vidyā विद्या – Wissen; Kenntnis
Substantiv Feminin · Worttyp nicht bestimmt
Wörterbuchquellen
AYI Wörterbuch Substantiv Feminin
Cappeller 1891 Substantiv Feminin
Originaltext · Englisch · Substantiv Feminin
vidyā́ ·f. knowledge, learning, a discipline or science, esp. sacred knowledge (threefold) or magic, spell.
Monier-Williams 1872 Substantiv Feminin · Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Englisch · Substantiv Feminin
Vidyā, f. knowledge, (kāla-v˚, knowledge of time, i. e. of the almanac), learning, scholarship, philosophy, science, (according to some there are four Vidyās or sciences, 1. trayī, the triple Veda; 2. ānvīkṣikī, logic and metaphysics; 3. daṇḍa-nīti, the science of government; 4. vārttā, practical arts, such as agri- culture, commerce, medicine, &c.; and Manu VII. 43. adds a fifth, viz. ātma-vidyā, knowledge of soul or sublime theological truth: according to others, Vidyā has fourteen divisions, viz. the four Vedas, the six Vedāṅgas, the Purāṇas, the Mīmāṃsā, Nyāya, and Dharma or law; or with the four Upa-vedas, eighteen divisions); a spell, incantation; the god- dess Durgā; the tree Premna Spinosa; magical skill; a kind of magical pill (which placed in the mouth is supposed to give the power of ascending to heaven).
Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt
vidyā vidyā. See p. 919, col. 1.
Petersburger 1855 Substantiv Feminin
Originaltext · Deutsch · Substantiv Feminin
vidyā́ (von 1. vid) f. P. 3,3,99. VOP. 26,186. 1〉 Wissen, Wissenschaft, Lehre (HĀR. 196); namentlich die in drei Kapitel zerfallende vedische Lehre AV. 6,116,1. AV. 11,7,10. AV. 11,8,23. yo brā̀hma̱ṇo vi̱dyāma̱nūcya̱ na vi̱rocàte TS. 2,1,2,8. TS. 5,1,7,2. AIT. BR. 8,23. trayī̀ (s. auch u. traya) TBR. 3,10,11,5. BHĀG. P. 5,9,8. tridhātu ŚAT. BR. 5,5,5,6. ŚAT. BR. 10,2,6,15. ŚAT. BR. 11,5,3,8. ŚAT. BR. 1,6,3,8. ŚAT. BR. 4,2,3,8. sarvāsāṃ vidyānāṃ vāgekāyanam ŚAT. BR. 14,5,4,11. ˚karmaṇī ŚAT. BR. 14,7,2,3. vidyayāpyasti prītiḥ Vedakunde ĀŚV. GṚHY. 1,1,4. ĀŚV. GṚHY. 3,9,1. vidyānte am Ende der Lehrzeit ĀŚV. GṚHY. 4. KAUŚ. 67. KAUŚ. 74. ˚prakarṣa NIR. 1,5. vidyātaḥ puruṣaviśeṣo bhavati NIR. 16. NIR. 14,8. NIR. 14,9. ˚sthāna Disciplin, Wissenszweig NIR. 1,15. — MBH. 3,2887. vividhāḥ R. 