Sanskrit manuscript in Devanāgarī

tyaj त्यज् – abandon; relinquish

adjective · verbal root · Word type unspecified · verb

Dictionary sources

AYI dictionary verbal root

abandon; relinquish

Cappeller 1891 adjective · verb

Original text · English · verb

tyaj tyajati1 ·v (°te), pp. tyaktá (tyajita) leave, abandon, let alone, spare, avoid, shun, dismiss, shoot off, cast away, put off, get rid of (also P. tyajyate w. instr.); disregard, neglect, renounce, give up; w. tanum, jīvitam, prāṇān = set aside or risk body or life, also = die. C. tyājayati cause to leave or abandon, deprive of (2 acc.), expel, turn out (±bahis). -- abhi quit. samabhi give up, renounce, risk (jīvitam). pari leave, abandon, expel, reject, put off, give up, disregard, neglect, set aside, risk (cf. S.). sam leave, abandon, reject, shun, avoid, withdraw from (acc.), deliver, give up, etc. ( = pari). C. deprive of (2 acc.). -- Cf. tyaktkā, nítyakta, parityakta, parityajya, saṃtyajya, saṃtyakta.

Original text · English · adjective

tyaj2 ·a. leaving, giving up (--°).

Monier-Williams 1872 adjective · verb

Original text · English · adjective

2. tyaj, k, k, k, (at the end of a comp.) leaving, abandoning, giving up, dying, risking one's life; [cf. tanu-t˚.]

Original text · English · verb

tyaj 1 . tyaj, cl. 1. P. tyajati, tatyāja (Ved. tityāja), tyakṣyati (rarely tyaji- ṣyati), atyākṣīt, tyaktum, to leave, abandon, quit; to leave a place, go away from; to let go, dis- miss, discharge; to shoot off; to give up, surrender, resign, part from, renounce (e. g. tanuṃ or dehaṃ or kalevaraṃ tyaj, to abandon the body, die; prā- ṇān or śvāsaṃ or jīvitaṃ tyaj, to give up breath or life, die, risk one's life); to shun, avoid; to get rid of, free one's self from, lose; to distribute, give away, give, offer (as a sacrifice or oblation to a deity); to set aside, leave unnoticed, disregard; to except: Pass. tyajyate, to be abandoned by, to become deprived of, lose, get rid of (with inst., e. g. dha- nena tyajyate, he loses his riches): Caus. tyāja- yati, -yitum, Aor. atityajat, to cause to leave or abandon or quit, to deprive a person of anything (with two acc., e. g. tyājayati māṃ gṛham, he causes me to quit the house; or with acc. and inst., e. g. atityajat tam prāṇaiḥ, he caused him to lose his life); to expel, turn out; to quit; to cause anything not to be noticed: Desid. tityakṣati: Intens. tātyajyate, tātyakti; [cf. Hib. treigim, ‘I leave, forsake;’ treigthe, ‘forsaken,’ = tyakta; treigean, ‘leaving, forsaking, abandonment,’ = tyajana; treigtheoir, ‘a deserter, forsaker,’ = tyaktṛ.]

Petersburger 1855 adjective · Word type unspecified

Original text · German · adjective

2. √tyaj (= 1. tyaj) adj. am Ende eines comp. verlassend, hingebend, darbringend: tīrtha āyāte śraddhayā ye dhanatyajaḥ BHĀG. P. 8,20,9. vāṣpārghakaṇatyajaḥ RĀJA-TAR. 4,360. — Vgl. tanu˚, tanū˚, su˚.

