śru श्रु – hear; listen
verbal root · Word type unspecified · verb
Dictionary sources
AYI dictionary verbal root
hear; listen
Cappeller 1891 verb
Original text · English · verb
śru śrṛṇóti śrṛṇuté ·v pp. śrutá (q.v.) hear, learn (acc.) from (gen., abl., instr., & mukhāt or śrakāśāt); hear -- to be (2 acc.); listen or give ear to (acc. of th. or gen. of pers.); hear a teacher i.e. learn, study. M.P. be heard of, be known as or to be (2 nom.); be studied, taught, or read. C. śraváyati & śāváyati (°te) cause a person to hear, i.e. address, inform of, communicate to, tell (acc. of thing & acc., gen., or dat. of pers.); let hear i.e. proclaim, announce, recite. D. śrúśūṣate (°ti) wish or like to hear i.e. attend to, obey, wait on, serve (acc.). -- ati M. be heard of i.e. be celebrated above (all). anu hear or learn (again); C. relate, tell (2 acc.); D.M. obey. abhi hear, learn -- to be (2 acc.). C. cause to hear, speak to, address (acc.). ā listen to (acc. of th., gen. or dat. of pers.); hear, learn; promise. C. proclaim, make known; address, invoke, summon. abhyā C. address. upa listen to (acc. or gen.), hear, learn from (mukhāt or sakāśāt), hear that -- is (2 acc.). samupa hear, listen to (acc. or gen.), learn from (abl.). pari hear, learn, understand that--is (2 acc.). pra M. be heard; become known or famous. prati listen or give ear; say yes, promise. C. answer. vi hear, learn; P. be heard of, become known or famous. C. let hear, announce, proclaim, tell; make known or famous, make resound. sam hear (mukhāt), listen to (acc.); accede to the request of, make a promise to (loc. or dat.). C. let hear, announce, proclaim; make resound. abhisam hear, learn. pratisam make a promise to (gen.). -- Cf. abhiviśuta, abhiśutá, āśuta, pariśuta, víśuta.
Monier-Williams 1872 Word type unspecified
Original text · English · Word type unspecified
śru 1 . śru (regarded by native gram- marians as an irregular rt. of cl. 1), cl. 5. P. śṛṇoti (ep. also A. śṛṇute, 1st du. P. śṛṇuvas or śṛṇvas), Impv. śriṇotu (2nd sing. śṛṇu Ved., śṛṇuhi, śṛṇudhī, Pāṇ. VI. 4, 102, and śrudhi, as if cl. 2), śuśrāva (2nd sing. śuśrotha, 1st du. śuśruva, 1st pl. śuśruma), aśrauṣīt, (Ved. forms śroṣan = śṛṇvanti, śroṣantu = śṛṇvantu, śṛṇviṣe, śṛṇotu, śṛṇavat, śravat, śuśravat), śrotum, to hear, listen to (with acc.), give ear to (with acc. or gen.); to be attentive, be obedient, obey; to go (according to Vopa-deva): Pass. śrū- yate (śṛṇve = śrūyate, Ṛg-veda I. 74, 7; śṛṇ- vire = śrūyante, Ṛg-veda I. 15, 8), Aor. aśrāvi, to be heard; to be celebrated or renowned (Ved.); to be called (Ved.): Caus. śrāvayati, -te, -yitum, Aor. aśiśravat, -ta, or aśuśravat, -ta, to cause any one to hear anything (with two acc.), tell, nar- rate, relate: Pass. of Caus. śrāvyate: Desid. of Caus. śiśrāvayiṣati, -te, or (according to some) śuśrāvayiṣati, -te: Desid. śuśrūṣate, to desire to hear or listen to; to attend to, obey, be obedient to (with acc.); to wait upon, tend, serve: Intens. śośrūyate, śośravīti, śośroti; [cf. Gr. κλύ-ω, κλῦ-θι (= śrudhi), κλυ-τό-ς (= śruta), κλέ-ος, κλε-ί-ω, κλέ-ο-μαι, κλε-ιν-ό-ς, κλει-τό-ς, ἀ-κρο-ά-ομαι, (perhaps also) κλαίω, κλαύσω, καλέω for κλαϝέω: Lat. clu-o, clu-e-o, cli-ens, in-clu-tu-s, clamo, (probably also) aus-cul-to, laudo for claus-do: Goth. hliu-ma, hrotheigs, (perhaps) hausja for hlausja: Old Germ. hlū-t (= śruta = Mod. Germ. Laut); hlūti, ‘a sound;’ hlūtian, ‘to sound;’ hliu-munt (= Mod. Germ. Leumund), hlio-tar; hlo-s-en, hloson, hlosian, losen, ‘to hear;’ hōrin; hlamon: Old Sax. hlus-t; hlāmon, ‘to sound:’ Angl. Sax. hlud, hlyd, hlowan, hlyn, hlyrian (?), hliosa, hlyst, hlystan: Eng. listen: Slav. slu-ti, slov-o, ‘a word;’ slava, ‘fame:’ Lith. szlove, ‘honour;’ klau-s-au, ‘I hear;’ slowiju, ‘I praise, celebrate;’ perhaps klabu, ‘to speak:’ Russ. slusaju, ‘I listen;’ slav-i-tj, ‘to celebrate;’ slovo, ‘a word, speech:’ Hib. cluinim, ‘I hear;’ cluas, ‘ear;’ clos, ‘hearing, report;’ cloisim, cluisim, ‘I hear.’]
Original text · English · Word type unspecified
śru 2 . śru (a less correct reading for rt. sru, q. v.), cl. 1. P. śravati, &c., to flow, go, &c.
Petersburger 1855 Word type unspecified · verb
Original text · German · Word type unspecified
2. śru = sru. śrúvat, śruvantu sich in Bewegung (namentlich der Theile) setzen; auseinandergehen, zerfliessen: ta ā gàmantu̱ ta i̱ha śrùvantu ṚV. 6,49,1. ṚV. 10,15,5 (nach dem Comm. zu 1. śru). vī̱ḻu ci̱dasya̱ samṛ̀tau̱ śruva̱dvanèva̱ yatsthi̱ram ṚV. 1,127,3. Auch in späteren Schriften wird diese Wurzel und ihre Ableitungen öfters mit dem palatalen Zischlaut geschrieben. Wir verweisen jedoch diese Stellen unter sru. — ā dass.: ā vo̱ yāmā̀ya pṛthi̱vī cìdaśrot die Erde selbst wich eurem Lauf ṚV. 1,39,6. — pra caus. vorwärts bringen: prāśrā̀vayaṃ tu̱rvaśa̱ṃ yadùm ṚV. 10,49,8. prāndhaṃ śro̱ṇaṃ śra̱vayàn ṚV. 2,13,12. — vi s. 2. viśruti. — sam zusammenfliessen: yadva̱stāvadhi̱ saṃśrùtam AV. 1,3,6.
Original text · German · Word type unspecified
1. śru mit abhi caus. Jmd Etwas hören lassen, über Jmd Etwas sprechen, besprechen; mit doppeltem acc. SĀMAVIDH. BR. 2,3,2. mit instr. und acc. SĀMAVIDH. BR. 2,4,7.
