saṃśaya संशय – doubt
substantive masculine · Word type unspecified
Dictionary sources
AYI dictionary substantive masculine
doubt
Cappeller 1891 substantive masculine
Original text · English · substantive masculine
saṃśaya ·m. connection, relation, attachment, union, alliance, league; refuge, shelter, abode, dwelling-place; the resorting or having recourse to (loc. or --°); abl. in consequence or by means of (--°). Adj. --° connected with, living or being in (also °yin), relating to, intent upon.
Monier-Williams 1872 substantive masculine · Word type unspecified
Original text · English · substantive masculine
Saṃ-śaya, as, m. uncertainty, irresolution, doubt, scruple, misgiving, suspicion, (frequently in the phrase na saṃśayaḥ, there is no doubt, to be sure); diffi- culty, danger, risk, peril; dispute, question; possibility.
Original text · English · Word type unspecified
saṃśaya saṃ-śaya, saṃ-śayitṛ. See below.
Petersburger 1855 substantive masculine
Original text · German · substantive masculine
saṃśaya (von 2. śī mit sam) m. am Ende eines adj. comp. f. ā. 1〉 Zweifel, Zweifelhaftigkeit, Ungewissheit (Gegens. nirṇaya) AK. 1,1,4,12. AK. 3,4,9,40. AK. 3,4,25,164. H. 1375. HALĀY. 4,6. definirt SUŚR. 2,559,18. SĀH. D. 440. TARKAS. 52. BHĀṢĀP. 129. SARVADARŚANAS. 113,14. SARVADARŚANAS. 163,19. fg. — ĀŚV. ŚR. 1,3,5. ĀŚV. ŚR. 8,12,11. ahnām ĀŚV. ŚR. 10,6,18. M. 8,253. iti cetsaṃśayo bhavet M. 9,122. MBH. 3,2344. KAṆ. 2,2,17. KAṆ. 10,1,2. iti saṃśaye ŚĀK. 125. Comm. zu AV. PRĀT. 4,12. unter den 16 padārtha (bei GOTAMA) MADHUS._in_Ind. St. 1,18,5 v. u. COLEBR. Misc. Ess. 1,291. in der Pūrvamīmāṃsā das 2te Glied in einem Adhikaraṇa SARVADARŚANAS. 122,21. — rūpe me saṃśayastvekaḥ in Bezug auf MBH. 3,2953. sītāyāḥ prāṇadhāraṇe R. 3,63,6. mama pṛṣṭhādhirohaṇe Bedenken R. 5,35,29. tvatsahāyeṣu haryṛkṣeṣu R. 3,69,6. manaso 'stitvaṃ svarūpaṃ ca prati ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. S. 285. BHĀG. P. 7,1,3. in comp. mit dem Begriffe, in Bezug auf welchen ein Zweifel obwaltet: ādisaṃśayāt VS. PRĀT. 5,38. dharma˚ RĀJA-TAR. 1,81. RĀJA-TAR. 4,33. RĀJA-TAR. 4,52. sītā˚ R. 5,51 in der Unterschr. loka˚ die Zweifel der Welt (subj.) BHĀG. P. 6,3,2. — bhūyaḥ paripapraccha saṃśayam (so v. a. zweifelhafte Sache) R. 1,27,1 (R. 1,28,1 GORR.). tāṃśca pṛcchasi saṃśayān R. 2,106,3. saṃśayāpannamānasa AK. 3,1,5. arthasaṃśayamāpannaḥ MBH. 5,7080. anarthasaṃśayānvicārya DAŚAK. 