Original text · German · Word type unspecified

1. √tyaj , tyájati DHĀTUP. 23,17. tityā́ja ved., tatyāja klass. P. 6,1,36; tyakṣyati u. s. w. ohne Bindevocal Kār. 2 aus SIDDH. K._zu_P. 7,2,10; (saṃ) tyajiṣyāmi DAŚ. 2,58. (pari) tyajiṣye MĀRK. P. 43,68. atyākṣīt; in gebundener Rede auch med.; tyaktum; tyakta AK. 3,2,56. TRIK. 3,1,19. H. 1475. 1〉 Jmd verlassen, im Stich lassen, seinem Schicksal überlassen, seinen Weg gehen lassen, sich lossagen von, verstossen: yasti̱tyājà saci̱vida̱ṃ sakhā̀ya̱ṃ na tasyà vā̱cyapì bhā̱go àsti ṚV. 10,71,6. devāstyajantu mām N. 24,30. BRĀHMAṆ. 3,9. MBH. 3,2329. (tām) atyajat — jīrṇāṃ tvacamivoragaḥ MBH. 5,5994. tvaṃ tu nastyajya gacchasi HARIV. 4790. R. 1,58,11. durvṛttamapi kaḥ putraṃ tyajet DAŚ. 2,62. MBH. 2,2611. taṃ tatyājāhitaṃ putram R. 2,36,23. caturavanitābhogagrastaṃ tyajanti hi mantriṇaḥ BHARTṚ. 1,83. kaccittvam — śaraṇopasṛtaṃ sattvaṃ nātyākṣīḥ BHĀG. P. 1,14,41. striyaḥ kṛtārthāḥ puruṣaṃ nirarthaṃ niṣpīḍitālaktakavatryajanti PAÑCAT. I, 209. mātāpitavihīno yastyaktaḥ M. 9,177. (taṃ pretam) araṇye kāṣṭhavatryaktvā M. 5,69. ṛtvijaṃ yastyajedyājyo yājyaṃ cartviktyajedyadi M. 8,388. M. 8,389. adhamānadhamāṃstyajet M. 4,244. vidhivatpratigṛhyāpi tyajetkanyāṃ vigarhitām M. 9,72. tyaja vaināṃ gṛhāṇa vā ŚĀK. 122. ŚĀK. 151. VET. 25,7. tasmādenaṃ vayaṃ sarve pāpātmānaṃ tyajāmahe MBH. 1,4197. aussetzen: taṃ (kumāraṃ) sātyajannadītoye BHĀG. P. 9,24,35. tyajyatāmiyamaraṇye PAÑCAT. 259,25. — 2〉 (einen Ort) verlassen, sich fortbegeben von: nadīkūlaṃ yathā vṛkṣo vṛkṣaṃ vā śakuniryathā . tathā tyajannimaṃ deham M. 6,77. MBH. 13,288. nirjagāma gṛhaṃ tyaktvā gahanaṃ nirjanaṃ vanam MBH. 5,7475. haimavatīṃ diśam R. 1,65,1. tāvadevāśramasthānamidaṃ tyakṣyāmahe vayam R. 3,1,28. māsamīkṣya paraṃ sthānaṃ pūrvamāyatanaṃ tyajet CĀṆ. 32. vartma bhānostyajāśu MEGH. 40. tyajato 'rkatalaṃ śaśinaḥ VARĀH. BṚH. S. 4,3. na tyajanti mamāntikam weichen nicht von meiner Seite HIT. I, 40. na tyajāmi tvatsamīpam VET. 32,9. yo 'tyākṣītsaṃyugaṃ bhayāt MBH. 7,3524. tyaktapūja RĀJA-TAR. 5,54. — 3〉 entlassen, loslassen, entsenden, abschiessen: salilaṃ ca na vāsavastyajati VARĀH. BṚH. S. 17,22. vārimucastyajanti nacirādambhaḥ VARĀH. BṚH. S. 27,c,15. vāṇam BHAṬṬ. 6,122. atyāktāmāyudhānīkam BHAṬṬ. 15,113. — 4〉 Etwas fahren lassen, aufgeben, sich einer Sache begeben, verzichten auf, entsagen, einbüssen, von einem Uebel los werden, sich befreien von: tena (jagatā) tyakteta bhuñjīthāḥ ĪŚOP. 1. sahajaṃ karma BHAG. 18,48. tyajetpṛthivī gandhamāpaśca rasamātmanaḥ MBH. 1,4161. viśrāntāḥ kāle nidrāmatyajan MBH. 2,2028. tyajyatāṃ mānuṣe bhāvo mayi bhāvo vidhīyatām R. 3,55,17. viṣayān BHARTṚ. 2,13. HIT. I, 106. bhāṣāstisraḥ pratijñayā tyaktvā KATHĀS. 6,2. KATHĀS. 6,148. KATHĀS. 5,129. saṅgān M. 6,33. M. 6,81. tyaktabhoga, tyaktasaṅga R. 2,37,2. kāmān M. 2,95. BHAG. 6,24. BHAG. 16,21. arocayansurā dharmaṃ dharmaṃ tatyajire 'surāḥ MBH. 3,8492. MBH. 5,7316. idaṃ tu vṛttivaikalyātryajato dharmanaipuṇam M. 10,85. dhairyam BRAHMA-P. in LA. 54,15. tyaktaśriyam N. (BOPP) 12,52. tyaktvā vipulāṃ śriyam N. 9,6. kṣudraṃ hṛdayadaurbalyam BHAG. 2,3. tyajasva kopam R. 5,80,30. bhayaṃ tyajadhvam HARIV. 