Original text · German · verb
1. śru (śravaṇe DHĀTUP. 22,44.), śṛṇoti P. 3,1,74. VOP. 8,94. śṛṇumas und śṛṇmas, śṛṇuvas und śṛṇvas 95. śuśrāva, śuśruva, śuśruma (śuśruvaṃs s. bes.) P. 7,2,13. VOP. 8,57. VOP. 8,95. śroṣyati; aśrauṣīt; śrotum, śrutvā (VOP. 26,204). Der älteren Sprache gehören folgende Formen an: śṛṇudhi P. 6,4,102. śṛṇota Schol. zu P. 6,3,133. P. 7,1,45 P. 3,1,78, Vārtt. aśravam, aśrot, śrávat, śrótu, śróta, śrudhí P. 6,4,102. śrutam, śrūyās (śruyās Padapāṭha padap.) ṚV. 2,10,2. śróṣan, śroṣantu, śroṣi (vgl. śruṣ) ṚV. 6,4,7. aśrauṣam ŚAT. BR. śuśravat, śuśrūyā́s (śuśru˚ Padapāṭha padap.) ṚV. 8,45,18. śuśrūyā́tam ṚV. 5,74,10. śrūyāsam; śuśráva, śuśrāva; śroṣyāmi. 1〉 act. hören, erfahren; hören auf, aufmerken; beim Lehrer hören, lernen, studiren: bha̱draṃ karṇèbhiḥ śṛṇuyāma ṚV. 1,89,8. ṚV. 1,30,8. a̱smākàṃ śṛṇudhī̱ havàm ṚV. 4,9,7. veda̱davìdvāñchṛ̱ṇavàcca vi̱dvān ṚV. 5,30,3. ṚV. 5,32,12. re̱vanta̱ṃ hi tvā̀ śṛṇomi ich höre du seist reich ṚV. 8,2,11. ṚV. 1,109,5. śroṣa̱nye àsya̱ śāsàm ṚV. 1,68,9. AIT. BR. 7,15. VS. 6,26. AV. 5,4,2. AV. 8,9,18. pā̱paṃ ślokàm TS. 3,5,7,2. TS. 5,6,10,2. ŚAT. BR. 2,4,3,3. ŚAT. BR. 14,4,3,8. ŚAT. BR. 14,4,3,30. ŚAT. BR. 14,7,1,27. nāhaiva tannu śuśruva PAÑCAV. BR. 13,6,9. śṛṇvanti (achten hoch Comm.) tuṣṭuvānam PAÑCAV. BR. 11,13. tvaṃ tattvavit śuśrumo vayam MAITRYUP. 1,2. śroṣyan so v. a. der in die Lehre zu treten in Begriff ist ĀŚV. ŚR. 8,14,3. — paṭhan, śṛṇvan R. 1,1,96. iti śuśrāva MBH. 1,4372. nāśrauṣamiti rājānaṃ sūta vakṣyasi saṃgame R. GORR. 2,39,47. atha cettvamahaṃkārānna śroṣyasi BHĀG. 18,58. śroṣyatyavahitā MEGH. 98. kāmenāṃ śocase nityaṃ śrotumicchāmi MBH. 3,2644. ā mūlācchrotumicchāmi ŚĀK. 14,19. vaktuṃ śrotumaśikṣitaḥ als Erklärung von eḍamūka taubstumm AK. 3,1,38. śrutvā spṛṣṭvā ca dṛṣṭvā ca bhuktvā ghrātvā ca yo naraḥ . na hṛṣyati glāyati vā M. 2,98. śrutvā dharmaṃ vijānāti śrutvā tyajati durmatim . śrutvā jñānamavāpnoti śrutvā mokṣamavāpnuyāt .. Spr. 5091. — suhṛtsvajanavākyāni yathāvanna śṛṇoti ca MBH. 3,2287. Spr. 5278. Spr. (II) 2815. Spr. 4907. śṛṇvanti tavehitam BHĀG. P. 1,8,36. suhṛdvākyamidaṃ śṛṇu MBH. 3,2171. MBH. 3,2526. kulastrīṇāṃ mahābhāgyam MBH. 3,16619. kathām MBH. 5,5944. vaco mama R. 1,52,21. R. 2,63,4. KATHĀS. 18,177. godoha kam vom, die Geschichte des KATHĀS. 61,44. rahasyam HIT. 37,3. śuddheḥ śṛṇuta nirṇayam M. 5,110. M. 9,19. M. 11,145. M. 12,2. śṛṇavāma BHĀG. P. 5,2,10. śṛṇuyāt — praṇidhīnāṃ ca ceṣṭitam M. 7,223. M. 8,76. śṛṇvatoḥ satataṃ guṇān MBH. 3,2088. aśṛṇavaṃ kathāḥ BHĀG. P. 1,5,26. praviśetyaśṛṇodvacaḥ KATHĀS. 18,211. PAÑCAT. 21,2. śrūyāt BHĀG. P. 10,90,49. śuśrāva śabdam MBH. 1,6111. MBH. 3,2609. RAGH. 2,12. KATHĀS. 11,14. śuśruvatuḥ svanam MBH. 1,6119. śuśruvuḥ MBH. 3,2128. MBH. 3,2854. aśrauṣam BHAG. 18,74. R. 2,63,21 (R. 2,65,21 GORR.). aśrauṣīstvaṃ rājadharmān MBH. 3,1396. śroṣyāmi madhurāṃ giram MBH. 3,2431. R. 5,36,6. MEGH. 13. ŚĀK. 33,3. citrāḥ kathāḥ śrotum MBH. 1,3. MBH. 1,7618. MBH. 3,2691. RAGH. 1,10. R. 1,1,7. śrotumicchāmi gaṅgāṃ tripathagāṃ nadīm erfahren über R. 1,36,11. vacanam achten auf R. GORR. 2,120,23. śrutvaitāndharmān M. 5,1. M. 5,77. M. 6,94. MBH. 3,1815. MBH. 3,2104. MBH. 3,2113. MBH. 3,2436. MBH. 3,2756. MBH. 3,2796. HARIV. 9119. R. 1,1,47. R. 2,87,1. R. 5,66,16. RAGH. 12,13. Spr. 3042. fg. Spr. 5092. VARĀH. BṚH. S. 47,28. HIT. 19,21. VET. in LA. (III) 2,15. VET. in LA. (III) 7,1. — kenāpi paṭhyamānaṃ ślokadvayaṃ śuśrāva hörte recitiren HIT. 4,7. vigataṃ tu videśasthaṃ śṛṇuyādyo hyanirdaśam erfahren, dass M. 5,75. śuśrāva dhṛtarāṣṭramacakṣuṣam . ātmānaṃ ditsitaṃ cāsmai pitrā MBH. 1,4375. MBH. 3,3016. HARIV. 3371. RĀJA-TAR. 1,66. yadāśrauṣam — citraṃ viddhaṃ lakṣyaṃ pātitaṃ vai pṛthivyām MBH. 1,148. fgg. śrutvā tu rāvaṇaṃ prāptam R. 7,27,23. Spr. 3044. fg. RAGH. 12,39. KATHĀS. 7,28. — mit gen. der Person: a̱smāka̱mitsu śṛ̀ṇuhi ṚV. 4,22,10. ṚV. 6,21,8. ṚV. 7,28,1. ṚV. 7,33,5. dū̱tasyà ṚV. 7,39,3. stu̱va̱taḥ ṚV. 8,24,14. ṚV. 1,37,13. ācāryasya ŚĀṄKH. GṚHY. 2,12. LĀṬY. 9,9,11. iti śuśruva pūrveṣām KENOP. 3. ĪŚOP. 10. naṭasya P. 1,4,29, Schol. kiṃ na śṛṇoṣi me MBH. 1,3022. śṛṇu me tvam — yadvākyaṃ mūṣiko 'bravīt MBH. 1,5577. MBH. 3,2123. MBH. 1,2475. sā cāsya na śṛṇoti vai MBH. 1,10327. krośato na śṛṇoti me R. 3,68,31. R. 6,2,11. Spr. (II) 1325. mit acc. der Sache und gen. der Person: sarvaṃ śṛṇuta taṃ (guṇaṃ) sarvaṃ kīrtayato mama M. 3,36. MBH. 3,2832. hetuṃ me gadataḥ śṛṇu MBH. 3,15786. R. 2,64,31. MEGH. 13. tadapatyāni me śṛṇu BHĀG. P. 8,13,1. dat. st. gen.: śṛṇu vaco mahyam MBH. 6,2932. mit abl. der Person: iti śrutvaiva mārjārāt KATHĀS. 33,124. KATHĀS. 96,47. mit acc. und abl.: śuśrāva viprebhyo gāndhārīm erfuhr von — über MBH. 1,4371. tacchrutvā damayantīsakhīgaṇāt MBH. 3,2109. RAGH. 1,39. RAGH. 3,66. KATHĀS. 2,25. KATHĀS. 45,54. BHĀG. P. 3,22,10. HIT. 19,3. pārthamaśrauṣīt — vartamānaṃ tapasyugre brāhmaṇebhyaḥ MBH. 3,3084. fg. KATHĀS. 29,179. st. des einfachen abl. auch ˚mukhāt (KATHĀS. 18,195) und sakāśāt (MBH. 3,1262). mit acc. und instr.: tadvṛttaṃ nṛpatiḥ śrutvā dūtaśreṣṭhaiḥ R. 1,70,8. In der Bed. bitten (nach den Scholl.) BHAṬṬ. 8,77. — 2〉 med. = act. (im Epos stets nur aus metrischen Rücksichten): śṛ̱ṇu̱ṣva su̱śravàstamaḥ ṚV. 1,131,7. karṇābhyāṃ bhūri śuśruve PĀR. GṚHY. 3,15. śṛṇuṣvaikamanā bhava MBH. 1,6520. MBH. 13,484. HARIV. 288. PAÑCAT. 186,15 (śṛṇvekāgramanāḥ besser ed. Bomb.). śṛṇudhvam MBH. 3,8768. HARIV. 