62,6. dharmasaṃśayanirṇaya M. 12,112. saṃśayaṃ chid R. 2,67,28. R. GORR. 2,23,24. R. GORR. 4,16,21. Spr. 3280. saṃśayoccheda Comm. zu AV. PRĀT. 4,106. saṃchinnaḥ saṃśayo mahyam BHĀG. P. 3,7,15. saṃśayaṃ vraśc BHĀG. P. 6,3,2. nud LA. (III) 92,2. mukta˚ adj. subj. von allen Zweifeln befreit MBH. 3,1244. obj. keinem Zweifel unterliegend PAT._zu_P. 1,1,29. asta˚ adj. subj. KATHĀS. 95,58. nirasta˚ desgl. KATHĀS. 34,152. śānto 'dya saṃśayaḥ RĀJA-TAR. 3,192. — nāsti me saṃśayaḥ am Anfange eines Verses ohne Einfluss auf die Construction R. 3,64,19. na saṃśayo me 'sti mitten in den Satz eingeschoben R. 4,9,107. nāstyatra saṃśayaḥ am Ende eines Verses BHAG. 8,5. nāsti saṃśayaḥ desgl. Spr. 5249 (v. l. nātra). nātra saṃśayaḥ desgl. M. 2,87. BHAG. 10,7. MBH. 3,2788. VET. in LA. (III) 26,19. überaus häufig bloss na saṃśayaḥ (= asaṃśayam ohne Zweifel) BHAG. 12,8. MBH. 1,6161. MBH. 1,6187. MBH. 3,2333. MBH. 3,2712. MBH. 3,3053. MBH. 3,15665. R. 1,21,11. R. 1,53,14. R. 2,27,15. R. 2,61,9. R. 5,29,20. R. 7,40,17. Spr. (II) 5872. Spr. (II) 6296. VARĀH. BṚH. 5,9. KATHĀS. 33,76. WEBER, RĀMAT. UP. 291. WEBER, RĀMAT. UP. 338. LA. (III) 87,22. ebenso nahi saṃśayaḥ Spr. (II) 2930. in derselben Bed. asaṃśayaḥ (könnte auch fehlerhaft für asaṃśayam sein) BHAG. 8,7. BHAG. 18,68. R. 5,23,25. asaśayena ohne Zweifel, ohne Bedenken VARĀH. BṚH. S. 26,12. asaṃśaya adj. keine Zweifel habend: buddhi R. 4,54,2. sa˚ adj. subj. im Zweifel seiend tathya neti sasaṃśayā MBH. 12,11860. MBH. 12,11867. KATHĀS. 20,105. obj. dem Zweifel unterliegend, zweifelhaft: dharma R. 2,106,19. R. 5,1,81. KATHĀS. 29,140. Verz. d. Oxf. H. 204,a,32. — 2〉 Gefahr MBH. 1,608 (darśitaḥ mit der ed. Bomb. zu lesen). Spr. (II) 3997. tiṣṭhantaṃ saṃśaye R. 3,41,3. na saśayamabhyāpadyeta ĀŚV. GṚHY. 3,9,6. prapadyeta YĀJÑ. 1,132. paramaṃ gataḥ R. 3,48,1. R. 4,56,15. āgatāḥ R. 4,53,26. āpannaḥ R. 3,51,13. āruhya Spr. (II) 3475. ŚĀK. 92,6. prāptā MBH. 3,16837. mayā prāptaḥ saṃśayaḥ R. 4,9,29. jīvite R. 6,101,15. jīvitasya R. 3,30,6. BRAHMA-P. in LA. (III) 50,12. dārāṇāṃ jīvitasya ca R. 4,41,78. nānyatprapaśyāmi kiṃcidvīryasya (doch wohl anyaṃ und kaṃcid zu lesen) saṃśayam . ṛte rāmanipātāttu R. 3,43,39. prāṇānāṃ saṃśayāvahaḥ MBH. 2,1126. jīvita˚ R. 3,44,31. Spr. (II) 5080. arthaprāṇavināśasaṃśayakarī Spr. (II) 585. — Vgl. a˚ (asaṃśayam auch BHAG. 6,35. BHAG. 7,1. R. 3,63,6. Spr. (II) 692. Spr. (II) 1223. NAIṢ. 22,44), niḥ˚, prāṇa˚ (auch KATHĀS. 21,30. PAÑCAT. 192,9), vi˚, sāṃśayika.