2273. HARIV. 12646. udyogam HIT. Pr. 29. anukāmīnatām BHAṬṬ. 5,15. kṣobham BHAṬṬ. 5,23. khedam MEGH. 33. kārśyam 30. śuśrūṣām ŚUK. 41,15. kuthitaṃ mehanam SUŚR. 2,115,13. virahajo jvaraḥ . tatyaje — tayā RĀJA-TAR. 2,56. — 5〉 Etwas hingegeben, weggeben, fortgeben; im Opfer an die Gottheit Schol. zu KĀTY. ŚR. 278,11. KĀTY. ŚR. 394,1 v. u. atyaktvā ohne förmliche Hingabe (durch einen Spruch) KĀTY. ŚR. 207,1 v. u. tyajedāśvayuje māsi munyannaṃ pūrvasaṃcitam . jīrṇāni caiva vāsāṃsi M. 6,15. YĀJÑ. 3,47. kāmadhenum — yadā na tyajate R. 1,54,1. R. 1,54,4. R. 1,54,10. rajjusnehena kiṃ tasya tyajataḥ kuñjarottamam R. 2,37,3. DAŚAK._in_BENF. Chr. 192,22. dvipadasya paśorasya tatsuvarṇatṛṇaṃ tyaja KATHĀS. 6,63. KATHĀS. 6,64. arthāṃstyajata pātrebhyaḥ MBH. 5,2348. tyajedekaṃ kulasyārthe grāmasyārthe kulaṃ tyajet . grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet .. CĀṆ. 31. — 6〉 tanum, deham, kalevaram seinen Körper verlassen, aufgeben so v. a. sterben: āsāṃ maharṣicaryāṇāṃ tyaktvānyatamayā tanum M. 6,32. M. 6,78. BHAG. 4,9. R. 3,51,40. R. 4,61,16. KATHĀS. 16,118. VET. 33,10. BHĀG. P. 2,8,3. BHĀG. P. 2,3,4. BHĀG. P. 2,8,29. yaddharirapi tatyaja (sic) ākṛtim 28. bhūtāvāsamimaṃ tyajet M. 6,77. — 7〉 prāṇān, śvāsam, jīvitam sein Leben aufgeben, hingeben d. i. sterben oder sein Leben daransetzen: sānugastyakṣyasi prāṇān R. 3,55,24. PAÑCAT. 72,12. VARĀH. BṚH. S. 69,13. KATHĀS. 15,112. VID. 183. ta ime 'vasthitā yuddhe prāṇāṃstyaktvā dhanāni ca BHAG. 1,33. DRAUP. 7,18. PAÑCAT. I, 326. ayudhyata tyaktaprāṇaḥ MBH. 5,7204. prāṇāṃstyaktvā sudustyajān MBH. 5,7203. BHĀG. P. 4,2,3. śvāsaṃ manuṣyeṇa samaṃ tyajanti (striyaḥ) VARĀH. BṚH. S. 77,15. mādyātyākṣīḥ svajīvitam siehe zu, dass du heute nicht dein Leben einbüssest, MBH. 4,425. nūnaṃ tyakṣyati jīvitam R. 2,66,8. śūrā madarthe tyaktajīvitāḥ BHAG. 1,19. ityuktaḥ karuṇaṃ vākyaṃ vānaraistyaktajīvitaiḥ R. 4,58,1. tyaktajīvitayodhin N. 2,16. — 8〉 fortlassen, bei Seite liegen lassen, unbeachtet lassen, vernachlässigen: siṃho jambukamaṅkamāgatamapi tyaktvā nihanti dvipam HIT. II, 39. hute cānāhitaṃ tyajet ŚĀṄKH. ŚR. 2,16,3. tyaktāgni M. 3,153. mā tyākṣīḥ samayam MBH. 1,3098. tyaktvā mit Nichtbeachtung von so v. a. mit Ausnahme von: diktrayametatryaktvā śeṣāstu śubhāvahāḥ kūpāḥ VARĀH. BṚH. S. 53,100. VARĀH. BṚH. S. 5,78. Sch. zu CAURAP. 27. — 9〉 pass. um Etwas (instr.) kommen, Etwas los werden: naiva nīlīvarṇena kadācitryajyate PAÑCAT. 63,3. — caus. 1〉 Jmd Etwas verlassen heissen, Jmd Etwas entziehen, Jmd um Etwas bringen; mit dopp. acc.: nārhase māṃ sahasrākṣa drumaṃ tyājayituṃ cirāt MBH. 13,288. ya eṣa rājā vīryeṇa svajātiṃ tyājito mayā MBH. 13,1994. fg. muktājālaṃ ciraviracitaṃ tyājito daivagatyā MEGH. 94. PRAB. 30,14. tyājito dhanadaḥ kriyām HARIV. 