10308. ityaśṛṇmahi BHĀG. P. 10,23,48. tatputrapautranaptṝṇāṃ gotrāṇi ca na śṛṇmahe BHĀG. P. 9,3,32. tacchṛṇuṣva MBH. 12,4266. MBH. 13,345. MBH. 14,422. R. 7,23,1,70. MĀRK. P. 99,13. śṛṇudhvaṃ ca vaco mama MBH. 1,1625. MBH. 2,1557. R. 6,81,14. śṛṇvīta BHĀG. P. 3,13,47. pūrveṣāṃ śṛṇvānaścaritaṃ mahat MBH. 1,2285. MBH. 2,994. MBH. 13,3697. BHĀG. P. 1,11,11. taṃ śabdaṃ śuśruve R. 3,56,2. R. 5,25,14. BHĀG. P. 7,5,3. śroṣye MBH. 9,105. MBH. 9,107. R. GORR. 2,120,22. R. GORR. 5,23,18. R. GORR. 5,69,26. śvaḥ śroṣyase (so ed. Bomb. st. ˚te) śirastasya saindhavasya raṇe hṛtam MBH. 7,2725. śṛṇuṣvāvahito mama MBH. 13,1119. MBH. 14,424. śuśruve mit acc. der Sache und abl. der Person MBH. 1,386. — 3〉 med. (im Veda) in pass. Bed. und pass. śrūyate u. s. w. (nach-vedisch): sa ghoṣàḥ śṛṇve 'va̱maira̱mitraìḥ wird vernommen ṚV. 3,30,16. ṚV. 5,73,7. ṚV. 10,94,6. keno̱ nu ka̱ṃ śromàtena̱ na śùśruve vṛtra̱hā ṚV. 8,55,9. ṚV. 8,2,34. kayā̱ tacchṛ̀ṇve̱ śacyā̱ śacìṣṭhaḥ heisst ṚV. 4,20,9. ka u̱grāḥ ke hà śṛṇvire ṚV. 8,45,4. vṛṣā̱ hyùgra śṛṇvi̱ṣe ṚV. 6,14. ṚV. 67,3. ṚV. 7,26,4. śrūyate ŚĀṄKH. ŚR. 1,16,7. ŚĀṄKH. ŚR. 7,8,6. ŚĀṄKH. ŚR. 9,1,3. dvijātimukhyavṛttīnāṃ vidhānaṃ śrūyatām M. 3,286. M. 11,161. R. 1,8,5. R. 1,53,8. ālāpa iva śrūyate ŚĀK. 8,21. Spr. (II) 2928. vārttāpi na śrūyate Spr. (II) 6033. śrūyatāṃ dharmasarvasvam Spr. (II) 6578. fg. VARĀH. BṚH. S. 12,6. kusume kusumotpattiḥ śrūyate na ca dṛśyate Spr. (II) 1846. sthānaprāptivihīnā hi gītavatkulakanyakā . udvejinī parasyāpi śrūyamāṇaiva karṇayoḥ .. KATHĀS. 24,25. dvādaśabhirvarṣaistāvadvyākaraṇaṃ śrūyate wird beim Lehrer gehört, — studirt PAÑCAT. 4,14 (PAÑCAT. ed. orn. 1,17). āgameṣu parameśvarasya śarīrendriyādiyogaḥ śrūyate so v. a. man erfährt aus, man liest in SARVADARŚANAS. 83,19. iti tarhi śrūyamāṇasya vidheḥ SARVADARŚANAS. 123,15. yatra tuśabdaḥ śrūyate gehört — so v. a. angewandt wird Schol. zu TS. PRĀT. 22,6. — śabdāḥ śrūyanti sarvaśaḥ MBH. 6,2515 śabdaḥ śuśruve MBH. 4,1788. HARIV. 5003. R. 1,24,5. R. 2,40,29. R. 2,76,21. R. 2,91,25. R. 6,19,4. RAGH. 19,18. KATHĀS. 11,66. KATHĀS. 19,112. śuśruvire giraḥ RAGH. 9,44. ityaśrāvi ca vāgdivyā KATHĀS. 46,96. PRAB. 20,9. PAÑCAT. 64,3. rutāni cāśroṣata ṣaṭpadānām BHAṬṬ. 2,10. parāsya śaktirvividhaiva śrūyate man hört, — erfährt, es heisst, dass ŚVETĀŚV. UP. 6,8. MAITRYUP. 2,3. śrūyate bhavataḥ sādhvī svasā mādrī yaśasvinī MBH. 1,4430. ayaṃ śrūyate gītaḥ śloko mahātmanā MBH. 5,7073. R. 2,107,11. tairyuktaḥ śrūyatāṃ naraḥ R. 1,1,9. R. 1,22,17. R. 6,95,57. ŚĀK. 71. Spr. (II) 2431. Spr. (II) 2933. KATHĀS. 24,85. bahavaḥ — jīvanmuktimāśritāḥ śrūyante raseśvarasiddhānte SARVADARŚANAS. 98,20. fg. śuśruve . rājaputro jigīṣuśca śrīmānyaudhiṣṭhire kule man hörte von RĀJA-TAR. 2,144. tenābhāryeṇa sadṛśī bhāryāśrāvi vicinvatā KATHĀS. 56,240. mit gen. der Person: tacchrūyatāṃ mama MBH. 3,12772. R. 1,4,28. mit mukhāt st. des einf. abl. HIT. 39,7. pass. impers.: odakāntātsnigdho jano 'nugantavya iti śrūyate man hört, — liest, dass ŚĀK. 54,22. śrūyate so v. a. ich höre ŚĀK. 14,16. śrūyatām man höre, du höre M. 1,4. M. 1,60. M. 5,3. R. 1,1,8. ŚĀK. 50,7. ŚĀK. 57,5. ŚĀK. 84,11. KATHĀS. 18,258. PAÑCAT. 33,21. HIT. 27,10. VET. in LA. (III) 4,20. śrūyatāṃ tu guṇairebhiryo yuktaḥ R. GORR. 1,1,18. yadasmi u. s. w. ŚĀK. 95,1. tathā ca śvetāśvataropaniṣadi śrūyate und so liest man in SARVADARŚANAS. 152,2. mit abl. der Person: vṛddhebhyaḥ śrūyate yathā KATHĀS. 6,74. mit gen. der Sache: śrūyatāmasya dhanuṣo yadarśamiha tiṣṭhati R. 1,66,7. — śuśruvaṃs und śruta s. bes. — caus. śravayati (nur im Veda) und śrā˚ (śra˚ ṚV. padap.); des Metrums wegen auch med. hören lassen, verkünden, hersagen: agòhya̱ṃ yacchra̱vayànta̱ aitàna ṚV. 1,110,3. śrā̱vayedàsya̱ karṇā̀ vāja̱yadhyai ṚV. 4,29,3. vācàm ṚV. 8,85,12. ŚAT. BR. 1,8,3,20. ŚAT. BR. 1,9,2,18. loke ŚAT. BR. 7,3,1,29. ŚAT. BR. 12,8,3,26. rahasyam ŚĀṄKH. GṚHY. 2,11. ĀŚV. GṚHY. 4,7,26. ya evaṃ śrāvayecchrāddhe CŪLIKOP._in_Ind. St. 9,20. brahma saṃsadi KAṬHOP. 3,17. svādhyāyam, dharmaśāstrāṇi u. s. w. M. 3,232. ślokatrayam YĀJÑ. 3,332. tacca vākyaṃ śrāvayāṃ cakrire MBH. 3,2743. MBH. 8,2516. R. 7,13,35. — Verz. d. Oxf. H. 47,a,2 v. u. nāma svaṃ śrāvayan R. 2,3,31. R. 5,50,19. KATHĀS. 6,4. maṅgalyaśabdam LALIT. ed. Calc. 378,10. fg. mit acc. der Person Jmd hören lassen, zu Jmd sprechen, anreden, Jmd Etwas mittheilen P. 1,4,52, Vārtt. 2. sākṣiṇaḥ YĀJÑ. 2,73. HARIV. 5197. KATHĀS. 4,66. KATHĀS. 8,19. KATHĀS. 12,153. KATHĀS. 12,182. KATHĀS. 32,79. KATHĀS. 69,33. BHĀG. P. 1,3,44. mit doppeltem acc.: veṇumaśrāvayacca gāḥ VOP. 5,5. etadvo 'yaṃ bhṛguḥ śāstraṃ śrāvayiṣyati M. 1,59. YĀJÑ. 3,334. MBH. 1,2300. fg. MBH. 1,2317. MBH. 1,6518. fg. MBH. 1,8403. bhīṣmaṃ rūkṣākṣarā vācaḥ MBH. 2,1432. MBH. 3,993. MBH. 3,1837. MBH. 5,909 (med.). MBH. 13,4303. HARIV. 9711. R. 2,77,24. R. GORR. 1,4,3. R. GORR. 5,76,16. R. GORR. 6,101,6 (med.). BHĀG. P. 4,31,23. PAÑCAR. 1,12,4. aśiśravattaṃ ca jīvantaṃ pavanātmajam er theilte ihm mit, dass BHAṬṬ. 15,103. mit gen. der Person: tena te śrāvayiṣyāmi yattadbrahma sanātanam MBH. 13,1120. BHĀG. P. 4,12,49. mit dat. der Person: mahyaṃ śrāvayāmāsa kilbiṣam HARIV. 1087. imāṃ kathāṃ śrāvayedyastu viprebhyaḥ HARIV. 12276. pass. zu hören bekommen: śrāvyantāṃ pṛthivīkṣitaḥ . yattvayābhihitaṃ vākyaṃ mayā ca pratibhāṣitam HARIV. 9620. mit acc. der Sache: iti vacanaṃ paulastyaḥ śrāvyatām R. 5,76,18. — partic. śrāvita 1〉 der Etwas (acc.) zu hören bekommen hat, — vernommen hat: ityasya dūtaiḥ sa śrāvito 'bhavat RĀJA-TAR. 4,552. KATHĀS. 81,85. KATHĀS. 124,119. asyādhivāsanam HARIV. 6026. sarvamartham R. 5,66,16. mayā vākyaṃ tvadīyam MBH. 3,2746. tena bahuśo rūkṣam MBH. 6,5830. MBH. 3,2. MBH. 5,7508. MBH. 14,415. HARIV. 1097. R. 1,17,18 (R. 1,17,7 GORR.). R. 2,62,1. R. 4,32,4. R. 7,50,18 (śrāvitaḥ zu lesen). mit gen. der Person MBH. 7,6403. mit abl. der Person: sākṣyamanyebhyaḥ YĀJÑ. 2,82. — 2〉 verkündet, gesprochen, mitgetheilt R. GORR. 1,1,105. BHĀG. P. 3,22,8. BHĀG. P. 4,18,2. — 3〉 angemeldet: sacivaiḥ śrāvitāḥ pūrvaṃ praviṣṭāste narādhipāḥ HARIV. 6055. — 4〉 genannt: śrāvastīti purī ramyā śrāvitā ca lavasya ha R. 7,108,5. — 5〉 so v. a. āśrāvita der rituelle Zuruf ŚAT. BR. 14,9,3,9. — Vgl. 3. śrāvaṇa, śrāvaṇīya, śrāvya. — desid. śúśrūṣate P. 1,3,57. VOP. 23,57. im Epos des Metrums wegen auch med. 1〉 hören wollen, gern hören: tvaṃ ha̱ tyadìndra̱ kutsàmāva̱ḥ śuśrū̀ṣamāṇasta̱nvā̀ sama̱rye ṚV. 7,19,2. ṚV. 4,38,7. VS. 22,8. MBH. 3,375. MBH. 3,1263. MBH. 3,13248. MBH. 13,7629. R. 2,56,17. BHĀG. P. 2,9,40. yadi śuśrūṣase MBH. 3,2064. MBH. 14,63. HARIV. 281. śuśrūṣasva MBH. 7,3064. śuśrūṣadhvam MBH. 12,1296. MBH. 13,614. tasmai evota śuśrūṣante CHĀND. UP. 7,5,2. śuśrūṣasva giraṃ mama MBH. 3,16922. MBH. 5,2323. MBH. 5,4462. MBH. 13,5823. MBH. 14,64. R. 3,51,11. nāśuśrūṣata gāyanān BHAṬṬ. 8,34. act.: tanme śuśrūṣato brūhi MBH. 5,1565. BHĀG. P. 1,18,15. BHĀG. P. 2,3,14. BHĀG. P. 10,51,32. śuśrūṣitāṃ vācaṃ bhāṣitā ŚAT. BR. 14,9,4,17. — 2〉 gehorchen, Jmd seine Aufmerksamkeit erzeigen, zu Jmdes Dienst sein KUMĀRAS. 1,60. bhāryā na śuśrūṣate Spr. (II) 2103. gurum M. 2,244. patim Spr. (II) 3686. Spr. (II) 5359. rājānam MBH. 3,13175. MBH. 3,13722. MBH. 13,3662. MBH. 15,115. agnim, pitaram R. 1,8,10. R. 1,77,15. ŚĀK. 93. śuśrūṣamāṇā te (= tvām) R. 2,27,13. R. ed. Bomb. 2,8,18. śuśrūṣitum MBH. 3,1850. MBH. 5,865. gāḥ śuśrūṣitvā M. 11,110. act.: mātaraṃ pitaraṃ ca śuśrūṣanti MBH. 13,1665. R. GORR. 2,32,25. R. GORR. 7,79,14. śuśrūṣa mām R. GORR. 2,18,24 (R. 21,23 SCHL.). R. GORR. 38,42. R. GORR. 39,5. R. GORR. 6,104,37. śuśrūṣeyam R. GORR. 3,15,35. śuśrūṣet R. GORR. 2,16,32. śuśrūṣantī MBH. 4,374. MBH. 15,456. R. GORR. 2,18,25. tava pādayoḥ BHĀG. P. 7,2,34. śuśrūṣiṣyanti HARIV. 7614. pass.: yaiḥ karmamiḥ pracaritaiḥ śuśrūṣyante dvijātayaḥ M. 10,100. R. GORR. 2,58,23. śuśrūṣitastena MBH. 12,4588. MBH. 15,117. BHĀG. P. 6,18,30. PAÑCAT. 118,24. — Vgl. śuśrūṣaka fgg. — desid. vom. caus. śiśrāvayiṣati und śuśrāvayiṣati P. 7,4,81. VOP. 19,15. — caus. vom desid. = desid. zu Jmdes Dienst sein: garuṃ śuśrūṣayet KULL._zu_M. 2,243. vielleicht nur fehlerhaft für śuśrūṣeta. — anu 1〉 hören ṚV. 2,24,13. nānù śuśrāva̱ kaśca̱na das hat Niemand gehört so v. a. das ist unerhört AV. 11,4,25. ŚAT. BR. 1,6,1,3. ityanuśuśruma BHAG. 1,44. MBH. 1,7460. (˚śuśrumaḥ fälschlich ed. Calc.). MBH. 13,3815. MBH. 13,5702. MBH. 14,2760. HARIV. 47. Verz. d. Oxf. H. 63,b,10 (˚śuśrumaḥ). BHĀG. P. 3,14,2. ṛṣīṇāmanuśṛṇvatām BHĀG. P. 1,9,25. BHĀG. P. 10,84,8. nānuśuśruma jātvetat M. 9,100. MBH. 1,2166. BHĀG. P. 3,33,37. BHĀG. P. 5,6,17. BHĀG. P. 8,12,46. BHĀG. P. 10,33,40. BHĀG. P. 10,85,59. putrāṃścāsyānuśuśruma (so ed. Bomb. st. ˚śuśrumaḥ der ed. Calc.) MBH. 1,3740. tṛtīyamanyaṃ lokeṣu vṛṣaṃ naivānuśuśruma MBH. 8,241. naitatsamastamubhayaṃ kasmiṃścidanuśuśruma (so ed. Bomb.) MBH. 4,1591. tamaḥ sattvaṃ rajaścaiva pṛthaktve nānuśuśruma MBH. 14,1069. pass.: tadyathānuśrūyate PAÑCAT. 3,9. PAÑCAT. 6,3. PAÑCAT. 234,5. tadvā ṛṣīṇāmanuśrutamāsa ŚAT. BR. 1,6,2,1. ŚAT. BR. 1,9,1,25. ŚAT. BR. 3,1,4,4. BHĀG. P. 5,25,8. — 2〉 von Neuem —, wieder hören: śrutaṃ śrutamevārthamanuśṛṇoti PRAŚNOP. 4,5. śrotraṃ śṛṇvatsarve prāṇā anuśṛṇvanti KAUṢ. UP. 3,2. — Vergl. anuśrava und ˚śrāva. — desid. gehorchen: kausalyāto 'tiriktaṃ ca so 'nuśuśrūṣate hi mām (mama śuśrūṣate bahu ed. Bomb.) R. 2,8,18. Vgl. anuśuśrūṣā. — abhi 1〉 hören, vernehmen: khagānāṃ ca vikūjitam . abhīkṣṇamabhiśṛṇvatī HARIV. 4583. jagato 'bhiśṛṇvataḥ BHĀG. P. 4,4,10. tamāgatamabhiśrutya MBH. 1,4427. — 2〉 partic. ˚śruta bekannt AV. 6,138,1. — Vgl. abhiśrāva. — ā 1〉 hinhören, horchen, lauschen auf (acc., bei Personen gen. oder dat.) ṚV. 1,139,7. navàmānasya ṚV. 190,1. ṚV. 4,3,3. ṚV. 5,45,10. ṚV. 46,8. havàm ṚV. 7,67,10. kā̱ravè ṚV. 3,33,9. ṚV. 3,33,10. ṚV. 10,95,11. AV. 5,13,5. AV. 5,20,5. AV. 6,142,2. ŚAT. BR. 1,5,2,6. ghoṣam ŚAT. BR. 9,5,1,2. ŚAT. BR. 9,5,1,8. PAÑCAV. BR. 21,3,5. BHĀG. P. 3,4,10. — 2〉 hören, vernehmen: āśrutya vacaḥ BHĀG. P. 1,19,22. BHĀG. P. 3,19,33. BHĀG. P. 5,10,16. BHĀG. P. 7,2,36. BHĀG. P. 8,24,16. BHĀG. P. 10,21,3. BHĀG. P. 10,60,22. ā́śruta hörbar āśrùtatara̱ṃ vadàti TS. 2,5,11,1. — 3〉 zusagen, versprechen; mit acc. der Sache und dat. der Person P. 1,4,40. VOP. 5,15. R. ed. Bomb. 2,58,27. āśruta zugesagt, versprochen AK. 3,2,58. H. 1489. kuryādyathāśrutam YĀJÑ. 2,196. — 4〉 āśruta = āśrāvita der rituelle Zuruf KĀTY. ŚR. 3,2,6. KĀTY. ŚR. 5,4,33. KĀTY. ŚR. 5,9,11. TS. 7,3,11,2. — Vgl. 1. āśrava, āśrut, āśruti. — caus. 1〉 verkünden, bekannt machen: ā no̱ janè śravayatam ṚV. 7,62,5. ā̱śrā̱vayànta iva̱ ślokàmā̱yavàḥ ṚV. 1,139,3. yajñaṃ deveṣvāśrāvaya ĀŚV. ŚR. 1,3,23. āśrāvayacca tatkarma MBH. 3,15260. BHĀG. P. 5,6,17. BHĀG. P. 10,70,40 (med.). BHĀG. P. 73,34. — 2〉 anreden, anrufen: yo jā̱tānyā̀śrā̱vayàti̱ ślokèna ṚV. 5,82,9. ā dyāṃ ravèṇa pṛthi̱vīmàśuśruvuḥ ṚV. 10,94,12. mit dopp. acc. Jmd Etwas sagen: āśrāvya rāmaṃ durvācyam BHĀG. P. 10,68,29. — 3〉 speciell vom rituellen Zurufen, namentlich des Adhvaryu an den Agnīdh zum Aussprechen der śrauṣaṭ-Formel AV. 9,6,49. VS. 19,24. ā sva̱dhetyāśrā̀vayati TBR. 1,6,9,5. āśrā̀va̱yetī̱daṃ dèvāḥ śṛṇu̱tetì TS. 2,5,11,8. TS. 3,1,2,3. ŚAT. BR. 1,5,1,1. fgg. ŚAT. BR. 1,5,2,7. ŚAT. BR. 1,5,3,7. fgg. ŚAT. BR. 2,5,2,34. ĀŚV. ŚR. 1,3,23. ĀŚV. ŚR. 1,4,12. ĀŚV. ŚR. 4,15,11. ĀŚV. ŚR. 9,7,9. omityāśrāvayati CHĀND. UP. 1,1,9. ośrāvayetyāśrāvayanti TAITT. UP. 1,1,8; vgl. P. 8,2,92, Vārtt. āśrāvita n. der rituelle Zuruf: a̱gni̱ho̱trasyāśrā̀vitam TBR. 2,1,5,9. ŚAT. BR. 11,4,2,5. KĀTY. ŚR. 3,3,14. — 4〉 herbeirufen, zu sich heranlocken: parasya janam BHAṬṬ. 