1,53,14. vidyā brāhmaṇametyāha śevadhiste 'smi rakṣa mām . asūyakāya māṃ mā dāḥ M. 2,114. anabhyasanaśīlasya vidyeva tanutāṃ gatā R. 5,19,22. arthakarī Spr. 1791. anavadyā Spr. (II) 2016. vidyādhanaṃ yadyasya tattasyaiva dhanaṃ bhavet M. 9,206. ajarāmaravatprājño vidyāmarthaṃ ca cintayet Spr. (II) 94. kāmadhenuguṇā vidyā sadaiva phaladāyinī . pravāse mātṛsadṛśī vidyā guptaṃ dhanaṃ smṛtam .. Spr. (II) 1651. Spr. (II) 1974. kā vidyā kavitāṃ vinā Spr. (II) 1710. vidyā rūpaṃ kurūpāṇām Spr. (II) 1919. varaṃ buddhirna sā vidyā vidyāto buddhiruttamā Spr. (I) 2749. vidyā dadāti vinayam Spr. 2795. vidyā nāma narasya rūpamadhikam Spr. 2797. vidyā khalasya vivādāya, sādhorjñānāya Spr. 2800. vidyā śastrasya śāstrasya dve vidye pratipattaye . ādyā hāsyāya vṛddhatve dvitīyādriyate sadā . Spr. 2801. saṃgamayati vidyaiva naraṃ durdharṣaṃ nṛpam Spr. 3100. sarvadravyeṣu vidyaiva dravyamāhuranuttamam Spr. 3210. vidyā mitraṃ pravāse Spr. 4999. vidyā sahajaṃ mitram Spr. 5002. ˚ratnaṃ sarasakavitā Spr. 5000. sarvavidyāmukhaṃ vyākaraṇam KATHĀS. 4,22. na ca vidyāṃ vinā rājñāṃ pratigrahaḥ kevalabuddhyā labhyate PAÑCAT. 243,19. tatra vidyā na vaptavyā M. 2,112. fg. śubhāṃ vidyāṃ hīnādapi samāpnuyāt Spr. 3030. śubhāṃ vidyāmādadītāvarādapi Spr. 3032. vidyāmabhyasaneneva prasādayitumarhasi (tām) RAGH. 1,88. vidyābhyāse Spr. (II) 1793. sadabhyasta˚ PAÑCAT. 244,1. pūrvādhīta˚ PAÑCAT. 243,25. vidyā nādhigatā kalaṅkarahitā Spr. 2796. apātre pratipāditā Spr. 2803. dadau vidyāmṛtuparṇāya MBH. 3,3026. ˚dāna Verz. d. B. H. No. 1218. Verz. d. Oxf. H. 35,a,44. Verz. d. Oxf. H. 87,a,32. ˚pradāna Verz. d. Oxf. H. 85,a,20. ˚mada Spr. 2798. vidyānāṃ pāradṛśvā RAGH. 1,23. vidyāntaga der sein Fach gründlich versteht VARĀH. BṚH. S. 68,99. ˚bhāj VARĀH. BṚH. S. 68,45. vidyābhīpsin KAṬHOP. 2,4. vidyārthin Spr. (II) 1649. Spr. (II) (I) 5001. vidyāsvabhivinītānām (so ed. Bomb.) MBH. 13,378. ˚vinīta R. 1,7,4. ˚samṛddha M. 3,98. ˚vṛddha Spr. 2802. SARVADARŚANAS. 3,6. ˚hīna M. 4,141. PAÑCAT. 243,21. vidyānupālin M. 9,204. rakṣo˚ ŚĀṄKH. ŚR. 16,2,19. sarpa˚ u. s. w. ŚAT. BR. 13,4,3,9. viṣa˚, purāṇa˚ u. s. w. ĀŚV. ŚR. 10,7,5. fgg. sūdasyandanavidyābhyām KATHĀS. 