2694. dhūpoṣmaṇā tyājitamārdrabhāvaṃ (von tyājita abhängig) keśāntam KUMĀRAS. 7,14. so 'dya tvayā raṇe rāma jīvitaṃ tyājitaḥ katham R. 4,20,13. tyājitaśrīḥ BHĀG. P. 8,22,11. Mit dem gen. der Person: tasmādvastyājitaḥ snehaḥ śatrubhūtāṃstyajāmyaham HARIV. 3233. Mit dem instr. der Sache: kaumbhakarṇiṃ ca kruddhaḥ prāṇairatityajat BHAṬṬ. 15,120. — 2〉 Jmd das Haus verlassen heissen, Jmd zum Hause hinauswerfen: śiṣyānādiśya taṃ bāhaḥ . tyājayāmāsa rathyāyām KATHĀS. 20,126. — 3〉 bewirken, dass Etwas nicht beachtet wird: mandradhvanityājitayāmatūrya (arṇava) RAGH. 6,56. — samabhi aufgeben, verzichten auf: abhyudayakriyāḥ MBH. 12,269. jīvitam sein Leben hingeben, daransetzen, wagen MBH. 6,158. samabhityaktajīvita MBH. 3,11705. MBH. 6,1676. HARIV. 5081. — ni verscheuchen, verdrängen: yadidaṃ kṣudraṃ sarīsṛpaṃ grīṣmahemantābhyāṃ nityaktaṃ bhavati ŚAT. BR. 1,5,3,11. oṣadhayo nityaktāḥ 12. — nis hinaustreiben, verjagen: sa māṃ nistyaktavān R. 4,46,8. — pari 1〉 Jmd verlassen, im Stich lassen, seinem Schicksal überlassen, ziehen lassen, verstossen: yā patyā vā parityaktā M. 9,175. śaraṇāgataṃ parityajya M. 11,198. N. 18,10. N. 20,27. MBH. 1,6132. fg. MBH. 1,6135. MBH. 1,6163. fg. MBH. 1,6165. MBH. 1,6183. fg. MBH. 3,52. MBH. 5,5998. fg. MBH. 14,140. HARIV. 4559. R. 1,54,3. R. 1,54,8 ŚĀK. 85,15. MĀLAV. 18. PAÑCAT. 8,25. PAÑCAT. 51,24. VID. 174. MĀRK. P. 17,21. PRAB. 103,18. ŚUK. 41,17. med. HIḌ. 2. HIḌ. 32. HARIV. 5427. — 2〉 (einen Ort) verlassen HIT. 25,19. HIT. I, 94. divaṃ debāḥ parityajya BHĀG. P. 7,2,16. nāvam MBH. 1,5876. — 3〉 Etwas fahren lassen, aufgeben, sich einer Sache begeben, verzichten auf, entsagen: yo dhruvāṇi parityajya adhruvāṇi niṣevate HIT. I, 205. udyānāni parityajya kṣetrāṇi ca gṛhāṇi ca R. 2,33,17. kṣemyāṃ sasyapradām u. s. w. parityajennṛpo bhūmimātmārtham M. 7,212. ekamaṅgaṃ parityaja R. 2,96,52. HIT. 43,16. saumyaṃ parityajya bhikṣurūpam (niśācaraḥ) R. 3,55,3. svabhāvam SUŚR. 1,149,13. aśrūṇi parityajya ŚĀK. 49,20, v. l. für pramṛjya. parityajeyaṃ trailokyaṃ rājyaṃ deveṣu vā punaḥ . yadvāpyadhikametābhyāṃ na tu satyaṃ kathaṃ ca na .. MBH. 1,4160. viṣayānna parityajanti BHARTṚ. 3,16. BHARTṚ. 3,14. sarvānparityajedarthānsvādhyāyasya virodhinaḥ M. 4,17. arthakāmau M. 176. R. 2,53,13. BHARTṚ. 2,66. niyamān SUND. 2,16. BHAG. 18,66. PAÑCAT. 60,4. HIT. I, 178. KATHĀS. 5,136. VET. 27,16. prārabdhamuttamajanā na parityajanti BHARTṚ. 2,73. parityaktaṃ sarvaṃ hasitapaṭhitaṃ śukaiḥ AMAR. 6. lajjām KATHĀS. 21,119. RĀJA-TAR. 5,133. med.: na ca dhairyaṃ parityaje R. 4,6,7. parityajiṣye gārhasthyam MĀRK. P. 43,68. — 4〉 deham seinen Körper aufgeben so v. a. sterben BHĀG. P. 1,15,49. prāṇān dem Leben entsagen M. 11,79. VET. 34,15. DAŚAK._in_BENF. Chr. 192,3. jīvitam dass. MBH. 1,6165. — 5〉 nachlassen, übrig lassen: tṛṇamapyaparityajya atti P. 2,1,6, Sch. — 6〉 Raum lassen: parityajya so v. a. in einer Entfernung von (acc.) VARĀH. BṚH. S. 53,41. — 7〉 fortlassen, weglassen; bei Seite liegen lassen, nicht beachten: marulliṅgāḥ parityajedantyāṃ ca ŚĀṄKH. ŚR. 13,9,8. VEDĀNTAS. (Allah.) No. 68. parityaktaparātmanaḥ (me) BHĀG. P. 3,23,53. parityajya mit Ausnahme von VARĀH. BṚH. S. 11,3. — 8〉 pass. um Etwas (instr.) kommen, — gebracht werden: buddhyā parityajyate HIT. I, 128. VET. 15,12. parityakta beraubt, carens: tuṣeṇāpi parityaktā na prarohanti taṇḍulāḥ HIT. I, 31. dhanaiḥ VARĀH. BṚH. S. 67,18. VARĀH. BṚH. S. 67,52. VARĀH. BṚH. S. 67,80. VARĀH. BṚH. S. 78,8. brahmaṇā M. 11,192. tairbhūtaiḥ M. 12,21. sarvabhogaiḥ R. 2,104,15. dharmeṇa R. 2,74,2. notpātaparityaktaḥ kadācidapi candrajo vrajatyudayam VARĀH. BṚH. S. 7,1. śikhāparityaktāḥ (ketavaḥ) VARĀH. BṚH. S. 11,19. VARĀH. BṚH. S. 47,4. upapattiparityaktaśāstra RĀJA-TAR. 5,374. saṃkhyā˚ unzählbar PAÑCAT. II, 62. — caus. Jmd Etwas entziehen, nehmen; mit dopp. acc.: māmapi — parityājaya jīvitam R. 4,19,35. — saṃpari (einen Ort) verlassen HARIV. 5147. R. 3,54,5. jīvitam sein Leben hingeben, daransetzen: yuddhaṃ saṃparityaktajīvitam R. 6,29,15. — vi s. avityaja. — sam 1〉 Jmd verlassen, im Stich lassen, seinem Schicksal überlassen, seiner Wege gehen lassen, sich lossagen von, verstossen R. 2,66,20. R. 6,101,14. MBH. 1,6195. śaraṇāgataṃ saṃtyajatu MBH. 13,4578. HIT. I, 184. VIKR. 100. RAGH. 14,34. phalahīnaṃ nṛpaṃ bhṛtyāḥ — saṃtyajyānyatra gacchanti śuṣkavṛkṣamivāṇḍajāḥ PAÑCAT. I, 168. — 2〉 (einen Ort) verlassen, sich fortbegegeben von: guhāḥ saṃtatyajurvyāghrāḥ R. 2,97,4. PAÑCAT. I, 168. KATHĀS. 7,58. pūjāṃ saṃtyajya RĀJA-TAR. 5,54. dūreṇa saṃtyajyatām man meide (den Fluss) von Weitem BHARTṚ. 1,80. — 3〉 Etwas fahren lassen, aufgeben, sich lossagen von, entsagen: saṃtyajya grāmyamāhāraṃ sarvaṃ caiva paricchadam M. 6,3. rājye 'pi saṃtyakte R. 3,13,27. etairvivādānsaṃtyajya M. 4,181. saṃtyajāmo 'dya tam (tvadgataṃ sneham) HARIV. 4268. saṃtyaja nijāṃ kallolalolāṃ gatim BHARTṚ. 3,64. sukhamasūnapi saṃtyajanti — na punaḥ pratijñām BHARTṚ. 2,100. saṃtyajan sich lossagend von einer übernommenen Verpflichtung, zurücktretend YĀJÑ. 2,198. yathā na saṃtyajethāstvaṃ satyam MBH. 4,730. yadahaṃ putraśokena saṃtyajiṣyāmi jīvitam DAŚ. 2,58. — 4〉 hingeben, überlassen KATHĀS. 25,204. eṣa vaḥ priyamātmānaṃ tyajantaṃ saṃtyajāmyaham BHĀG. P. 6,10,7. — 5〉 bei Seite liegen lassen, nicht beachten VARĀH. BṚH. S. 1,11. saṃtyajya vikramādityam — dhairyamanyatra durlabham wenn man Vikr. ausnimmt RĀJA-TAR. 3,343. — 6〉 saṃtyakta beraubt, entblösst, carens: valmīkairyā (bhūmiḥ) saṃtyaktā VARĀH. BṚH. S. 47,17. VARĀH. BṚH. S. 53,49. dharmeṇa VARĀH. BṚH. S. 16,37. vitta˚ VARĀH. BṚH. S. 67,70. VARĀH. BṚH. S. 67,96. bhoga˚ 19. gṛha˚ PAÑCAT. IV, 14. — caus. Jmd um Etwas bringen, mit dopp. acc.: yo hyasau chadmanācāryaṃ śastraṃ saṃtyājayattadā MBH. 7,8991. Jmd (acc.) von Jmd (instr.) befreien: saṃtyājayāṃ cakārātha sītāṃ viṃśatibāhunā BHAṬṬ. 5,104. — abhisam verlassen, abstehen von, aufgeben: pāñcālyamabhisaṃtyajya — virāṭadrupadau vṛddhau yodhayāmāsa MBH. 6,2232. dharmārthāvabhisaṃtyajya saṃrambhaṃ yo 'numanyate MBH. 5,4288.