12,30. — 5〉 besprechen: āśrāvita (mantra) R. 5,82,10. — Vgl. āśrāvaṇa. — desid. āśuśrūṣati (nicht ˚te) P. 1,3,59. VOP. 23,57. — pratyā, partic. ˚śruta n. = pratyā́śrāvita TS. 7,3,11,2. KĀTY. ŚR. 3,2,6. KĀTY. ŚR. 5,4,33. Z. d. d. m. G. 9, LXII. Vgl. pratyāśrāva. — caus. den rituellen Zuruf beantworten (mit Worten wie astu svadhā, astu śrauṣaṭ u. s. w.) TBR. 1,6,9,5. ŚAT. BR. 1,5,2,7. ŚAT. BR. 2,6,1,25. ĀŚV. ŚR. 9,7,10. ĀŚV. ŚR. 1,4,13. partic. pratyā́śrāvita n. die Erwiederung auf den rituellen Zuruf TBR. 2,1,5,9. ŚAT. BR. 14,9,3,9. Vgl. pratyāśrāvaṇa. — samā caus. mit dopp. acc. Jmd Etwas mittheilen: kṛṣṇarāmau (acc.) samāśrāvya putrānkaṃsavihiṃsitān BHĀG. P. 10,85,28. — upa 1〉 anhören, hören, vernehmen: giràḥ ṚV. 1,82,1. brahmā̀ṇi ṚV. 6,40,4. ṚV. 6,45,23. ṚV. 6,52,9. ṚV. 7,32,1. ṚV. 4,41,2. yāśce̱damùpaśṛ̱ṇvanti̱ yāścà dū̱raṃ parā̀gatāḥ ṚV. 10,97,21. ŚAT. BR. 4,6,9,17. ŚAT. BR. 8,1,4,9. ŚAT. BR. 11,8,3,8. āṣiti kṣuvata upāśṛṇot PAÑCAV. BR. 8,2,2. PAÑCAV. BR. 12,5,11. AV. 12,4,27. AV. 20,127,1. TBR. 3,1,2,5. CHĀND. UP. 3,13,8. CHĀND. UP. 4,1,5. upaśṛṇvantu me sarve sākṣībhūtā vanecarāḥ R. 3,51,34. tasyopaviṣṭasya sato viśrāntasyopaśṛṇvataḥ . punareva kathāṃ cakruḥ MBH. 5,6039. MBH. 12,2043. R. 2,3,3 (R. 2,2,3 GORR.). R. 20,33. R. 3,75,36. R. 5,70,15. R. 6,107,2. tāvupaśrutya gāyanau R. 1,3,65 (SCHL. 1,4,25 SCHL.). upāśṛṇoddvirgaditaṃ vacaḥ BHĀG. P. 2,9,6. BHĀG. P. 4,20,26. Verz. d. Oxf. H. 255,a,19. upaśrutya vacaḥ MBH. 2,1244. MBH. 13,282. MBH. 13,4033. MBH. 14,2063. HARIV. 91. R. 3,26,5. R. 6,98,14. R. 7,81,1. ŚĀK. 15,11, v. l. UTTARAR. 30,12 (40,3). BHĀG. P. 1,11,3. BHĀG. P. 1,15,33. BHĀG. P. 2,9,21. BHĀG. P. 3,19,34. BHĀG. P. 4,3,5. BHĀG. P. 9,16,14. BHĀG. P. 10,28,3. PAÑCAT. ed. orn. 59,15. yamupaśrutya senāgre janaḥ sarvo vidīryate MBH. 7,329. BHĀG. P. 1,12,27. tamupaśrutya saṃruddham HARIV. 6774. BHĀG. P. 6,5,34. tava prajñāmupaśrutya nāradāt MBH. 15,462. Verz. d. Oxf. H. 47,b,27. śiṣyādupaśrutya prāptaṃ rāmam R. 3,18,12. VIKR. 11,15. bhavānīpatermukhakamalāt HALL in der Einl. zu VĀSAVAD. 24. upaśṛṇvāna MBH. 4,1494. BHĀG. P. 1,16,14. partic. upaśruta gehört, vernommen HARIV. 5305. BHĀG. P. 4,15,23. pulastyasya sakāśāt MBH. 3,4032. — 2〉 upaśruta zugesagt, versprochen AK. 3,2,58. — Vgl. upaśruti fg. — desid. med. zuhören, aufmerken AIT. BR. 3,2. — samupa anhören, hören, vernehmen: bhartṛbhagavatkathāṃ samupaśṛṇoti BHĀG. P. 5,19,2. teṣāṃ tu samupaśrutya sūtamāgadhabandinām . sarvā bubudhire R. GORR. 2,67,4. brāhmaṇātsamupaśrutya MBH. 1,384. — pari hören, vernehmen: patiṃ hi pariśṛṇvantī rāmam hörend von, Etwas erfahrend über R. 5,29,35. tāmāgatāṃ pariśrutya R. 6,99,19. — partic. ˚śruta 1〉 gehört, vernommen: kathā MBH. 1,4685. na ca nastādṛśaṃ dṛṣṭaṃ naiva cāpi pariśrutam MBH. 9,1194. MBH. 10,200. MBH. 13,5804. sarvaloka˚ MBH. 14,834. yatra ghoratamaṃ vṛttamṛṣīṇāṃ me pariśrutam MBH. 12,6156. R. GORR. 2,18,34. udārāścāpi vaṃśe 'sminrājāno me pariśrutāḥ MBH. 1,3754. pariśruto mayā pūrvaṃ rāmeṇaiṣa sahāyavān R. 4,14,15. iti pariśrutam impers. HARIV. 2010. — 2〉 bekannt als, geltend für, gekannt als, genannt: aśvamedhaḥ kratuśreṣṭhaḥ kṣatriyāṇāṃ pariśrutaḥ HARIV. 11110. mahāvṛndasahasrāṇāṃ śataṃ padmaṃ pariśrutam R. 6,4,58. śrīrnāmnāhaṃ pariśrutā MBH. 13,3856. pūtaneti pariśrutā HARIV. 3423. R. 7,35,20. bekannt so v. a. berühmt MBH. 12,1799 (nach der Lesart der ed. Bomb.). MBH. 12,3127. BHĀG. P. 4,9,5. — 3〉 fehlerhaft für pratiśruta (so ed. Bomb.) MBH. 4,1610. — Vgl. pariśruta. — pra med. 1〉 gehört werden, sich hören lassen: pra ye di̱vo bṛ̀ha̱taḥ śṛ̀ṇvi̱re ṚV. 5,87,3. — 2〉 bekannt werden: avòbhi̱ḥ sa pra śṛ̀ṇve ṚV. 4,41,2. prāhaṃ ma̱he vṛ̀tra̱hatye̱ aśùśravi ṚV. 10,48,8. ṚV. 7,8,4. — Vgl. praśravas (hierher oder pra + śra˚). — atipra med. vor Andern bekannt werden ṚV. 10,11,7. — prati 1〉 antworten; bejahen, zusagen, versprechen (mit acc. der Sache und dat. [auch gen.] der Person P. 1,4,40. VOP. 5,15) AV. 9,6,50. sa yāmàni̱ pratì śrudhi ṚV. 1,15,20. ŚAT. BR. 1,4,1,10. ŚAT. BR. 1,4,1,12. ŚAT. BR. 1,4,1,18. ŚAT. BR. 11,4,1,3. ŚAT. BR. 14,9,1,1. atha hainamṛṣabho 'bhyuvāda satyakāma3 iti bhagava iti ha pratiśuśrāva CHĀND. UP. 4,5,1. iti pṛṣṭvā pratiśṛṇoti pratyācaṣṭe vā ŚĀṄKH. ŚR. 5,1,10. ŚĀṄKH. ŚR. 10,13,17. MBH. 1,714. MBH. 3,2175. yo na dadyātpratiśrutya MBH. 13,405. MBH. 13,415. MBH. 13,2763. MBH. 13,3177. HARIV. 15843. R. 1,16,8. R. 2,98,5. R. GORR. 2,23,21. R. GORR. 2,89,1. RAGH. 2,65. RAGH. 3,67 (˚śuśruvān). RAGH. 12,69. RAGH. 14,29. RAGH. 15,4. KATHĀS. 24,126. SADDH. P. 4,17,a. BHĀG. P. 6,7,38. BHĀG. P. 8,19,3. satyam MBH. 3,2964. R. 2,98,3. R. 6,81,10. kanyakām KATHĀS. 14,79. pratiśruta zugesagt, versprochen H. 1489. pratiśrute juhoti nachdem die Zusage erfolgt ist ŚĀṄKH. GṚHY. 1,7. ŚĀṄKH. GṚHY. 1,9. ŚĀṄKH. GṚHY. 5,10. yaccānyasmai pratiśrutam YĀJÑ. 2,175. rājaputryāḥ pratiśrutam MBH. 4,456. MBH. 4,1610 (nach der Lesart der ed. Bomb.). vācā MBH. 5,211. R. 2,88,22. R. GORR. 2,17,19. R. GORR. 3,14,18. R. GORR. 5,47,9. KUMĀRAS. 2,56. RAGH. 15,74. MĀLAV. 8,17. KATHĀS. 26,187. KATHĀS. 119,4. RĀJA-TAR. 1,242. RĀJA-TAR. 4,56. BHĀG. P. 1,7,38. BHĀG. P. 1,14,40. BHĀG. P. 2,7,18. BHĀG. P. 3,23,51. BHĀG. P. 6,18,42. kuru pratiśrutaṃ satyam BHĀG. P. 1,7,54. MBH. 5,7032. āḍhyasya sutā nagaravāsinaḥ . tvatkṛte yācitāsmābhiḥ sā ca pitrā pratiśrutā .. KATHĀS. 61,19. sā ca pitrā dātuṃ pratiśrutā KATHĀS. 123,166. yatheṣṭamaśanaṃ dātuṃ tato 'nena pratiśrute RĀJA-TAR. 1,132. n. Zusage, Versprechen: satya˚ adj. R. 3,41,18. anistīrṇa˚ adj. BHĀG. P. 10,89,45. — 2〉 pratiśruta wiederhallend: tathā tayorgadāpothairdiśaḥ sarvāḥ pratiśrutāḥ R. 7,32,55. — 3〉 hören, vernehmen: tadbhīru mayā sarvaṃ pratiśrutam (pariśrutam?) R. 6,9,6. — 4〉 pratiśrutaṃ genannt HARIV. 