Böhtlingk 1879 substantive masculine
Original text · German · substantive masculine
saṃśaya m. (adj. Comp. f. ā) — 1〉 Zweifel, Zweifelhaftigkeit, Bedenken, Ungewissheit, — in Bezug auf (Loc., Acc. mit prati oder im Comp. vorangehend), eine zweifelhafte Sache. apṛcchatsaṃśayam CARAKA. 6,19. saṃśayaḥ mit folgendem Potent. es ist zweifelhaft, ob Chr. 78,20. nāsti me saṃśayaḥ am Anfange eines Verses ohne Einfluss auf die Construction, [Page7-006-c] eben so na saṃśayo me 'sti mitten in den Satz eingeschoben; nāstyatra saṃśayaḥ nāsti saṃśayaḥ nātra saṃśayaḥ na saṃśayaḥ (überaus häufig) und na hi saṃśayaḥ am Ende eines Satzes so v. a. ohne allen Zweifel. — 2〉 Gefahr, — für (Gen., Loc. oder im Comp. vorangehend).
Apte 1890 substantive masculine
Original text · English · substantive masculine
saṃśayaḥ 1 Doubt, uncertainty, irresolution, hesitation; manastu me saṃśayameva gāhate Ku. 5. 46; tvadanyaḥ saṃśayasyāsya chetā na hyupapadyate Bg. 6. 36. 2 Misgiving, suspicion. 3 Doubt or indecision (in Nyāya), one of the 16 categories mentioned in the Nyāya philosophy; ekadharprikaviruddhabhāvāmāvaprakārakaṃ jñānaṃ saṃśayaḥ; it is also regarded as one of the two kinds of ayathārthajñāna 4 Danger, peril, risk: na saṃśayamanāruhya naro bhadrāṇi paśyati H. 1. 7; yātā putaḥ saṃśayamanyathaiva Māl. 10. 13; Ki. 13. 16, Ve. 6. 1. 5 Possibility. Comp. — ātman a. doubting, sceptical. — āpanna, -upeta, -stha a. doubtful, uncertain, irresolute. — gata a. fallen into danger; Ś. 6. — chedaḥ solution of a doubt, decision, — chedin a. clearing all doubt, decisive; Ś. 3.
Cappeller 1887 substantive masculine
Original text · German · substantive masculine
saṃśaya m. Zweifel, Ungewissheit über (Loc. o. —˚), Gefahr.
Burnouf 1866 substantive masculine
Original text · French · substantive masculine
saṃśaya saṃśaya m. (śī) doute. saṃśayātman a. (ātman) qui doute, livré au doute, sceptique. saṃśayālu a. (sfx. ālu) mms. saṃśayitṛ a. (sfx. tṛ) douteur, sceptique. saṃśaye (śī) être douteux; être dans le doute. Languir, Vd.
Occurrences in source texts (48)
DYS 6 occurrences
DYS 103–105: Students as Obstacle 2 occurrences
Direct occurrences
GoS 2 occurrences
HP 14 occurrences
HP 3.87-3.93*7: Sahajolī and Amarolī 2 occurrences
Direct occurrences
5 more source pages
HP 4.11*5-4.11*14: Khecarī in Space 2 occurrences
Direct occurrences
HP 4.56-4.66: The Middle Path 2 occurrences
Direct occurrences
PYS 1 occurrence
SiSa 23 occurrences
13 more source pages
SiSa 5.48-5.71: Innere Meditation 2 occurrences
Direct occurrences
SiSa 5.94-5.101: Mūlādhāra-Siddhis 2 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 5.94 Segment 23
-
SiSa 5.101 Segment 16
SiSa 5.191-5.207: Kailāsa und Mahāśūnya 2 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 5.203 Segment 16
-
SiSa 5.207 Segment 15
SiSa 5.208-5.222: Rājayoga 2 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 5.211 Segment 8
-
SiSa 5.213 Segment 20
Continue with AYI Free
Image source: AYI archive.