Original text · German · Word type unspecified

1. √tyaj , tyajiṣyati R. 7,50,12. caus. 1〉 Jmd veranlassen Jmd im Stich zu lassen: tyājitaḥ kiṃ na rāmo 'pi janavādena jānakīm KATHĀS. 86,13. Jmd veranlassen Etwas aufzugeben: maunaṃ tyājayati prāyaḥ kālakṣepāya māṃ bhavān KATHĀS. 83,34. (siṃhasya) mahānādaistyājitebhamahāmadaiḥ MĀRK. P. 89,19. — pari 8〉 udyamaparityaktam adv. ohne Anstrengung Spr. 2332.

Böhtlingk 1879 adjective · verbal root

Original text · German · adjective

2. ˚tyaj Adj. verlassend, hingebend, darbringend. tyaja in dustyaja.

Original text · German · verbal root

1. √tyaj , tyajati (metrisch auch Med.), tityā́ja und tatyāja; Partic. tyakta und tyajita (nur HARIV. 2,2,22). — 1〉 Jmd verlassen, im Stich lassen, seinem Schicksal überlassen, seinen Weg gehen lassen, sich lossagen von, verstossen, aussetzen. — 2〉 einen Ort verlassen, sich fortbegeben von. — 3〉 Jmd meiden. dūrāt schon von fern Spr. 7622. — 4〉 Jmd in Ruhe lassen, verschonen Chr. 105,6. — 5〉 ent-, loslassen, entsenden, abschiessen. — 6〉 fahren lassen, aufgeben, sich einer Sache begeben, ablegen, verzichten auf, entsagen. tanum u. s. w. den Körper fahren lassen, so v. a. sterben. prāṇān, śvāsam, jīvitam sein Leben fahren lassen, so v. a. — daransetzen oder sterben. — 7〉 hin-, weg-, fortgeben. — 8〉 von einem Uebel los werden, sich befreien von. — 9〉 fortlassen, bei Seite liegen —, unbeachtet lassen, vernachlässigen. tyaktvā mit Nichtbeachtung von, so v. a. mit Ausnahme von. — 10〉 Pass. verlassen werden von (Instr.), so v. a. Etwas los werden. — Caus. tyājayati — 1〉 Jmd veranlassen Jmd im Stich zu lassen, mit doppeltem Acc. [Page3-046-a] Bei passiver Construction steht die Sache im Acc. — 2〉 Jmd veranlassen Etwas aufzugeben, Jmd Etwas entziehen, Jmd um Etwas bringen; mit doppeltem Acc. — 3〉 Jmd (Acc.) um Etwas (Instr.) bringen BHAṬṬ. — 4〉 Jmd fortjagen PAÑCAD. mit bahis Jmd hinausstossen auf (Loc.). — 5〉 bewirken, dass Etwas (Acc.) nicht beachtet wird. — 6〉 tyājyate impers. cacatur BHĀVAPR. 4,5. — 7〉 tyājita HARIV. 3233 fehlerhaft für tyajita = tyakta. — Desid. tityakṣati im Begriff stehen fahren zu lassen. prāṇān CARAKA. 5,10. 12. Beide Male fehlerhaft titikṣa˚. — Mit abhi Jmd verlassen R. ed. Bomb. 2,47,5. — Mit samabhi aufgeben, verzichten auf. jīvitam sein Leben hingeben, — daransetzen, — wagen. — Mit ni, níyakta heraustreiben, verjagen. — Mit nis heraustreiben, verjagen. — Mit pari — 1〉 Jmd verlassen, im Stich lassen, seinem Schicksal überlassen, ziehen lassen, verstossen. — 2〉 einen Ort verlassen Chr. 65,10. — 3〉 Etwas fahren lassen, aufgeben, sich einer Sache begeben, ablegen, verzichten auf, entsagen. deham seinen Körper aufgeben, so v. a. sterben. prāṇān, jīvitama dem Leben entsagen. — 4〉 nach-, übrig lassen. — 