adhas अधस् – nach unten; unterhalb; unten; abwärts
Adverb · Partikel · Worttyp nicht bestimmt
Wörterbuchquellen
AYI Wörterbuch Adverb
nach unten; unterhalb; unten; abwärts
Cappeller 1891 Adverb
Originaltext · Englisch · Adverb
adhás ·adv. below, down; adho'dhas deeper and deeper. With kṛ put low, despise; w. pat sink down. As prep. under, below, w. acc. (also adho'dhas), gen., abl., & --°.
Monier-Williams 1872 Partikel
Originaltext · Englisch · Partikel
adhas adhas, ind. (said to come from adh, see adhara), below, down; in the lower region; beneath, under; from under (with acc., gen., and abl.); also applied to the lower region and to the Pudendum Muliebre [cf. Lat. infra].
Petersburger 1855 Adverb · Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Deutsch · Adverb
adhás 1〉 adv. P. 5,3,39. VOP. 7,108. a〉 unten NIR. 2,11. H. 1526. a̱dhaḥ svìdā̱sī3du̱parì svidāsī3t ṚV. 10,129,5. ṚV. 10,119,11. adha iva hi manuṣyalokaḥ ŚAT. BR. 14,6,1,10. (= BṚH. ĀR. UP. 3,1,8.) INDR. 5,10. sa (prajāpatiḥ) striyaṃ sasṛje tāṃ sṛṣṭvādha (so dass das Weib unten ist) upāsta tasmātstriyamadha upāsīta ŚAT. BR. 14,9,4,2. = BṚH. ĀR. UP. 6,4,2. auf dem Erdboden: adhaḥ śayīta ŚAT. BR. 1,1,1,11. M. 11,224. vom pudendum muliebre TRIK. 2,6,21. hierher gehört vielleicht adho ramaṇīyam beim Sch. zu P. 5,3,39. — b〉 hinunter, hinab: a̱dhaḥ pàśyasva̱ mopàri ṚV. 8,33,19. adhaścordhvaṃ ca prasṛtaṃ brahmaivedam MUṆḌ. UP. 2,2,11. vilokya ŚĀK. 32,20. avalokya ŚĀK. 99,7. adho'vekṣin PAÑCAT. I, 214. adho 'dho paśyataḥ kasya mahimā nopacīyate HIT. II, 2. kṣipta H. 1482. bhraṣṭa N. 20,1. yāvattanna vrajatyadhaḥ (von der Speise) M. 11,153. yātyadhaḥ PAÑCAT. II, 74. mukhātpatantyadho viśīryamāṇā daśanāḥ sahasradhā R. 2,12,103. zur Hölle TRIK. 1,2,1. vyasanyadho 'dho vrajati svaryātyavyasanī mṛtaḥ M. 7,53. M. 6,35. M. 6,37. patati hyupayannadhaḥ M. 11,172. — c〉 von unten her: āgataḥ P. 5,3,39, Sch. — 2〉 praep. unter, unterhalb (auf die Frage wo oder wohin): a〉 mit dem acc.: pṛ̱thi̱vīra̱dho àstu̱ viśvā̀ḥ ṚV. 7,104,11. wird zur Bezeichnung der Nähe verdoppelt P. 8,1,7. adho 'dho lokam Sch. SIDDH. K._zu_P. 2,3,2. lokānuparyuparyāste 'dho 'dho 'dhyadhi ca mādhavaḥ VOPAD. 5,7. te da̱kṣiṇasya havirdhā̱nasyā̱dho 'dho 'kṣaṃ sarpanti ŚAT. BR. 4,6,9,13. upa̱ryuparyevā̱kṣamadhvaryu̱ḥ somagraha̱ṃ dhārayatya̱dho 'dho̱ 'kṣaṃ ne̱ṣṭā surāgraha̱m ŚAT. BR. 5,1,2,18. KĀTY. ŚR. 9,2,16. KĀTY. ŚR. 14,2,7. — b〉 mit dem gen. VOP. 5,23. nachf.: tayoradhaḥ M. 2,59. ŚĀK. 14. AK. 2,6,2,30. AK. 2,6,2,31. H. 589. H. 1226. VID. 86. VID. 234. vorangehend: adhastayoḥ AK. 2,6,2,23. H. 590. adho 'sya yat AK. 2,8,2,7. — c〉 mit dem abl.: vṛkṣādadhaḥ samupaviṣṭau PAÑCAT. 