1937 fehlerhaft für pariśruta, wie die neuere Ausgabe liest. — Vgl. pratiśrava fgg. — desid. ˚śuśrūṣati (nicht med.) P. 1,3,59. VOP. 23,57. — saṃprati zusagen, versprechen: yo 'smabhyaṃ saṃpratiśrutya kanyāratnaṃ vigarhya naḥ . kṛṣṇāyādāt BHĀG. P. 10,57,4. — caus. Jmd veranlassen eine Zusage zu machen, Jmd ein Versprechen abnehmen R. 2,107,5. — vi 1〉 vernehmen, hören: karṇābhyāṃ bhūri viśruvam TAITT. UP. 1,4,1. śaṅkhaśabdaṃ viśuśruvuḥ HARIV. 13577. BHĀG. P. 1,5,26. BHĀG. P. 1,5,28. ˚śrutya BHĀG. P. 4,8,70. pass.: iti ca . vyaśrūyanta mahāghorāḥ śabdāstatra samantataḥ MBH. 1,1175. MBH. 4,805. HARIV. 13212. R. 1,13,13. VET. in LA. 21,1. svano viśuśruve R. 2,103,48. — 2〉 med. (ved.) und pass. bekannt —, berühmt werden ṚV. 4,8,6. VĀLAKH. 6,6. vi śṛ̀ṇuṣvā̱ janèṣu TBR. 2,4,7,4. vi̱śrāvì ṚV. 10,93,14. viśrūyasva svakarmaṇā MBH. 5,4506. vyaśrūyata nāma tridive 'pi yasya RAGH. 18,9. Spr. (II) 1928. — partic. víśruta mit śreṇi u. s. w. componirt gaṇa kṛtādi zu P. 2,1,59. 1〉 vernommen, gehört AV. 15,2,4. Spr. (II) 1363. — 2〉 bekannt, = jñāta H. an. 3,296. fg. VIŚVA_im_ŚKDR. striyo hi capalā nityaṃ devānāmapi viśrutam Spr. 3303. ityeva nāma tasyātha viśrutam MBH. 1,2367. Verz. d. Oxf. H. 255,a,4. viśrutastriṣu lokeṣu krodhātmā aja ekapāt bekannt als HARIV. 13654. PRAB. 5,9. ˚govardhanaspardhī ko 'pi na viśrutaḥ GĪT. 1,4. marunnāmneti (˚nnāmeti?) viśruto 'si MAITRYUP. 2,1. śatadruriti viśrutā bekannt als so v. a. genannt MBH. 1,6753. MBH. 3,1767. MBH. 3,2124. MBH. 3,2443. MBH. 3,2694. MBH. 3,2900. MBH. 13,2583. R. 1,51,19. R. 2,50,18. R. 2,110,8. KATHĀS. 7,40. KATHĀS. 13,54. PRAB. 9,10. BHĀG. P. 3,21,3. BHĀG. P. 4,1,1. BHĀG. P. 4,9,6. BHĀG. P. 4,1,11. tato yamatvaṃ tava deva viśrutam so v. a. daher wirst du Yama genannt MBH. 3,16781. weithin bekannt, berühmt AK. 3,1,9. H. 1493. H. an. ṚV. 1,52,11. ṚV. 1,62,1. MBH. 3,2442. R. 2,54,38. R. 2,71,9. R. 3,53,32. R. 5,1,31. RAGH. 8,76. Spr. (II) 756. VARĀH. BṚH. S. 26,5. BṚH. 20 (18), 6. viśvatra KATHĀS. 20,187. DAŚAK. 59,10. BHĀG. P. 4,15,25. trailokya˚ BHĀG. P. 3,33,31. R. 1,1,47. n. Berühmtheit BHĀG. P. 1,5,40. — 3〉 froh (hṛṣṭa, saṃhṛṣṭa) H. an. und VIŚVA a. a. O. — Vgl. viśrāva, viśruta, 1. viśruti, lokaviśruta (auch MBH. 4,362. MBH. 5,5945), viśva˚. — caus. 1〉 hören lassen, verkünden, mittheilen: ityevaṃ vāco vyaśrāvayan R. 6,70,58. mayā viśrāvite vākye MBH. 5,4971. guhyaṃ mitho viśrāvayanti MBH. 12,3819. nāmāni Verz. d. Oxf. H. 195,a,19. nāma viśrāvya cātmanaḥ seinen Namen nennend MBH. 4,1653. MBH. 4,1785. MBH. 1,6287. HARIV. 9242. R. 3,59,5. R. 5,38,41. R. 5,53,1. R. 6,76,15. R. 7,22,49. R. 7,23,52. mit acc. der Person: abravīcca sarvaṃ viśrāvayañjagat so v. a. so dass es alle Welt hörte MBH. 14,2025. BHĀG. P. 10,64,44. mit doppeltem acc. Jmd Etwas mittheilen: mama karma ca devendraṃ (devendre ARJ. 10,69) mātalirvistareṇa tat . sarvaṃ viśrāvayāmāsa yathābhūtam .. MBH. 3,12265. fg. — 2〉 berühmt machen: nāma viśrāvitaṃ bhuvi HARIV. 4857. R. 7,33,16. — 3〉 erschallen machen: dundubhim MBH. 6,1628. tato 'ntarīkṣe vāgāsītsarvā viśrāvayan (statt ˚śrāvayantī) diśaḥ MBH. 3,16556. — abhivi, partic. ˚śruta bekannt als, genannt: aruṇetyabhiviśrutaḥ (nicht voc., wie man wohl anzunehmen pflegt, sondern nom. mit auch sonst im Epos vorkommender Contraction) MBH. 1,1275. MBH. 1,2718. MBH. 1,3219. MBH. 3,8760. HARIV. 812. HARIV. 8982. HARIV. 14917. R. 1,45,38 (R. 1,46,28 GORR.). R. 2,55,7 (R. 2,55,5 GORR.). R. 2,110,35 (R. 2,119,32 GORR.). R. GORR. 1,26,10. MĀRK. P. 46,43. BHĀG. P. 8,1,21. BHĀG. P. 9,15,13. — sam 1〉 vernehmen, hören: saṃśṛṇuta PRAB. 105,19. gadato nigamaṃ mama BHĀG. P. 6,5,30. samaśrauṣaṃ vacaḥ MBH. 1,1626. saṃśṛṇoti na coktāni BHAṬṬ. 5,19. kroṣṭūnsamāśṛṇotkrūrānrasato 'śubhaśaṃsinaḥ BHAṬṬ. 6,5. punaḥ saṃśrutya saṃśrutām (vācam) YĀJÑ. 3,150. YĀJÑ. 3,12. ākrandamānāṃ saṃśrutya MBH. 3,2388. rathaghoṣam MBH. 13,1978. R. 5,55,8. manmukhāt PAÑCAR. 4,2,15. yadi vāsti tvabhiprāyaḥ saṃśrotuṃ tava R. 7,35,18. med.: saṃśṛṇuṣva BHAṬṬ. 8,16 (fälschlich auf P. 1,3,29, Vārtt. 2 und VOP. 23,14 verwiesen). hitānna yaḥ saṃśṛṇute Spr. 3085. sich vernehmen P. 1,3,29, Vārtt. 2. VOP. 23,14. yathaiva mithaḥ saṃśṛṇvīran ŚĀṄKH. BR. 9,1. pass.: yathā saṃśrūyate wie man hört, liest MBH. 12,7159. tvaṃ hi saṃśrūyase 'tyarthamasahyabalavikramaḥ so v. a. du bist, wie man hört, MBH. 6,4794. yasminsaṃśrūyate satyaṃ jyotirbrahma sanātanam worin, wie man hört, enthalten sein soll MBH. 1,30. saṃśruta vernommen, gehört YĀJÑ. 3,150. MBH. 5,1263. na dṛṣṭaṃ na ca saṃśrutam Spr. (II) 5018. MĀRK. P. 100,17. fg. sanatkumārādvacanamiti vai saṃśrutaṃ mayā R. GORR. 1,8,29. purāṇe saṃśruto mayā so v. a. gelesen MBH. 1,2546. — 2〉 zusagen, versprechen: mātāmahe samaśrauṣīdrājyaśulkam R. 2,107,3. kariṣya iti saṃśrutya pūrvamasmāsu MBH. 3,2143. tatheti saṃśrutya gamanaṃ tasya R. 1,10,22 (R. 1,10,23 GORR.). R. 23,8. R. 2,21,41. tapasvibhyaḥ sattre yajñadakṣiṇām R. 1,75,24. R. GORR. 2,18,48. fg. R. GORR. 3,14,18. fg. R. GORR. 3,67,21. Spr. (II) 612. LA. (III) 91,11. saṃśruta zugesagt, versprochen AK. 3,2,58. H. 1489. MBH. 14,1667. R. 3,14,17. R. 6,8,23. R. 7,76,12 (mit gen. der Person). RAGH. 12,5. RĀJA-TAR. 3,19. — Vgl. saṃśrava u. s. w. — caus. 1〉 hören lassen, verkünden YĀJÑ. 2,112. saṃśrāvayannadhvani deśikendraḥ Verz. d. Oxf. H. 259,a,19. ruditadhvanim KATHĀS. 72,50. vārttām R. 3,63,28. nāma saṃśrāvya cātmanaḥ seinen Namen nennend MBH. 15,732. R. GORR. 2,2,18. R. GORR. 6,79,10. KATHĀS. 20,40. saṃśrāvyamāṇeṣu rājñāṃ nāmasu MBH. 12,118. vāco rūkṣāḥ saṃśrāvayan MBH. 8,309. paruṣāṇi R. 4,8,21. bhagavate paruṣāṇi BHĀG. P. 10,74,30. mit acc. der Person (auch neben acc. der Sache) Etwas zu Jmdes Ohren bringen MBH. 5,560. BHĀG. P. 1,3,42. etān śabdaṃ saṃśrāvya PAÑCAT. 172,25. saṃśrāvitatallekhau so v. a. vorgelesen KATHĀS. 43,271. — 2〉 erschallen machen: jīmūta iva gharmānte sarvaṃ saṃśrāvayansabhām MBH. 5,3385. — abhisam vernehmen, hören: etadabhisaṃśrutya R. 2,66,18. — pratisam zusagen, versprechen: aśvinoḥ pratisaṃśrutya MBH. 13,7306.