5〉 hinter sich lassen. parityajya so v. a. in einer Entfernung von (Acc.). — 6〉 fort-, weglassen, bei Seite liegen lassen, nicht beachten. parityajya mit Ausschluss —, mit Ausnahme von (Acc.). — 7〉 Pass. um Etwas (Instr.) kommen, — gebracht werden. parityakta beraubt, carens. saṃkhyā˚ unzählbar. udyamaparityaktam Adv. ohne Anstrengung. — Mit saṃpari — 1〉 eines Ort verlassen. — 2〉 jivitam sein Leben hingeben, — daransetzen. — Mit vi in *avityaja. — Mit sam — 1〉 Jmd verlassen, im Stich lassen, seinem Schicksal überlassen, seiner Wege gehen lassen, sich lossagen von, verstossen. — 2〉 einen Ort verlassen, sich fortbegeben von. — 3〉 meiden. dūreṇa schon von fern. — 4〉 Etwas fahren lassen, aufgeben, sich lossagen von, entsagen. saṃtyajant sich von einer übernommenen Verpflichtung lossagend, zurücktretend. — 5〉 hingeben, überlassen. — 6〉 bei Seite liegen lassen, nicht beachten. saṃtyajya mit Ausnahme von (Acc.). — 7〉 saṃtyakta beraubt, entblösst, carens; die Ergänzung im Instr. (oder im Comp. vorangehend). — Caus. — 1〉 Jmd um Etwas bringen, mit doppeltem Acc. — 2〉 Jmd (Acc.) von Jmd (Instr.) befreien BHAṬṬ. — Mit abhisam verlassen, abstehen von, aufgeben.

Whitney Roots 1885 verbal root

Original text · English · verbal root

tyaj — forsake

Apte 1890 verbal root

Original text · English · verbal root

tyaj 1 P. (tyajati, tatyāja, atyākṣīt, tyakṣyati, tyakta) 1 To leave (in all senses), abandon, quit, go away from; vartma bhānostyajāśu Me. 39; Ms. 6. 77, Ms. 9. 177; Ś. 5. 26. 2 To let go, dismiss, discharge; Bk. 6. 122. 3 To give up, renounce, resign, surrender; Bh. 3. 16; Ms. 2. 95, Ms. 6. 33; Bg. 6. 24, Bg. 16. 21. 4 To shun, avoid. 5 To get rid of, free oneself from; Bg. 2. 3. 6 To set aside, disregard; ta ime'vasthitā yuddhe prāṇāṃstyaktvā dhanāni ca Bg. 1. 33. 7 To except. 8 To distribute, give away; kṛtaṃ (saṃcayaṃ) āśvayuje ([Page 0547-c]) tyajet Y. 3. 47; Ms. 6. 15. 9 To shoot off. — Caus. 1 To cause to give up &c., to deprive (a person) of anything. 2 To expel, turn out. 3 To quit. — Desid. (tityakṣati) To wish to leave &c.

Cappeller 1887 verb

Original text · German · verb

tyaj tyajati (˚te) verlassen, im Stich [Page159-1] lassen, aufgeben, preisgeben, hingeben, verschmähen, fahren lassen, verschonen, vernachlässigen; mit tanum, jīvitam u. prāṇan den Leib o. das Leben fahren lassen, d. i. sterben. Ger. tyaktvā mit Beiseitelassung, mit Ausnahme von. p.p. tyaktá u. tyajita. Caus. tyājayati jemd. veranlassen etwas zu verlassen, aufzugeben etc., jemd. um etwas bringen (2 Acc.). — pari verlassen, verstoßen, aufgeben, meiden, fahren lassen (wie Simpl.) bei Seite lassen, nicht beachten; Ger. parityajya = tyaktvā; p.p. parityakta beraubt, um (Instr.) gebracht. sam dass., auch Ger. u. p. p.