115,25. vāhitthaṃ tu tato 'pyadhaḥ H. 1227. — d〉 unbestimmt ob mit dem gen. oder abl., wegen Zusammenfallens der Casusendungen: a̱dhaḥ pa̱doḥ ṚV. 10,166,2. ye te̱ panthā̀ a̱dho di̱vaḥ SV. I, 2,2,3,8. a̱dhaste̱ aśmàno ma̱nyumupā̀syāmasi̱ yo gu̱ruḥ AV. 6,42,2. cūtatarordhaḥ UP. 10. tarornimātumicchāmyadhaḥ ŚĀK. 144. ūrdhvaṃ nābheryāni khāni medhyāni sarvaśaḥ . yānyadhastānyamedhyāni M. 5. M. 132. — e〉 am Ende eines comp.: vāhitthādhaḥ pratimānam H. 1227. asikādhastu cibukam H. 582. tadadhaḥ H. 611. — f〉 verbindet sich mit dem regierten Worte zu einem adj. oder adverb. comp., s. adhaḥkṛṣṇājinam, adhaspada, adhojānu. — Vgl. adhama und adhara; vielleicht steht adhas auch mit adhi in einem etym. Zusammenhange: wenn dieses als loc. (in der Höhe) gefasst wird, kann jenes als abl. (von der Höhe herab) gedeutet werden.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
adhas 1〉a〉 Z. 6 schalte ŚĀṄKH. GṚHY. 1,7,6. PĀR. GṚHY. 1,9,8. vor M. 11,224. ein. — b〉 adhaḥ kṛtasyāpi tanūnapāto nādhaḥ śikhā yāti kadācideva Spr. 591. tapaḥ śarīraiḥ kaṭhinairupārjitaṃ tapasvināṃ dūramadhaścakāra saḥ so v. a. übertreffen KUMĀRAS. 5,29. — 2〉b〉 jātiryātu rasātalaṃ guṇagaṇastasyāpyadho gacchatām Spr. 965. — e〉 WEBER, RĀMAT. UP. 300. WEBER, RĀMAT. UP. 321.
Böhtlingk 1879 Adverb · Partikel · Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Deutsch · Adverb · Partikel
adhás — 1〉 Adv. — a〉 unten Chr. 19,11. Chr. 19,22. Chr. 80,12. Chr. 106,28. Chr. 173,28. auf dem Erdboden Chr. 35,32. Chr. 299,21. adho'dhovidyamānānām tiefer und tiefer gelegen Chr. 268,4. — b〉 hinunter, hinab Chr. 67,6. Chr. 152,23. Chr. 168,28. Chr. 170,27. Chr. 173,16. Chr. 180,12. Chr. 290,10. adhaḥ kar nach unten thun Chr. 163,9. auch so v. a. übertreffen KĀD. 202. — 2〉 Praep. — a〉 unter, unterhalb. — α〉 mit Acc. (gewöhnlich nur auf die Frage wohin) Chr. 56,10. verdoppelt Chr. 227,6. — β〉 mit Gen. (gewöhnlich auf die Frage wo) Chr. 56,19. Chr. 110,25. Chr. 111,7. — γ〉 mit Abl. (auf die Frage wo). — δ〉 am Ende eines Comp. (auf die Frage wo) Chr. 154,22. — b〉 vor (zeitlich) mit Abl. Cit. im Comm. zu GOBH. 1,4,29.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
adhas 1〉b〉 mit kar auch mit Geringschätzung behandeln NAIṢ. 5,64. [Nachtrag, Band 1]
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
adhás I. 1. [Nachtrag, Band 7]
Apte 1890 Partikel
Originaltext · Englisch · Partikel
