 To bend. 2 To curve, make crooked. II. 7 U. (bhunakti-bhuṃkte, bhukta) 1 To eat, devour, consume (Atm.); śayananastho na bhuṃjīta Ms. 4. 74; Ms. 3. 146; Bk. 14. 92; Bg. 2. 5. 2 To enjoy, use, possess (property, land &c.); V. 3. 1; Ms. 8. 146; Y. 2. 24. 3 To enjoy carnally (Atm.); sadayaṃ bubhuje mahābhujaḥ R. 8. 7, R. 4. 7, R. 15. 1, R. 18. 4; surūpaṃ vā kurūpaṃ vā pumānityeva bhuṃjate Ms. 9. 14. 4 To rule, govern, protect, guard (Paras.); rājyaṃ nyāsamivābhunak R. 12. 18; ekaḥ kṛsnāṃ (dharitrīṃ) nagaraparighaprāṃśuba hurbhunakti Ś. 2. 15. 5 To suffer, endure, experionce; vṛddho naro duḥkhaśatāni bhuṃkte Sk. 6 To pass, live through (as time). 7 (In astr.) To pass through, fulfil. — Pass. 1 To be enjoyed or eaten. 2 To be possessed. 3 To be brought under the influence of. — Caus. (bhojayati-te) To cause to eat, feed with. — Desid. (bubhukṣati-te) To wish to eat &c.

Cappeller 1887 substantive feminine · verb

Original text · German · substantive feminine

3. bhúj f. Genuss, Vorteil, Nutzen, das Frommen. Adj. genießen, verzehrend, benutzend, beherrschend; zu Gute kommend, frommend (—˚).

Original text · German · verb

1. bhuj bhujàti bigen, beugen; p. p. bhugra gebogen, gekrümmt, gebeugt (auch übertr.).

Original text · German · verb

2. bhuj, bhunákti, bhuṅkté, bhuñjati, ˚te genießen (bes. Speise), benutzen (Instr. u. Acc.), genießen (geschlechtl. u. a.),) beherrschen (Acc. u. meist Med.); für etwas (Acc.) den Lohn empfangen, büßen (bei Gen.); jemd (Acc.) nützlich sein, dienen (meist Act.). Caus. bhojayati (˚te) jemd. (Acc.) etw. Instr. o. Acc.) essen oder genießen machen. Desid. bubhukṣate (˚ti) essen o. genießen wollen; p. p. bubhukṣita s. bes. anu (Acc.) etw. genießen, den Lohn für etwas haben. upa (Acc.) genießen, verzehren, benutzen, gebrauchen; jemd. (Acc.) zu Nutze sein, dienen. sam (zu-= -sammen) genießen; Caus. jemd. (Acc.) speisen mit (Instr.)

Burnouf 1866 adjective · verbal root

Original text · French · adjective

bhuj bhuj a. [à la fin des composés] qui mange.

Original text · French · verbal root

*bhuj bhuj. bhujāmi 6; p. bubhoja; etc. pp. bhugna. Courber, fléchir; cf. bhañj.

Original text · French · verbal root

*bhuj bhuj [Vd. pour bhruj] bhunajmi, bhuñje 7; p. bubhoja, bubhuje; f1. bhoktāsmi; f2. bhokṣyāmi, bhokṣye; ā, abhaukṣam, abhukṣi; pp. bhukta. Percevoir le fruit de qqc., jouir de, ac. bhūṣaṇāni mukhyāni de parures merveilleuses, kāmān de l'objet de ses désirs, rājyam de la royauté, mahīm de la terre entière. Manger [au moy.] mūlaphalāni des racines et des fruits. Percevoir, viṣayān les qualités affectives des objets. Lat. fructus, fruor, fruges, fungor.

Occurrences in source texts (31)

DYS 2 occurrences
DYS 20–26: Practising Laya 1 occurrence

Direct occurrences

DYS 79–83: Power and Bhūcarasiddhi 1 occurrence

Direct occurrences

GoS 2 occurrences
GoS 12–15: Moderate Eating and a Steady Seat 1 occurrence

Direct occurrences

GoS 81–88: Moon, Fluid and Union 1 occurrence

Direct occurrences

HP 5 occurrences
HP 1.17-1.32: Āsana 1 occurrence

Direct occurrences

HP 1.58-1.63: Mitāhāra 1 occurrence

Direct occurrences

HP 3.10-3.18: Mahāmudrā 1 occurrence

Direct occurrences

HP 3.87-3.93*7: Sahajolī and Amarolī 2 occurrences

Direct occurrences

IVU 1 occurrence
IVU 1-3: Non-Attachment 1 occurrence

Direct occurrences

MAN 1 occurrence
Sahanāvavatu 1 occurrence

Direct occurrences

  • MAN SA 1.2 Segment 3

    Attested form: bhunaktu Grammar of the segment: 3rd person singular aktive imperative

MandUp 3 occurrences
MandUp 3-7: Four modes of awareness 3 occurrences

Direct occurrences

SiSa 15 occurrences
SiSa 1.93-1.99: Karmische Verkörperung 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 2.35-2.40: Jīva und Karma 2 occurrences

Direct occurrences

SiSa 2.41-2.43: Māyā-Projektion 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 3.34-3.38: Förderliche Mittel 3 occurrences

Direct occurrences

SiSa 3.41-3.48: Atemkraft und Hindernisse 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 4.51-4.59: Khecarīmudrā 1 occurrence

Direct occurrences

5 more source pages
SiSa 4.81-4.90: Bindu-Bewahrung 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 4.91-4.94: Vajrolī-Siddhi 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.48-5.71: Innere Meditation 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.144-5.155: Ājñā und Khecarī 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.156-5.181: Sahasrāra 2 occurrences

Direct occurrences

SVU 2 occurrences
SVU 1.7-1.12: Triad and Freedom 1 occurrence

Direct occurrences

SVU 4.1-4.5: The One in Every Form 1 occurrence

Direct occurrences

Continue with AYI Free

Image source: AYI archive.