Böhtlingk 1879 verbal root
Original text · German · verbal root
1. √śru , śṛṇóti — 1〉 Act. Med. (später nur metrisch) hören, vernehmen, erfahren, — Etwas oder über (Acc.), — von Jmd (Gen., Abl., Instr., mukhāt oder sakāśāt), — dass ist u. s. w. (mit doppeltem Acc.), hören —, achten auf Etwas (Acc.) oder Jmd (Gen.); beim Lehrer hören, lernen, studirn. — 2〉 Med. (vedisch) und Pass. gehört —, vernommen werden, — über (Acc.), — von Jmd (Gen., Abl. oder mukhāt); gehört werden, dass ist u. s. w., bekannt sein als, heissen (mit prädicativem Nomin.); beim Lehrer gehört oder studirt werden, gelehrt werden, in einem Werke (Loc.) gelesen werden; gehört —, so v. a. ausgesprochen —, in der Rede angewandt werden (von einem Worte). Häufig impers. śrūyate man hört oder ich höre, — von Jmd (Abl.), — über (Gen.); man liest in (Loc.); śrūyatām man höre oder höre [Page6-276-c] (2te Sg.). — 3〉 śuśruváṃs — a〉 gehört habend (ṚV. 7,70,5. 10,71,5), — dass ist u. s. w. (mit doppeltem Acc.) Auch statt des verbi finiti. — b〉 der gehört —, d. i. gelernt hat, ein Studirter. — 4〉 śrutá — a〉 gehört, vernommen, worüber oder über wen man durchʼs Ohr eine Kunde hat. Häufig n. impers. purāṇe yanmayā śrutam so v. a. was ich im Purāṇa gelesen habe. — b〉 erwähnt, genannt, in der heiligen Lehre enthalten. — c〉 bekannt als, so v. a. genannt. — d〉 bekannt, so v. a. berühmt, gefeiert. — Caus. śraváyati (vedisch) und śrāváyati (metrisch auch Med.) — 1〉 hören lassen, verkünden, hersagen ŚIŚ. 18,16. — 2〉 Jmd hören lassen, zu Jmd sprechen, anreden, Jmd Etwas mittheilen, — durch Jmd (Instr. Chr. 47,15); mit Acc. der Sache und Acc., Gen. oder Dat. der Person. Jmd (Acc.). mittheilen, dass ist (mit prädicativem Acc.). Pass. zu hören bekommen, — Etwas (Acc.). — 3〉 śrāvitá — a〉 verkündet, gesprochen, mitgetheilt. — b〉 angemeldet. — c〉 genannt, heissend. — d〉 der Etwas (Acc.) zu hören bekommen hat, — vernommen hat KĀD. 2,8,10 (14). — e〉 n. das in Ritual Zugerufene. — Desid. śúśrūṣate (metrisch auch Act.) — 1〉 Etwas (Acc.) hören wollen, gern hören (ĀPAST. 1,6,13), Jmd (Dat.) gern zuhören. śuśrū́ṣita (!) ŚAT. BR. 14,9,4,17. — 2〉 gehorchen, Jmd seine Aufmerksamkeit bezeigen, zu Jmds Dienst sein (auch von der Bedienung des Feuers); mit Acc., ausnahmsweise mit Gen. Pass. śuśrūṣyate bedient werden. śuśrūṣita bedient Chr. 41,28. *Desid. vom Caus. śuśrāvayiṣati und śuśrāvayiṣati. — Caus. von Desid. śuśrūṣayati zu Jmds (Acc.). Dienst sein. Nur KULL. — Mit ati Med. über (Alles) gepriesen werden ṚV. 8,2,34. — Mit anu — 1〉 hören, zu Ohren bekommen von (Acc.). evamanuśrūyate so v. a. so wird erzählt HARṢAC. 2,10. ánuśruta gehört von (Gen.). — 2〉 zu hören bekommen, so v. a. lernen, — von (sakāśāt) KĀRAṆḌ. 63,16. 95,24. — 3〉 von Neuem —, wieder hören. — Caus. Jmd Etwas hören lassen, so v. a. Jmd Etwas mittheilen; mit doppeltem Acc. CARAKA. 1,9. — Desid. Med. Jmd (Acc.) gehorchen. — Mit abhi — 1〉 hören, vernehmen, — dass ist (mit doppeltem Acc.). — 2〉 abhiśrutá bekannt. — Caus. Jmd Etwas hören lassen, zu Jmd (Acc.) sprechen (AIT. BR. 1,3,14) über Jmd Etwas sprechen, besprechen; mit doppeltem Acc. oder mit Instr. des Spruches und Acc. der Person. — Mit ā — 1〉 hinhören, horchen, lauschen auf Etwas (Acc.) oder Jmd (Gen. oder Dat.). — 2〉 hören, vernehmen. ā́śrutataram Adv. recht vernehmlich. — 3〉 zusagen, versprechen; mit Acc. der Sache und Dat. der Person. āśruta zugesagt, [Page6-277-a] versprochen. — 4〉 ā́śruta n. das im Ritual Zugerufene. — Caus. — 1〉 verkünden, bekannt machen. — 2〉 anreden, anrufen, Jmd Etwas sagen (mit doppeltem Acc.). — 3〉 im Ritual zurufen, insbes. vom Adhvaryu, wenn er den Agnīdh zum Aussprechen der śrauṣaṭ-Formel auffordert. ā́śrāvita n. das im Ritual Zugerufene. — 4〉 herbeirufen, zu sich heranlocken BHAṬṬ. — 5〉 besprechen. — *Desid. āśuśrūṣati. — Mit abhyā Caus. Jmd anreden AIT. BR. 1,3,14. Vgl. abhyāśrāvaṇa Nachtr. 1. — Mit pratyā, pratyā́śruta n. das im Ritual als Erwiederung Zugerufene. — Caus. den rituellen Zuruf beantworten AV. 9,6,50. VAITĀN. pratyā́śrāvita n. = pratyā́śruta. — Mit samā Caus. Jmd (Acc.). mittheilen, dass ist (mit doppeltem Acc.). — Mit upa — 1〉 Etwas (Acc.) anhören, hören, vernehmen (GAUT. 12,4 ŚIŚ. 15,125 [91]. VĀSAV. 280,4), — von (Abl., mukhāt oder sakāśāt), — dass ist (mit doppeltem Acc. Chr. 324,16), Jmd (Acc. oder Gen.) anhören. upaśruta gehört, vernommen. — 2〉 *upaśruta zugesagt, versprochen. — Desid. Med. zuhören, aufmerken. — Mit samupa Etwas (Acc.). anhören, hören, vernehmen, Jmd (Gen.) vernehmen, von Jmd (Abl.) hören. — Mit pari — 1〉 Etwas hören, vernehmen über (Acc.), hören, dass ist (mit doppeltem Acc.). — 2〉 pariśruta — a〉 gehört, vernommen, — von (Gen., Instr. oder im Comp. vorangehend), — dass ist (mit doppeltem Nomin.). Auch n. impers. — b〉 bekannt als, geltend für, gekannt als, genannt (mit prädicativem Nomin.) Chr. 83,14. — c〉 bekannt, so v. a. berühmt MBH. 12,49,84. — d〉 MBH. 4,1610 fehlerhaft für pratiśruta. — Mit pra Med. — 1〉 gehört werden, sich hören lassen. — 2〉 bekannt —, berühmt werden. — Mit atipra Med. vor Andern bekannt oder berühmt werden. — Mit prati — 1〉 hinhören, sein Ohr leihen (ṚV. 1,25,20), — Jmd (Gen. VAJRACCH. 