adhas, adhaḥ ind. [adhara-asi, adharaśabdasthāne adh ādeśaḥ P. V. 3. 39.] 1 Below, down; patatyadho dhāma visāri sarvataḥ Śi. 1. 2; in the lower region, to the infernal regions or hell; vyasanyadho'dhovrajati svaryātyavyasanī mṛtaḥ Ms. 7. 53. (According to the context adhaḥ may have the sense of the nominative, ˚aṃkuśaḥ &c.; ablative, adho vṛkṣāt patati; or locative, adho gṛhe śete). 2 Beneath, under, used like a preposition with gen.; tarūṇāṃ˚ Ś. 1. 14; rarely with abl. also; bāhitthaṃ tu tatopyadhaḥ Hemacandra; (when repeated) lower and lower, ([Page 0045-a]) down and down; adhodhaḥ paśyataḥ kasya mahimā nopacīyate H. 2. 2; yātyadhodho vrajatyuccairnaraḥ svaireva karmabhiḥ H. 2. 48; adhodho gaṃgeyaṃ padamupagatā stokaṃ Bh. 2. 10; from under, just below (with acc.); navānadho'dho bṛhataḥ payodharān Śi. 1. 4. In comp. with nouns adhaḥ has the sense of (a) lower, under, as ˚bhuvanaṃ, ˚lokaḥ the lower world; ˚vāsaḥ or ˚aṃśukaṃ an undergarment; or (b) the lower part; ˚kāyaḥ the lower part of the body; adhaḥkṛ means to surpass, eclipse, overcome, vanquish, despise, scorn; tapaḥ śarīraiḥ kaṭhinairupārjitaṃ tapasvināṃ dūramadhaścakāra sā Ku. 5. 29; adhaḥ kṛtāśeṣāṃtaḥpureṇa K. 177; ˚kṛtakusumāyudhaṃ K. 179; Śi. 1. 35, Śi. 3. 52; ˚kṛtainasaḥ Śi. 16. 8 dispelled. Comp. — akṣa a. situated below the axle or car. — (kṣaṃ) adv. below the car, under the axle. — akṣajaḥ [akṣāt iṃdriyājjāyate iti akṣajaṃ pratyakṣajñānaṃ, tadadharaṃ grāhakatvābhāvāt hīnaṃ yasya saḥ Tv.; adhaḥkṛtaṃ akṣajaṃ iṃdriyajñānaṃ yena Malli.] N. of Viṣṇu; other etymologies of the name are also found: (1) adho na kṣīyate jātu yasmāttasmādadhokṣajaḥ; (2) dyaurakṣaṃ pṛthivī cādhastayoryasmādajāyata . madhye vairājarūpeṇa tato 'dhokṣaja iṣyate .. — adhas See above. — upāsanaṃ sexual intercourse. — aṃgaṃ, — dvāraṃ, -marma the anus; Pudendum Muliebre. — karaḥ the lower part of the hand (karabha). — karaṇaṃ excelling, defeating, degradation; K. 202; so ˚kriyā; sahate na janopyadhaḥkriyāṃ Ki. 2. 47 degradation, dishonour. — khananaṃ undermining. — gatiḥ f., — gamanaṃ -pātaḥ 1 a downward fall or motion, descent; going downwards. 2 degradation, downfall. going to perdition or hell; mūlānāmadhogatiḥ K. 41 (where ˚ti has both senses); ˚tiṃ āyāti Pt. 1. 150 sinks, comes down (feels dishonoured); Ms. 3. 17; arakṣitāramattāraṃ nṛpaṃ vidyādadhogatiṃ Ms. 8. 309 destined to go to hell. — gaṃtṛ m. one who digs downwards, a mouse. — gaṃ-ghaṃ-ṭā [adharāt adhastādārabhya ghaṃṭeva tadākāraphalatvāt] a plant Achyranthes Aspera (apāmārga). — caraḥ [adhaḥ khanitvā carati-ac] 1 thief. 2 one who goes downwards. — jānu n. the lower part of the knee. ( — ind.) below the knee. — jihvikā [alpā jihvā jihvikā, adharā jihvikā] the uvula (Mar. paḍajībha). — talaṃ the lower part or surface; śayyā˚, khaṭvā˚. — diś f. the lower region, the nadir; the southern direction. — dṛṣṭi a. casting a downward look; a posture in Yoga; ([Page 0045-b]) karaṇānyabahiṣkṛtya sthāṇuvanniścalātmakaḥ . ātmānaṃ hṛdaye dhyāyet nāsāgranyastalocanaḥ .. cf. also Ku. 3. 