56,338. vier Wissenschaften (ānvīkṣikī, trayī, vārttā und daṇḍanīti) RAGH. 3,30. KIR. 2,6. vierzehn (ṣaḍaṅgī vedāścatvāro mīmāṃsānvīkṣikī tathā . dharmaśāstraṃ purāṇaṃ ca) H. 253. MADHUS._in_Ind. St. 1,13,9. fgg. NAIṢ. 1,4. achtzehn (ausser den eben genannten noch āyurveda, dhanurveda, gāndharva und śāsana oder arthaśāstra) MALLIN._zu_NAIṢ. 1,5. MADHUS._in_Ind. St. 1,13,13. Ind. St. 1,22,10. bei den Buddhisten Ind. St. 3,131. vierundsechzig (hier so v. a. kalā) Verz. d. Oxf. H. 217,a,20. fg. Bei den Pāśupata Wissen überh., gleichviel ob richtiges oder falsches, SARVADARŚANAS. 76,17. tatra paśuguṇo (so ist zu lesen) vidyā . sāpi dvividhā bodhābodhasvabhāvabhedāt SARVADARŚANAS. 76,18. — 2〉 Zauberkunst; Zauberspruch: mantrāḥ puṃdevatā jñeyā vidyāḥ strīdevatāḥ punaḥ Verz. d. Oxf. H. 105,a,8. jīvanī MBH. 1,3241. fg. mṛtasaṃjīvanī VET. in LA. (III) 14,21. balātibalayorvidyayoḥ RAGH. 11,9. KATHĀS. 10,95. fg. KATHĀS. 18,218. KATHĀS. 18,227. fg. KATHĀS. 18,240. KATHĀS. 18,377. fg. KATHĀS. 33,170. KATHĀS. 33,178. fg. KATHĀS. 37,186. KATHĀS. 38,54. fg. KATHĀS. 42,32. KATHĀS. 42,34. fg. KATHĀS. 42,38. KATHĀS. 45,280. fg. KATHĀS. 45,290. fg. KATHĀS. 52,161. ṣaḍakṣarī BURN. Intr. 225. PAÑCAR. 2,4,47. — 3〉 die Wissenschaft personif. HARIV. 14035. mit der Durgā identificirt ŚABDAR._im_ŚKDR. unter den Verfasserinnen von Zaubersprüchen und Gebeten Verz. d. Oxf. H. 101,b,2. — 4〉 Premna spinosa ŚABDAC._im_ŚKDR. — 5〉 mystische Bez. des Buchstabens i WEBER, RĀMAT. UP. 318. — 6〉 Glöckchen (vgl. ˚maṇi) H. ś. 134. — Vgl. a˚, aṅga˚, ātma˚, tarka˚, dhanurvidyā, nakṣatra˚, nīti˚, prāṇa˚, brahma˚, bhūta˚, madhu˚, mantra˚, mahā˚, mūla˚, yajña˚, ratha˚, rāja˚, vāstu˚ und vaidya.
Böhtlingk 1879 Substantiv Feminin
Originaltext · Deutsch · Substantiv Feminin
vidyā́ f. — 1〉 Wissen, Wissenschaft, Lehre; namentlich [Page6-093-b] die in drei Abschnitte zerfallende vedische Lehre. Es werden 4,14,18,33 (! HEMĀDRI 2,a,108,9) und 64 (= kalā) Wissenschaften angenommen. Angeblich = devajanavidyā Chr. 34,15. — 2〉 bei den Pāśupata Wissen überh., gleichviel ob richtiges oder falsches. — 3〉 Zauberkunst, Zauberspruch. — 4〉 die personificirte Wissenschaft wird auch mit der Durgā identificirt und erscheint auch unter den Verfasserinnen von Zaubersprüchen und Gebeten. — 5〉 *Premna spinosa. — 6〉 mystische Bez. des Lautes i. — 7〉 *Glöckchen.