Burnouf 1866 verbal root

Original text · French · verbal root

*tyaj tyaj. tyajāmi, tyaje 1; p. tatyāja et Vd. tityāja; f2. tyakṣyāmi; a1. atyakṣam; pp. tyakta. Quitter, abandonner: diśam un pays; dharmam la vertu; deham le corps [c-à-d. mourir]. Renoncer à: kāmān aux désirs; jīvitam à la vie [c-à-d. sacrifier sa vie, se dévouer]. Livrer: kāmadhenum sa vache-d'abondance. Renvoyer, répudier: bhāryām sa femme. Perdre, laisser se perdre. Négliger: sahajaṃ karma sa fonction originelle. Laisser partir, lancer: vāṇam une flèche.

Derived words

  • tyāga त्याग substantive masculine abandonment

Occurrences in source texts (61)

DYS 9 occurrences
DYS 50–53: Obstacles 1 occurrence

Direct occurrences

DYS 60–66: Prāṇāyāma 2 occurrences

Direct occurrences

DYS 69–72: Avoid and Support 3 occurrences

Direct occurrences

DYS 73–78: Kevala Kumbhaka 1 occurrence

Occurrences through derived words

DYS 89–93: Stages of Development 1 occurrence

Direct occurrences

DYS 125–130: Liberation in Life 1 occurrence

Direct occurrences

GoS 2 occurrences
GoS 67–73: Examining Obstacles 2 occurrences

Direct occurrences

HP 9 occurrences
HP 2.7-2.10: Nāḍīśodhana 2 occurrences

Direct occurrences

HP 2.15-2.20: Correct Practice 1 occurrence

Direct occurrences

HP 4.0*1-4.0*14: Samādhi and Laya 2 occurrences

Direct occurrences

Occurrences through derived words

HP 4.11*15-4.11*28: Space and Laya 1 occurrence

Direct occurrences

HP 4.37-4.46: Listening to Nāda 2 occurrences

Direct occurrences

HP 4.47-4.55*4: Nāda Binds the Mind 1 occurrence

Direct occurrences

HTK 2 occurrences
HTK 10.11*2–14*1: Bhastrikā: Breath like a bellows 1 occurrence

Direct occurrences

HTK 10.14*2–17*1: Śītalī and Antaraṅgaka-kumbha 1 occurrence

Direct occurrences

IVU 1 occurrence
IVU 1-3: Non-Attachment 1 occurrence

Direct occurrences

PYS 1 occurrence
PYS 2.35–39: Perfected Yamas 1 occurrence

Occurrences through derived words

SiSa 29 occurrences
SiSa 1.1-1.3: Das eine Wissen 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 1.20-1.31: Karma und Erkenntnis 3 occurrences

Direct occurrences

SiSa 1.51-1.64: Selbst als Licht 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 3.21-3.31: Nāḍī-Reinigung 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 3.32-3.33: Praxis-Hindernisse 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 3.55-3.60: Ghaṭāvasthā 1 occurrence

Direct occurrences

10 more source pages
SiSa 4.101-4.104: Bindu-Siddhi 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.90-5.93: Mūlādhāra-Wirkungen 1 occurrence

Occurrences through derived words

SiSa 5.94-5.101: Mūlādhāra-Siddhis 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.121-5.127: Viśuddha 2 occurrences

Direct occurrences

SiSa 5.144-5.155: Ājñā und Khecarī 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.156-5.181: Sahasrāra 3 occurrences

Direct occurrences

Occurrences through derived words

SiSa 5.208-5.222: Rājayoga 3 occurrences

Direct occurrences

SiSa 5.223-5.233: Praxis im Leben 6 occurrences

Direct occurrences

SiSa 5.234-5.252: Tripurā-Mantra 1 occurrence

Direct occurrences

SiSa 5.253-5.260: Haushalter-Abschluss 2 occurrences

Direct occurrences

VBT 8 occurrences
VBT 57–64: Intervals and Equality 3 occurrences

Direct occurrences

VBT 101–109: Śiva-Identity 1 occurrence

Direct occurrences

VBT 110–120: Everyday as Gate 1 occurrence

Direct occurrences

VBT 121–129: Devotion and Release 1 occurrence

Direct occurrences

VBT 130–138: Name and Fourfoldness 1 occurrence

Direct occurrences

VBT 156–162: Secret and Closure 1 occurrence

Direct occurrences

Continue with AYI Free

Image source: AYI archive.