47. — (ṣṭiḥ) a downward look. — padaṃ [adhovṛtti padaṃ, pādasyādhaḥsthānaṃ vā] the place under the foot, a lower place. — pātaḥ = ˚gati q. v. above. — puṣpī [adhomukhāni puṣpāṇi yasyāḥ] N. of two plants avākpuṣpī (Pimpinella Anisum) and gojihvā (Elephantopus Scaber). — prastaraḥ a seat of grass for persons in mourning to sit upon. — bhaktaṃ [adharaṃ bhaktaṃ yasmāt] a dose of water, medicine &c. to be taken after meals &c. (bhojanāṃte pīyamānaṃ jalādikaṃ). — bhāgaḥ 1 the lower part (of the body); pūrvabhāgo guruḥ puṃsāmadhobhāgastu yoṣitāṃ Suśr. 2 the lower part of any thing, the region below, down below; ˚vyavasthitaṃ kiṃcitpuramālokitaṃ Pt. 1. situated down below, See pātāla. — bhūḥ f. lower ground, land at the foot of a hill. — mukha -vadana a. having the face downwards; ˚khī tiṣṭhati; ˚khaiḥ patribhiḥ R. 3. 57. 2 headlong, precipitate, flying downwards. 3 upside down, topsy-turvy. — (khaḥ) N. of Viṣṇu. ( — khākhī) N. of a plant gojihvā Premna Esculenta. — (khaṃ) (nakṣatraṃ) 1 flying downwards, having a downward motion; these nakṣatras are: mūlāśleṣā kṛttikā ca viśākhā bharaṇī tathā . maghā pūrvātrayaṃ caiva adhomukhagaṇaḥ smṛtaḥ .. Jyotiṣa. 2 N. of a hell. — yaṃtraṃ a still. — raktapittaṃ discharge of blood from the anus and urethra. — rāma a. [adhobhāge rāmaḥ śuklaḥ, dṛṣṭitarpakatvāt tasya rāmatvaṃ] having a white colour or white marks on the lower part of the body (said of a goat) — laṃbaḥ 1 a plummet. 2 a perpendicular. 3 the lower world. — varcas a. strong in the lower regions; whose lustre penetrates downwards. — vaśaḥ Pudendum Muliebre. — vāyuḥ [ adhogāmī vāyuḥ śāka. ta.] breaking wind, flatulency. — śaya-yya a. sleeping on the ground. — (yyā) sleeping on the ground; agnīṃdhanaṃ bhaikṣacaryāmadhaḥśayyāṃ gurorhitam . āsamāvartanāt kuryātkṛtopanayano dvijaḥ .. Ms. 2. 108. — śiras a. = mukha. ( — n.) N. of a hell. — stha, -sthita a. situated below. — svastikaṃ the nadir.
Cappeller 1887 Adverb
Originaltext · Deutsch · Adverb
adhás Adv. unten, auf der Erde; hinab, in die Hölle (opp. ūrdhvam) adho 'dhas tiefer und tiefer. adhaḥkar tief stellen (doppels.). adhaḥ pat niedersinken. Praep. unter, unterbalb, mit Acc., auch doppelt (Fr. wohin?) mit Gen., Abl. u. —˚ (Fr. wo?)
Burnouf 1866 Adverb
Originaltext · Französisch · Adverb
adhas adhas adv. dessous; au-dessous; sous, g. Dans les régions infernales. adhastāt (sfx. stāt) au-dessous de, derrière, g.
Quelltextfundstellen (37)
DYS 5 Fundstellen
GoS 6 Fundstellen
HP 11 Fundstellen
HP 1.50–54: Siṃhāsana und Bhadrāsana 2 Fundstellen
Direkt belegt
-
HP 1.50–52 Segment 4
-
HP 1.53–54 Segment 4
HP 3.73-3.78: Viparīta Karaṇī 3 Fundstellen
Direkt belegt
HTK 3 Fundstellen
SiSa 9 Fundstellen
Weitere 3 Quelltextseiten
SVU 1 Fundstelle
Mit AYI Free weitermachen
Bildquelle: AYI Archiv.