Apte 1890 Substantiv Feminin
Originaltext · Englisch · Substantiv Feminin
vidyā [vid-kyap] 1 Knowledge, learning, lore, science; (tāṃ) vidyāmabhyasaneneva prasādayitumarhasi R. 1. 88; vidyā nāma narasya rūpamadhikaṃ pracchannaguptaṃ ([Page 0975-c]) dhanaṃ &c. Bh. 2. 20. (According to some Vidyās are four: — ānvīkṣikī trayī vārtā daṃḍanītiśca śāśvatī Kāmandaka); catasṛṣvapi te vivekinī nṛpa vidyāsu nirūḍhimāgatā Ki. 2. 6; to these four Manu adds a fifth ātmavidyā; see Ms. 7. 43. But the usual number of Vidyās is stated to be fourteen, i. e. the four Vedas, the six Aṅgas, Dharma, Mīmāṃsā, Tarka or Nyāya and the Purāṇas; see caturdaśavidyā under catur; and N. 1. 4. 2 Right knowledge, spiritual knowledge; U. 6. 6; cf. avidyā. 3 A spell, an incantation. 4 The goddess Durgā. 5 Magical skill. Comp. — anupālin, -anusevin a. acquiring knowledge. — abhyāsaḥ, -arjanaṃ, — āgamaḥ acquisition of knowledge, pursuit of learning, study. — arthaḥ seeking for knowledge. — arthin m. a student, scholar, pupil. — ādhāraḥ a receptacle of learning; Māl. 2. 11. — āraṃbhaḥ introduction of a boy to learning. — ālayaḥ a school, college, any place of learning. — upārjanaṃ = vidyārjanaṃ q. v. — karaḥ a learned man. — caṇa, -caṃcu a. famous for one's learning. — dalaḥ the Bhūrja tree. — dātṛ m. a teacher, an instructor. — dānaṃ teaching, imparting instruction. — devī the goddess of learning. — dhanaṃ 1 wealth in the form of learning. 2 wealth acquired by learning. — dharaḥ, ( — rī f.) a class of demigods or semi-divine beings; vidyādharādhyuṣitacāruśilātalāni sthānāni Bh. 3. 70. — prāptiḥ = vidyārjana q. v. — lābhaḥ 1 acquisition of learning. 2 wealth or any other acquisition made by learning. — viśiṣṭa a. distinguished by learning. — vihīna a. illiterate, ignorant; Pt. 1. 35. — vṛddha a. old in knowledge, advanced in learning. — vyasanaṃ, -vyavasāyaḥ pursuit of knowledge. — vratasnātaka, -snātakaḥ a Brāhmaṇa who has finished his course of religious studentship (brahmacārivrata).
Cappeller 1887 Substantiv Feminin
Originaltext · Deutsch · Substantiv Feminin
vidyā́ f. Wissen, Kunde, Lehre (bes. die vedische), Zausberkunst.
Burnouf 1866 Substantiv Feminin
Originaltext · Französisch · Substantiv Feminin
vidyā vidyā f. (vid; sfx. ya) science [sacrée ou profane]; vidyā ṣadakṣarī cf. oṃ. Pilule magique qui, mise dans la bouche, donne le pouvoir de monter vers le ciel. Premna spinosa, bot. Durgā. vidyācana a. fameux pour sa science. vidyācuñcu a. mms. vidyādala m. l'arbre bhūrja. vidyādevī f. déesse de la science [16 divinités propres aux Jainas]. vidyādhana n. (dhana) propriété acquise par la science. vidyādhara m. (dhṛ) nom d'une classe de demi-dieux. — F. vidyādharī. vidyāvat a. (sfx. vat) doué de science, savant.
Abgeleitete Wörter
Quelltextfundstellen (49)
GoS 1 Fundstelle
HP 5 Fundstellen
IVU 8 Fundstellen
PYS 4 Fundstellen
SiSa 17 Fundstellen
SiSa 1.71-1.81: Avidyā und Elemente 3 Fundstellen
Über Ableitungen belegt
SiSa 1.82-1.90: Guṇas und Gegenstände 4 Fundstellen
Direkt belegt
Über Ableitungen belegt
-
SiSa 1.87 Segment 13
SiSa 3.11-3.16: Guru und Śraddhā 3 Fundstellen
Direkt belegt
SiSa 5.234-5.252: Tripurā-Mantra 2 Fundstellen
Direkt belegt
-
SiSa 5.246 Segment 11
-
SiSa 5.249 Segment 3
1 weitere Quelltextseite
SiSa 5.253-5.260: Haushalter-Abschluss 3 Fundstellen
Direkt belegt
-
SiSa 5.253 Segment 2
-
SiSa 5.253 Segment 4
-
SiSa 5.254 Segment 2
SS 7 Fundstellen
SVU 7 Fundstellen
Mit AYI Free weitermachen
Bildquelle: AYI Archiv.