20,14); Med. vernehmlich sein ṚV. 1,169,7. pratiśruta gehört, vernommen. — 2〉 bejahen, zusagen, versprechen; mit Acc. der Sache und Dat. oder Gen. der Person. pratiśruta zugesagt, versprochen. sā ca pitrā dātuṃ pratiśrutā so v. a. und der Vater versprach sie zu geben (zur Ehe). Auch n. impers. Chr. 82,6 pratiśrute nachdem die Zusage erfolgt ist. dātumanena pratiśrute. — 3〉 pratiśruta widerhallend. — 4〉 pratiśruta HARIV. 1937 fehlerhaft für pariśruta. — Caus. antworten AV. 9,6,50. — *Desid. pratiśuśrūṣati. — Mit saṃprati Etwas (Acc.) Jmd (Dat.) zusagen, versprechen. — Caus. Jmd veranlassen eines Zusage zu machen, Jmd ein Versprechen abnehmen. — Mit vi — 1〉 vernehmen, [Page6-277-b] hören. Pass. gehört werden. — 2〉 Med. (vedisch) und Pass. bekannt —, berühmt werden. — 3〉 víśruta — a〉 gehört, vernommen. — b〉 bekannt, — als (Nomin.). — c〉 bekannt als (Nomin.), so v. a. genannt. — d〉 weithin bekannt, berühmt. — e〉 *froh. — Caus. — 1〉 Etwas oder Jmd hören lassen, Etwas verkünden, mittheilen (nāma seinen Namen nennen), — Jmd Etwas (mit doppeltem Acc.; v. l. Loc. der Person). — 2〉 berühmt machen. — 3〉 erschallen machen. — Mit abhivi, ˚śruta bekannt als (Nomin.), genannt. — Mit sam — 1〉 hören, vernehmen, — von (mukhāt), hören auf Jmd (Acc.). Med. sich vernehmen. Pass. nach Hörensagen sein sollen; yathā saṃśrūyate wie man hört, — liest. saṃśruta gehört, vernommen; gelesen in (Loc.). — 2〉 zusagen, versprechen, — Jmd (Loc. oder Dat.). saṃśruta zugesagt, versprochen, — Jmd (Gen.). — Caus. — 1〉 hören lassen, verkünden (nāma seinen Namen nennen), Etwas (Acc.) zu Jmds (Dat. oder Acc.). Ohren bringen. saṃśrāvita vorgelesen. — 2〉 erschallen machen. — Mit abhisam hören, vernehmen. — Mit pratisam Jmd (Gen.) zusagen, versprechen.
Original text · German · verbal root
2. √śru = sru sich in Bewegung (namentlich der Theile) setzen, auseinandergehen, zerfliessen. Nur śruvat und śruvanta. In den späteren Schriften einfach Fehler für sru. — Mit ā (nur ā́ — aśrot) weichen, nachgeben. — Mit pra Caus. (˚śravayati und ˚śrāvayati) vorwärts bringen. — Mit vi in 2. viśruti. — Mit sam, sáṃśruta zusammengeflossen.
Original text · German · verbal root
1. √śru VI. śuśrāva mit pass. Bed. R. 7,27,23. — Mit upa VI. geloben JĀTAKAM. 31. [Nachtrag, Band 7]
Original text · German · verbal root
1. √śru mit prati VI. antworten hinzuzufügen. [Nachtrag, Band 7]
Whitney Roots 1885 verbal root
Original text · English · verbal root
śru — hear
Apte 1890 verbal root
Original text · English · verbal root
śru I. 1 P. (śravati) To go, move; cf. śu. II. 5 P. (śṛṇoti, śuśrāva, aśrauṣīt, śroṣyati, śrotuṃ, śruta) 1 To hear, listen to, give ear to; śṛṇu me sāvaśeṣaṃ vacaḥ V. 2; rutāni cāśrīṣata ṣaṭpadānāṃ Bk. 2. 10; saṃdeśaṃ me tadanu jalada śroṣyasi śrotrapeyaṃ Me. 13. 2 To learn, study; dvādaśavarṣabhirvyākaraṇaṃ śrūyate Pt. 1. 3 To be attentive, to obey. (iti śrūyate ‘it is so heard’, i. e. is enjoined in the scriptures, such is the sacred precept). — Caus. (śrāvayati-te) To cause to hear, communicate, tell, relate, inform; śrāvito'mātyasaṃdeśaṃ stanakalasaḥ Mu. 4. — Desid. (śuśrūṣate) 1 To wish to hear. 2 To be attentive, or obedient, obey; bākyaṃ naiva karoti bāṃdhavajano patnī na śuśrūṣate Pt. 4. 78 (where the word may have the next sense also). 3 To serve, wait or attend upon; śuśrūṣasva gurūn Ś. 4. 17; Ku. 1. 59; Ms. 2. 244.
Cappeller 1887 verb
Original text · German · verb
śru, śṛṇóti, śṛṇuté hören, vernehmen etw. o. über etw. (Acc.), von (Gen., Abl. o. Instr.), achten auf etw. (Acc.) o. jemd. (Gen.); lernen, stufieren. Med. Pass. gehört werden, bekannt sein als (Nom.); studiert, gelesen, gebraucht werden (Wort); śrūyate man hört o. liest. śuśruvás [Page455-2] gehört o. gelernt habend; m. ein Studierter. p. p. śrutá gehört, vernommen, erwähnt, bekannt, berühmt; s. auch bes. Caus. śraváyati u. śrāváyati (˚te) hören lassen, verkünden, mitteilen, benachrichtigen; p. p. śrāvita. Desid. śrúśrūṣate (˚ti) hören wollen, gehorchen, bedienen, aufwarten (Acc.); p. p. śuśrūṣita bedient. anu hören, zu Ohren be- kommen. ā hinhören, horchen o. lauschen auf (Acc. der S., Gen. 0. Dat. der Pers.), vernehmen; jemd. (Dat.) etw. (Acc.) versprechen. p. p. āśruta ver- sprochen; n. das Zugerufene (r.). Caus. verkünden; zurufen (r.). upa anhören (Acc. 0. Gen.); hören, vernehmen dass (2 Acc.). pari hören, vernehmen dass (2 Acc.). pari hören, vernehmen über (Acc.), dass (2 Acc.). p. p. pariśruta gehört, vernommen (n. impers.), bekannt als (Nom.), berühmt. prati hinhören; antworten, zusagen, versprechen. Caus. hören lassen, verkünden.
Burnouf 1866 verbal root
Original text · French · verbal root
*śru śru. śṛṇomi 5; imp. 3p. śṛṇu [vd śṛṇuhi, śṛṇudhi]; p. śuśrāva, śuśruva; f1. śrotāsmi; f2. śroṣyāmi; a1. aśrauṣam. Vd. śravāmi 2; imp. 2p. śrudhi; etc. Ps. śruye [vd. śṛṇve 1ʳᵉ et 3ᵉ pers.]; a1. 3p. aśrāvi; pp. śruta. Entendre, ghoṣam un son. Ecouter: tac cṛṇu écoute ceci, śṛṇu me vacas écoute mes paroles. Prêter l'oreille, obéir: cet tvaṃ na śroṣyasi vinaṅkṣyasi, si tu n'obéis pas, tu périras. Au ps., dans le Vd. avoir du renom, être ou devenir illustre. Gr. ϰλύω, ϰλυτός; lat. clutus, inclutus; etc.
Original text · French · verbal root
*śru śru, couler, cf. sru.
Derived words
Occurrences in source texts (43)
DYS 8 occurrences
HP 12 occurrences
HP 4.35*1-4.36: Signs of Samādhi 2 occurrences
Direct occurrences
HP 4.37-4.46: Listening to Nāda 5 occurrences
Direct occurrences
HP 4.47-4.55*4: Nāda Binds the Mind 2 occurrences
Direct occurrences
IVU 2 occurrences
MAN 1 occurrence
MandUp 1 occurrence
PYS 3 occurrences
SiSa 11 occurrences
SiSa 1.71-1.81: Avidyā und Elemente 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
SiSa 1.79 Segment 15
SiSa 5.10-5.14: Subtile Hindernisse 2 occurrences
Direct occurrences
4 more source pages
SVU 3 occurrences
Continue with AYI Free
Image source: AYI archive.